سامانه

سیستم‌های باز دارای جریان‌های ورودی و خروجی هستند که مبادلات ماده، انرژی یا اطلاعات را با محیط اطراف خود نشان می‌دهند.

سامانه، سیستِم (به انگلیسی: System) راژمان یا نظام، مجموعه یا گروهی از عناصر (elements) تعامل‌گر یا وابسته به هم است که با یکدیگر بر اساس قوانین و چارچوب‌های مشخص شده کار می‌کنند تا یک کل واحد را تشکیل دهند. معنی واژه‌شناسی سیستم ماهیت اشیا یا شخص است. هر سیستم یا سامانه معمولاً دارای یک مرکز بنیادی است (در سیستم ساختمان برای نمونه فونداسیون ساختمان مرکز بنیادی سیستم ساختمان است).

تعریف و واژه‌شناسی

اصطلاح «سیستم» ریشه در واژهٔ یونانی syst¯ema دارد که به معنی «باهم جای دادن» است. سیستم، مجموعه‌ای است از عناصر به هم مرتبط که برای نیل به هدف مشترک با هم در تعامل هستند. در زبان فارسی واژهٔ سیستم به دلیل کثرت استفاده، متداول شده است. واژه‌های سامانه و نظام برابرهای فارسی متداول برای واژهٔ سیستم هستند. منظومه یا دستگاه هم گفته شده است؛ مانند: سامانهٔ خورشیدی - Solar system، و دستگاه معادلات خطّی - System of linear equations

سامان یا سامانه هم‌چیده‌ای است از عناصر به هم‌پیوسته که یک تمامیّت یگانه را تشکیل می‌دهند. چنین ترکیب و هم‌چیده‌ای معمولاً مجموعه‌ای سامان‌مند و منظّم را درست می‌کند و به همین رو به آن سامانه می‌گویند که از واژهٔ پارسی سامان به معنی نظم و ترتیب گرفته شده است. به بخشی از یک سامانه که خود جزئی از یک سامانهٔ دیگر باشد زیرسامانه می‌گویند. یک سامانه معمولاً در برگیرندهٔ بخش‌ها و عناصری است که به هم پیوسته شده‌اند تا جریان و روند داده‌ها، ماده یا انرژی را آسان‌تر سازند. یک سامانه معمولاً واحدهایی دارای برهم کنش دارد که برای آن‌ها می‌توان الگوهای ریاضی تشکیل داد.

جستارهای وابسته

• نظریه عمومی سامانه‌ها
• رویکرد سیستمی
• تفکر سیستمی
• تحلیل سیستمی
• مهندسی سیستم
• مدیریت سیستم
• مهندسی نوآوری
• سیبرنتیک
• نظریه سیستم‌ها
• سامانه‌های خطی
• نظریه بی‌نظمی‌ها
• سامانه‌های پیچیده
• پویایی‌های سامانه
• سامانه‌های تحت وب

پیوند به بیرون

• سیستم‌های خطّی، تئوری و طراحی
• آنالیز و کنترل سامانه‌های فرایند غیر خطی
• منظور از سیبرنتیک و دانش سامانه‌ها چیست؟
• کتاب کنترل، تألیف کاتسو هیکو اگاتا ترجمه علی کافی چاپ مرکز نشر دانشگاهی
• جهان‌بینی سیستمی، دیدی کل‌نگرانه برای عصر ما (پیشرفت‌های مربوط به نظریه سیستم‌ها، پیچیدگی، و علوم انسانی) (انگلیسی)