کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی
کمیسیون تخصصی
فعال
Islamic Parliament of Iran Seal.svg
دوره یازدهم
تاریخچه
تأسیس۱۳۵۹
هیئت‌رئیسه
رئیسوحید جلال‌زاده
از خرداد ۱۴۰۰
نایب اولابراهیم عزیزی
از خرداد ۱۴۰۰
نایب دومعباس مقتدایی خوراسگانی
از خرداد ۱۴۰۰
سخنگوابوالفضل عمویی
از خرداد ۱۴۰۱
ساختار اعضاء
تعداد اعضا۲۳ نفر
گرایش
فراکسیونی
کمیته‌ها
  • امنیت داخلی
  • حقوق بشر
  • دفاعی
  • روابط خارجی
  • هسته‌ای
وبگاه
وبگاه رسمی


کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی یکی از کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی است.

پیشینه[ویرایش]

از زمان تصویب قانون آیین‌نامه داخلی مجلس در دوره نخست تا دوره پنجم، تغییر عمده در ساختار کمیسیون‌ها به وجود نیامده بود. کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور تا پایان مجلس پنجم فعال و دایر بود. این کمیسیون برای انجام وظایف محوله در محدودهٔ سیاست داخلی، شوراها، امور غیر عمرانی شهرداری‌های و ثبت احوال فعال داشت. این در حالی بود که کمیسیون سیاست خارجی نیز در محدودهٔ سیاست خارجی فعال بود. در اواسط مجلس پنجم، راهبرد تدوین آیین‌نامه داخلی جدید به سمت فشرده‌سازی حوزه‌های تخصصی کمیسیون‌ها، کاهش تعداد آنها و ادغام کمیسیون‌های غیرضروری در کمیسیون مرتبط بود. با تغییراتی که در آیین‌نامه داخلی مجلس در ترکیب و حوزه‌های تخصصی کمیسیون‌ها اعمال شد، «کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور» و «کمیسیون سیاست خارجی» در همدیگر ادغام و کمیسیون جدیدی به نام «کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی» تشکیل شد اما از آغاز سال دوم دوره هشتم، «کمیسیون شوراها و امور داخلی» از کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی منفک شد و بار دیگر فعالیت مستقل را آغاز نمود.[۱]

ساختار[ویرایش]

این کمیسیون برای انجام وظایف محوله در محدودهٔ سیاست و روابط خارجى، دفاع، اطلاعات و امنیت تشکیل می‌شود.[۲] «کمیته امنیت داخلی»، «کمیته حقوق بشر»، «کمیته دفاعی»، «کمیته روابط خارجی» و «کمیته هسته‌ای» پنج کمیته‌ای هستند که در زیرمجموعهٔ این کمیسیون، به صورت تخصصی به بررسی مسائل مربوط به حوزه اختیارات کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی می‌پردازند.[الف][۳] بر اساس قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی، کمیسیون‌ امنیت ملی نیز همچون سایر کمیسیون‌ها باید با حضور حداقل ۱۹ و حداکثر ۲۳ نماینده تشکیل شود اما در برخی دوره‎های مجلس، این کمیسیون با حضور بیش از ۲۳ نماینده به فعالیت پرداخت. انتخاب رئیس کمیسیون، نواب رئیس، دبیران اول و دوم و همچنین سخنگوی کمیسیون هر سال با رأی اعضای کمیسیون امنیت ملی انجام می‌شود.[۴]

وظایف و اختیارات[ویرایش]

برگزاری جلسات مشترک علنی و محرمانه کمیسیون با مقام‌های عالی‌رتبه وزارت امور خارجه یا دستگاه‌های مسئول در عرصه سیاست خارجی ایران، یکی از ابزارهای دیپلماتیک نمایندگان برای تأثیرگذاری غیرمستقیم بر سیاست خارجی کشور است.[۵]

یکی از وظایف مهم این کمیسیون در طول دوران عملکرد خود، حل مسئله گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا در اجلاسیهٔ نخست دوره نخست مجلس بود.[۶]

انتقادها[ویرایش]

فقدان تعامل پایدار کمیسیون امنیت ملی مجلس با نخبگان سیاسی، نظامی، اقتصادی و فکری، یکی از عوامل غفلت از دیپلماسی عمومی در روابط پارلمانی ایران است. بر اساس نظریهٔ تکثرگرایی سیاسی، بازیگران عرصهٔ سیاست بین‌الملل، متعدد و متکثر هستند که علاوه بر دولت‌ها، شامل بازیگران غیردولتی نیز می‌شود و این امر، ضرورت توجه به دیپلماسی عمومی و مدیریت افکار عمومی را برای سیاست‌گذاران افزایش می‌دهد.[۷] کمرنگ بودن نقش این کمیسیون در فعالیت‌های دیپلماتیک مجلس شورای اسلامی باعث شده تا راهکارهایی نظیر اصلاح قانون آیین‌نامه داخلی مجلس به منظور حضور نمایندگان باتجربه و متخصص در ترکیب کمیسیون مطرح گردد.[۸]

اعضا[ویرایش]

اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در سال دوم مجلس یازدهم:[۹]

ردیف نام و نام خانوادگی حوزه انتخابیه سمت
۱ وحید جلال‌زاده ارومیه رئیس
۲ ابراهیم عزیزی شیراز نایب رئیس اول
۳ عباس مقتدایی خوراسگانی اصفهان نایب رئیس دوم
۴ علی علیزاده مراغه و عجب‌شیر دبیر اول
۵ یعقوب رضازاده سلماس دبیر دوم
۶ محمود عباس‌زاده مشکینی مشکین‌شهر سخنگو
۷ ابراهیم رضایی دشتستان عضو
۸ سارا فلاحی ایلام، ایوان، شیروان، چرداول و مهران عضو
۹ سید علی آقازاده دافساری رشت عضو
۱۰ سید احمد آوایی دزفول عضو
۱۱ محمود احمدی بیغش شازند عضو
۱۲ زهره الهیان تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
۱۳ مجتبی ذوالنوری قم عضو
۱۴ روح‌الله حضرت‌پور طلائیه ارومیه عضو
۱۵ جلیل رحیمی جهان‌آبادی تربت جام و تایباد عضو
۱۶ مهدی سعادتی بابل عضو
۱۷ ابوالفضل عمویی تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
۱۸ شهریار حیدری قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلانغرب عضو
۱۹ فداحسین مالکی زاهدان عضو
۲۰ حسین نوش‌آبادی ورامین، پیشوا و قرچک عضو
۲۱ محسن پیرهادی تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس عضو
۲۲ جواد کریمی قدوسی مشهد و کلات عضو
۲۳ عباس گلرو سمنان، مهدی‌شهر و سرخه عضو

کمیته‌ها[ویرایش]

کمیته رئیس
نام فراکسیون اجلاسیه تاریخ انتخاب
امنیت داخلی ابراهیم عزیزی انقلاب اسلامی دورهٔ ۱۱، اجلاسیهٔ ۱ ۱۷ تیر ۱۳۹۹
حقوق بشر زهره الهیان انقلاب اسلامی دورهٔ ۱۱، اجلاسیهٔ ۱ ۱۷ تیر ۱۳۹۹
دفاعی سید علی آقازاده دافساری انقلاب اسلامی دورهٔ ۱۱، اجلاسیهٔ ۱ ۱۷ تیر ۱۳۹۹
روابط خارجی عباس گلرو انقلاب اسلامی دورهٔ ۱۱، اجلاسیهٔ ۱ ۱۷ تیر ۱۳۹۹
هسته‌ای سارا فلاحی فراکسیون مستقلین دورهٔ ۱۰، اجلاسیهٔ ۴ ۳ تیر ۱۳۹۸[۱۰]

فهرست رؤسای کمیسیون[ویرایش]

فهرست رؤسای کمیسیون از ابتدای تشکیل تا کنون[۱۱]
ر نام آغاز تصدی پایان تصدی گرایش سیاسی حزب دورهٔ مجلس
کمیسیون امور خارجه
۱ محمدرضا باباصفری ۱۳۵۹ ۱۳۶۰ ن/م مسلمانان مبارز دوره نخست
۲ سید محمد خاتمی ۱۳۶۰ ۱۳۶۱ ن/م جمهوری اسلامی
۳ محمدعلی هادی نجف‌آبادی ۱۳۶۱ ۱۳۶۳ ن/م جمهوری اسلامی
۴ احمد عزیزی ۱۳۶۳ ۱۳۶۶ ن/م ن/م دوره دوم
۵ محمود مروی سماورچی ۱۳۶۶ ۱۳۶۷ ن/م جمهوری اسلامی
۶ صادق خلخالی ۱۳۶۷ ۱۳۶۸ جناح چپ روحانیون مبارز دوره سوم
۷ سعید رجائی خراسانی ۱۳۶۸ ۱۳۷۱ جناح راست ن/م
کمیسیون سیاست خارجه
۸ حسن روحانی ۱۳۷۱ ۱۳۷۹ جناح راست روحانیت مبارز دوره چهارم
دوره پنجم
کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی
۹ محسن میردامادی ۱۳۷۹ ۱۳۸۳ جناح اصلاح‌طلبان جبهه مشارکت دوره ششم
۱۰ علاءالدین بروجردی ۱۳۸۳ ۱۳۹۷ جناح اصول‌گرایان جبهه پیروان دوره هفتم
دوره هشتم
دوره نهم
دوره دهم
۱۱ حشمت‌الله فلاحت‌پیشه ۱۳۹۷ ۱۳۹۸ جناح اصول‌گرایان ن/م دوره دهم
۱۲ مجتبی ذوالنوری ۱۳۹۸ ۱۴۰۰ جناح اصول‌گرایان جبهه پایداری دوره دهم
دوره یازدهم
۱۳ وحید جلال‌زاده ۱۴۰۰ تاکنون جناح اصول‌گرایان ن/م دوره یازدهم

پی‌نوشت‌ها[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. تعداد کمیته‌ها در دوره‌های مختلف، متغیر بوده‌است.

پانویس‌ها[ویرایش]

منابع[ویرایش]