ویکی‌لیکس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ویکی‌لیکس
Wikileaks logo.svg
نشانی

wikileaks.ch

wikileaks.org(اصل)
نوع بایگانی اطلاعات
عضویت دسامبر ۲۰۰۶
مالک انتشارات سان‌شاین[۱]
پایه‌گذار جولین آسانژ
راه‌اندازی دسامبر ۲۰۰۶
رده در الکسا ۹۱۲ (دسامبر ۲۰۱۰)[۲]
وضعیت فعال (تحت حملات عدم سرویس‌دهی و عدم پذیرش آی‌اس‌پی)[۳]

ویکی‌لیکس (به انگلیسی: WikiLeaks) سازمانی ناسودبر و بین‌المللی است که به ارسال و افشای اسناد از سوی منابع ناشناس می‌پردازد. وب‌گاه ویکی‌لیکس که در سال ۲۰۰۶ افتتاح شد، توسط انتشارات سان‌شاین اداره می‌شود.[۱] در طول یک‌سال از آغاز فعالیت، وب‌گاه ادعا کرد که بیش از ۱.۲ میلیون مدرک و سند در اختیار دارد.[۴] این سازمان بنابه گفته خودش، توسط مخالف‌هایی از چین همراه با روزنامه‌نگارها، ریاضی‌دان‌ها و فناوری‌هایی شروعی از ایالات متحدهٔ آمریکا، تایوان، اروپا، استرالیا و آفریقای جنوبی پایه‌گذاری شده‌است.[۱] گاردین، جولین آسانژ که یک فعال اینترنتی استرالیایی است را به عنوان رئیس آن خوانده‌است.[۵]

ویکی‌لیکس تاکنون چندین جایزه برنده‌شده‌است که شامل جایزه ۲۰۰۸ رسانه‌های جدید از طرف مجله اکونومیست می‌باشد.[۶] در ژوئن ۲۰۰۹، ویکی‌لیکس و جولین آسانژ جایزه رسانه‌های بریتانیا را از عفو بین‌الملل در ردهٔ رسانه‌های نو برای نشر سال ۲۰۰۶ «کنیا: گریهٔ خون – قتل‌های قضایی اضافی و ناپدیدشدن‌ها»[۷] که گزارشی از سوی کمیسیون ملی حقوق بشر کنیا در مورد کشتارهای پلیس در کنیا بود، به‌دست آورد.[۸] در ماه مه ۲۰۱۰، نیویورک دیلی نیوز، ویکی‌لیکس را در فهرست «وب‌گاه‌هایی که می‌توانند کاملاً اخبار دنیا را تغییر دهند» در رتبهٔ اول قرار داد.[۹]

در آوریل ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس ویدئویی را از حادثهٔ حملات هوایی ۲۰۰۷ عراق منتشر کرد که در آن افراد غیرنظامی عراقی و خبرنگاران توسط نیروهای آمریکایی کشته می‌شوند. در ژوئیه همان سال، ویکی‌لیکس اسناد محرمانه جنگ افغانستان را که حاوی بیش از ۷۶،۹۰۰ سند در مورد جنگ افغانستان بود را منتشر کرد.[۱۰] در ماه اکتبر، گروه ویکی‌لیکس بسته‌ای حاوی ۴۰۰،۰۰۰ سند محرمانهٔ دیگر که گفته می‌شد مربوط به جنگ عراق می‌باشد را با هماهنگی با چندین انتشارات بزرگ، منتشر کرد. در نوامبر ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس به پخش اسناد سری و محرمانه سیاست‌های خارجی ایالات متحدهٔ آمریکا در قالب افشای اسناد دیپلماتیک ایالات متحده آغاز کرد.

ویکی‌لیکس به صورت اصلی و در آغاز همانند هر وب‌گاه ویکی دیگر با قابلیت ویرایش برای خوانندگان آن پدید آمد، اما بعد از آن بیشتر به صورت یک وب‌گاه انتشاراتی درآمد و نه اجازه ویرایش نه نظریه را به کاربران می‌دهد. این وب‌گاه بعد از حمله‌های محروم‌سازی از سرویس و ردکردن آی‌اس‌پی‌ها، نام‌های دامنه متفاوتی را در سرورهای مختلف اختیار کرد. این نام‌ها به صفحه‌ای مشخص در سروری مجزا تغییر مسیر داده می‌شوند.[۱۱][۱۲]

تاریخچه[ویرایش]

