روابط ایران و کانادا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ایران و کانادا (روابط)
Map indicating locations of Canada and Iran

کانادا

ایران

روابط دیپلماتیک ایران و کانادا از سال ۱۳۳۳ (۱۹۵۵ میلادی) آغاز شد. اگرچه در آن زمان به دلیل عدم تأسیس سفارت در ایران، امور توسط سفارت بریتانیا در تهران صورت می‌گرفت. پس از بازدید یک هیئت دیپلماتیک کانادایی از ایران در سال ۱۳۳۷ این کشور سفارت خود را دو سال بعد در تهران تأسیس کرد.

روابط دو کشور در پی تنش‌های بوجود آمده پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در سال ۱۳۵۹ قطع شد[۱] و این وضعیت تا سال ۱۳۶۹ که سفارتخانه‌های دو کشور بازگشایی شد ادامه داشت. مبادله سفیر میان دو کشور در سال ۱۳۷۴ صورت گرفت. در طی این مدت مهاجرت گسترده ایرانیان به کانادا و همچنین قطع روابط و تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه ایران بر اهمیت برقراری روابط با کانادا افزود. به دلیل روابط تنگاتنگ همه‌جانبه میان آمریکا و کانادا، این کشور نقش مهمی در تأمین کالاهایی آمریکایی مورد نیاز ایران داشته‌است.

روابط ایران و کانادا تنها در دولت نخست سید محمد خاتمی شرایط آرامی را تجربه کرد. رویداد قتل زهرا کاظمی روابط دو کشور را تا پایان دولت دوم وی تحت‌الشعاع قرار داد و پس از روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد کنار گذاشته شدن سیاست تنش زدایی از دستور کار وزارت امور خارجه ایران روابط به شدت کاهش یافت و تنش‌های فراوانی را شاهد بود.

در ۱۷ شهریور ۱۳۹۱ کانادا در پاسخ به سیاست خارجی ایران و نگرانی از تأمین امنیت دیپلمات‌های کانادایی سفارت خود را در تهران تعلیل کرد و روابط دیپلماتیکش را با ایران به حالت تعلیق درآورد.[۲]

پس از انتخاب جاستین ترودو به سمت نخست‌وزیر کانادا، هر دو کشور مذاکرات خود را برای ازسرگیری روابط، آغاز کرده‌اند.

سفارت ایران در اتاوا در خیابان متکالف شهر اتاوا و سفارت کانادا در تهران در خیابان کوه نور (شهید سرافراز) تهران، واقع شده‌اند.

دولت موقت و دولت بنی‌صدر[ویرایش متنی]

پس از اشغال سفارت سابق ایالات متحده آمریکا در تهران در ۱۳ آبان ۱۳۵۸، سفارت کانادا به درخواست جیمی کارتر به مرکز فعالیت‌های اطلاعاتی سازمان سیا تبدیل شد. کن تایلر که از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۰ سفیر کانادا در تهران بوده گفته است که وی عملاً به مسئول اطلاعاتی شماره یک آمریکا در ایران تبدیل شده بود و اطمینان داشت که مقامات ایرانی به فعالیت‌های سری وی پی نخواهند برد.[۳]

نخستین قطع رابطه[ویرایش متنی]

سفارت ایران در اتاوا

روابط دو کشور در پی تنش‌های بوجود آمده پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در سال ۱۳۵۹ قطع شد.[۱] این وضعیت تا سال ۱۳۶۹ که سفارتخانه‌های دو کشور بازگشایی شد ادامه داشت. مبادله سفیر میان دو کشور در سال ۱۳۷۴ صورت گرفت.

