ریچارد فاینمن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ریچارد فیلیپس فاینمن
Richard Feynman Nobel.jpg
متولد ۱۱ مهٔ ۱۹۱۸(۱۹۱۸-خطای عبارت: نویسه نقطه‌گذاری شناخته نشده «�»-۱۱)
فار راکوی، کویینز، نیویورک سیتی، نیویورک
مرگ ۱۵ فوریه ۱۹۸۸ میلادی (۶۹ سال)
لوس‌آنجلس، کالیفرنیا
محل زندگی ایالات متحده آمریکا
ملیت آمریکایی
رشته فعالیت فیزیک
محل کار پروژه منهتن
دانشگاه کرنل
مؤسسه فناوری کالیفرنیا
دانش‌آموختهٔ مؤسسه فناوری ماساچوست
دانشگاه پرینستون
استاد راهنما جان ویلر
دانشجویان دکتری وی داگلاس دین اشرفت
رابرت بارو
دانیال هیلز
آلبرت هیبز
جیووانی روسی لومانیتز
توماس کورترایت
جرج زوییگ
دلیل شهرت نمودار فاینمن
نانوتکنولوژی
الکترودینامیک کوانتومی
نقطه فاینمن
نظریه الکترودینامیک ویلر-فاینمن
فرمول فاینمن-کاک
فرمول بث-فاینمن
آبپاش فاینمن
معمای فاینمن
قضیه هلمن-فاینمن
نماد اسلش فاینمن
روش پارامتری کردن فاینمن
فرمول انتگرال مسیر
برهان صندلی چسبناک
فرضیه جهان تک الکترونی
رایانه کوانتومی
تأثیرات پل دیراک
جوایز جایزه اینشتین (۱۹۵۴)
Nobel prize medal.svg جایزه فیزیک نوبل (۱۹۶۵)
نشان ملی علوم (۱۹۷۹)
دین خداناباور
امضا
امضای ریچارد فاینمن
پانویس
او پدر کارل فاینمن و پدرخوانده میشل فاینمن بود. همچنین ژوان فاینمن کوچکترین خواهر وی بوده است.
تمبر یادبود ریچارد فاینمن - انتشار در سال ۲۰۰۵ - آمریکا

ریچارد فیلیپس فاینمن (به انگلیسی: Richard Phillips Feynman) (زاده ۱۱ مه ۱۹۱۸، نیویورک - درگذشته ۱۵ فوریه ۱۹۸۸، کالیفرنیا) از تأثیرگذارترین فیزیکدان‌های آمریکایی قرن بیستم بود. او در گسترش نظریه الکترودینامیک کوانتومی سهم مهمی داشت و از دانشمندان پروژه منهتن، پروژه‌ای که به ساخت نخستین بمب اتمی انجامید بود. بعدها او یکی از اعضای کمیسیون راجرز بود که از سوی رییس جمهور ایالات متحده وظیفه بررسی واقعهٔ انفجار فضاپیمای چلنجر را بر عهده داشت. در سال ۱۹۶۵، فاینمن به دلیل پژوهش‌هایش در زمینه الکترودینامیک کوانتومی، جایزه نوبل فیزیک را به همراه جولیان شووینگر و سین‌ایترو تومونوجا دریافت کرد.

علاوه بر این‌ها، فاینمن مدرسی تأثیرگذار و نوازندهٔ غیرحرفه‌ای بانگو بود و از بسیاری جهات فردی خاص و آزاداندیش به‌شمار می‌آمد. فاینمن یک مبلغ مشتاق علم بود. در سال ۱۹۵۹ او در سخنرانی مشهور و نوآورانه خود در انجمن فیزیک آمریکا با عنوان «آن پایین فضای بسیاری هست» به بررسی ایده‌های که اکنون با نام فناوری نانو شناخته می‌شوند پرداخت و چشم‌انداز شگفت‌انگیزی را که این ایده‌ها ترسیم می‌کردند را بررسی کرد.

فاینمن در دوران حیاتش به یکی از مشهورترین دانشمندان جهان تبدیل شد. در سال ۱۹۹۹، در یک نظرخواهی از ۱۳۰ فیزیکدان مطرح از کشورهای مختلف توسط نشریه بریتانیایی Physics World، فاینمن به عنوان یکی از ده فیزیکدان برتر تمام اعصار انتخاب شد.

او همچنین وی به دلیل ماجراجویی‌های فراوانش که در کتاب‌های «حتماً شوخی می‌کنید آقای فاینمن؟» و «چه اهمیتی می‌دهید دیگران چه فکری می‌کنند؟» به تفصیل راجع به آن‌ها صحبت شده، مشهور است.

زندگینامه[ویرایش]

کودکی[ویرایش]

ریچارد فاینمن در ۱۱ مه ۱۹۱۸ [۱] در کویینز نیویورک متولد شد. مادرش لوسی خانه‌دار و پدر او، ملویل آرتور فاینمن، یک بازرگان بود که یونیفرم نظامی می‌فروخت.[۲]اصل و نسب پدر و مادر او از روسیه و لهستان بود و هردوی آنها نیز اشکنازی بودند.[۳] با این که پدر و مادر او هردو از تبار یهودی بودند اما پدر بر خلاف مادر خداناباور بود. ریچارد حرف زدن را دیر آموخت. به باور خود فاینمن، پدرش تأثیر زیادی روی او داشت و آن‌ها از صحبت در مورد پدیده‌های مختلف لذت می‌بردند. مادرش بسیار شوخ‌طبع بود که این شوخ‌طبعی را ریچارد نیز از او به ارث برد؛ میراثی که تا پایان عمر با خود داشت. فاینمن از کودکی به علوم مهندسی علاقه‌مند بود. او آزمایشگاه خانگی کوچکی برای خود داشت و وسایل برقی را تعمیر می‌کرد. خواهر وی، ژوان فاینمن نیز بعدها یک متخصص اخترفیزیک شد .[۴]