اولین بار که ویکی‌لیکس در دسامبر سال ۲۰۰۶ در اینترنت قرار گرفت، باعث برانگیختن دیدگاه‌هایی متفاوت شد. بعضی ضمن تمجید از عملکرد این پایگاه از آن به عنوان پدیده‌ای در عرصه روزنامه‌نگاری تحقیقاتی یاد کردند، این در حالی است که گروهی دیگر عملکرد این پایگاه را خطری در زمینه روزنامه‌نگاری دانستند.[۱۳]

ویکی‌لیکس سازمانی متشکل از گروه‌هایی با هدف واحد در سراسر جهان است که توسط جولین آسانژ، یکی از طرفداران آزادی اطلاعات که زمانی هکر بوده، بنیانگذاری شده‌است. او و همکارانش که اغلب وکیل هستند برای حفظ هویت افشاکنندگان از راهنمایی کارشناسانی مانند بن لوری که از پیشگامان تعریف پروتکل امنیتی اس‌اس‌ال «لایه سوکت‌های امن» برای انتقال امن اطلاعات از طریق اینترنت است، بهره می‌برند.[۱۴]

افشاگری‌ها[ویرایش]

افشای اسناد طبقه‌بندی‌شده در مورد جنگ عراق[ویرایش]

افشای اسناد طبقه‌بندی‌شده در مورد جنگ افغانستان[ویرایش]

افشای بیش از ۹۲ هزار سند سری ارتش آمریکا درباره جنگ افغانستان خشم مقامات واشینگتن را برانگیخت. اسنادی که بخش‌هایی از آن به «نقش ایران در بی‌ثباتی افغانستان» پرداخته بود. مدیران وب‌گاه ویکی‌لیکس که اخبار پشت پرده را افشا می‌کنند، این اسناد را از طریق روزنامه‌های نیویورک تایمز آمریکا، گاردین بریتانیا و مجله اشپیگل آلمان در اختیار عموم قرار دادند. اسناد منتشر شده حاوی جزئیات دقیق جنگ افغانستان در سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ و از جمله نقش ایران در بی‌ثباتی این کشور بود.[۱۵]

با این حال در حالی که وزارت دفاع آمریکا، ارزیابی خسارت‌های ناشی از انتشار هزاران سند سری درباره جنگ افغانستان توسط وب‌گاه ویکی‌لیکس به هفته‌ها زمان نیاز دارد، ویکی‌لیکس مدعی شد که هنوز ۱۵ هزار سند محرمانه دیگر در اختیار دارد.[۱۶][۱۷] رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا انتشار این اسناد توسط وب‌گاه «ویکی‌لیکس» را برای جان سربازان آمریکایی، متحدان و طرفداران این کشور در افغانستان بطور بالقوه خطرناک دانسته و هشدار داده‌است که به اعتبار ایالات متحده در جهان لطمه خواهد زد.[۱۸] مقام‌های آمریکایی از وب‌گاه ویکی‌لیکس خواسته‌اند پانزده هزار سند محرمانه دیگر را که در مورد جنگ افغانستان در اختیار دارند، منتشر نکند. این اسناد غیر از هفتاد و پنج هزار سندی است که هفته گذشته از طریق سایت ویکی لیکس به رسانه‌ها درز کرد.[۱۹]

افشای اسناد محرمانه وزارت‌خارجه آمریکا[ویرایش]

نوشتار اصلی: افشای اسناد دیپلماتیک ایالات متحده

ویکی‌لیکس در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰ میلادی (۷ آذر ۱۳۸۹) بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را که بالغ بر ۲۵۰ هزار سند محرمانه از وابسته‌های دیپلماتیک ایالات متحده آمریکا در همه نقاط جهان می‌شود را منتشر کرد.[۲۰][۲۱]

در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰، سرور وب‌گاه ویکی‌لیکس، یک ساعت قبل از افشای اسناد محرمانه وزارت‌خارجه آمریکا مورد حمله عدم سرویس‌دهی قرار گرفت.[۲۲] اما با این وجود پنج نشریه معتبر بین‌المللی از جمله نیویورک تایمز، گاردین، اشپیگل، ال پایس و لوموند به صورت هم‌زمان، بخش‌هایی از این اسناد محرمانه را منتشر کردند.[۲۳]

افشای اسناد محرمانه شرکت استراتفور[ویرایش]

در دسامبر سال ۲۰۱۱ میلادی، گروهی از هکرها موسوم به «گروه آنانیموس» موفق به هک نام و اطلاعات و هم‌چنین کارت‌های اعتباری هزاران مشتری شرکت استراتفور شدند.[۲۴] پس از چندی سایت افشاگر ویکی‌لیکس، اقدام به انتشار اسامی و اطلاعات برخی از مشتریان شرکت استراتفور را کرد که از آن جمله، می‌توان به شرکت‌هایی چون داو کمیکال، لاکهید مارتین، نورثروپ گرومن و ریتیون و نیز آژانس‌های دولت ایالات متحده آمریکا، از جمله وزارت امنیت داخلی ایالات متحده آمریکا، آژانس اطلاعات دفاعی ایالات متحده آمریکا و تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا اشاره کرد.[۲۵]

