کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی
کمیسیون تخصصی
فعال
Parliran logo.png
دوره دهم
تاریخچه
تأسیس۱۳۵۹
هیئت‌رئیسه
رئیسمجتبی ذوالنوری
از ۲ تیر ۱۳۹۸[۱]
نایب اولمحمدجواد جمالی نوبندگانی
از ۲ تیر ۱۳۹۸[۳]
نایب دوممحمدمهدی برومندی
از ۲ تیر ۱۳۹۸[۴]
سخنگوسید حسین نقوی حسینی
از ۲ تیر ۱۳۹۸[۲]
ساختار اعضاء
تعداد اعضا۲۱ نفر
گرایش
فراکسیونی
کمیته‌ها
  • امنیت داخلی
  • حقوق بشر
  • دفاعی
  • روابط خارجی
  • هسته‌ای
وبگاه
وبگاه رسمی


کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی یکی از کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی است. این کمیسیون برای انجام وظایف محوله در محدودهٔ سیاست و روابط خارجى، دفاع، اطلاعات و امنیت تشکیل می‌شود.[۵] «کمیته امنیت داخلی»، «کمیته حقوق بشر»، «کمیته دفاعی»، «کمیته روابط خارجی» و «کمیته هسته‌ای» پنج کمیته‌ای هستند که در زیرمجموعهٔ این کمیسیون، به صورت تخصصی به بررسی مسائل مربوط به حوزه اختیارات کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی می‌پردازند.[الف][۶] بر اساس قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی کمیسیون‌ امنیت ملی نیز همچون سایر کمیسیون‌ها باید با حضور حداقل ۱۹ و حداکثر ۲۳ نماینده تشکیل شود اما در برخی دوره‎های مجلس، این کمیسیون با حضور بیش از ۲۳ نماینده به فعالیت پرداخت. انتخاب رئیس کمیسیون، نواب رئیس، دبیران اول و دوم و همچنین سخنگوی کمیسیون هر سال با رأی اعضای کمیسیون امنیت ملی انجام می‌شود.[۷] برگزاری جلسات مشترک علنی و محرمانه کمیسیون با مقام‌های عالی‌رتبه وزارت امور خارجه یا دستگاه‌های مسئول در عرصه سیاست خارجی ایران، یکی از ابزارهای دیپلماتیک نمایندگان برای تأثیرگذاری غیرمستقیم بر سیاست خارجی کشور است.[۸]

تغییرات ساختاری[ویرایش]

از زمان تصویب قانون آیین‌نامه داخلی مجلس در دوره نخست تا دوره پنجم، تغییر عمده در ساختار کمیسیون‌ها به وجود نیامده بود. کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور تا پایان مجلس پنجم فعال و دایر بود. این کمیسیون برای انجام وظایف محوله در محدودهٔ سیاست داخلی، شوراها، امور غیر عمرانی شهرداری‌های و ثبت احوال فعال داشت. این در حالی بود که کمیسیون سیاست خارجی نیز در محدودهٔ سیاست خارجی فعال بود. در اواسط مجلس پنجم، راهبرد تدوین آیین‌نامه داخلی جدید به سمت فشرده‌سازی حوزه‌های تخصصی کمیسیون‌ها، کاهش تعداد آنها و ادغام کمیسیون‌های غیرضروری در کمیسیون مرتبط بود. با تغییراتی که در آیین‌نامه داخلی مجلس در ترکیب و حوزه‌های تخصصی کمیسیون‌ها اعمال شد، «کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور» و «کمیسیون سیاست خارجی» در همدیگر ادغام و کمیسیون جدیدی به نام «کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی» تشکیل شد اما از آغاز سال دوم دوره هشتم، «کمیسیون شوراها و امور داخلی» از کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی منفک شد و بار دیگر فعالیت مستقل را آغاز نمود.[۹]

انتقادها[ویرایش]