دولت خاتمی[ویرایش متنی]

زهرا کاظمی[ویرایش متنی]

گرچه پس از دوم خرداد و روی کار آمدن دولت اصلاح طلب محمد خاتمی روابط ایران با کشورهای غربی بهبود یافت، اما مرگ زهرا کاظمی خبرنگار ایرانی - کانادایی موجب آغاز تنش در روابط دو کشور شد. دولت کانادا سعید مرتضوی قاضی سابق مطبوعات و دادستان تهران را عامل مرگ وی می‌دانست. رئیس اداره مطبوعات خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (که مسئول صدور مجوز فعالیت برای خبرنگاران خارجی از جمله زهرا کاظمی است) اندکی پس از مرگ وی افشا کرد که سعید مرتضوی وی را بلافاصله پس از مرگ کاظمی در بیمارستان احضار و با تهدید از او خواسته است که متن خبر مرگ زهرا کاظمی در بیمارستان را به همراه اتهاماتی همچون جاسوس بودن او که توسط مرتضوی تنظیم شده بود در اختیار خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) قرار داده و درگذشت وی را اعلام کند. بعدها همچنین دکتر شهرام اعظم یکی از پزشکان پاسدار در بیمارستان بقیةالله متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پس از پناهندگی به کانادا گفت که نخستین کسی بوده‌است که زهرا کاظمی را در هنگام انتقال از زندان به بیمارستان معاینه و آثار شکنجه و تجاوز را بر پیکر وی دیده‌است.[۴]

مجلس اصلاح طلب ششم نیز در گزارش خود عوامل دادستانی را در این رویداد مقصر می‌دانست. اما قوه قضائیه ایران تلاش داشت که وزارت اطلاعات دولت خاتمی را در این بین مقصر اعلام کند و یک مأمور وزارت اطلاعات را محاکمه کرد. گرچه وی هم نهایتاً تبرئه و عنوان شد که زهرا کاظمی بر اثر اثابت سرش به جسم سخت از (که به گفته آنان بر اثر اعتصاب غذایش بوده) به صورت اتفاقی کشته شده‌است.[۵] دادگاه تجدید نظر این پرونده هنوز هم با وکالت شیرین عبادی و محمد سیف‌زاده از وکلا و کنش‌گران حقوق بشر ایرانی ادامه دارد و پس از گذشت سالیان به نتیجه نرسیده‌است.

روابط ایران و کانادا پس از این رویداد به سردی گرایید. گرچه پسر زهرا کاظمی خواستار فعالیت بیشتر دولت کانادا در این زمینه بود.

پس از این رویداد دولت کانادا تحرک بیشتری در محکومیت نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران نشان داد. همچنین سازمان مجاهدین خلق ایران را در لیست سازمان‌های تروریستی قرار داد.[۶][۷]

فراخوانی سفیر و کاهش شدید روابط[ویرایش متنی]

کانادا در اعتراض به نحوه رسیدگی دستگاه قضایی ایران به پرونده زهرا کاظمی سفیر خود (فیلیپ مکینان) را از تهران فراخواند. این وضعیت بیش از چهار ماه ادامه داشت تا گوردون ونر به عنوان سفیر جدید در ایران معرفی شد.[۸] دولت کانادا و همچنین خانواده زهرا کاظمی خواستار انتقال پیکر وی به کانادا بودند. اما مقامات ایران به سرعت جسد او را (همچون اغلب زندانیان سیاسی که در زندان کشته می‌شوند) در شیراز دفن کرد.[۹] دولت کانادا همچنین اعلام کرد که روابط خود را با ایران به شدت محدود خواهد کرد.[۱۰]

دولت محمود احمدی‌نژاد و روابط حداقلی[ویرایش متنی]

با رویکار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد و بدتر شدن وضعیت حقوق بشر و برنامه هسته‌ای در ایران، روابط ایران و کشورهای غربی از جمله کانادا به شدت کاهش یافت. این کشور همچون سایر کشورهای غربی در تحریم ایران مشارکت جست. در این دوره، روابط سیاسی در حد کاردار باقی‌ماند و روابط دو کشور همواره در شرایط بحرانی بود.