تحصیلات[ویرایش]

در دبیرستان، ضریب هوشی وی را بر اساس یک آزمون نامشخص ۱۲۳ تخمین زده شده بود. او وقتی به ۱۵ سالگی رسید مثلثات، هندسه تحلیلی، دیفرانسیل و انتگرال و حد مجموع را از بر بود. او برای پذیرش در دانشگاه کلمبیا اقدام کرده بود، اما به دلیل سهمیه محدودی که برای یهودیان وجود داشت پذیرفته نشده بود. به جای آن، او به ام‌آی‌تی رفت و در سال ۱۹۳۹ مدرک کارشناسی‌اش را از این دانشگاه گرفت. در همین سال، او برنده بورسیه پاتنام شد.

پروژه منهتن[ویرایش]

در پرینستون،رابرت آر ویلسون فاینمن را ترغیب کرد تا در پروژه منهتن مشارکت کند. پروژه منهتن پروژه نظامی ایالات متحده در زمان جنگ جهانی دوم بود که در آزمایشگاه ملی لس آلاموس به توسعه بمب اتمی اختصاص یافته بود.

بخش کتاب‌های فاینمن در کتاب‌فروشی کلتک

دوران کلتک[ویرایش]

سال‌های کلتک، سال‌های پردستاوردی برای فاینمن بودند. او بر روی الکترودینامیک کوانتومی کار کرد که جایزه نوبل را برایش به ارمغان آورد. دقت پیش‌بینی‌های این نظریه با آزمایش‌های بسیاری تایید شده است. فاینمن دو صورت‌بندی متفاوت از این نظریه ارائه کرد: نخست رهیافت انتگرال مسیر، و دیگر نمودارهای فاینمن. هردوی این صورت‌بندی ها از شیوه جمع تاریخ‌ها استفاده می‌کنند. علاوه بر این، او توضیحی برای ابرشارگی هلیم مایع در دماهای بسیار پایین ارائه کرد.توضیح او بر پایه مکانیک کوانتوم و نظریه فیزیکدان روسی لاندائو درباره ابرشارگی بود.

فاجعه چلنجر[ویرایش]

فاینمن نقش مهمی در کمیسیون راجرز، هیئت ریاست جمهوری تشکیل شده برای بررسی فاجعه چلنجر، داشت. هنگام پخش زنده تلویزیونی یکی از جلسه‌های این کمیسیون، فاینمن با آزمایشی نشان داد که پلیمر استفاده شده در واشرهای چنبری شاتل خاصیت ارتجاعی خود را در دمای پایین از دست می‌دهد. او این کار را با فشردن نمونه‌ای از این ماده با یک گیره و فروبردن آن در لیوان آب خنکی که جلویش بود انجام داد. در رای نهایی، کمیته مذکور علت فاجعه را خرابی یکی از واشرهای درزگیری در یکی از موشک‌های پیشران جامد دانست.

زندگی شخصی[ویرایش]

هم زمان با تحصیل در مقطع دکترا در پرینستون، فاینمن با دوست دختر دوران دبیرستانش آرلین گرینباوم ازدواج کرد. این در حالی بود که آرلین به خاطر ابتلا به سل شدیدا بیمار بود. آرلین در سال ۱۹۴۵ درگذشت. در سال ۱۹۴۶، فاینمن نامه‌ای برای او نوشت که در آن عشق عمیق و دلشکستگی‌اش را بیان می‌کرد. فاینمن تا آخر عمر نامه را نگه داشت.

مرگ[ویرایش]

فاینمن در سال‌های آخر عمرش از دو سرطان نادر رنج می‌برد: لیپوسارکما و بیماری والندشتروم. بعد از یک عمل جراحی کوتاه برای درمان بیماری والندشتروم، او در ۱۵ فوریه ۱۹۸۸ در سن ۶۹ سالگی در ‌مرکز پزشکی یو سی ال ای در گذشت. آخرین کلمات او این بود: «از این که دو بار بمیرم متنفرم، خیلی کسل‌کننده است.»

دیدگاه فاینمن نسبت به علم[ویرایش]

فاینمن اصطلاح علم بارپرست‌گونه را برای اشاره به شیوه‌هایی که روش علمی را تقلید می‌کنند اما واقعاً علمی نیستند ابداع کرد. او بعضی از نتایج علوم اجتماعی و ادعاهای مبلغان خوراک زیستی(محصولات ارگانیک) را از این دست می‌دانست.

آثار[ویرایش]

ترجمه آثار به فارسی[ویرایش]

مجموعه‌ای از ماجراجویی‌های فاینمن با عنوان انگلیسی «Surely You're Joking, Mr. Feynman» به فارسی ترجمه شده و نشر علم آن را با عنوان «ماجراجویی های فیزیکدان قرن بیستم» منتشر کرده است. هم‌چنین، گزیده‌ای از درس‌های فیزیک فاینمن با عنوان «شش قطعه آسان» با ترجمه محمدرضا بهاری منتشر شده است.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://turnbull.mcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Feynman.html
  2. J. J. O'Connor and E. F. Robertson (2002-08). "Richard Phillips Feynman". University of St. Andrews. Retrieved 2006-11-09.  Check date values in: |date= (help)
  3. "Nobel-Winners.com". Nobel-winners.com. June 2009. Retrieved 2012-12-01. 
  4. چه اهمیتی می‌دهید دیگران چه فکر می‌کنند آقای فاینمن؟ ,رالف لایتون، ISBN 0-393-02659-0.

پیوند به بیرون[ویرایش]