انسان و ایمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نام کتابی از استاد مرتضی مطهری است که مقدمه ای بر جهان بینی اسلامی است. ابتدای این کتاب مقایسه ای بین انسان و حیوان دارد و برتری انسان نسبت به حیوان را در دو چیز می خواند : علم و ایمان و این دو را مکمل هم می داند و نداشتن هر کدام را به نفصی برای انسان بیان می کند. در ادامه از ایمان های مذهبی می گوید و مزایای آن نسبت به دیگر ایمان ها مثل ایمان به پول و قدرت و.. بیان می کندو ضرورت داشتن یک ایدئولوژی معین و انواع ایدئولوژی ها را ذکر می کند و با هم مقایسه می کند و مکتب اسلام را به عنوان مکتبی همه جانبه و جامع تشریح می کند و در پایان منابع تفکر در اسلام را نام می برد.

خلاصه ای از کتاب[ویرایش]

مقایسه ی انسان و حیوان تفاوت عمده انسان و حیوان در بینش ها و گرایش ها ست هر دو یک سری خواسته ها و مطلوب هایی دارند که فرق آن ها در تعالی سطح آگاهی و شناخت و گستردگی آنها است.

شعاع آگاهی حیوان:

سطح خواسته های حیوان :

  • مادی نه معنوی
  • شخصی و فردی
  • محیط اطرافش
  • زمان حال

سطح خواسته ها و آگاهی حیوانات از این چهارچوب خارج نیست و غریزی است اما انسان از قید های بالا رهاست انسان موجودی ارزش جو، آرمان خواه و کمال طلب است ایمان گرایش های والا و معنوی انسان که پایه ی اعتقادی و فکری دارد، ایمان می نامند. تفاوت عمده ی انسان و حیوان در واقع ملاک انسانیت است که اساسی ترین ملاک انسانیت علم و ایمان است

انسان حیوان ناطق ( تعقل کننده) مطلق طلب ، لایتناهی ، آرمان خواه ، ارزش جو، ماوراء طبیعی ،غیر معین ، متعهد و مسئول، آینده نگر، آزاد ، عصیان گر، اجتماعی ، خواستار نظم، زیبایی و عدالت، دو چهره، وجدان دار ، خلاق ، تنها ، مضطرب، عقیده پرست ، معنوی ، تخیل آفرین و... است.

زندگی انسان

  1. زندگی حیوانی (مادی)
  2. زندگی انسانی( فرهنگی

انسان تکامل یافته کسی اسنت که بر محیط بیرونی و درونی خود تسلط یافته و وارسته از محکومیت درونی و بیرونی و وابسته به عقیده باشد تکامل جامعه عین تکامل روح در دامن جسم و تکامل انسانیت در دامن حیوانیت است. نطفه ی جامعه نهاد های اقتصادی و روح جامعه جنبه های فرهنگی معنوی جامعه است .تاثیر متقابل جسم و روح همانند تاثیر متقابل نهاد های مادی و نهاد های فرهنگی جامه است. انسان آینده، انسان عقیده و ایمان است و نه شکم . واقعیت انسانی در دامن تکامل حیوانی رشد می کند. انسانیت اصالت و استقلال دارد پس علم و ایمان نه تنها در تضاد نیستند بلکه مکمل یکدیگرند نه ایمان جای علم را می گیرد و نه علم جای ایمان را. علم جهان ساز است و ایمان انسان ساز است . ایده پرستی اگر بر اساس یک جهان بینی که نتیجه ی منطقی اش آن ایده است نباشد، خیال است.ایمان مذهبی پیوندی است میان انسان و جهان تنها یک سلسله تکالیف برای انسان علی‌رغم تمایلات طبیعی تعیین نمی‌کند بلکه قیافه ی جهان را در نظر او تغییر می دهد.گرایش به سوی حقایق و واقعیت ها مقدس و قابل پرستش در انسان است ، تنها تمایلات مادی نیست بلکه تمایلات غیر مادی نیز هست ضرورت دارد بشر ایده، آرمان و ایمانی داشته باشد از طرفی ایمان مذهبی تنها ایمانی است که می تواند انسان را تحت نفوذ واقعی خود قرار دهد و انسان به حکم سرشت به دنبال چیزی که آن را بپرستد می رود. " آیا چیز دیگری جز دین خدا را جستجو می کنند در حالیکه هرکه در آسمان ها و زمین است سر به فرمان اوست"

آثار و فواید ایمان

  1. بهجت و انبساط
    1. خوش بینی
    2. روشندلی
    3. امیدواری
    4. آرامش خاطر
    5. لذت معنوی
  2. نقش ایمان در بهبود روابط اجتماعی
  3. کاهش ناراحتیها

فعالیت های انسانی :

  • فعالیت های التذاذی : فعالیت های ساده ، تحت تاثیر مستقیم غریزه و طبیعت اند که در اثر لذت بردن یا فرار از رنج تحت تاثیر احساس انجام می شوند و جاذبه و دافعه دارند.
  • فعالیت های تدبیری : فعالیت هایی که تحت تاثیر عقل و اراده انجام می شوند و جاذبه یا دافعه ندارند.

هر چه عقل واراده کامل تر باشد ، فعالیت های تدبیری انسان بیشتر است هر چه افق حیوانیت نزدیک باشد فعالیت های التذاذی بیشتر است.

مجموعه تعلیمات اسلام

  • اصول عقاید : کوشش درباره عقیده است که یک کار تحقیقاتی و علمی است و نمی توان در آن تقلید کرد .
  • اخلاقیات : کار خودسازی و مراقبت نفس است یعنی داشتن خصلت های خوب
  • احکام : کارهای معاشی و معادی ، دنیوی و اخروی ، فردی و اجتماعی است که در آن تقلید جایز است.

علل لغزش فکری بشر

  1. تکیه بر ظن و گمان به جای علم و یقین
  2. میل ها و هوس های نفسانی
  3. شتاب زدگی
  4. سنت گرایی و گذشته نگری
  5. شخصیت گرایی