محل نگهداری فایل‌ها[ویرایش]

فایل‌های ویکی لیکس درون سروهایی در یک پناهگاه اتمی در شهر استکهلم در سوئد نگهداری می‌شوند.برای ثابت نگه داشتن دما دراین پناهگاه از توربین‌های زیردریایی‌ها استفاده می‌شود.[۲۶]

منتقدان[ویرایش]

طی افشای ۲۵۱۰۰۰ سند دیگر در نوامبر ۲۰۱۰، اعضای کنگره آمریکا واکنش شدیدی نشان دادند و خواهان تعیین ویکی لیکس به عنوان یک «سازمان تروریستی خارجی» شدند.[۲۷]

ولادمیر پوتین در این باره معتقد است : اسناد ویکی لیکس احتمالاً هدف‌های سیاسی را دنبال می‌کنند. به نظر کارشناسان عده‌ای قصد دارند اهمیت این سایت را بالا ببرند تا از آن برای منافع سیاسی بهره بگیرند. اگر هم این طور نباشد، من فکر می‌کنم سرویس‌های دیپلماتیک باید توجه بیشتر به اسناد خود داشته باشند. حفره‌های امنیتی پیش تر هم وجود داشته اند؛ با این حال از دید من با انتشار این اسناد فاجعه‌ای رخ نداده‌است.[۲۸]

حملات سایبری[ویرایش]

در ۳ دسامبر ۲۰۱۰ پس از آن‌که EveryDNS سرور آمریکایی وب‌گاه ویکی‌لیکس خدمات خود به آن را قطع و wikileaks.org را از دسترس خارج کرد. ویکی‌لیکس به دامین سوئیسی wikileaks.ch نقل مکان کرد. EveryDNS دلیل این اقدام را چنین ذکر کرده بود که هکر جدید تهدید به اختلال در کل این شبکه کرده‌است. وب‌گاه ویکی‌لیکس بارها پیش از آن با حملات عدم سرویس‌دهی مواجه شده بود. ویکی‌لیکس مسئولت این حملات را با مأموران امنیتی آمریکا و کشورهای دیگر می‌دانست.[۲۹] ویکی‌لیکس اعلام کرد که از طریق دامنه‌های wikileaks.de‏، wikileaks.fi و wikileaks.nl هم در دسترس است. [۳۰]

بازی کامپیوتری[ویرایش]

در بازی کامپیوتری ویکی لیکس، بازیکن، نقش جولین آسانژ مدیر ویکی لیکس را ایفا می‌کند که باید اطلاعات محرمانه کارت حافظه سیار کامپیوتر باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا را سرقت کند.[۳۱]

فیلم مستند ما اسرار را می‌دزدیم: داستان ویکی لیکس[ویرایش]

ما اسرار را می‌دزدیم: داستان ویکی لیکس ساخته الکس گیبنی فیلمی مستند است که به افشاگرهای ویکی لیکس، ژولین آسانژ و بردلی منینگ پرداخته است، این فیلم در سال ۲۰۱۳ ساخته شد.[۳۲]

موضوعات فیلم[ویرایش]

در این فیلم دولت آمریکا می‌گوید انتشار این اسناد جان انسان‌ها (سربازان آمریکایی و شهروندان افغان) را به خطر انداخته و ژولیان آسانژ، در یک گفتگوی تلفنی که در این فیلم وجود دارد به طور مشخص در پاسخ به این موضوع می‌گوید که این اسناد باید انتشار پیدا کنند، حتی به قیمت جان اشخاص.

فیلم تاکید می‌کند که آسانژ این اسناد را در اختیار روسیه یا چین قرار نداده، بلکه با باور اطلاع رسانی بدون سانسور، آنها را منتشر کرده تا در دسترس "عموم مردمی که باید آگاه شوند"، قرار بگیرد.

فیلم ماجرای هک کردن ناسا در سال ۱۹۸۹ را که فیلم با آن آغاز می‌شود، تلویحاً به آسانژ ربط داده است.

داستان دو دختر سوئدی که از آسانژ شکایت کرده‌اند، به عنوان پرسش مطرح شده است.