محکومیت نقض حقوق بشر[ویرایش متنی]

دولت کانادا برای ارائه بیانیه محکومیت ایران در کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل پیش‌قدم شد. در پی تصویب این بیانیه، دولت ایران نیز کانادا را به دلیل آنچه نقض حقوق اقوام اولیه کانادا خواند محکوم کرد و برخی نمایندگان خواستار بستن سفارت کانادا در تهران شده و آن را لانه جاسوسی دوم نامیدند.[۱۱]

میل کردن روابط تجاری به صفر[ویرایش متنی]

در این مدت نهادهای اقتصادی بخش خصوصی ایران همچون اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران خواستار آن شدند که دولت کانادا (همچون برخی دولت‌های اروپایی) از موضع قبلی خود مبنی بر کاهش روابط با ایران صرف نظر کرده و روابط اقتصادی و تجاری با ایران را از سر گیرد. این درخواست قویا از سوی دولت کانادا رد شد. در شرایطی که تجارت خارجی کانادا بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۸ میلادی بود، سهم روابط ایران و کانادا تنها ۴۰ میلیون دلار بود.[۱۲] کاهش روابط به حدی بود که بازرگانان ایران پس از جلسه مشترک با تجار کانادایی در اسفند ۱۳۸۷ از احتمال قطع این مقدار ناچیز سخن گفتند.[۱۳][۱۴]

قطع روابط علمی[ویرایش متنی]

همکاری‌های علمی و فنی میان دو کشور که مهم‌ترین بخش آن اعزام دانشجویان بورسیه به کانادا بود در سال‌های آغازین روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد قطع شد و دولت اعلام کرد که از ارسال دانشجوی بورسیه به برخی کشورهای غربی از جمله کانادا خودداری می‌کند.[۱۵]

مشکل روادید[ویرایش متنی]

پس از رویکاری آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد کانادا سخت‌گیری فراوانی در صدور روادید برای ایرانیان صورت داده که اعتراضات زیادی از سوی ایرانیان را در پی داشته‌است.[۱۶]

قطع روابط دیپلماتیک[ویرایش متنی]

در ۷ سپتامبر ۲۰۱۲ برابر با ۱۷ شهریور ۱۳۹۱، وزارت امور خارجه کانادا با اعلام بستن سفارت خود در تهران و عنصر نامطلوب توصیف کردن کارمندان سفارت ایران در این کشور، اقدام به قطع روابط دیپلماتیک با ایران کرد.[۱۷] این وزارتخانه همچنین از همه کارمندان سفارت ایران در خاک کانادا درخواست کرد تا در بیشینه ۵ روز خاک این کشور را ترک کنند. در بیانیه وزارت امور خارجه آمده‌است:

رویکرد کانادا در برابر رژیم ایران به خوبی شناخته شده‌است. کانادا دولت ایران را به عنوان بزرگترین تهدید برای صلح جهانی و امنیت در جهان امروزین می‌شناسد… رژیم ایران در حال کمک‌رسانی هرچه بیشتر به رژیم اسد است؛ از گردن نهادن به قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در زمینه برنامه هسته‌ایش سر باز می‌زند؛ به‌طور مرتب اسرائیل را تهدید می‌کند؛ دست به لفاظی‌های نژادپرستانه و ضد نژاد سامی می‌زند و نسل‌کشی را تهییج می‌کند… از سوی دیگر، رژیم ایران بی‌اعتنایی آشکاری به کنوانسیون وین درباره روابط کنسولی و تضمین امنیت دیپلمات‌ها نشان داده‌است. در چنین شرایطی کانادا نمی‌تواند بیش از این به حضور دیپلماتیک در ایران ادامه دهد… روابط دیپلماتیک میان کانادا و ایران تعلیق شده‌است. همه دیپلمات‌های کانادایی خاک ایران را ترک کرده‌اند و به دیپلمات‌های ایرانی در اتاوا دستور ترک خاک کشور در پنج روز آینده داده شده. در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۲ کانادا اعلام کرد که سفارت ایتالیا در تهران حافظ منافع این کشور در ایران خواهد بود.[18][1[۱۸]

واکنش‌های داخلی[ویرایش متنی]

واکنش‌های خارجی[ویرایش متنی]

دولت حسن روحانی[ویرایش متنی]

توافق هسته‌ای[ویرایش متنی]

پس از امضای برنامه جامع اقدام مشترک میان ایران و گروه ۱+۵ در وین، وزارت خارجه کانادا در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴ طی بیانیه‌ای ایران را به حمایت از تروریسم محکوم و این کشور را همچنان تهدیدی اساسی برای امنیت و صلح جهانی برشمرد. با پایان دوره دولت محافظه‌کار استیون هارپر و آغاز دولت لیبرال جاستین ترودو با آنکه انتقادهای دولت کانادا از وضعیت حقوق بشر در ایران همچنان پابرجاست. اما وی با ابراز رضایت از این توافقنامه آن را مسیری درست خواند.

