ایتریم

استرانسیم → ایتریم ← زیرکونیم Sc ↑ Y ↓ Lu 39Y جدول تناوبی
ظاهر
سفید نقره‌ای
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	ایتریم, Y, 39
تلفظ به انگلیسی	/ˈɪtriəm/ IT-ree-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات واسطه
گروه، تناوب، بلوک	۳, ۵, d
جرم اتمی استاندارد	88.90585g·mol−1
آرایش الکترونی	[Kr] 4d1 5s2
الکترون به لایه	2, 8, 18, 9, 2 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	4.472 g·cm−3
چگالی مایع در m.p.	4.24 g·cm−3
نقطه ذوب	1799 K, 1526 °C, 2779 °F
نقطه جوش	3609 K, 3336 °C, 6037 °F
گرمای هم‌جوشی	11.42 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	365 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی ویژه	(25 °C) 26.53 J·mol−1·K−1
فشار بخار
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T (K) 1883 2075 (2320) (2627) (3036) (3607)
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	3, 2, 1 (weakly basic oxide)
الکترونگاتیوی	1.22 (Pauling scale)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 600 kJ·mol−1
	2nd: 1180 kJ·mol−1
	3rd: 1980 kJ·mol−1
شعاع اتمی	180 pm
شعاع کووالانسی	190±7 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	hexagonal
مغناطیس	paramagnetic
مقاومت الکتریکی	(r.t.) (α, poly) 596 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 17.2 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(r.t.) (α, poly) 10.6 µm/(m·K)
سرعت صوت (سیم نازک)	(20 °C) 3300 m/s
مدول یانگ	63.5 GPa
مدول شیر	25.6 GPa
مدول باک	41.2 GPa
نسبت پواسون	0.243
سختی برینل	589 MPa
عدد کاس	7440-65-5
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های ایتریم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 87Y syn 3.35 d ε - 87Sr γ 0.48, 0.38D - 88Y syn 106.6 d ε - 88Sr γ 1.83, 0.89 - 89Y 100% 89Y ایزوتوپ پایدار است که 50 نوترون داردs 90Y syn 2.67 d β− 2.28 90Zr γ 2.18 - 91Y syn 58.5 d β− 1.54 91Zr γ 1.20 -

ایتریوم عنصری با عدد اتمی ۳۹ و معادل انگلیسی Yttrium برگرفته از شهر محل کشف یعنی ایتربی در سوئد.

مشخصات

ایتریوم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۳۹، در گروه IIIB و دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی ۸۸٫۹۵۰۹؛ ظرفیت ۳، درای ایزتوپ پایدار نیست.

خواص

فلز خاکستری تیره؛ جرم حجمی ۴٫۴۷؛ نقطه ذوب ۱۵۰۰؛ نقطه جوش ۲۹۲۷ در اسیدهای رقیق و محلول هیدروکسید پتاسیم محلول است؛ آب را تجزیه می‌کند؛ فقط ترکیب‌های سه ظرفیتی آن شناخته شده است؛ مقطع جذب نوترونی آن ضعیف است.

ایتریوم یکی از عناصر جامد و قهوه‌ای رنگ است

طرز تهیه

احیای فلورید آن با کلسیم

احتیاط

خورنده، ۱ میلی‌گرم در هر متر مکعب هوا. به صورت گرد اشتعال‌پذیر است.

کاربرد

در پزشکی از ایتریوم۹۰ برای درمان سرطان استفاده می‌شود.

منبع

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم

معنای واژهٔ «ایتریم» را در ویکی‌واژه ببینید.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایتریم موجود است.