نیومکزیکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴° شمالی ۱۰۶° غربی / ۳۴°شمالی ۱۰۶°غربی / 34; -106

ایالت نیومکزیکو
New Mexico
پرچم نیو مکزیکو نشان دولتی نیو مکزیکو
پرچم رسمی ایالت نشان رسمی ایالت
لقب(ها): Land of Enchantment
سرزمین افسونگر
شعار(ها): Crescit eundo
می‌رود و می‌روید
نقشه ایالت‌های آمریکا همراه برجسته‌بودن نیو مکزیکو
پایتخت سنتافه
بزرگ‌ترین شهر البوکرکی
منطقه رتبهٔ پنجمین
 - کل ۳۱۵٬۱۹۴ کیلومتر مربع
 - پهنا 550 کیلومتر
 - طول 595 کیلومتر
 - % آب ۰٫۲
 - عرض جغرافیایی ۳۱° ۲۰′ N to 37° N
 - طول جغرافیایی ۱۰۳° W to 109° ۳′ W
جمعیت رتبهٔ ۳۶امین
 - کل ۲۱۰۰۰۰۰
 - تراکم ۵٫۷۹ بر کیلومتر مربع
رتبهٔ ۴۵ام>
بلندی
 - بالاترین نقطه ویلر پیک[۱]
۴٬۰۱۱ متر
 - میانگین ۱٬۷۳۵ متر
 - پایین‌ترین نقطه رد بلاف رزروار[۱]
۸۶۶ متر
پذیرش در اتحادیه ۶ ژانویه، ۱۹۱۲ (۴۷امین)
فرماندار بیل ریچاردسون (د)
معاون فرماندار {{{Lieutenant Governor}}}
قوه مقننه {{{Legislature}}}
 - مجلس علیا {{{Upperhouse}}}
 - مجلس سفلا {{{Lowerhouse}}}
سناتورهای ایالات متحده آمریکا پیت دومنیچی (د)
جف بینگامان (د)
هیئت مجلس ایالات متحده آمریکا فهرست
منطقه زمانی Mountain: UTC-7/-6
کوته‌نوشت‌ها NM، US-NM
وب‌گاه www.newmexico.gov
مقایسهٔ تولید ناخالص داخلی ایالت‌های آمریکا با کشورهای دیگر در سال ۲۰۱۲. ایالت نیومکزیکو در این سال تولید ناخالصی اش قابل مقایسه با کشور اکوادور بوده است.

نیومکزیکو (به انگلیسی: New Mexico) از ایالت‌های جنوب غربی آمریکا است. نیومکزیکو پنجمین ایالت بزرگ آمریکا از نظر مساحت است. مرکز آن شهر سنتافه و بزرک‌ترین شهر آن البوکرکی است. جمعیت این ایالت دو میلیون صدهزار نفر است و بیشتر مردم نیومکزیکو در امتداد رودخانه ریو گرانده زندگی می‌کنند.

۶۸٫۴ درصد از مردم این ایالت سفیدپوست هستند. مردم سفیدپوست غیراسپانیایی‌تبار ۴۰٫۵ درصد از جمعیت ایالت را تشکیل می‌دهند. هیسپانیک‌ها (اسپانیایی‌تباران آمریکا) ۴۶٫۳ درصد از جمعیت نیومکزیکو هستند و ۹٫۴ درصد نیز سرخ‌پوست هستند.[۲] با این حال ۸۲ درصد از جمعیت ایالت، انگلیسی‌زبان هستند و تنها ۲۸ درصد از مردم ایالت در خانه به اسپانیایی و ۴ درصد به زبان سرخ‌پوستی ناواهو صحبت می‌کنند.[۳]

فرماندار این ایالت بیل ریچاردسون خود یک اسپانیایی‌زبان و وزیر پیشین نیرو در کابینه بیل کلینتون بود. یادبود ملی خرابه‌های آزتک در این ایالت قرار دارد.

پیشینه[ویرایش]

سده‌های طولانی، سرخ‌پوستان ساکنان این منطقه را تشکیل می‌دادند. اسپانیایی‌ها در سال ۱۵۴۰ این سرزمین را اکتشاف کرده و آن را به نام شهر مکزیک که مقر اصلی‌شان در اسپانیای نو (قلمرو اسپانیا در قاره آمریکا) بود «مکزیک نو» (نیومکزیکو) نامیدند. در آغاز، مبلغان مسیحی فرقه فرانسیسکن و سپس در سال ۱۵۹۸ مهاجران اسپانیایی بیشتری به این منطقه آمدند. سرخ‌پوستان پوئبلو موفق شدند در سال ۱۶۸۰ اسپانیایی‌ها را شکست داده و بیرون برانند، اما اسپانیایی‌ها پس از مدت کمی دوباره بر منطقه چیره شدند.[۴]