تلاش برای برقراری ارتباط مجدد[ویرایش متنی]

در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۶ جاستین ترودو با اعلام بررسی احتمال از سرگیری مجدد رابطه با ایران، از بررسی گسترش روابط در جلسه‌های آینده هیئت وزیران خبر داد. نخست‌وزیر کانادا همچنین توقف بخشی از فعالیت‌های اتمی ایران را گام‌هایی قابل توجه دانست که ایران در جهت احترام به انتظارات بین‌المللی برداشته‌است. روز بعد در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۶ کانادا اعلام کرد که آماده است تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را لغو کند.[۲۲]

در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۶ استفان دیون، وزیر امور خارجه کانادا اعلام کرد که کانادا در راه برداشتن تحریم‌ها علیه ایران به بمباردیه اجازه خواهد داد به ایران صادرات داشته باشد. در هفته بعد در ۵ فوریه ۲۰۱۶ کانادا رسماً اعلام کرد تحریم‌های خود علیه ایران را لغو کرده‌است.[۲۲]

در ۲ مه ۲۰۱۶ ایران خبر داد که گفتگو با کانادا برای ازسرگیری روابط در نیویورک آغاز شده‌است. روز بعد وزیر امور خارجه کانادا گفتگو با ایران را برای عادی‌سازی روابط تأیید کرد. البته وی همچنین گفت که کانادا برنامه‌ای برای خارج کردن ایران از فهرست حامیان دولتی تروریسم ندارد.[۲۲]

یکم اوت ۲۰۱۶ مجید تخت روانچی معاون اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که دور دوم گفتگوها بین ایران و کانادا برای ازسرگیری روابط انجام شده‌است.[۲۲]

ایرانیان ساکن کانادا با امضای دادخواست‌های متعدد به دولت کانادا خواستار از سرگیری روابط دیپلماتیک بین کانادا و ایران شدند. در یک مورد از این دادخواست‌ها که در ۷ سپتامبر ۲۰۱۶ با حمایت مجید جوهری نماینده پارلمان از منطقه ریچموند هیل، انتاریو آغاز شد و تا ۵ ژانویه ۲۰۱۷ ادامه دارد؛ در دوهفته نخست، نزدیک به ۷۵۰۰ نفر این دادخواست را امضا کردند.[۲۳]

در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶ استفان دیون، وزیر خارجه کانادا و محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک دیدار کردند. این نخستین ملاقات وزرای خارجه دو کشور از زمان قطع ۴ سال قبل روابط در دوره دولت پیشین کانادا بود. استفان دیون پیش از دیدار با جواد ظریف به بی‌بی‌سی گفت کشورش اراده‌ای جدی برای از سرگیری روابط دارد. در این دیدار دو طرف افزون بر گفتگو دربارهٔ وضعیت روابط دوجانبه، دربارهٔ پرونده‌های کنسولی و مسائل منطقه‌ای بحث کردند که شامل هما هودفر شهروند ایرانی کانادایی می‌شد.[۲۴][۲۵][۲۶] ۶ روز پس از این مذاکرات سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از آزادی هما هودفر به دلایل انسان‌دوستانه خبر داد.[۲۷][۲۸]

مشکلات برای بازگشایی[ویرایش متنی]

در اواخر ژانویه ۲۰۱۷ مجید تخت‌روانچی اعلام کرد قانونی که در زمان دولت محافظه‌کار استیون هارپر در مجلس کانادا تصویب شده و بر اساس آن مصونیت سیاسی دیپلمات‌های ایرانی در این کشور لغو شده‌است مانع قانونی برای بازگشایی سفارت به‌شمار می‌رود.[۲۹] بر اساس قوانین بین‌المللی، دیپلمات‌ها در محل مأموریت خود در خارج از کشورشان دارای مصونیت سیاسی و قضایی هستند.[۲۹]

