کرند غرب
کرند غرب گورانی: کرن | |
---|---|
کشور | ![]() |
استان | کرمانشاه |
شهرستان | دالاهو |
بخش | مرکزی |
سال شهرشدن | ۱۳۰۹[۱] |
مردم | |
جمعیت | ۷٬۷۹۸ نفر (۱۳۹۵) |
جغرافیای طبیعی | |
ارتفاع | ۱۵۳۰ |
آبوهوا | |
میانگین دمای سالانه | ۱۳/۷ |
میانگین بارش سالانه | ۵۶۷ میلیمتر |
اطلاعات شهری | |
شهردار | امیر حسین نصرتی |
رهآورد | چاقوسازی، تنبورسازی، صنایع دستی و ... |
پیششمارهٔ تلفن | ۰۸۳۴۳۷۲ |
کِرِندِ غرب مرکز شهرستان دالاهو و از توابع استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر بر سر راه کرمانشاه و اسلامآباد غرب به سرپل ذهاب و قصر شیرین واقع شدهاست.
بخش کرندغرب به همراه ریجاب و گهواره و دهستان های تابعه یشان در سال ۱۳۸۴ به شهرستان دالاهو ارتقاء یافتند.[۲]
پیشینه
[ویرایش]در اوستا آمده که ضحاک در سرزمینی به نام بَوْری (که آن را با تردید بابل کنونی دانستهاند) (اوستا، ۱/۳۰۳؛ دوستخواه، ۹۴۹، ۱۰۳۶) و نیز در کْویرینْتَ (اوستا، ۱/۴۵۱؛ دوستخواه، ۱۰۳۶) به ستایش ایزدان آناهیتا و وای میپرداخته است. کویرینته را همان کرند کنونی دانستهاند.[۳]
زبان
[ویرایش]مردم این شهر و روستاهای تابعه در گذشته به گویشهای زبان گورانی بعنوان زبان اعیانی و نگارشی و گویشهای کردی جنوبی در میان عوام سخن میگفتند. اما امروزه خود شهر به زبان کردی گویش کرندی که شباهت زیادی با گویش اردلانی و و گویش طایفه تفنگچی گوران دارد سخن میگویند. اهالی روستاهای اطراف نیز به ندرت به زبان گورانی[نیازمند منبع][۴]و بقیه به گویش کرندی و گویشی مشابهه مردم ایل کلهر و زنگنه سخن میگویند؛ اما نمیشود دقیق گفت لهجه ای ازین گویشها باشد.[نیازمند منبع]
مردم
[ویرایش]جمعیت
[ویرایش]جمعیت این شهر بنا بر سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، برابر ۷٬۹۷۲ نفر بودهاست.[۵]
مردم شهر کرند اغلب از ایل گوران کرندی هستند که از طوایف یکجانشین تشکیل شدهاست. این ایل در غرب کرمانشاه شهر کرند، در پاطاق، بشیوه و چشمه سفید سکونت دارند. ایل گوران کرندی به چهارده تیره تقسیمبندی میشود: کرندی، بیونیجی، رشیدعلی، جلالوند، پاتاقی، باباجانی، آینهای، جوزگهای، سرمیلی، شیرهچیایی (ناودار)، هلتهای، یری، چشمهسفیدی، خسروبهمنی، نصرآبادی.[۶]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/J%C4%81zeps_Grosvalds_-_Kurds_on_the_Roof_-_Google_Art_Project.jpg/220px-J%C4%81zeps_Grosvalds_-_Kurds_on_the_Roof_-_Google_Art_Project.jpg)
به صورت اقلیت هم در کرند و روستای حومه مرکزی مردمی از تبار ایل ارکوازی(برخی اصالت کل این ایل را به دلیل زبان شعری غلامرضا ارکوازی که گورانی بود) گوران میدانند.[۷]
یهودیان کرند
