هزاره‌جات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Area Approx: ۴۵٬۰۰۰ مایل‌مربع (۱۱۶٬۵۴۹ کیلومترمربع)
Population Approx: 1.5 million
Density ۵۰ بر کیلومتر مربع (۱۳۰ بر مایل مربع)
Provinces within Hazarajat ولایت بامیان و ولایت دایکندی (partially: ولایت غور، ولایت اروزگان، ولایت وردک و ولایت غزنی)
Ethnicities مردمان هزاره، تاجیک‌ها، پشتون‌ها، ازبک‌ها
Languages spoken گویش هزارگی، فارسی دری، زبان پشتو، زبان ازبکی

هزاره‌جات یا هزارستان، منطقه وسیع کوهستانی در ارتفاعات مرکزی افغانستان است[۱] که سکونتگاه تاريخي قوم هزاره می‌باشد. مرزهای آن، به طور تقریب، از حوضه بامیان به شمال، از سرچشمه رودخانه هلمند به جنوب، از فیروزکوه به غرب، و از گذرگاه سالنگ به شرق محصور می شود. در طول تاریخ مرزهای آن همواره در حال تغییر بوده و به طور تقریبی تعیین شده‌است.[۲] بر اساس تقسیمات کشوری کنونی افغانستان، هزارجات از ولایات مرکزی بامیان و دایکندی و بیشتر مناطق ولایات وردک، غزنی، اروزگان، سر پل، سمنگان، غور و پروان تشکیل شده‌است. [۳] [۴]

این منطقه همچنین با نام های Paropamizan یا Paropamise (پامیر) شناخته شده‌است.[۵] اغلب ساکنان این منطقه از قوم فارسی‌زبان و شیعه مذهب قوم هزاره هستند.

تاریخ[ویرایش]

اطلاعات کمی در مورد این منطقه به ثبت رسیده و این به دلیل ناشناخته ماندن این منطقه‌است. این منطقه در زمان های متفاوت زیر سلطه امپراطوری های متفاوت نظیر ایرانیان، یونانیان، هندیان[۶]، مغولان، تیموریان و ... بوده‌است. باستان شناسان مدارکی از امپراطوری یونانِ باختر (Bactria) و بوداییان در این منطقه کشف کرده‌اند.

مایکل ویتزل (Michael Witzel) باستان شناس آلمانی معتقد است که هزاره‌جات هما[ن ایران ویج در اوستا است. [۷][۸]

براساس یافته‌های اخیر پروفسور بیوار مناطق جاغوری و ارزگان که از مناطق جنوب هزاره جات می باشند بخشی از پادشاهی زابلستان و بعد از آن قلب امپراتوری کوشانیان بوده است.

در دوره پیش از اسلام هزاره جات منطقه بودایی بود. ویرانه‌های پایتخت باستانی پادشاهی بابر شاه هنوز هم می‌تواند در برج چل در یکاولنگ، بامیان یافت می‌شود. بعد از امپراتوری کوشانی - یفتلی‌ها ساسانیان بر این منطقه حکمرانی کردند.

حاکمان بعدی این منطقه غوریان، پارسیان، غزنویان و مغولان بودند. آنها توسط چنگیزخان در ۱۲۲۰ نابود شدند. وقتی نواسه چنگیزخان در شهر غلغله بامیان هم کشته شد چنگیزخان از خشم زیاد دستور نابودی تمام شهر و مردم هزاره را صادر کرد و هنوز خرابه های از آن منطقه در شهر غلغله بامیان باقی مانده است.

نفوس[ویرایش]

یکی از اعتقادات بر این است که هزاره جات به وسیله ارتش نگودار (Negudar) (بعدها مسلمان شد و نام احمد خان را برای خود انتخاب کرد[۹]) که برای کمک به فتح بغداد از مغولستان اعزام شده بود به این منطقه آورده شده‌اند. این ارتش متشکل از ۱،۰۰۰ مرد و خانواده‌های آنان بود.

آنها در تواریخ صفوی و در بابرنامه ی امپراتور بابر نقل شده‌اند. هنگامی که ارتش به افغانستان رسید، دیگر به نیروی کمکی نیاز نبود، زیرا بغداد به وسیله ارتش منگو خان (Möngke Khan) سقوط کرده بود. ارتش در پادگان های بلخ و غزنی مستقر شد.

منابع[ویرایش]

  1. «هزاره‌جات - ويکی شيعه». fa.wikishia.net. بازبینی‌شده در 2016-11-10. 
  2. Encyclopædia Iranica | Articles
  3. [۱]
  4. Afghanistan ethnolinguistic map, Indiana, 1997.
  5. http://www.indiana.edu/~afghan/maps/afghanistan_ethnolinguistic_map_1997.jpg
  6. Gandhara, Buddhism, About .
  7. Gandhara, Buddhism, About.
  8. Witzel, Michael, Aryan Home (PDF), Harvard .
  9. HISTORY OF THE WORLD FROM THE EARLIEST PERIOD TO THE PRESENT TIME By EVERT A. DUYCKINCK, pg. ۱۲۸