حفظ ایران در فهرست حامیان تروریسم[ویرایش متنی]

در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۷ وزارت خارجه کانادا اعلام کرد که نام ایران و سوریه را در فهرست حامیان دولتی تروریسم حفظ خواهد کرد. وزارت خارجه کانادا از سال ۲۰۱۲ نام ایران را در فهرست کشورهای حامی تروریسم ثبت کرده و هر دو سال یکبار نیز آن را بررسی می‌کند.[۳۰]

کاووس سیدامامی[ویرایش متنی]

در ۱۹ بهمن ۱۳۹۶ اعلام شد که کاووس سیدامامی شهروند ایرانی-کانادایی و کنشگر محیط زیست در زندان اوین خودکشی کرده است.[۳۱] دولت کانادا خواستار تحقیق مستقل درباره مرگ او شد.[۳۲] همچنین دولت ایران «مریم ممبینی» همسر کاووس سیدامامی را برای سه ساعت بازجویی کرده و از خروج او از ایران جلوگیری کرد. نخست وزیر کانادا از دولت ایران خواست که به مریم ممبینی اجاره خروج دهد. «رامین سید امامی» گفته که پس از ترک ایران و اعلام خبر فوت پدرش "تحت فشار زیاد و در ارعاب دایمی بوده است".[۳۳]

توقف مذاکره با ایران[ویرایش متنی]

در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۸ برابر ۲۳ خرداد ۱۳۹۷ پارلمان کانادا در مصوبه‌ای به توقف مذاکرات از سرگیری روابط با جمهوری اسلامی ایران رای داد و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را وارد فهرست گروه‌های حامی تروریسم کرد. این طرح از سوی نماینده حزب محافظه‌کار در مجلس ارائه شده بود. پس از آنکه جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا از حزب لیبرال به حمایت از آن قیام کرد همه اعضای حزب لیبرال در کابینه او به این طرح رای مثبت دادند. طرح مشابهی نیز چند هفته پیش از آن با مخالفت نخست وزیر کانادا و حزب او رو به رو شده و رای نیاورده بود.[۳۴]

مصادره دارایی‌های ایران[ویرایش متنی]

قانون عدالت برای قربانیان تروریسم[ویرایش متنی]

بر اساس قانون «عدالت برای قربانیان تروریسم» که در سال ۲۰۱۲ در کانادا صادر شده است، قربانیان تروریسم می‌توانند به دادگاه‌های کانادا از ایران شکایت کرده و غرامت دریافت کنند.[۳۵] در خرداد ۱۳۹۵ دادگاه عالی انتاریو به خاطر حمایت ایران از تروریسم، رای به مصادره ۱۳ میلیون دلار کانادا از محل دارایی‌های غیردیپلماتیک ایران از جمله حساب‌های بانکی، به خانواده قربانیان حملات گروه‌های حزب‌الله لبنان و حماس داد.[۲۴][۲۹]

حکم دادگاه[ویرایش متنی]

در تاریخ ۱۸ فوریه ۲۰۱۷ دادگاه انتاریو ایران را به پرداخت ۳۰۰ هزار دلار جریمه به شاکیان قضایی که ایران را به حمایت از تروریسم متهم کرده‌اند، محکوم کرد. در این حکم به ایران تا ۸ فوریه ۲۰۱۷ زمان برای پرداخت داده شده‌است. همین دادگاه در سال ۲۰۱۶ ایران را به پرداخت ۱۳ میلیون دلار به قربانیان تروریسم محکوم کرده بود که از دارایی‌های غیر دیپلماتیک ایران پرداخت شد.[۳۶] همچنین در سال ۲۰۱۴ نیز ایران را به پرداخت ۷ میلیون دلار به قربانیان تروریسم محکوم کرده بود.[۳۵]

حکم دادگاه استیناف[ویرایش متنی]

