محمد محقق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمد محقق
Haji Mohammad Mohaqiq.jpg
محمد محقق در ماه مه سال ۲۰۱۰ در جلسه پارلمان افغانستان
معاون دوم ریاست اجرایی افغانستان
شروع به کار
۷ میزان/مهر ۱۳۹۳
همکار با محمد خان رحمانی
نخست‌وزیرعبدالله عبدالله
نمایندهٔ دوره‌های پانزدهم و شانزدهم پارلمان افغانستان
مشغول به کار
۱۳۸۴ – ۱۳۹۲
حوزه انتخاباتیولایت کابل
وزیر برنامه‌ریزی کشور
مشغول به کار
۲۰۰۱ – ۲۰۰۴
وزیر امور داخله
مشغول به کار
۱۳۷۶ – ----
اطلاعات شخصی
زاده۱۳۳۴
ولسوالی چارکنت ولایت بلخ
ملیت افغانستان
حزب سیاسی
اقامتگاهکابل، افغانستان
شغلسیاستمدار

محمد محقق (متولد ۱۳۳۴ خورشیدی، در ولسوالی چارکنت ولایت بلخ) سیاست‌مدار هزاره اهل افغانستان و معاون دوم ریاست اجرایی این کشور است. وی از چهره‌های شناخته شده رهبران جهادی افغانستان در طول جنگ شوروی در افغانستان و یکی از رهبران حزب وحدت اسلامی افغانستان بود که در آن دوران رهبری مجاهدین شیعه‌مذهب را رهبری می‌کردند.[۱] وی در سمت‌های سیاسی مختلفی منجمله وزیر داخله افغانستان در دولت برهان‌الدین ربانی، وزیر برنامه‌ریزی در دولت موقت و انتقالی و نماینده پارلمان فعالیت کرده‌است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمد محقق فرزند حاجی سرور متولد ۱۳۳۴ از روستای سفید چشمه از توابع ولسوالی چارکنت ولایت بلخ افغانستان است. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در ولسوالی/شهرستان محل تولدش به اتمام رساند و برای گذراندن تحصیلا حوزوی، وارد حوزه علمیه مزار شریف شد و به یادگیری علوم اسلامی پرداخت.[۱][۲] محمد محقق4 همسر و ۲۳ فرزند و ۲۴ نوه دارد.

فعالیت سیاسی[ویرایش]

محقق پس از کودتای ۷ ثور/اردیبهشت ۱۳۵۷ وارد کارزار سیاسی شد و به همراه برخی از همفکرانش در بهار ۱۳۵۸ سازمان نصر افغانستان را تأسیس و دست به قیام مسلحانه علیه حکومت وقت زدند. در ۲۴ سرطان ۱۳۶۸ با همکاری برخی چهره‌های مطرح منجمله عبدالعلی مزاری، کریم خلیلی، استاد محمد اکبری، قربان علی عرفانی، محمدآصف محسنی در یک ائتلافی که متشکل از ۸ حزب و تنظیم‌های دیگر بود، حزب وحدت اسلامی افغانستان را تشکیل دادند. محمد محقق پس از تأسیس حزب وحدت اسلامی افغانستان به عنوان مسئول عمومی صفحات شمال این حزب تعیین شد. در سال ۱۳۷۰ محمد محقق در همکاری با عبدالرشید دوستم، جنرال سید حسام الدین حقبین، جنرال مؤمن و سایر مجاهدین دیگر زمینه‌های سقوط حکومت محمد نجیب‌الله را هموار کردند. در سال ۱۳۷۱ و پس از سقوط حکومت نجیب‌الله محمد محقق علاوه بر مسئولیت سیاسی زون شمال حزب وحدت اسلامی افغانستان، وظیفه معاونت شورای عالی صفحات شمال را نیز بر عهده داشت. پس از کشته شدن عبدالعلی مزاری در سال ۱۳۷۳ و افزایش قدرت روزافزون طالبان به همراه دولت اسلامی افغانستان به رهبری احمد شاه مسعود، ائتلاف شمال را تشکیل داده و وارد جنگ علیه طالبان شدند. در سال ۱۳۷۶ محقق به عنوان وزیر داخله افغانستان در دولت برهان‌الدین ربانی تعیین شد.[۲]

