ادوارد اسنودن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Edward Snowden-2.jpg
زاده ۲۱ ژوئن ۱۹۸۳
ایلیزبت سیتی، کارولینای شمالی، ایالات متحده آمریکا
ساکن روسیه (پناهنده موقت)
ملیت آمریکایی
شغل مدیر سیستمهای رایانه‌ای و شبکه‌ای
کارمند بوز آلن همیلتون، هاوایی، ایالات متحده امریکا (تا ۱۰ ژوئن ۲۰۱۳)
شناخته‌شده افشای جزئیات برنامه‌های سری جاسوسی دولت امریکا
اتهام جزایی سرقت اموال دولتی، مخابره غیرمجاز اطلاعات امنیت ملی، و مخابره تعمدی اطلاعات سری به اشخاص غیرمجاز (جون ۲۰۱۳)
ادوارد اسنودن. فیلیپه کرسپو، روش حکاکی روی چوب، ۲۰۱۳
اثر هنری روی تصویر ادوارد اسنودن

ادوارد جوزف اسنودن (به انگلیسی: Edward Joseph Snowden) متولد ۲۱ ژوئن ۱۹۸۳ میلادی، افشاگر کنونی و کارمند سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی بود.[۱][۲] اسنودن در ژوئن ۲۰۱۳ اطلاعات طبقه بندی شده‌ای از برنامه‌های فوق سری اِن‌اس‌اِی از جمله برنامه شنود پریزم را به نشریات گاردین، نیویورک تایمز و واشینگتن پست لو داد.[۲][۳][۴][۵][۶]

گاردین اسنودن را در خصوص ارزش محرمانگی بسیار مشتاق توصیف می‌کند؛ که لپ تاپ وی با برچسبی حامی سازمانهای هوادار آزادی اینترنت نظیر پروژه تور مزین شده است.[۶] او گرچه به قولهای اوباما باور داشته، در انتخابات ۲۰۰۸ به یک حزب سوم رای داده است.[۷] سیاهه‌های کمکهای سیاسی نشان می‌دهد که وی به کمپین مقدماتی ران پال کمک کرده است.[۸]

او که در پی ابطال گذرنامه‌اش توسط دولت امریکا از ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ تا دوم اوت ۲۰۱۳ در فرودگاهی در مسکو به سر می‌بُرد؛ نخست از کشور اکوادور و سپس از روسیه تقاضای پناهندگی کرد. ساعاتی پیش از درخواست پناهندگی وی، ولادیمیر پوتین در یک نشست خبری گفته بود: «اگر آقای اسنودن بخواهد در روسیه اقامت کند باید فعالیت‌های خود را که به منافع شرکای آمریکایی ما لطمه می‌زند، متوقف کند.» آقای اسنودن از هنگ‌کنگ به مسکو رفته بود.[۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]

در تاریخ یکم اوت ۲۰۱۳ (۱۰ مرداد ۱۳۹۲) آناتولی کوچرانا، وکیل روس ادوارد اسنودن اعلام کرد موکلش فرودگاه مسکو را ترک کرده، و به یک مکان امن رفته است.[۱۴] دوم اوت ۲۰۱۳ (۱۱ مرداد ۱۳۹۲) بالاخره اسنودن توانست از دولت روسیه پناهندگی موقت (یکساله) دریافت کند و پا به خاک روسیه بگذارد.[۱۵]

اطلاعات افشا شده[ویرایش]