بر اساس نظریهٔ تکثرگرایی سیاسی، بازیگران عرصهٔ سیاست بین‌الملل متعدد و متکثر هستند که علاوه بر دولت‌ها، شامل بازیگران غیردولتی نیز می‌شود که این امر، ضرورت توجه به دیپلماسی عمومی و مدیریت افکار عمومی را برای سیاستگذاران افزایش داده‌است. فقدان تعامل پایدار کمیسیون امنیت ملی مجلس با نخبگان سیاسی، نظامی، اقتصادی و فکری، یکی از عوامل غفلت از دیپلماسی عمومی در روابط پارلمانی ایران است.[۱۰] کمرنگ بودن نقش این کمیسیون در فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی باعث شده تا راهکارهایی نظیر اصلاح قانون آیین‌نامه داخلی مجلس به منظور حضور نمایندگان باتجربه و متخصص در ترکیب کمیسیون مطرح گردد.[۱۱]

اعضای فعلی[ویرایش]

اعضای فعلی کمیسیون در اجلاسیهٔ چهارم از مجلس دهم به شرح زیر است:

نام حوزه انتخابیه نقش
برزگر کلشانی، شهروز سلماس عضو
بروجردی، علاءالدین بروجرد عضو
برومندی، محمدمهدی مرودشت، پاسارگاد و ارسنجان نایب دوم
جاسمی، سید قاسم کرمانشاه عضو
جلالی، کاظم[ب] تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
جمالی نوبندگانی، محمدجواد فسا نایب اول
چنارانی، هاجر نیشابور و فیروزه عضو
حسن‌بیگی، ابوالفضل دامغان عضو
دهقانی فیروزآبادی، کمال تفت و میبد عضو
ذوالنوری، مجتبی قم رئیس
رحیمی، علیرضا تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
رضایی، محمدابراهیم خمین عضو
شوشتری، هادی قوچان و فاروج عضو
صفاری نطنزی، مرتضی نطنز و قمصر عضو
علوی، سید محسن لامرد و مهر عضو
فلاحت‌پیشه، حشمت‌الله اسلام‌آباد غرب و دالاهو عضو
کریمی قدوسی، جواد مشهد و کلات عضو
کواکبیان، مصطفی تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
گودرزی، مسعود ممسنی و رستم عضو
نانواکناری، ولی‌الله بابلسر و فریدونکنار عضو
نجفی، علی بابل عضو
نقوی حسینی، سید حسین ورامین، پیشوا و قرچک سخنگو
نوریان، اردشیر شهرکرد، بن و سامان عضو

کمیته‌ها[ویرایش]

کمیته رئیس
نام فراکسیون اجلاسیه تاریخ انتخاب
امنیت داخلی نانواکناری، ولی‌الله مستقلان ولایی دورهٔ ۱۰، اجلاسیهٔ ۱ ۲۷ تیر ۱۳۹۵[۱۲]
حقوق بشر شوشتری، هادی امید[پ] دورهٔ ۹، اجلاسیهٔ ۱ ۲۲ مرداد ۱۳۹۱[۱۳]
دفاعی نوریان، اردشیر مستقلان ولایی دورهٔ ۱۰، اجلاسیهٔ ۱ ۲۷ تیر ۱۳۹۵[۱۴]
روابط خارجی دهقانی فیروزآبادی، کمال مستقلان ولایی دورهٔ ۱۰، اجلاسیهٔ ۴ ۳۰ تیر ۱۳۹۸[۱۵]
هسته‌ای رضایی، محمدابراهیم نمایندگان ولایی دورهٔ ۱۰، اجلاسیهٔ ۴ ۳ تیر ۱۳۹۸[۱۶]

فهرست رؤسای کمیسیون[ویرایش]

