تالاب میقان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تالاب میقان
یا کویر میقان
موقعیت پرچم ایران ایران، استان مرکزی
مختصات ۳۴°۰۰′۲۵″شمالی ۵۰°۰۰′۰۱″شرقی / ۳۴.۰۰۷۰۰°شمالی ۵۰.۰۰۰۲°شرقی / 34.00700; 50.0002مختصات: ۳۴°۰۰′۲۵″شمالی ۵۰°۰۰′۰۱″شرقی / ۳۴.۰۰۷۰۰°شمالی ۵۰.۰۰۰۲°شرقی / 34.00700; 50.0002
نوع دریاچه تالاب کویری
ورودی‌های اصلی رودخانه‌های قره کهریز، فراهان، شهراب[۱]
خروجی‌های اصلی تبخیر
مساحت آبخیز حوضه آبریز میقان[۲]
کشور ایران
ساخت دوره پالئوسن.[۳]
مساحت ۲۵٬۰۰۰ هکتار[۴]
عمق از مانداب(عمق بسیار کم) تا حداکثر ۱٫۴۰ متر[۴]
ارتفاع از سطح آبهای آزاد ۱٬۷۰۰ متر[۴]
جزیره‌ها ۳[۵]
سکونتگاه اراک و داوودآباد[۴]

تالاب میقان (تالاب کویری میقان) از تالاب‌های ایران است که در استان مرکزی و در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اراک و جنوب غربی داوودآباد قرار گرفته است. در سالهای با بارندگی مناسب، تالاب دارای آب قابل توجه است و در سالهای کم آبی عموماً سطح تالاب خشک شده و به حالت کویری در می‌آید.

ارتفاع تالاب از سطح دریاهای آزاد ۱۷۰۰ متر است و سطح آب در آن نسبت به فصل سال از مانداب(عمق بسیار کم) تا حدود ۱٫۴۰ تغییر می‌کند. منابع تامین آب تالاب را بارش‌های جوی، آب سه رودخانه قره کهریز، فراهان و شهراب و پساب تصفیه فاضلاب اراک تشکیل می‌دهند.

وسعت تالاب حدود ۲۵٬۰۰۰ هکتار است که شامل دریاچه با سه جزیره در وسط، قسمت کویری و دشت‌های اطراف می‌شود. از نظر دیرینه‌شناسی قدمت آن به دوره پالئوسن باز می‌گردد که در آن دوره به دلیل حرکت صفحه‌های تکتونیکی اطراف شکل گرفته است.

این تالاب دارای ویژگی‌های بوم‌شناسی خاصی است، از جمله اینکه سالانه تعداد زیادی از پرندگان مهاجر را در خود جای می‌دهد که در میان آنها بعضی از گونه‌های نادر و حمایت شده دیده می‌شوند. به علت جمعیت بالای درنا در تالاب نسبت به زیستگاه‌های دیگر کشور، این تالاب اهمیت بیشتری پیدا کرده است. همچنین پوشش گیاهی منطقه بیشتر از نوع گیاهان شورپسند یا هالوفیت بوده که از این نظر نیز تالاب یکی از ذخیره گاه‌های مهم گیاهان شور کشور به شمار می‌رود. علاوه بر پرندگان، گونه‌های پستانداران، آرتمیا و انواع جلبک‌ آب شور از دیگر جانداران تالاب و محیط اطراف آن هستند.

به علت شوری آب، لایه‌های نمکی در منطقه دیده می‌شود، علاوه بر این گنبدهای نمکی نیز در سطح زیرین منطقه وجود دارند که تحت تاثیر گسل‌های منطقه باعث لرزه خیزی خفیف در منطقه می‌شوند.

این تالاب دارای بزرگترین منبع سولفات سدیم در کشور است که شرکت املاح معدنی ایران حق برداشت از معادن این تالاب را اخذ کرده است.

تالاب از نظر گردشگری، یکی از مراکز مهم طبیعت گردی و پرنده نگری کشور محسوب می‌شود. روز ۱۵ آبان به دلیل تجمع درناها در تالاب میقان، روز درنا نامگذاری شده است.

