دبیرکل سازمان ملل متحد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دبیرکل سازمان ملل متحد
Emblem of the United Nations.svg
نشان سازمان ملل متحد
متصدی فعلی
بان کی‌مون

از ۱ ژانویه ۲۰۰۷
سکونت‌گاه اصلی ساتن پِلیس منهتن، نیویورک، ایالات متحده آمریکا
مدت تصدی ۵ سال، قابل تجدید بدون محدودیت
نخستین متصدی گلدوین جب
۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
(موقت)
تریگوه لی
۱ فوریه ۱۹۴۶
بنیادگذاری گلدوین جب
۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
(موقت)
تریگوه لی
۱ فوریه ۱۹۴۶
وبگاه UN Secretary-General webpage

دبیرکل سازمان ملل متحد سرپرست دبیرخانه سازمان ملل متحد است و در رأس آن قرار دارد. او در عمل سخنگو و رهبر سازمان ملل به شمار می‌رود. دبیرکل اوّلین کارمند بین‌المللی است و این امر به صراحت در مادهٔ ۹۷ منشور تحت عنوان برترین کارمند سازمان ذکر شده‌است. دبیرکل از طرف مجمع عمومی بنا به توصیه شورای امنیت برای مدت پنج سال انتخاب می‌شود. نقش سیاسی و دیپلماتیک او بسیار حائز اهمیت است. [۱]

در حال حاضر (۲۰۱۲) بان کی مون دبیر کل سازمان ملل است. دوره او در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۱ به پایان رسید و در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۱۱ دوباره به این سمت برگزیده شد.

نحوه انتخاب دبیرکل[ویرایش]

دبیرکل بنا بر توصیه شورای امنیت توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شود.[۲] در انتخاب دبیر کل توافق پنج عضو دائمی شورای امنیت و رأی هم‌سوی در رکن اصلی سازمان ملل متحد ضرورت دارد. در منشور ملل متحد هیچ اشاره‌ای به مدت خدمت دبیرکل نشده‌است ولی در عمل ۵ سال می‌باشد که برای یک‌بار قابل تجدید است. سازمان ملل بر خلاف جامعهٔ ملل تا کنون کسی از اتباع کشورهای قدرتمند به خصوص از اعضای دائم شورای امنیت را برای دبیرکلی انتخاب نکرده‌است. [۳] [۴]

وظایف دبیرکل[ویرایش]

از میان وظایف مختلف دبیرکل وظیفهٔ سیاسی (نقش دیپلماتیک) او بسیار مهم‌تر از سایر وظایف و اختیاراتش است. برای مثال نقش دبیر کل در حل بحران کنگو، فیصلهٔ بخشی از ستیز عرب‌ها و اسرائیل، برقراری مجدد روابط عادی میان گینه و فرانسه در ۱۹۷۵ بسیار شایان توجه است.[۵]

دبیرکل سازمان ملل متحد هم‌چنین وظیفه انتخاب نماینده ویژه دبیرکل در امور ویژه و موارد مربوط به مناطق بحران‌زده را دارد.

وظایف اداری دبیرکل[ویرایش]

  1. انجام وظیفه به عنوان عالی‌ترین مقام اداری سازمان ملل متحد و بالاترین مقام مسئول در سلسله مراتب اداری دبیرخانه؛
  2. انجام وظایف دیگری که به وسیلهٔ شورای امنیت، شورای اقتصادی و اجتماعی سایر ارگان‌ها به او تفویض می‌شود و اجرای تصمیمات ارکان مختلف سازمان.

دبیرکل وظیفهٔ دبیرکلی ارکان اصلی سازمان به استثنای دیوان بین‌المللی دادگستری را نیز بر عهده دارد. دبیرکل به انتخاب خود دارای تعدادی معاون می‌باشد. هر معاون مسئولیت یک بخش از فعالیت‌های سازمان (مثل حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، مسائل سیاسی شورای امنیت و غیره) و مسئولیت یک رکن فرعی یا مقر اروپایی سازمان ملل را بر عهده دارد.[۶]

وظایف سیاسی دبیرکل[ویرایش]

  1. اجرای تصمیمات سیاسی سازمان (در این خصوص از امتیازات وسیعی در تفسیر تصمیمات برخوردار است)؛
  2. ایفای نقش مهم در شورای امنیت به خصوص زمانیکه گزارش خود را در خصوص مسائل جاری ارائه می‌دهد؛
  3. اداره کردن انجام عملیات حفظ صلح؛
  4. ترتیب دادن کنفرانس‌های بین‌المللی؛
  5. میانجیگری در حل اختلافات بین‌المللی؛[۷]
  6. طبق منشور متوجه ساختن شورای امنیت و مجمع عمومی در زمانیکه به عقیدهٔ وی صلح و امنیت بین‌المللی در خطر است؛
  7. دعوت به تشکیل شورای امنیت در مواقع لزوم؛
  8. حق حضور در جلسات ارکان سازمان ملل متحد و دادن اعلامیه‌های شفاهی و اعلامیه‌های کتبی به آن‌ها؛[۳]
  9. قرار دادن هر مسأله‌ای که به نظر وی ضروری است در دستور کار مجمع عمومی (طبق مادهٔ ۱۳ مقررات مجمع عمومی)؛
  10. شرکت در جلسات نهادهای سازمان، مشورت با رهبران جهان، مقام‌های دولتی نمایندگان گروه‌های جامعهٔ مدنی، بخش خصوصی و افراد؛
  11. سفر به سراسر جهان به منظور حفظ تماس با مردم کشورهای عضو؛
  12. در صورت تمایل، می‌تواند به ابتکار و به عنوان شخص خود و نه از طرف سازمان ملل، سخنگوی منافع مردم جهان در صحنهٔ بین‌المللی باشد. (به همین دلیل تئوری دیپلماسی آرام دبیرکل مطرح شده)[۸]