در ۴ ژوئیه ۲۰۱۷ دادگاه استیناف استان انتاریو کانادا حکم ۱٫۷ میلیارد دلاری توسط دادگاه ایالات متحده آمریکا علیه دولت ایران برای قربانیان آمریکایی تروریسم را مورد تأیید قرار داد و مصونیت کشوری برای ایران را رد کرد و تهران را متهم کرد که تلاش دارد تا «قانون عدالت کانادا برای قربانیان تروریزم» را از دور خارج کند. حکم قاطع در رد درخواست تجدید نظر ایران توسط دادگاه استیناف یک پیروزی دیگر برای قربانیان تروریزم و مؤاخذه و حسابرسی از ایران برای حمایت آن از حماس و حزب‌الله در طی کمپین تروریستی از دهه ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۲ است.[۳۰]

قاضی سی ویلیام هوریگان در حکمی از جانب هئیتی از قضات نوشت: «این حملات تروریستی که حکم دادگاه ایالات متحده در رابطه با آن‌ها می‌باشد، برای جامعه متمدن نفرت‌انگیز است». در این حکم آمده‌است: «هیچ تعرض و اشکالی در استفاده از شیوه‌های مسالمت‌آمیز برای مبارزه با تروریسم وجود ندارد». حکم دادگاه اضافه می‌کند «برعکس دادن اعطای خسارت که ممکن است تأثیر پیشگیرانه ئی داشته باشد یک واکنش حساب شده و قابل فهم در مقابل تروریسم دولتی بوده و تماماً با اخلاق حقوقی کانادا مطابقت دارد».[۳۷]

واکنش ایران[ویرایش متنی]

بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این حکم دادگاه را مغایر اصول بدیهی حقوق بین‌الملل دانسته و آن را غیرقابل قبول اعلام کرد.[۳۸][۳۹]

جستارهای وابسته[ویرایش متنی]

پیونده به بیرون[ویرایش متنی]