سند فوق سری که توسط اسنودن در اختیار روزنامه گاردین قرار گرفت، نشان می‌دهد که سازمان امنیت ملی ایالات متحده آمریکا این اختیار قانونی را داشته تا بدون نیاز به حکم قضایی، اقدام به جاسوسی از "ایمیل‌ها"، "مکالمات تلفنی" و "پیامک‌های" شهروندان آمریکایی کند. این قانون که در سال ۲۰۱۱ میلادی به تصویب رسیده در تضاد با اظهارات باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا و سایر مقام‌های اطلاعاتی در کنگره و سنا مبنی بر حمایت و حفاظت دولت از حریم خصوصی شهروندان این کشور است. بر اساس این قانون اطلاعات مربوط به شهروندان آمریکایی که ارتباط مستقیمی با اهداف خارجی دارند نیز توسط سازمان امنیت ملی آمریکا بدون اخذ حکم قانونی و قضایی قابل جمع‌آوری و جاسوسی بوده است. جمع‌آوری اطلاعات شهروندان آمریکایی بر اساس بند ۷۰۲ اصلاحیه قانون موسوم به "فیسا" از سوی سازمان امنیت ملی آمریکا انجام شده است.[۱۶] تعدادی از اسناد که در تاریخ ۱۵ اوت ۲۰۱۳ (۲۵ مرداد ۱۳۹۲) توسط اسنودن در سایت اینترنتی واشنگتن پست منتشر شد فاش کرد که روش جمع‌آوری اطلاعات اتباع آمریکایی و افراد خارجی در خاک آمریکا از طریق کنترل مکالمات تلفنی و پیام‌های ایمیلی ناقض قانون اساسی آمریکا بوده است. همچنین نتیجه یک حسابرسی داخلی در آژانس امنیت ملی آمریکا نشان داده است که در مدت یک ساله بین ماه مه ۲۰۱۱ و مه ۲۰۱۲، مجموعاً ۲۷۷۶ مورد نقض قانون در جمع‌آوری اطلاعات صورت گرفته است.[۱۷]

در ۲۳ اوت ۲۰۱۳ (۱ شهریور ۱۳۹۲) روزنامه بریتانیایی ایندیپندنت در تیتر نخست خود نوشت: بریتانیا تشکیلاتی بزرگ در یکی از کشورهای خاورمیانه دارد تا به طور گسترده تلفن‌ها، ایمیل‌ها و دیگر تبادلات اطلاعاتی در منطقه خاورمیانه را مورد شنود قرار دهد. ایندیپندنت می‌گوید از میان اسناد افشاشده توسط ادوارد اسنودن درباره فعالیت‌های جاسوسی آژانس امنیت ملی آمریکا به اطلاعاتی دست یافته که نشان می‌دهد این تشکیلات قادر است با قرار گرفتن در مسیر فیبرهای نوری به اطلاعات در حال مبادله به واسطه آنها رخنه کند. اطلاعات به دست آمده از این راه در مرکز دولتی ارتباطات بریتانیا بررسی می‌شوند و نتایج آن در اختیار آژانس امنیت ملی آمریکا قرار می‌گیرد. ایندیپندنت در گزارش روز خود گفته است تشکیلات جاسوسی بریتانیا در یک کشور خاورمیانه‌ای، که نامش فاش نشده، به کابل‌های زیر دریا دسترسی دارد و همه اطلاعاتی که از طریق آنها مبادله می‌شده در رایانه‌های بزرگ ویژه‌ی ذخیره‌سازی اطلاعات کپی می‌شده‌اند. اطلاعات ذخیره‌شده بعدتر در صورت نیاز در موارد مشخص مورد نیاز بازیابی می‌شده‌اند.[۱۸]

روزنامه گاردین پس از فشار شدید امنیتی بر تحریریه خود، ۲۳ اوت (یکم شهریور) در پایگاه اینترنتی خود اعلام کرد که قصد همکاری با نیویورک تایمز برای انتشار اسناد افشاگرانه اسنودن را دارد. در این روز گاردین فاش کرد که آژانس امنیت ملی آمریکا، به گوگل، یاهو و مایکروسافت نیز پول داده است.[۱۹] به نقل از روزنامه ایندیپندنت، فشار دولتی علیه گاردین، مستقیماً از سوی دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا هدایت می‌شود.[۲۰]

روزنامه‌های گاردین انگلیس، واشنگتن پست آمریکا و ایندیپندنت بریتانیا شیوه‌های موسسه امنیت ملی آمریکا را برای شنود مکالمات تلفنی و الکترونیکی که اسنودن فاش کرده است، منتشر کردند.[۲۱]

ادوارد اسنودن سرویس دراپ‌باکس را ناقض حریم خصوصی دانسته و به کاربران سراسر جهان پیشنهاد کرده برای ذخیره‌سازی داده‌ها به سرویس‌هایی کوچ کنند که نمی‌توانند به محتوای فایل‌ها دسترسی داشته باشند.ادوارد اسنودن می‌گوید کمپانی دراپ‌باکس از شرکای برنامه عظیم جاسوسی "پریسم" آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) است؛ یعنی در صورت لزوم ان‌اس‌ای می‌تواند به سادگی و با هماهنگی از محتوا و جزئیات داده‌های ذخیره‌شده کاربران در این سیستم باخبر شود.پیشنهاد ادوارد اسنودن به کاربران این است که برای ذخیره‌سازی داده‌های خود از سرویس‌هایی استفاده کنند که در اصطلاح فنی "دانش صفر" (Zero Knowledge) نامیده می‌شوند؛ یعنی سرویس‌هایی که هیچ‌گونه دسترسی به داده‌های ذخیره شده روی سرورهای خود ندارند و نمی‌توانند اطلاعات مرتبط با آن را در اختیار دیگران قرار دهند. SpiderOak یکی از آن سرویس‌هاست[۲۲]