وظیفه اطلاعاتی دبیرکل[ویرایش]

  1. تسلیم گزارش سالانه دربارهٔ کار سازمان، ارزیابی فعالیت‌ها و اقدامات سازمان و مشخص کردن اولویت‌های آینده به مجمع عمومی عادی؛
  2. ثبت و انشار معاهدات بین‌المللی؛[۵]

دبیران کل سازمان ملل متحد از آغاز تا کنون[ویرایش]

# تصویر نام دبیرکل زمان تصدی سمت کشور دلیل اتمام دوره منبع
Sr. Gladwyn Jebb.jpg گلدوین جب 01945-10-24 ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵
01946-02-01 ۱ فوریه ۱۹۴۶
 بریتانیا

تا زمان انتخاب تریگوه لی دبیرکل موقت سازمان ملل بود.

پس از جنگ جهانی دوم، دبیر اجرایی کمیسیون آمادگی سازمان ملل در 01945-08 اوت ۱۹۴۵ بود و تا زمان انتخاب اولین دبیرکل (بین 01945-10 اکتبر ۱۹۴۵ تا 01946-02 فوریه ۱۹۴۶)، دبیرکل موقت بود.[۹]

۱ Trygve Lie.jpg تریگوه لی 01946-02-01 ۱ فوریه ۱۹۴۶
01952-11-10 ۱۰ نوامبر ۱۹۵۲
 نروژ

استعفا

[۱۰]

تریگوه لی، وزیر امور خارجه نروژ و یک رهبر کارگری سابق، از سوی شوروی برای تصدی این سمت پیشنهاد شده بود. پس از مداخله سازمان ملل در جنگ کره، در سال ۱۹۵۱، شوروی انتصاب مجدد وی را وتو کرد. آمریکا توانست وتوی شوروی را دور زده و تریگوه لی را مستقیم به مجمع عمومی معرفی کند. وی با ۴۶ رای موافق، ۵ رای مخالف و ۸ رای ممتنع به کار خود ادامه داد. شوروی به خصومت خود با تریگوه لی ادامه داد و وی در ۱۹۵۲ از سمت خود استعفا کرد.[۱۱]

۲ rowspan="2" داگ هامرشولد 01953-04-10 ۱۰ آوریل ۱۹۵۳
01961-09-18 ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۱
 سوئد

ضمن عملیات صلحبانی در کنگو، در سقوط هواپیما بر فراز رودزیای شمالی (زامبیای کنونی) درگذشت.

[۱۲]

پس از وتو شدن چند نامزد، هامرشولد به عنوان نامزد مورد تایید شورای امنیت مطرح شد. در سال ۱۹۵۷ با اکثریت قاطع آرا برای بار دوم انتخاب شد. اتحاد جماهیر شوروی از رهبری وی بر سازمان ملل در جریان بحران کنگو خشمگین بود و پیشنهاد کرد که سمت دبیرکل سازمان ملل متحد با یک ترویکا (هیات اجرایی سه نفره) جایگزین شود. در پی مخالفت شدید کشورهای غربی، شوروی از این پیشنهاد صرف نظر کرد. همارشولد در سقوط هواپیما در ۱۹۶۱ در گذشت.[۱۱] جان اف. کندی رییس جمهور آمریکا وی را بزرگترین سیاستمدار قرن خواند.[۱۳]

۳ U-Thant-10617.jpg او تانت
01961-11-30 ۳۰ نوامبر ۱۹۶۱
01971-12-31 ۳۱ دسامبر ۱۹۷۱
 میانمار

از پذیرش نامزدی برای یک دوره دیگر اجتناب کرد.

[۱۴]

[۱۱]

۴ Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png کورت والدهایم 01972-01-01 ۱ ژانویه ۱۹۷۲
01981-12-31 ۳۱ دسامبر ۱۹۸۱
 اتریش

چین ادامه کارش برای دوره سوم را وتو کرد.

[۱۵]

[۱۱]

۵ Javier Pérez de Cuéllar.JPG خاویر پرز دکوئیار 01982-01-01 ۱ ژانویه ۱۹۸۲
01991-12-31 ۳۱ دسامبر ۱۹۹۱
 پرو

از پذیرش نامزدی برای دوره سوم اجتناب کرد.