پس از سقوط طالبان[ویرایش]

پس از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ محمد محقق به عنوان معاون شورای عالی رهبری شمال و سخنگوی آن شورا تعیین گردید. در کنفرانس بن و گردهمایی بزرگ اضطراری، محقق به عنوان معاون اداره موقت و وزیر برنامه‌ریزی کشور تعیین گردید. در سال ۱۳۸۳ و پس از صدور فرمان قانون احزاب، وی شاخه نظامی حزب وحدت اسلامی را منحل و تحت پروسه دی.دی. آر تسلیحات این حزب را واگذار کرد. وی در ۱۹ حوت ۱۳۸۳ در اعتراض به تبعیض و بی عدالتی، کابینه را ترک کرد و از حکومت حامد کرزی اخراج شد.[۲]

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۳[ویرایش]

محمد محقق در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۳ در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرد و توانست ۱۱/۷ درصد آراء کل را کسب کند. معاونین وی در این انتخابات نصیر احمد انصاف و عبدالفیاض مهرآیین بودند.[۳]

انتخابات مجلس نمایندگان ۸۴ و ۸۹[ویرایش]

محمد محقق در دو دوره پانزدهم و شانزدهم مجلس نمایندگان به نمایندگی مردم کابل توانست به پارلمان راه یابد.[۴][۲] وی در دوره شانزدهم به دلیل حضور در تیم انتخاباتی عبدالله عبدالله از نمایندگی پارلمان استعفا داد.

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۳[ویرایش]

وی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۳ همراه با عبدالله عبدالله و محمد خان تیم اصلاحات و همگرایی را تشکیل داد و توانست در دور اول انتخابات حدود ۴۵ درصد آرا را کسب کند.[۵][۶] در دور دوم با توجه به تقلب‌های فراوان و تعیین نشدن رئیس‌جمهور از طریق آراء مردمی، طبق توافق‌نامه دولت وحدت ملی تشکیل و به سمت معاونت دومی ریاست اجرایی کشور تعیین شد.[۷][۸][۲]

حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان[ویرایش]

اختلافات محقق با محمدکریم خلیلی باعث شد تا محقق از این حزب انشعاب کرده و حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان را بنیان‌گذاری کند.

جنبش روشنایی[ویرایش]

محقق یکی از رهبرانی بود که در ابتدا به مخالفت از تغییر مسیر برق توتاپ از مسیر بامیان به مسیر سالنگ اعتراض کرد. وی اقدام دولت مبنی بر تغییر غیر موجه خط برق ۵۰۰ کیلو ولتی ترکمنستان که به توتاپ شناخته می‌شود را نوعی تبعیض علیه مردمان مرکزی افغانستان که اکثراً از قوم هزاره هستند قلمداد کرد.[۹][۱۰]پس از آنکه اشرف غنی تفاهمنامه‌ای که ۳۰۰ مگاوات برق را از خط برق دوشی به بامیان انتقال می‌داد از جنبش روشنایی فاصله گرفت و و در اظهاراتی آنهایی که هنوز به دنبال انتقال مسیر برق ۵۰۰ کیلو ولت از مسیر بامیان بودند را شورشگر و افرادی که به دنبال عدالت اضافی هستند معرفی کرد.[۱۱][۱۲]

واکنش‌ها به صحبت‌های محقق در نشست محبان اهل البیت[ویرایش]

محقق در نشستی که قوس/آذر ۱۳۹۶ در نشست محبان اهل بیت که در ایران برگزار شده بود، سربازانی که علیه داعش جنگیده بودند را ستایش کرد. صحبت‌های وی با واکنش منفی بسیاری از سیاسیون و مردم افغانستان روبرو شد، بسیاری از مخالفان صحبت‌های محقق را در تضاد با منافع ملی قلمداد کردند.[۱۳][۱۴] با این حال و با توجه به این واکنش‌ها محقق در روزهای بعد از اظهارات خود دفاع کرد.[۱۵]

انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸[ویرایش]