دریافت جایزه[ویرایش]

در ۳۰ اوت ۲۰۱۳ سه نهاد مدنی ضد فساد آلمان به نام‌های "شفافیت بین‌الملل"، "انجمن دانش‌پژوهان آلمان" و "حقوقدانان علیه سلاح اتمی" با اهدای جایزه افشاگران (به انگلیسی: Whistleblower) به اسنودن از عمل وی در راستای دفاع از حقوق شهروندی تقدیر کردند. از نظر این سه نهاد، ادوارد اسنودن در راستای تأمین منافع عمومی عمل کرده است.[۲۳]

ادا مولر، رئیس سازمان "شفافیت بین‌الملل" آلمان گفت: «ما از اسنودن عمیقاً سپاسگزاریم.» وی گفت که اسنودن با شهامت و احساس مسئولیت خود، بحثی پراهمیت را در پهنه همگانی به راه انداخته است. مسئله بر سر این پرسش است که حقوق اساسی ما تا چه اندازه ارزش دارد. همچنین در آیین اهدای جایزه، گلن گرین‌والد، خبرنگاری که با اسنودن همکاری داشته، در یک پیام ویدئویی، اسنودن را افشاگری خواند که "به پاکیزه‌ترین شکل" عمل کرده است. وی گفت که اسنودن تمام خطرها را به جان خرید تا افکار عمومی را در مورد "اقدامات نادرست در مقیاسی باورنکردنی" روشن سازد.[۲۴]

واکنش‌ها نسبت به افشای اطلاعات[ویرایش]

آمریکا[ویرایش]

پرچم ایالات متحده آمریکا - در ماه جون ۲۰۱۳ ارتش آمریکا دسترسی به بخش‌هایی از سایت روزنامه گاردین را که مربوط به برنامه جاسوسی حکومت بوده است را برای هزاران پرنسل خود در آمریکا فیلتر کرد، و کل سایت گاردین را برای پرسنل خود در افغانستان، خاورمیانه و جنوب آسیا مسدود نمود؛ و این فیلتر اطلاعات را یک روش «بهداشت شبکه‌ای» به قصد تقلیل افشای غیرمجاز اطلاعات طبقه‌بندی شده توسط رایانه‌های وزارت دفاع دانست.[۲۵][۲۶] هرچند واکنش به افشاگری اسنودن در کنگره آمریکا عموماً منفی بوده است، و او را یک خائن به کشور و سزاوار پیگرد قانونی و دستگیری دانسته‌اند، [۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۲۹][۳۱][۳۲] دو نفر از نمایندگان کنگره درخواست یک اصلاحیه در قانون اختیارات NSA کردند، که به قصد کاهش جمع‌آوری و ذخیره اطلاعات شخصی افراد بود، ولی با آن مخالفت شد.[۳۳][۳۴]

مفسران سیاسی و شخصیت‌های اجتماعی مانند نوآم چامسکی، الیور استون، مایکل مور، الکس جونز، گلن بک، اندرو ناپولیتانو اسنودن را برای افشای جاسوسی مخفیانه حکومت امریکا تحسین کردند؛ ولی برخی کارشناسان او را تقبیح کردند و کارش را مخالف منافع ملی امریکا دانستند.

