هزاره‌جات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Area Approx: ۴۵٬۰۰۰ مایل‌مربع (۱۱۶٬۵۴۹ کیلومترمربع)
Population Approx: 1.5 million
Density ۵۰ بر کیلومتر مربع (۱۳۰ بر مایل مربع)
Provinces within Hazarajat ولایت بامیان و ولایت دایکندی (partially: ولایت غور، ولایت اروزگان، ولایت وردک و ولایت غزنی)
Ethnicities مردمان هزاره، تاجیک‌ها، پشتون‌ها، ازبک‌ها
Languages spoken گویش هزارگی، فارسی دری، زبان پشتو، زبان ازبکی

هزاره‌جات یا هزارستان، منطقه وسیع کوهستانی در ارتفاعات مرکزی افغانستان است[۱] که سکونتگاه تاريخي قوم هزاره می‌باشد. مرزهای آن، به طور تقریب، از حوضه بامیان به شمال، از سرچشمه رودخانه هلمند به جنوب، از فیروزکوه به غرب، و از گذرگاه سالنگ به شرق محصور می شود. در طول تاریخ مرزهای آن همواره در حال تغییر بوده و به طور تقریبی تعیین شده‌است.[۲] بر اساس تقسیمات کشوری کنونی افغانستان، هزارجات از ولایات مرکزی بامیان و دایکندی و بیشتر مناطق ولایات وردک، غزنی، اروزگان، سر پل، سمنگان، غور و پروان تشکیل شده‌است.[۳] [۴][۵]این منطقه در قدیم با نام های بربرستان و غرجستان یاد می‌شده‌است.[۶][۷]

تاریخ[ویرایش]

هزارستان از زمانه های بسیار قدیم که آن زمان بنام غرجستان یاد می‌شد محل بودوباش مردمان ترک بوده‌است و هزاره‌ها همچنان یک گروه عمده‌ی از آن تُرک‌ها به شمار می روند. این منطقه در زمان های متفاوت زیر سلطه امپراطوری های متفاوت نظیر ایرانیان، یونانیان، هندیان[۸]، مغولان، تیموریان و ... بوده‌است. باستان شناسان مدارکی از امپراطوری یونانِ باختر (Bactria) و بوداییان در این منطقه کشف کرده‌اند. مایکل ویتزل (Michael Witzel) باستان شناس آلمانی معتقد است که هزاره‌جات همان ایران ویج در اوستا است. [۹][۱۰]براساس یافته‌های اخیر پروفسور بیوار مناطق جاغوری و ارزگان که از مناطق جنوب هزاره جات می باشند بخشی از پادشاهی زابلستان و بعد از آن قلب امپراتوری کوشانیان بوده است.

در دوره پیش از اسلام هزارستان منطقه بودایی بود. ویرانه‌های پایتخت باستانی پادشاهی بابر شاه هنوز هم می‌تواند در برج چل در یکاولنگ، بامیان یافت می‌شود. بعد از امپراتوری کوشانی - یفتلی‌ها ساسانیان بر این منطقه حکمرانی کردند. حاکمان بعدی این منطقه غوریان، غزنویان و مغولان بوده اند. چنگیزخان وقتی نواسه اش در شهر غلغله بامیان کشته شد چنگیزخان از خشم زیاد دستور نابودی شهر و مردمان هزاره را صادر کرد.[۱۱]

مردم‌شناسی[ویرایش]

نفوس هزارستان را اکثراً هزاره‌ها تشکیل می‌دهند. پشتون‌ها، تاجیک‌ها، ازبک‌ها و سایر اقوام در این منطقه در اقلیت استند.

منابع[ویرایش]

  1. «هزاره‌جات - ويکی شيعه». fa.wikishia.net. بازبینی‌شده در 2016-11-10. 
  2. Encyclopædia Iranica | Articles
  3. [۱]
  4. Afghanistan ethnolinguistic map, Indiana, 1997.
  5. http://www.indiana.edu/~afghan/maps/afghanistan_ethnolinguistic_map_1997.jpg
  6. تاریخ باستانی هزاره‌ها/ص202و206/نویسنده،عباس دلجو. 
  7. Saleminejad, Hossein. “معنی غرجستان | لغت‌نامه دهخدا”. Retrieved 2017-04-05. 
  8. Gandhara, Buddhism, About .
  9. Gandhara, Buddhism, About.
  10. Witzel, Michael, Aryan Home (PDF), Harvard .
  11. HISTORY OF THE WORLD FROM THE EARLIEST PERIOD TO THE PRESENT TIME By EVERT A. DUYCKINCK