محمد محقق به همراه یونس قانونی به عنوان معاونین محمد حنیف اتمر تیم «اصلاح و اعتدال» را تشکیل دادند و برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کردند.[۱۶][۱۷][۱۸] محمداشرف غنی چند روز پس از پایان مهلت ثبت‌نام نامزدها حکم به برکناری محقق را به اساس فقره سیزده ماده ۶۴ قانون اساسی داد اما رئیس اجرائیه کشور و محمد محقق مدعی شدند که دولت بر اساس موافقتنامه تشکیل دولت وحدت ملی روی کار آمده‌است و برکناری محقق خلاف این توافق‌نامه است، و رئیس‌جمهور حق برکناری وی را ندارد.[۱۹][۲۰] و مدتی بعد از عزلش توسط رئیس‌جمهور به دفترش حضور یافت.[۲۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ محمد محقق؛ فرمانده جهادی، رهبر حزب و نماینده مجلس، بی‌بی‌سی فارسی
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ سالنامه افغانستان. وزارت فرهنگ افغانستان. ۱۳۹۵. صص. صفحه ۱۲–۱۳.
  3. «ترتیب اسامی کاندیدان درورق رأی دهی». www.ariaye.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۰۲.
  4. نتیجه نهایی تصدیق شده انتخابات مجلس نمایندگان ۱۳۸۹ (PDF). کمیسیون مستقل انتخابات.
  5. «آنچه گذشت لحظه به لحظه با روز آغاز رقابت‌های انتخاباتی افغانستان». بی‌بی‌سی فارسی.
  6. «عبدالله عبدالله برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». اطلاعات روز. ۱۰ میزان ۱۳۹۲.
  7. «متن موافقتنامه تشکیل دولت وحدت ملی در افغانستان». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ شهریور ۱۳۹۳.
  8. «کمیسیون مستقل انتخابات اشرف غنی را رئیس‌جمهور افغانستان اعلام کرد». باختر نیوز. ۳۱ سنبله ۱۳۹۳.
  9. «محمد محقق: در کنار مردم می‌ایستیم و از حق خود دفاع می‌کنیم». خبرگزاری اطلس. ۱۴ ثور ۱۳۹۵.[پیوند مرده]
  10. «حاجی محمد محقق: خط انتقال برق توتاپ باید از طریق بامیان عبور نماید». خبرگزاری اطلس. ۲۹ دلو ۱۳۹۴.
  11. «غنی: کار خط برق ترکمنستان از سالنگ ادامه یابد و برق‌رسانی به بامیان فوراً شروع شود». بی‌بی‌سی فارسی. ۴ خرداد ۱۳۹۵.
  12. «محقق بر بازی روشنایی دوباره سوار شد». جمهوری خراسان. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۸.
  13. «واکنش‌ها به سخنان محمد محقق در ستایش از حضور افغان‌ها در جنگ عراق و سوریه». بی‌بی‌سی فارسی. ۵ آذر/قوس ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  14. «واکنش‌ها نسبت به سخنان محمد محقق؛ این اظهارت خلاف منافع ملی است». اطلاعات روز. ۵ قوس ۱۳۹۶.
  15. «اظهارات محمد محقق واکنش‌ها را برانگیخته است». خبرگزاری آسیای میانه. ۶ قوس ۱۳۹۶.
  16. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «حنیف اتمر به حیث نامزد انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۱۹.
  17. «حنیف اتمر در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان ثبت نام کرد | TRT Persian». www.trt.net.tr. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۱۹.
  18. «محمد حنیف اتمر نامزد انتخابات ریاست جمهوری افغانستان شد». رادیو زمانه. ۲۰۱۹-۰۱-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۱۹.
  19. «رئیس‌جمهوری افغانستان محمد محقق معاون دوم ریاست اجرایی را برکنار کرد» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۱-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۶.
  20. «افغانستان: محمد محقق، معاون دوم عبدالله عبدالله با حکم اشرف غنی برکنار شد». RFI. ۲۰۱۹-۰۱-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۲۶.
  21. «محمد محقق بعد از عزلش توسط اشرف غنی به سرکارش رفت» (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۱۲.

پیوند به بیرون[ویرایش]