نام خانوادگی

نام خانوادگی یا نام فامیل یا فامیل یا فامیلی بخشی از نام یک شخص است که تعلق فرد را به یک فامیل یا خانواده بیان می‌کند. همچون بسیاری از کشورهای جهان، در ایران نیز نام خانوادگی فرزند قانونا به صورت پیش فرض از پدر و اجداد پدری اخذ می‌گردد.

تاریخچه

پیدایش نام خانوادگی برای خاندان‌های مهم و سرشناس به چین باستان و امپراطور ژی فو در ۲۸۵۲ پیش از میلاد باز می‌گردد.

در ایران، انتخاب نام خانوادگی به شکل امروزین آن از سالهای انقلاب مشروطیت در میان قشر روشنفکر جامعه معمول شد. با پایان جنگ جهانی اول اداره سجل احوال تهران آغاز به کار نمود و بعدها در زمان رضا شاه و در سال ۱۳۰۴ لوایحی به تصویب مجلس شورای ملی رسید که بر اساس آن استفاده از القاب گذشته منسوخ و انتخاب نام خانوادگی برای کلیه اتباع ایران اجباری گردید.

انواع نام‌های خانوادگی

نام‌های خانوادگی ممکن است دارای پسوند، میانوند، پیشوند و یا فاقد آن باشند. با این‌حال اغلب نام‌های خانوادگی معمولاً نسبی بوده و فرد یا فامیل را به یک فرد مهم (محمدی، حسینی، ...)، به یکی از اجداد (مهدی‌پور، محمدزاده، ...)، به یک محل (تبریزی، اصفهانیان، شیرازی، ...)، به یک شغل یا حرفه (صراف، جواهریان، پزشکزاد، ....)، به یک دودمان (آل‌هاشم، بنی‌هاشمی، ....)، به یک ویژگی بدنی (خوش‌چهره، ....) یا فیزیکی (قهرمان، قوی‌پنجه، ...) نسبت می‌دهند.

امروزه اتباع ایران مجموعا حدود ۱۰ هزار نام خانوادگی مختلف دارند که از میان آن‌ها واژه‌های محمدی، حسینی، احمدی و موسوی به ترتیب دارای بیشترین شمار کاربرد بصورت انفرادی و یا ترکیبی با واژگان دیگر می‌باشند.

تغییر نام خانوادگی

بر اساس قوانین ایران هر فرد ایرانی فقط برای یکبار در طول عمر خود می‌تواند نام خانوادگی خود را با شرایطی تغییر دهد. این تغییر (که معمولاً بین سه تا شش ماه به طول می‎‌انجامد) تابع شرایط و مقرراتی است. بر اساس این مقررات، زنان پس از ازدواج واجد شرایط تغییر نام خانوادگی محسوب می‌گردند. یکی از مشهورترین موارد تغییر نام خانوادگی در ایران، به تغییر نام خانوادگی محمود احمدی‌نژاد از سبورجیان به احمدی‌نژاد باز می‌گردد.

منابع

• سازمان ثبت احوال کشور