در این فیلم ژولیان آسانژ در خانه، در کنفرانس‌ها و سخنرانی ها، موقع کار، هنگام مصاحبه، عکس او را بر صفحه نخست چندین روزنامه، و در لندن، زمانی که با مسئولان روزنامه گاردین برای انتشار اسناد قرار می گذارد، دیده می‌شود.

مصاحبه‌های فیلم: مصاحبه با نزدیک ترین همکاران ویکی لیکس و همچنین مقامات واشنگتن (از جمله رئیس سابق سیا).

در پایان فیلم گفته می‌شود: حداقل سود ویکی لیکس این بود که دولت‌ها بیشتر مراقب کردار خود باشند. [۳۳]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ "Wikileaks:About". WikiLeaks. Archived from the original on 14 March 2008. Retrieved 3 June 2009. 
  2. "wikileaks.org – Traffic Details from Alexa". الکسا, Inc. Retrieved 7 December 2010. 
  3. "WikiLeaks Struggles to Stay Online After Attacks". Nytimes.com. Retrieved 2010-12-05. 
  4. "Wikileaks has 1.2 million documents?". WikiLeaks. Archived from the original on 16 February 2008. Retrieved 28 February 2008. 
  5. McGreal, Chris. Wikileaks reveals video showing U.S. air crew shooting down Iraqi civilians, The Guardian, 5 April 2010.
  6. Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Award Announced 22 April 2008
  7. Kenya: The Cry of Blood – Extra Judicial Killings and Disappearances, Sep 2008 WikiLeaks.
  8. Amnesty announces Media Awards 2009 winners Amnesty.org.uk, 2 June 2009
  9. Reso, Paulina (20 May 2010). "5 pioneering Web sites that could totally change the news". Daily News. Retrieved 8 June 2010. 
  10. "WikiLeaks to publish new documents". Associated Press. 8 August 2010. Archived from the original on 2010-12-05. Retrieved 2010-12-05. 
  11. Satter, Raphael G.; Svensson, Peter (3 December 2010) "WikiLeaks Fights To Stay Online Amid Attacks". آسوشیتد پرس (via The Charlotte Observer). Retrieved 4 December 2010.
  12. Randall, David; Cooper, Charlie (5 December, 2010). "WikiLeaks hit by new online onslaught". The Independent (Independent Print Ltd). Retrieved 4 December 2010.  Check date values in: |date= (help)
  13. BBC فارسی - جهان - ویکی لیکس؛ افشاگری در مقیاس جهانی
  14. آیا می‌شود در اینترنت ناشناس ماند؟
  15. افشای هزاران سند طبقه‌بندی شده از جنگ افغانستان؛ «ایران متهم به ایجاد بی‌ثباتی» - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  16. ویکی‌لیکس: هنوز ۱۵ هزار سند از جنگ افغانستان را منتشر نکرده‌ایم - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  17. آفتاب - ویکی‌لیکس: هنوز ۱۵ هزار سند از جنگ افغانستان را منتشر نکرده‌ایم
  18. «ورود اف بی آی به ماجرای ویکی لیکس»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۸۹. 
  19. BBC فارسی - جهان - آمریکا از ویکی لیکس خواست مدارک بیشتری منتشر نکند
  20. افشاگری تازه و جنجال‌انگیز ویکی‌لیکس، دویچه وله فارسی
  21. افشاگری تازه ویکی‌لیکس و واکنش شدید آمریکا، بی‌بی‌سی فارسی
  22. "Wikileaks 'hacked ahead of secret US document release'". بی‌بی‌سی نیوز. 28 November 2010. Retrieved 28 November 2010. 
  23. Editor's note: publishing the cables, The Guardian
  24. Criminals Exploit Stolen Customer Data From Stratfor، The New York Times
  25. WikiLeaks' Stratfor dump lifts lid on intelligence-industrial complex، The Guardian
  26. دیدار از پناهگاه اسناد ویکی‌لیکس در سوئد
  27. «WikiLeaks: US Senators call for WikiLeaks to face criminal charges»(فارسی)‎. the telegraph، ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰. 
  28. یورونیوز
  29. WikiLeaks switches to Swiss domain after attacks By LOUISE NORDSTROM, Associated Press, 3 December 2010
  30. Twitter / wikileaks: WikiLeaks now available at
  31. استقبال گسترده از بازی کامپیوتری «ویکی لیکس»
  32. ویکی لیکس، جولیان آسانژ و بردلی منینگ؛ مستندی که باید دید بی‌بی‌سی فارسی
  33. ویکی لیکس، جولیان آسانژ و بردلی منینگ؛ مستندی که باید دید بی‌بی‌سی فارسی

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]