پانویس[ویرایش متنی]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «Canada Closes Embassy in Iran, Removing Remaining 4 Personnel»(انگلیسی)‎. وب‌گاه روزنامه نیویورک تایمز. ۲۹ ژانویه ۱۹۸۰. A9. بازبینی‌شده در ۲۷ مارس ۲۰۱۰. «Canada announced today that it was closing its embassy in Iran immediately.» 
  2. «سفارت کانادا در تهران بسته شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۷ سپتامبر ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۷ سپتامبر ۲۰۱۲. 
  3. «سفیر کانادا عامل اطلاعاتی آمریکا در ایران بود»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۴ بهمن ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۸۸. 
  4. «پزشک ایرانی: زهرا کاظمی مورد شکنجه و تجاوز قرار گرفته بود». بی‌بی‌سی فارسی. 
  5. «کانادا توضیحات تازه ایران در مورد مرگ کاظمی را رد کرد». بی‌بی‌سی فارسی. 
  6. «تهدید کانادا به بررسی وضعیت حقوق بشر ایران در سازمان ملل». بی‌بی‌سی فارسی. 
  7. «ایران از تصمیم کانادا علیه مجاهدین خلق قدردانی کرد». بی‌بی‌سی فارسی. 
  8. «کانادا سفیر جدید خود در ایران را معرفی کرد». بی‌بی‌سی فارسی. 
  9. «کانادا سفیر خود را از تهران فراخواند». بی‌بی‌سی فارسی. 
  10. «کانادا روابط خود با ایران را به شدت محدود کرد». بی‌بی‌سی فارسی. 
  11. «سفارت کانادا: لانه جاسوسی دوم!». روزآنلاین، ۸ آذر ۱۳۸۵. 
  12. «۴۰ میلیون دلار حجم تجارت ایران و کانادا در سال ۲۰۰۸». روزنامه سرمایه، ۱۴ اسفند ۱۳۸۷. 
  13. «روابط تجاری ایران و کانادا همچنان قطع است». وبگاه جمهوریت، ۱۳ اسفند ۱۳۸۷. 
  14. «رئیس اتاق بازرگانی ایران و کانادا:کندی روابط تجاری ایران و کانادا با اعمال تنگ نظری‌های سیاسی». خبرگزاری موج، ۱۳ اسفند ۱۳۸۷. 
  15. «بورس دانشجویان آمریکا، بریتانیا و کانادا قطع شد». روزآنلاین، ۱۷ دی ۱۳۸۷. 
  16. «مشکل ویزای همسران دانشجویان ایرانی در کانادا». بی‌بی‌سی فارسی. 
  17. «سفارت کانادا در تهران بسته شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۷ شهرویر ۱۳۹۱. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «رئیس کمیسیون امنیت ملی در گفتگو با فارس: تصمیمات کانادا را فرماندارکل انگلیسی آن می‌گیرد/اعضای سفارت کانادا سریعاً اخراج شوند». خبرگزاری فارس. ۱۷ شهریور ۱۳۹۱. 
  19. «مهمان‌پرست در گفتگو با فارس: اقدام کانادا واکنش به شکست دیپلماتیک در اجلاس «نم» بود». فارس نیوز. خبرگزاری فارس، ۱۷ شهریور ۱۳۹۱. 
  20. Canada closes embassy in Iran, to expel Iranian diplomats. Reuters, 7 September 2012. 
  21. گزارش دیپلمات کانادایی: خطر حمله به سفارت مان در تهران جدی نبود بی‌بی‌سی فارسی، ۱۰ آذر ۱۳۹۳
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ ۲۲٫۲ ۲۲٫۳ «دیدار وزرای خارجه ایران و کانادا در نیویورک». خبرنامه اتش. ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۶. 
  23. «Petition e-553 - E-petitions». petitions.parl.gc.ca. بازبینی‌شده در 2016-09-21. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ «دادگاه کانادایی به پرداخت غرامت از محل دارایی‌های غیر دیپلماتیک ایران رای داد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۲ خرداد ۱۳۹۵. 
  25. «دیدار حسن روحانی و ترزا می نخست‌وزیر بریتانیا در نیویورک». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۱ شهریور ۱۳۹۵. 
  26. «نخستین دیدار وزرای خارجهٔ ایران و کانادا از زمان قطع روابط دیپلماتیک». رسانهٔ همیاری. ۳۱ شهریور ۱۳۹۵. 
  27. «هما هودفر آزاد شد». ایلنا. ۵ مهر ۱۳۹۵. 
  28. «Homa Hoodfar released from Tehran jail, Trudeau confirms». بازبینی‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۶. 
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ ۲۹٫۲ «وزارت خارجه ایران: مانع قانونی برای بازگشایی سفارت در کانادا وجود دارد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۱ بهمن ۱۳۹۵. 
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «کانادا نام ایران را در فهرست «دولت‌های حامی تروریسم» حفظ کرد». خبرگزاری فارس. ۱۳ تیر ۱۳۹۶. 
  31. «'خودکشی' یکی از فعالان بازداشتی محیط زیست در زندان». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۱ بهمن ۱۳۹۶. 
  32. «کانادا خواهان پاسخگویی ایران درباره مرگ کاووس سیدامامی شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ بهمن ۱۳۹۶. 
  33. «نخست وزیر کانادا: ایران باید به همسر کاووس سیدامامی اجاره خروج دهد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۹ اسفند ۱۳۹۶. 
  34. «پارلمان کانادا به درج سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی و توقف مذاکره با ایران رای داد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ خرداد ۱۳۹۷. 
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ «واکنش ایران به حکم دادگاه کانادا برای پرداخت غرامت ۳۰۰ هزار دلاری». یورونیوز فارسی. ۱ اسفند ۱۳۹۵. 
  36. «دادگاه «انتاریو» ایران را به پرداخت ۳۰۰ هزار دلار محکوم کرد.». خبر فارسی. ۳۰ بهمن ۱۳۹۵. 
  37. «Ontario court upholds $1.7B judgment against Iran, ruling in favour of American victims of terrorism». 
  38. «واکنش سخنگوی وزارت خارجه به حکم یکی از دادگاه‌های کانادا علیه ایران». ایلنا. ۱ اسفند ۱۳۹۵. 
  39. «ایران اقدام دادگاه کانادا را مغایر رویه بین‌المللی و مردود خواند». خبرگزاری فارس. ۱۳ تیر ۱۳۹۶. 

منابع[ویرایش متنی]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Canada-Iran relations». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ مارس ۱۳۸۷.