ر نام آغاز تصدی پایان تصدی گرایش سیاسی حزب سیاسی دورهٔ مجلس
کمیسیون امور خارجه
۱ محمدرضا باباصفری ۱۳۵۹ ۱۳۶۰ ن/م مسلمانان مبارز دوره نخست
۲ سید محمد خاتمی ۱۳۶۰ ۱۳۶۱ ن/م جمهوری اسلامی
۳ محمدعلی هادی نجف‌آبادی ۱۳۶۱ ۱۳۶۳ ن/م جمهوری اسلامی
۴ احمد عزیزی ۱۳۶۳ ۱۳۶۶ ن/م ن/م دوره دوم
۵ محمود مروی سماورچی ۱۳۶۶ ۱۳۶۷ ن/م جمهوری اسلامی
۶ صادق خلخالی ۱۳۶۷ ۱۳۶۸ جناح چپ روحانیون مبارز دوره سوم
۷ سعید رجائی خراسانی ۱۳۶۸ ۱۳۷۱ جناح راست ن/م
کمیسیون سیاست خارجه
۸ حسن روحانی ۱۳۷۱ ۱۳۷۹ جناح راست روحانیت مبارز دوره چهارم
دوره پنجم
کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی
۹ محسن میردامادی ۱۳۷۹ ۱۳۸۳ جناح اصلاح‌طلبان جبهه مشارکت دوره ششم
۱۰ علاءالدین بروجردی ۱۳۸۳ ۱۳۹۷ جناح اصول‌گرایان جبهه پیروان دوره هفتم
دوره هشتم
دوره نهم
دوره
دهم
۱۱ حشمت‌الله فلاحت‌پیشه ۱۳۹۷ ۱۳۹۸ جناح اصول‌گرایان ن/م
۱۲ مجتبی ذوالنور ۱۳۹۸ در حال تصدی جناح اصول‌گرایان جبهه پایداری

منبع:[۱۷][۱۸][۱۹]

پی‌نوشت‌ها و منابع[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

  1. تعداد کمیته‌ها در دوره‌های مختلف، متغیر بوده‌است.
  2. در ۱۹ آبان ۱۳۹۸ از نمایندگی مجلس استعفا داد.
  3. در دورهٔ نهم، عضو فراکسیون رهروان ولایت بود.

پانویس[ویرایش]

  1. علیدادی، ««ذوالنور» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.
  2. علیدادی، ««ذوالنور» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.
  3. علیدادی، ««ذوالنور» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.
  4. علیدادی، ««ذوالنور» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.
  5. «ماده ۵۳»، قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی.
  6. «انتخابات هیأت رئیسه کمیته‌های پنج‌گانه»، ایرنا.
  7. «آشنایی با کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس»، همشهری‌آنلاین.
  8. دلاورپور اقدم و دهقانی فیروزآبادی، «کاستی‌ها و راهکارهای…»، مجلس و راهبرد، ۴۱۴–۴۱۵.
  9. نژادخلیلی و حسینی، «سیر تطور کمیسیون‌ها از دور اول تا نهم…»، ۱۱–۱۲.
  10. دلاورپور اقدم و دهقانی فیروزآبادی، «کاستی‌ها و راهکارهای…»، مجلس و راهبرد، ۴۱۸–۴۱۹.
  11. دلاورپور اقدم و دهقانی فیروزآبادی، «کاستی‌ها و راهکارهای…»، مجلس و راهبرد، ۴۳۱.
  12. «انتخابات هیأت رئیسه کمیته‌های پنج‌گانه»، ایرنا.
  13. «شوشتری رئیس کمیته حقوق بشر»، خبرگزاری فارس.
  14. «انتخابات هیأت رئیسه کمیته‌های پنج‌گانه»، ایرنا.
  15. سیدرضا، «دهقانی رئیس کمیته روابط خارجی»، ایسنا.
  16. «محمدابراهیم رضائی رئیس کمیته هسته‌ای»، خبرگزاری خانه ملت.
  17. «بررسی تغییرات کمیسیون‌های تخصصی ۹ دوره مجلس…»، نامه نیوز.
  18. حسین‌عسگری، ««فلاحت‌پیشه» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.
  19. علیدادی، ««ذوالنور» رئیس کمیسیون امنیت ملی…»، خبرگزاری مهر.

منابع[ویرایش]