[ویرایش]در کرند اقلیتی از یهودیان نیز زندگی میکنند که شمار آنها در دهههای اخیر کاهش چشمگیری یافته است. حبیب لوی نوشتهاست که شهر کرند دارای یک کنیسه و یک حمام ویژۀ یهودیان بودهاست و همچنین در این شهر ۳ جلد تورات وجود داشته و سابقاً یک جلد تلمود نیز داشتهاند. او میگوید یهودیان کرند از یهودیان ذهاب هستند که پس از تخریب این شهر برخی به قصر شیرین و خانقین رفته و برخی دیگر به کرند آمدهاند. مدرسۀ آلیانس کرند که فعالیتی ناپیوسته و منقطع داشت، پس از چند بار تعطیلی در سال ۱۳۰۵ خورشیدی (۱۹۲۶ میلادی) به طور رسمی تأسیس شد. حبیب لوی مینویسد این مدرسه در جنگ جهانی اول و درگیری عثمانی و روسها در کرمانشاه مورد غارت واقع شده و تعطیل شدهبود.[۸] [۹]
تغییرات شهری
[ویرایش]در جلسهٔ مورخهٔ ۱۶ دی ۱۳۴۸، شورای عالی شهرسازی برای سه شهر کرند، کلاردشت و دشت نظیر طرح توریستی پیشنهاد کرد. برمبنای این طرح مهندسان مشاور میباید مرکزی ییلاقی و بخشهای عبوری در کرند پیشبینی کرده و علاوه بر آن جهت بهبود بافت شهری کرند، مطالعاتی برای بافت باارزش شهری ارائه دهند تا آن بخش از خانههای موجود در شهر که قابل نگهداری هستند حفظ شوند.[۱۰] این طرح به مرحلهٔ اجرا درنیامد.[۱۱]
مکانهای مقدس
[ویرایش]مقبرهٔ دو تن از شخصیتهای مقدس دین یارسان به نام پیر بنیامین و پیر موسی در کرند قرار دارد. البته در نزدیکی این شهر (بین شهر کرند و سرپل ذهاب) زیارتگاهی به نام بابایادگار نیز وجود دارد.
صنایع دستی
[ویرایش]تنبور، سهتار، چاقو، ادوات کشاورزی و باغداری، گلیم، گیوه، موج، چادرشب و…
پانویس
[ویرایش]- ↑ «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وبگاه رسمی وزارت کشور ایران. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۶ مرداد ۱۳۹۲.
- ↑ «پورتال وزارت کشور». web.archive.org. ۲۰۱۴-۰۷-۲۴. بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۷.
- ↑ مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی: ضحاک، نوشتۀ آرش اکبری مفاخر، نوشتهشده در ٢۴ فروردین ١٣۹۹؛ بازدید در ۱۹ مهر ۱۳۹۹.
- ↑ «به کرمانشاه برویم | معرفی جاذبههای گردشگری ایران و جهان». web.archive.org. ۲۰۱۷-۰۲-۱۹. بایگانیشده از اصلی در ۱۹ فوریه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۷.
- ↑ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانیشده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
- ↑ مردوخ کردستانی، شیخ محمد (۱۳۷۹). تاریخ مردوخ. تهران: نشر کارنگ. صص. ۱۱۵.
- ↑ تاریج جامع شیعیان کردستان
- ↑ لوی، حبیب. ۱۳۳۹. تاریخ یهود ایران، تهران: کتابفروشی یهودا بروخیم؛ ص ۱۰۲۳.
- ↑ مدرسۀ آلیانس کرمانشاه و نقش آن در پیشرفت فرهنگی جامعۀ کلیمیان (۱۳۰۵-۱۲۸۱ ش)، در فصلنامۀ تحقیقات تاریخی و مطالعات آرشیوی گنجینۀ اسناد، سال ۲۹، دفتر دوم، تابستان ۱۳۹۸، شمارۀ پیاپی ۱۱۴؛ صص ۹۰-۷۲؛ بایگانیشده در ۲۱ مارس ۲۰۲۰ توسط Wayback Machine ص ۸۳.
- ↑ مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران از بدو تأسیس تا پایان سال ۱۳۹۰، گردآوری و تنظیم وزارت راه و شهرسازی معاونت شهرسازی و معماری، دفتر طرحهای کالبدی، دبیرخانهٔ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی و شهرسازی و معماری: نصرالدین الیاس زاده مقدم، عارف اقوامی مقدم، ۱۳۹۰، شابک: 978-600-5392-20-3، ص ۱۱۰–۱۰۹.
- ↑ وبسایت هواشناسی استان کرمانشاه.