دوران دیرینه‌سنگی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دوران دیرینه‌سنگی ایران به سه دوره دیرینه‌سنگی آغازین، میانی، پایانی و یک دوره کوتاه بنام فرادیرینه‌سنگی تقسیم می‌شود.

محتویات

دیرینه‌سنگی آغازین/قدیم [ویرایش]

فرهنگهای مرتبط با دوران دیرینه‌سنگی قدیم ایران شامل فرهنگ ساطور ابزار الدوایی و فرهنک تبر دستی آشولی هستند. کهنترین شواهد این دوره که مربوط به فرهنگ الدوان است در اطراف رود خانه کشف رود در شرق مشهد یافت شده‌است. این شواهد شامل تعدادی ابزار سنگی ساخته شده از کوارتز است که شامل تراشه و ساطور ابزار هستند. طبق نظر کاشفین این مجموعه حداقل ۸۰۰ هزار سال قدمت دارد. از فرهنگ آشولی نیز مدارک بیشتری در شمال غرب و غرب کشور بدست آمده‌است. برخی از مکانهای مهم شامل گنج پر در رستم آباد گیلان، شیوه تو در نزدیکی مهاباد، پل باریک در هلیلان لرستان هستند.

دیرینه‌سنگی میانی [ویرایش]

از دوران دیرینه‌سنگی میانی ایران که فرهنگ ابزار سازی آن موستری گفته می‌شود، شواهد بیشتری در غارها و پناهگاهها یافت شده‌است که اغلب مربوط به زاگرس مرکزی هستند. این دوره از حدود ۲۰۰ تا ۱۵۰ هزار سال پیش شروع شده و تا حدود ۴۰ هزار سال پیش ادامه داشته‌است. انسان‌های نئاندرتال در این دوره در ایران می‌زیستند که بقایای اسکلت آنها در غار بیستون یافت شده‌است. مکانهای مهم این دوره غارهای بیستون، ورواسی، قبه و دو اشکفت در شمال کرمانشاه، قمری و گر ارجنه در اطراف خرم آباد، کیارام در نزدیکی گرگان، نیاسر و کفتار خون در نزدیکی کاشان، قلعه بزی در نزدیکی اصفهان و میرک در نزدیکی سمنان است.

دیرینه‌سنگی پایانی [ویرایش]

دوران دیرینه‌سنگی جدید ایران از حدود ۴۰ هزار سال پیش آغاز و تا حدود ۱۸ هزار سال پیش ادامه یافته که مقارن با مهاجرت انسان هوشمند جدیدی به ایران است. آثار این دوره در اطراف کرمانشاه، خرم آباد، مرو دشت و کاشان یافت شده‌است. فرهنگ ابزار سازی این دوره تیغه و ریز تیغه برادوستی است.

فرادیرینه‌سنگی [ویرایش]

آثار دوره بعدی فرادیرینه‌سنگی ایران در غرب زاگرس و شمال البرز بدست آمده که فرهنگ زرزی خوانده می‌شود.


سامانهٔ سه‌عصری
عصر تاریخی
دوره لاتن   نیاتاریخی
دوره هالشتات
عصر آهن
  پسین  
میانه
پیشین
عصر برنز
دوران نوسنگی عصر مس  
نوسنگی با سفال پیشاتاریخ
نوسنگی بی‌سفال ب.
نوسنگی بی‌سفال آ.
میان‌سنگی میان‌سنگی
دیرینه‌سنگی پسین
میانه
پیشین
عصر سنگ


بنمایه [ویرایش]

منابع [ویرایش]