باراک اوباما، رییس جمهور آمریکا، از برنامه‌های آژانس امنیت ملی این کشور دفاع کرد، اما گفته است که برای تضمین نظارت بهتر بر قانونی بودن اقدامات آژانس، اصلاحاتی باید انجام پذیرد.[۳۵]

تعطیلی لاوابیت[ویرایش]

خدمات رایانامهٔ لاوابیت که اسنودن با نشانی edsnowden@lavabit.com در آن حساب داشت و به عنوان جایگزینی امن برای گوگل مطرح بود، در پی جلب توجه دولت به این سرویس، تصمیم گرفت به جای همکاری با دولت خدمات خود را تعطیل کند. با وجود اینکه بنیانگذار این سرویس اعلام کرده است که به علت محدودیت‌های اعمالی بر او نمی‌تواند اطلاعات بیشتری در این مورد بدهد اما احتمال داده می‌شود که دولت قصد داشته است به اطلاعاتی در مورد رایانامهٔ ادوارد اسنودن (فراداده‌های آن، کلیدهای رمزنگاری و گذرواژه‌اش) دست یابد. در پی این اتفاق، ادوارد اسنودن از طریق روزنامهٔ گاردین اعلام کرد که شرکت‌های آمریکایی دیگر باید از رفتار لاوابیت درس بگیرند: «کارمندان و رهبران گوگل، مایکروسافت، یاهو، اپل و دیگر غول‌های اینترنتی باید از خودشان بپرسند که چرا مانند کسب و کارهای کوچک، برای دفاع از خواسته‌های ما نمی‌جنگند. دفاع آن‌ها تا این لحظه این بوده است که توسط قوانینی که با آن‌ها موافق نیستند مجبور به همکاری شده‌اند، اما یک روز خارج شدن از دسترسی برای سرویس‌هایی با این شرایط، می‌تواند به چیزی دست یابد که یکصد لاوابیت هم نمی‌توانند.»[۳۶]

انگستان[ویرایش]

Flag of the United Kingdom.svg - به گفته آلن راسبریجر، سردبیر روزنامه بریتانیایی گاردین در تاریخ ۲۰ اوت (۲۹ مرداد)، نیروهای امنیتی بریتانیا درایوهای کامپیوتری حاوی اطلاعات فاش‌شده توسط ادوارد اسنودن را از بین برده‌اند. وی گفت اقدام به از بین بردن این اطلاعات نقطه اوج فشارهایی است که "چهره‌های در سایه" دولت بریتانیا در هفته‌های اخیر بر گاردین وارد کرده‌اند. او می‌گوید پس از تهدید و فشار طولانی ماموران امنیتی در دفتر گاردین کامپیوترهایی را که اطلاعات اسنودن روی آنها بود از بین بردند. او این اتفاق را یکی از "عجیب و غریب‌ترین لحظاتی" دانسته که در تاریخ گاردین به چشم می‌خورد. گاردین می‌گوید به رغم نابود کردن اطلاعات اسنودن در کامپیوترهای لندن، کپی این اطلاعات در دفاتر دیگر گاردین وجود دارد.[۳۷][۳۸] همچنین نیروهای امنیتی بریتانیا دیوید میراندا، شریک زندگی گلن گرینوالد را در فرودگاه هیترو لندن بازداشت کردند. آقای گرینوالد برای نخستین بار اطلاعات ارائه شده از جانب ادوارد اسنودن درباره جاسوسی غیرقانونی آژانس امنیت ملی آمریکا را در گاردین منتشر کرد.[۳۹]

اروپا[ویرایش]

Flag of Europe.svg - سران کشورهای اروپایی خشمگینانه عکس‌العمل نشان دادند، و آنگلا مرکل و فرانسوا اولاند جاسوسی آمریکا را غیرقابل قبول خواندند، و تأکید کردند که NSA باید فوراً آن‌را متوقف کند.[۴۰][۴۱][۴۲][۴۳]

روسیه، ترکیه و آفریقای جنوبی هم وقتی افشا شد که دیپلمات‌های آنان در اجلاس سران گروه ۲۰ (جی۲۰) سال ۲۰۰۹ لندن مورد شنود قرار گرفته‌اند، واکنش خشمگینانه‌ای داشتند.[۴۴]

پس از آنکه نیروهای امنیتی بریتانیا دیوید میراندا، شریک زندگی گلن گرینوالد را در فرودگاه هیترو لندن بازداشت کردند، سردبیران چهار روزنامه اروپایی به نام‌های پولیتیکن دانمارک، داگنس نیهتر سوئد و آفتنپوستن و هلسینگین فنلاند با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به دیوید کامرون، نخست‍وزیر بریتانیا، در هفته‌نامه بریتانیایی آبزرور از نقض آزادی بیان در بریتانیا ابراز نگرانی کرده‌اند. سردبیرهای این روزنامه‌ها در نامه خود بازداشت شریک زندگی گلن گرینوالد (یکی از خبرنگاران گاردین) را نمونه‌ای از آزار و اذیت روزنامه‌نگاران توصیف کرده‌اند. آقای گرینوالد برای نخستین بار اطلاعات ارائه شده از جانب ادوارد اسنودن درباره جاسوسی غیرقانونی آژانس امنیت ملی آمریکا را در گاردین منتشر کرد.[۴۵]