نیومکزیکو در سال ۱۸۲۱ جزئی از کشور تازه استقلال‌یافته مکزیک شد. بازرگانان انگلیسی‌تبار به مرور از مسیر سنتا فه به این منطقه رسیدند و درپی جنگ مکزیک، این منطقه در سال ۱۸۴۸ ضمیمه ایالات متحده شد. سرکوب نظامی قبایل ناواهو و آپاچی و در همان حال، رسیدن خط آهن به نیومکزیکو باعث شد که دامداران و معدنکاران منطقه در دهه ۱۸۸۰ دوره رونق و رفاه را تجربه کنند.[۴]

نیومکزیکو در سال ۱۹۱۲ رسماً تبدیل به ایالت شد و با استقرار مرکز ساخت اولین بمب هسته‌ای در لس‌آلاموس طی جنگ جهانی دوم، اقتصاد نیومکزیکو رونق بسیاری یافت. استقرار آزمایشگاه هسته‌ای لس‌آلاموس که امروزه نیز از کارفرمایان بزرگ این ایالت است، آغازی بود برای احداث شمار زیادی پژوهشگاه و آزمایشگاه مهم علمی در امتداد رود ریوگرانده که معروف به «راهگذر پژوهشی ریوگرانده» شده است.[۴]

در تاریخ ۲۱ مارس ۲۰۰۹ میلادی، بیل ریچاردسون فرماندار ایالت نیومکزیکو، قانون لغو مجازات اعدام را در این ایالت امضا کرد. به این ترتیب از آغاز ماه ژوئیه ۲۰۰۹، در این ایالت تنها «حبس ابد بدون امکان عفو» به عنوان اشد مجازات اجرا می‌شود.[۵]

اقتصاد[ویرایش]

در سال ۲۰۱۲، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۸۵٬۴۹۷ میلیارد دلار داشت، که بیشتر از تولید ناخالص داخلی کشور اکوادور (۸۴٬۵۳۲ میلیارد دلار) بود.[۶]

پارک‌های ملی[ویرایش]

ایالت نیومکزیکو سرزمینی با آب و هوایی خشک است.

نیومکزیکو دارای جنگلهای ملی وسیعی است. از نظر منابع طبیعی و جذبه‌های گردشگری نیز این ایالت دارایی‌های قابل توجهی همانند جنگل ملی سانتا فه، غار لچوگوئیا، جنگل ملی هیلا، و پارک ملی حفره‌های کارلزبد را داراست.

مراکز علمی و فرهنگی[ویرایش]

ایالت نیومکزیکو هر ساله محل برگزاری بزرگ‌ترین جشنواره بالن در آمریکاست.

نیومکزیکو پژوهشگاه‌های فراوانی دارد. به غیر از مراکز آزمایش تسلیحاتی، آزمایشگاه ملی لوس آلاموس و آزمایشگاه ملی سندیا در این ایالت نیز قرار دارند. اینجا بود که پروژه مانهتان و اولین انفجار بمب اتم صورت گرفت.

از امکانات بی نظیر علمی دیگر این ایالت می‌توان رصدخانه ملی رادیویی آمریکا و رصدخانه آپاچی پوینت (نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون) را نام برد که در این ایالت قرار دارند.

دو مرکز مهم دانشگاهی این ایالت دانشگاه نیومکزیکو و دانشگاه ایالتی نیومکزیکو هستند.

مشاهیر[ویرایش]

از مشاهیر این سرزمین می‌توان ویلیام هانا، بیل ریچاردسون، جان دنور (گیتاریست) ، والتر وایت و دمی مور را نام برد.

شهرستان‌ها[ویرایش]

شهرها[ویرایش]


پیوند به بیرون[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Elevations and Distances in the United States. . U.S Geological Survey, 29 April 2005.  Retrieved on November 6.
  2. "New Mexico QuickFacts from the US Census Bureau". Quickfacts.census.gov. Retrieved 2012-06-10. 
  3. "MLA Language Map Data Center: Most spoken languages in New Mexico". Mla.org. July 17, 2007. Retrieved July 31, 2010. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ McDowell, bart: New Mexico, between frontier and future, in: National Geography: 1987. p.608.
  5. لغو مجازات اعدام در نیومکزیکو (دویچه وله فارسی)
  6. بر طبق آمار ۲۰۰۷ صندوق بین‌المللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیده‌اند:

    Wikipedia contributors, "Comparison between U.S. states and countries nominal GDP," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_U.S._states_and_countries_nominal_GDP (accessed September 5, 2008).

  7. Brinkhoff, Thomas (February 19, 2011). "New Mexico (USA): State, Major Cities, Towns & Places". City Population. Retrieved May 28, 2012.