سلطان مسعود غزنوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سلطان مسعود غزنوی
سلطان مسعود غزنوی
Mas'udIGhaznavidCoin.jpg
سلطنت ۴۲۱–۴۳۲ قمری/۱۰۳۰–۱۰۴۰
زاده ۹۹۸
زادگاه غزنی (اکنون در افغانستان)
درگذشته ۱۱ جمادی‌الاول ۴۳۲ قمری
۱۷ ژانویه ۱۰۴۰ میلادی
مکان مرگ هند
بعد از محمد غزنوی
قبل از مودود غزنوی
همسر ساره خاتون دختر یوسف قراخانی
دودمان غزنویان
پدر سلطان محمود غزنوی
عقاید مذهبی سنی

سلطان مسعود غزنوی فرزند سلطان محمود، از پادشاهان غزنوی بود که به سال ۴۳۲ قمری به دست لشکریانش ابتدا زندانی و سپس کشته شد.

پیش از حکومت[ویرایش]

مسعود در زمان سلطنت پدرش سلطان محمود غزنوی فرمانده سپاه بود و فتوحاتی را به دست آورده بود. مدتی (تا ۴۰۸ قمری) حاکم هرات بود و در اواخر عمر محمود، مشغول سرکوبی مظفریان و آل کاکویه در ناحیهٔ ری و جبال بود.[۱] محمود، پسر دیگرش محمد را به جانشینی انتخاب کرد و مسعود که خود را شایستهٔ سلطنت می‌دانست، به سوی غزنه لشکر کشید. در رمضان ۴۲۱ قمری (سپتامبر ۱۰۳۰ میلادی) محمد توسط سپاهیان از سلطنت خلع شد و مسعود بر تخت نشست.[۲]

حکومت[ویرایش]

او در دوران سلطنت خویش بسیاری از درباریان را کشت یا به زندان انداخت. از جمله کسانی که کشته شدند، حسنک وزیر وزیر سلطان محمود[۳] و از جمله کسانی که دستگیر و زندانی شدند، عمویش یوسف و دو فرماندهٔ سپاه محمود، اریارق و آسغتگین بودند. همچنین لشکر کشی‌های بسیاری به هندوستان کرد و آنجا را غارت کرد.

در همین زمان سلجوقیان که به دنبال چراگاه برای دام هایشان بودند به رهبری طغرل به خراسان وارد شدند. سلطان مسعود در صدد مقابله با آنان برآمد، ولی در چند نبرد از جمله نبرد دندانقان (رمضان ۴۳۱ قمری) شکست خورد. از آن پس، حکومت غزنویان به غزنین، نواحی اطراف آن و شمال غربی هند، محدود شد.

پس از آن مسعود تصمیم گرفت به هند عقب‌نشینی کند. سپاهیان در میانهٔ راه، شورش کردند و او را از سلطنت خلع کردند و در ۱۳ ربیع‌الثانی ۴۳۲ قمری (۲۰ یا ۲۱ دسامبر ۱۰۴۰ میلادی) برادرش محمد را به تخت نشاندند. مسعود به همراه همسرش دستگیر و در قلعه‌ای در شمال غربی هند زندانی شد و پس از یک ماه، در ۱۱ جمادی‌الاول (۱۷ ژانویه ۱۰۴۱ میلادی) کشته شد.[۴]

تبارنامه[ویرایش]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سبکتگین
(امارت. ۹۷۷- ۹۹۷ میلادی)
امیر غزنه
 
بغراچق
(۹۹۷- ?)
والی هرات
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
'محمود
(۹۹۸-۱۰۳۰)
سلطان غزنه
 
ابوالمظفر نصر
(۹۹۷- ?)
والی بست
 
اسماعیل
( ۹۹۷-۹۹۸)
امیر غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محمد
(۱۰۳۰-۱۰۴۱)
سلطان غزنه
 
مسعود
(۱۰۳۰-۱۰۴۱)
سلطان غزنه
 
عبدالرشید
(۱۰۴۹-۱۰۵۲)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مودود
( ۱۰۴۱-۱۰۴۸)
سلطان غزنه
 
علی
(۱۰۴۸-۱۰۴۹)
سلطان غزنه
 
فرخزاد
(۱۰۵۳-۱۰۵۹)
سلطان غزنه
 
ابراهیم
(۱۰۵۹-۱۰۹۹)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مسعود دوم
(۱۰۴۸)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مسعود سوم
(۱۰۹۹-۱۱۱۵)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شیرزاد
(۱۱۱۵-۱۱۱۶)
سلطان غزنه
 
ارسلان‌شاه
(۱۱۱۶-۱۱۱۷)
سلطان غزنه
 
بهرام‌شاه
( ۱۱۱۷-۱۱۵۷)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خسروشاه
(۱۱۵۷-۱۱۶۰)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خسروملک
(۱۱۶۰-۱۱۸۶)
سلطان غزنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

منابع[ویرایش]

  1. باسورث، کلیفورد ادموند. تاریخ غزنویان. ترجمهٔ حسن انوشه. انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۸. ۲۳۳–۲۳۴. 
  2. باسورث، کلیفورد ادموند. تاریخ غزنویان. ترجمهٔ حسن انوشه. انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۸. ۲۳۵. 
  3. باسورث، کلیفورد ادموند. تاریخ غزنویان. ترجمهٔ حسن انوشه. انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۸. ۲۳۷–۲۳۸. 
  4. باسورث، کلیفورد ادموند. تاریخ غزنویان. ترجمهٔ حسن انوشه. انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۸. ۳۰۱–۳۰۸.