آمریکای جنوبی[ویرایش]

رافائل کورئا رئیس‌جمهور اکوادور از رسانه‌های امریکا به خاطر تمرکز بر اخبار وضعیت اسنودن و کشورهای حمایت‌گر او، به جای تمرکز بر مسائل حریم خصوصی ملی و بین‌المللی‌ای که اسناد فاش شده مستلزم آن بود، انتقاد کرد. نیکلاس مادورو رئیس جمهور ونزوئلا و دانیل اورتگا رئیس جمهور نیکاراگوئه گفتند که به اسنودن پناهندگی سیاسی می‌دهند.[۴۶]

سازمان ملل متحد[ویرایش]

Flag of the United Nations.svg سازمان ملل متحد - بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل گفت که ارتباطات دیجیتال نباید مورد سوءاستفاده قرار بگیرد، چنانکه اسنودن این سوءاستفاده را از آن نمود.[۴۷] این اظهارنظر بان کی‌مون مورد اعتراض واقع شده است که «گویا او هیچ نگران تجاوز به حریم خصوصی توسط دولت‌ها نیست، و فقط نگران این است که چگونه افشاگران از سیستم‌ها سوءاستفاده می‌کنند. [۴۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Edward Snowden says motive behind leaks was to expose 'surveillance state'". The Washington Post. 9 June 2013. Retrieved 10 June 2013. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Contractor Edward Snowden comes forward as source of NSA leaks - The Washington Post
  3. Smith, Matt (9 June 2013). "NSA leaker comes forward, warns of agency's 'existential threat'". CNN. Retrieved 10 June 2013. 
  4. Calderone, Michael (7 June 2013). "Washington Post Began PRISM Story Three Weeks Ago, Heard Guardian's 'Footsteps'". The Huffington Post. Retrieved 10 June 2013. 
  5. Gellman, Barton; Blake, Aaron; Miller, Greg (9 June 2013). "Edward Snowden identified as source of NSA leaks". The Washington Post. Retrieved 9 June 2013. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Greenwald, Glenn; MacAskill, Ewen; Poitras, Laura (9 June 2013). written at Hong Kong. "Edward Snowden: the whistleblower behind the NSA surveillance revelations". The Guardian (London). Retrieved 9 June 2013. 
  7. MacAskill, Ewen (9 June 2013). "NSA whistleblower Edward Snowden: 'I do not expect to see home again'". The Guardian. Retrieved 9 June 2013. 
  8. Zara, Christopher (9 June 2013). "NSA Whistleblower Revealed: Edward Snowden Donated $500 To Ron Paul’s 2012 Presidential Campaign: Does NSA Whistleblower Have Libertarian Leanings?". International Business Times. Retrieved 9 June 2013. 
  9. اسنودن از روسیه تقاضای پناهندگی کرد
  10. جولیان آسانژ: افشاگری اسنودن ادامه خواهد داشت
  11. رییس جمهور اکوادور: “سرنوشت اسنودن در دستان روسیه است”
  12. اسنودن در برزخ در ​​انتظار پناهندگی
  13. ولادیمیر پوتین: اسنودن در فرودگاه مسکو است
  14. اسنودن فرودگاه مسکو را ترک کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  15. اسنودن از روسیه پناهندگی موقت گرفت، دویچه‌وله فارسی
  16. افشاگری جدید اسنودن، جهان نیوز
  17. اسنودن اسناد نقض قانون اساسی توسط آژانس امنیت ملی آمریکا را منتشر کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  18. ایندیپندنت: بریتانیا اطلاعات فیبرهای نوری خاورمیانه را شنود می‌کند، بی‌بی‌سی فارسی
  19. نیویورک تایمز در افشای رسوایی اطلاعاتی آمریکا به کمک گاردین می‌آید، دویچه‌وله فارسی
  20. نیویورک تایمز در افشای رسوایی اطلاعاتی آمریکا به کمک گاردین می‌آید، دویچه‌وله فارسی
  21. پنتاگون اطلاعات فاش شده توسط اسنودن را در شبکه هاي خود مسدود مي کند، باشگاه خبرنگاران جوان
  22. «هشدار اسنودن: دراپ‌باکس "دشمن حریم خصوصی" شماست». ۲۸ تیر ۱۳۹۳. 
