میان‌سنگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گور حفره‌ای دو زن در دوره میان سنگی

دوران میان‌سنگی دوره‌ای از عصر سنگ فناوری بشری و میان دوره‌های پارینه‌سنگی و نوسنگی است. آغاز آن وابسته به موقعیت جغرافیایی میان ۲۰٬۰۰۰ تا ۸٬۰۰۰ پیش از میلاد متغیر است.[۱] به این دوران عصر سنگ میانی نیز گفته شده‌است.

اصطلاح میان‌سنگی را معمولاً منحصراً در مورد اروپای پیش‌ازتاریخ به‌کار می‌برند و مربوط به زمانی می‌دانند که با عقب‌نشینی یخچال‌های عصر یخ‌بندان و تغییرات اقلیمی ناشی از آن در حدود ۱۰ هزار سال پیش آغاز می‌شود. برای اشاره به دوران میان‌سنگی مناطق بیرون از اروپا به ویژه برای اشاره به خاور نزدیک در این دوران اصطلاح فراپارینه‌سنگی (Epipaleolithic) به‌کار می‌رود.

شکار، ماهیگیری و گردآوری شیوه‌های گذران زندگی مردم در فرهنگ‌های میان‌سنگی بود. ایجاد سکونتگاه در این دوران کم پیش آمده و موقتی بوده‌است. یافته‌های این دوران نشان می‌دهد که فنون ابزارسازی سنگی نسبت به پارینه‌سنگی پیشرفت داشته و بسامد پرداختن به آیین‌های دینی و جادوباوری بیشتر شده‌است.

در دوره میان‌سنگی انسان با امکان ذخیره مواد غذایی گیاهی و جانوری آشنا می‌شود. در این دوره، کنترل مواد غذایی جانوری با شکار نکردن بچه حیوانات و ماده‌های آبستن آغاز می‌شود. سپس محافظت از آن حیوانات از بیم فرار نکردن، موجب آغاز روند اهلی شدن حیوانات می‌گردد. مهم‌ترین ویژگی سنگ‌ابزارهای دوره میان‌سنگی ترکیبی بودن آنهاست که ظهور این ویژگی به بارزترین وجه در اختراع داس با استفاده از ریزتیغه‌ها دیده می‌شود که در دسته‌های استخوانی جاسازی می‌شوند (اشاره به داس نشانگر کشت غلات در این دوره نیست، بلکه از داس برای بریدن گیاهان وحشی استفاده می‌شود). تعداد زیاد سنگ‌ساب‌های پیدا شده، از رسیدن انسان مرحله آماده‌سازی غذا آگاهی می‌دهند. سه عامل: اهلی کردن حیوانات، آغاز کشاورزی و آماده‌سازی غذا، موجب می‌شود تا انسان به زمین و سرزمین وابستگی و تعلق خاطر پیدا کند و به مرحله یکجانشینی برسد.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. «Mesolithic Period»(انگلیسی)‎. Encyclopædia Britannica. بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۰. 
  2. فرهنگنامه ایران. بازدید: سپتامبر ۲۰۱۳.
  • Bahn, Paul, The Penguin Archaeology Guide, Penguin, London, pp. 141. ISBN 0-14-051448-1
  • ملک شهمیرزادی، صادق، ۱۳۷۸: «ایران در پیش از تاریخ: باستان شناسی ایران از آغاز تا سپیده دم شهرنشینی»، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور (چاپ دوم: ۱۳۸۲.)