مصرف بیش از حد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اووردوز
ذغال فعال، از عوامل پر مصرف سم‌زدایی در مشکلات اووردوز مسیر گوارشی محسوب می‌گردد.
آی‌سی‌دی-۱۰ T36-T50
آی‌سی‌دی-۹ 960-979
سمپ D015537

مصرف بیش از حد یا اوردوز (به انگلیسی: Overdose) به استفاده از دارو و یا مواد مخدر یا مواد دیگر، در مقادیر بزرگتر از توان متابولیک بدن گفته می‌شود. در اوردوز ممکن است بدن به حالت سمی درآمده و یا مرگ را منجر شود.[۱][۲][۳]

طبقه‌بندی[ویرایش]

وجود کلمه اوردوز نشان می‌دهد که منطقاً دوز معمول بی خطر در استفاده از دارو و مواد مخدر وجود دارد، بنابراین، این اصطلاح معمولاً نه تنها برای دارو بلکه برای مواد مخدر و سموم هم کاربرد دارد، تا جاییکه حتی سموم خاص در دوز کم بی ضرر هستند. هرچند اوردوز (دارو و یا مواد مخدر) گاهی اوقات دلیلی عمده برای ارتکاب خودکشی است، اما در بسیاری موارد بصورت تصادفی و غیر عمدی اتفاق می‌افتد مثلاً سوء مصرفی که منجر به اوردوز می‌گردد شامل استفاده از داروهای تجویز شده و یا مواد مخدر در مقادیر بیش از حد، برای تولید سرخوشی روانی و یااستفاده از مواد مخدر با درجه خلوص بالا و در مقادیر زیاد، و یا مصرف دوباره آن پس از یک دوره از قطع مصرف را نیز شامل می‌شود.[۴][۵]

زیرشاخه‌ها[ویرایش]

اوردوز در دو حالت اتفاق می‌افتد: اول در حالتی که میزان زیادی مواد مخدر در یک نوبت مصرف وارد بدن شود، و دوم در حالتی که در یک دوره زمانی به طور دائم مواد مصرف شده و اثرات آت در بدن باقی بماند.

سوء مصرف غیر عمدی، حتّا می‌تواند خطا در استفاده دوز دارویی ناشی از اشتباه درک برچسب محصول و یا دستور پزشک باشد. نوع دیگر اوردوز در نتیجه خوردن غیر عمدی دارو توسط کودکان و یا مصرف بیش از حد غیر عمدی ویتامین‌های حاوی آهن باشد. آهن یکی از اجزای مولکول هموگلوبین در خون، مورد استفاده برای انتقال اکسیژن به سلول‌های زنده است و هنگامی که در مقادیر کم مصرف می‌شود، بدن خود را در جبران میزان هموگلوبین تطبیق می‌دهد، اما در مقادیر زیاد، باعث عدم تعادل PH شدید در بدن شده و اگر این مصرف بیش از حد با درمان‌های شِلات کننده درمان نشود، می‌تواند منجر به مرگ و یا کُمای دائم گردد.[۶]

نشانه‌ها[ویرایش]

تشخیص سریع اوردوز بدون انجام مصاحبه با بیمار و یا اطرافیان کار مشکلی است. نشانه‌ها و سمپتوم در اوردوز متعدد است هرچند می‌توان از شاخصه‌هایی همچون آزمون توکسیدروم(سندروم ناشی از سم) استفاده نمود.[۷]

توکسیدِروم
نشانه فشارخون ریتم ضربان قلب تعداد تنفس دمای بدن مردمک چشم صداهای شکمی تعریق
آنتی‌کولینرژیک ~ بالا ~ بالا بالا پایین پایین
کولینرژیک ~ ~ بدون‌تغییر بدون‌تغییر پایین بالا بالا
خانواده‌تریاک پایین پایین پایین پایین پایین پایین پایین
مقلدسمپاتیک بالا بالا بالا بالا بالا بالا بالا
آرام‌بخش‌ها پایین پایین پایین پایین ~ پایین پایین

علل[ویرایش]

علل منجر به مرگ ناشی از اوردوزهای دارویی-مخدر بر طبق آی‌سی‌دی۱۰:

منابع[ویرایش]

  1. University of Pennsylvania : Ricovery
  2. Bio Med Central
  3. Treatmentnow.com : drug overdose
  4. فصلنامه پزشکی قانونی-شماره۳۳
  5. Bio Med Central: Cocaine- and opiate-related fatal overdose
  6. فصلنامه کومش: اوردوز دارویی و مسمومیت نسخه پی‌دی‌اف
  7. Goldfrank, Lewis R. (1998). Goldfrank's toxicologic emergencies. Norwalk, CT: Appleton & Lange. ISBN 0-8385-3148-2. 
  8. Randall C, Crane J (2014). "Tramadol deaths in Northern Ireland: a review of cases from 1996 to 2012". Journal of Forensic and Legal Medicine 23: 32–6. doi:10.1016/j.jflm.2014.01.006. PMID 24661703.