  23. اعطای جایزه شهروندی "افشاگران" به ادوارد اسنودن دویچه‌وله فارسی
  24. اعطای جایزه شهروندی "افشاگران" به ادوارد اسنودن دویچه‌وله فارسی
  25. Ackerman, Spencer; Roberts, Dan (June 28, 2013). "US army blocks access to Guardian website to preserve 'network hygiene'". The Guardian (London). Retrieved June 29, 2013. 
  26. Ackerman, Spencer (July 1, 2013). "US military blocks entire Guardian website for troops stationed abroad". The Guardian. 
  27. Reeve, Elspeth (June 10, 2013). "Washington turns on the NSA blinders to target weird 'IT guy' leaker instead". The Atlantic Wire. 
  28. LoGiurato, Brett (June 11, 2013). "John Boehner: Edward Snowden Is A 'Traitor'". San Francisco Chronicle. Retrieved June 11, 2013. 
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ Herb, Jeremy; Sink, Justin (June 10, 2013). "Sen. Feinstein calls Snowden's NSA leaks an 'act of treason'". thehill.com. 
  30. Nelson, Bill (June 11, 2013). "This man is a traitor". Daily News (New York). 
  31. "Edward Snowden: Ex-CIA leaker drops out of sight, faces legal battle". The Chicago Tribune. Reuters. June 10, 2013. Retrieved June 12, 2013. 
  32. Blake, Aaron (June 11, 2013). "DNC chair Debbie Wasserman Schultz: Snowden is a coward". The Washington Post. Retrieved June 13, 2013. 
  33. House proposal to curtail NSA in response to Edward Snowden’s leaks fails narrowly – The Washington Post
  34. The Amash Amendment Fails, Barely – Abby Ohlheiser and Philip Bump – The Atlantic Wire
  35. اسنودن اسناد نقض قانون اساسی توسط آژانس امنیت ملی آمریکا را منتشر کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  36. Kashmir Hill. «Email Company Used By Edward Snowden Shuts Down Rather Than Hand Data Over To Feds». Forbes، 8/08/2013. 
  37. گاردین: نیروهای امنیتی بریتانیا اطلاعات اسنودن را از بین بردند، بی‌بی‌سی فارسی
  38. گاردین: مأموران اطلاعاتی بریتانیا اسناد اسنودن را نابود کردند، دویچه‌وله فارسی
  39. سردبیران روزنامه‌های اروپایی به کامرون: نگران آزادی بیان در بریتانیا هستیم، بی‌بی‌سی فارسی
  40. Travis, Alan; Connolly, Kate; Watt, Nicholas (June 26, 2013). "GCHQ surveillance: Germany blasts UK over mass monitoring". The Guardian (London). 
  41. Traynor, Ian (July 1, 2013)."NSA spying row: bugging friends is unacceptable, warn Germans". The Guardian (London).
  42. McPartland, Ben (July 1, 2013.). "Hollande to US: Stop spying on us now". The Local (Stockholm). Agence France-Presse.
  43. Hecking, Claus; Schultz, Stefan (June 30, 2013). "Spying 'Out of Control': EU Official Questions Trade Negotiations". Der Spiegel (Hamburg). Retrieved July 3, 2013.
  44. G20 summits: Russia and Turkey react with fury to spying revelations, گاردین, June 17, 2013. Retrieved Jul 2013.
  45. سردبیران روزنامه‌های اروپایی به کامرون: نگران آزادی بیان در بریتانیا هستیم، بی‌بی‌سی فارسی
  46. "Ecuador president blasts coverage of Snowden case". Newsday. Associated Press (New York). June 26, 2013. Archived from the original on 2013-06-29. Retrieved June 28, 2013. 
  47. ۴۷٫۰ ۴۷٫۱ Pilkington, Ed. "Edward Snowden's digital 'misuse' has created problems, says Ban Ki-moon." گاردین. July 3, 2013. Retrieved July 3, 2013.

پیوند به بیرون[ویرایش]