[۱۶]

پس از یک بن‌بست پنج هفته ای که بر سر اختلاف بین انتخاب مجدد والدهایم و انتخاب نامزد چین سلیم احمد سلیم از تانزانیا بوجود آمده بود، پرز دکوئیار به عنوان یک نامزد مصالحه ای عنوان شده و انتخاب شد. وی اولین دبیرکل سازمان ملل متحد از آمریکای لاتین بود و در سال ۱۹۸۶ با اکثریت قاطع آرا برای یک دوره دیگر انتخاب شد.[۱۱]

۶ Boutros Boutros-Ghali in Davos.JPG پطرس غالی
01992-01-01 ۱ ژانویه ۱۹۹۲
01996-12-31 ۳۱ دسامبر ۱۹۹۶
 مصر

آمریکا ادامه کارش برای دوره دوم را وتو کرد.

[۱۷]

یکصد و دو عضو جنبش غیرمتعهدها اصرار داشتند که دبیرکل بعدی از آفریقا باشد. با داشتن اکثرت آرا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و حمایت چین، جنبش غیرمتعهدها آرای کافی برای جلوگیری از انتخاب هر نامزد دیگری را داشنتد. شورای امنیت پنج بار بطور بی نام و غیرالزام آور رایگیری کرد (برای اولین بار در تاریخ شورا). در پنجمین رای‌گیری پطرس غالی یازده رای کسب کرد. در ۱۹۹۶، آمریکا انتخاب مجددش را (به علت ناتوانی وی در پیاده کردن اصلاحات ضروری در سازمان ملل) وتو کرد.[۱۱]

۷ Kofi Annan.jpg کوفی عنان 01997-01-01 ۱ ژانویه ۱۹۹۷
02006-12-31 ۳۱ دسامبر ۲۰۰۶
 غنا

پس از دو دوره بازنشست شد.

[۱۸]

در 01996-12-13 ۱۳ دسامبر ۱۹۹۶، شورای امنیت عنان را به مجمع عمومی توصیه کرد.[۱۹][۲۰] چهار روز بعد مجمع عمومی سازمان ملل متحد به وی رای داد.[۲۱]

۸ Ban Ki-moon by UNDP.jpg بان کی‌مون 02007-01-01 ۱ ژانویه ۲۰۰۷
اکنون
 کره جنوبی

در حال تصدی

[۲۲]

بان کی‌مون دومین آسیای تبار است که به عنوان دبیرکل سازمان ملل انتخاب می شود. پیش از این سمت، وی بین 02004-01 ژانویه ۲۰۰۴ و 02006-11 نوامبر ۲۰۰۶ وزیر امور خارجه کره جنوبی بود.

منابع[ویرایش]

  1. حجت دولتشاه، منشور سازمان ملل متحد.
  2. حجت دولتشاه،منشور ملل متحد، م.۹۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ محمدرضا ضیائی بیگدلی، حقوق بین‌الملل عمومی، ص. ۲۴۹.
  4. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Secretary-General of the United Nations»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ نوامبر &#۸۲۰۶;۲۰۱۱).
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ محمدرضا ضیائی بیگدلی. حقوق بین‌الملل عمومی. گنج دانش. ۲۵۰. 
  6. حجت دولتشاه،منشور ملل متحد.
  7. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «United Nations Secretariat»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱).
  8. . http://www.unic-ir.org/publication/farsi/UNToday/chapter1.pdf. بازبینی‌شده در ۶ نوامبر. 
  9. Stout, David (26 October 1996). "Lord Gladwyn Is Dead at 96; Briton Helped Found the U.N.". NY Times. Retrieved 31 October 2008. 
  10. The United Nations: Trygve Haldvan Lie (Norway). Accessed 13 December 2006.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ ۱۱٫۵ "An Historical Overview on the Selection of United Nations Secretaries-General". UNA-USA. Archived from the original on 25 October 2007. Retrieved 30 September 2007. 
  12. The United Nations: Dag Hammarskjöld (Sweden). Accessed 13 December 2006.
  13. Linnér, S. (2007). Dag Hammarskjöld and the Congo crisis, 1960–61. Page 28. Uppsala University. (22 July 2008).
  14. The United Nations: U Thant (Myanmar). Accessed 13 December 2006.
  15. The United Nations: Kurt Waldheim (Austria). Accessed 13 December 2006.
  16. The United Nations: Javier Pérez de Cuéllar (Peru). Accessed 13 December 2006.
  17. The United Nations: Boutros Boutros-Ghali (Egypt). Accessed 13 December 2006.
  18. The United Nations: The Biography of Kofi A. Annan. Accessed 13 December 2006.
  19. "BIO/3051 - "Kofi Annan of Ghana recommended by Security Council for appointment as Secretary-General of United Nations"" (Press release). سازمان ملل متحد. 1996-12-13. Retrieved 2006-12-12. 
  20. Traub, James (2006). The Best Intentions. New York: Farrar, Straus and Giroux. pp. 66–67. ISBN 978-0-374-18220-5. 
  21. "GA/9208 -"General Assembly appoints Kofi Annan of Ghana as seventh Secretary-General"" (Press release). سازمان ملل متحد. 1996-12-17. Retrieved 2006-12-12. 
  22. Ban Ki-moon is sworn in as next Secretary-General of the United Nations