ریشه نام[ویرایش]

میقان در لغت به معنای خوش باور یا آنچه که هر که بشنود باور کند، معنی شده است.[۶] تالاب در گذشته به نام «نمکزار فراهان» مشهور بوده است.[۶] در متون قدیمی نام تالاب را «چغاناوور» نیز ذکر کرده‌اند[۷] به علاوه در برخی از متون قدیمی پرنده‌شناسی، نام «توزلوگل» را به تالاب نسبت دادند که به معنای آبگیر دارای گرد و خاک است. علت این نام‌گذاری، جابه‌جایی ذرات نمک و خاک رس توسط باد در فصل گرم بوده است.[۸]

از این تالاب با نام «کویر میقان» نیز یاد می‌شود که علت نامگذاری آن، تبخیر زیاد آب در تالاب است. اما نهادن نام کویر به معنای بیابان نیست، زیرا در فرهنگ ایران واژه کویر به جای پلایا بکار برده می‌شود.[۹]

تاریخچه[ویرایش]

دیرینه‌شناسی[ویرایش]

تالاب میقان از جمله آخرین حلقه‌های بوم‌شناسی حوضه آبریز دشت اراک است و تمامی آب‌های سطحی منطقه و آب‌های حاصل از بارش‌های جوی به آن وارد می‌شود.[۱۰]

تاریخ شکل گیری منطقه به دوران پالئوسن باز می‌گردد. در این دوره در اثر نیروهای تکتونیکی و فشار صفحه عربستان، منطقه دچار فروافتادگی شده و ارتفاعات اراک و آشتیان به موازات آن بالا آمده است. زمین شناسان معتقدند افتادگی بزرگی زون ایران مرکزی و زون سنندج - سیرجان در راستای شمال غرب به جنوب شرق که در امتداد گسل سراسری زاگرس قرار دارد، موجب تشکیل این تالاب گردیده‌است.[۱۱] کارشناسان برای این تالاب پیشینه‌ای دوهزار ساله را تخمین زده‌اند.[۸]

از نظر زمین ساختی، حوضه میقان از دو واحد بزرگ کوهستانی در حاشیه و دشت رسوبی در بخش میانی تشکیل شده است. حوضه میقان به صورت سیستم گرابنی است که در امتداد دو گسل، فرو افتاده‌است. علت بسته شدن و استقلال حوضه، چین خوردن و بالا آمدن ته‌نشست های زمان پالئوسن حاشیه شرق حوضه و همزمان فرو افتادن دشت میانی در اثر رخداد تکتونیکی پاسادنین در عهد پلیستوسن است. ته‌نشست‌های این دوره شامل آبرفت‌های قدیمی، آبرفت‌های جوان، کفه‌های رسی و نمکی است که سطح نسبتاً پهناوری از حوضه را فرا گرفته‌است.[۱۲]

وصف تالاب در منابع قدیمی[ویرایش]

در گذشته در وسط تالاب، جزیره کوچکی با خرابه‌های قلعه‌ای قدیمی وجود داشت.[۶] درباره تالاب افسانه‌هایی نقل شده است. گذشتگان قلعه مذکور را به نمرود و فرعون و اردشیر نسبت می‌دادند. یاقوت حموی درباره تالاب می‌گوید "ابن کلبی بر این گمان است که بلیاس حکیم این دریاچه را طلسم کرد که نمک آن در اختیار عموم باشد و اگر جلوگیری شود آبش کم‌کم بخشکد." بعضی افراد سالخورده نقل کرده‌اند که در سال ۱۲۸۸ قمری آب دریاچه به واسطه خشکسالی فروکش کرد و راهی آجری تا جزیره وسط پدیدار شد که اهالی از آنجا رفت و آمد می‌کردند. [۱۳]

حمدالله مستوفی در کتاب نزهةالقلوب خود در وصف منطقه فراهان، تالاب را اینگونه توصیف کرده است :"و در آن ولایت بحیره‌ای است که آن را مغول «چغان ناوور» خوانند و در آن حوالی شکارگاه خوبست." همچنین قزوینی در کتاب آثارالبلاد و اخبارالعباد درباره تالاب آورده :"در آنجا، نمکزاری است عجیب و آن، دریاچه‌ای است چهار فرسنگ در چهار فرسنگ. چون فصل پاییز شود آبهای آن ولایت را بدان دریاچه بندند و چون فصل بهار و تابستان شود و مردم را احتیاج به آب افتد، آب را بسته، برای زراعات برند."[۱۴]

موقعیت تالاب[ویرایش]

دید تالاب از شهر اراک

تالاب میقان با وسعت ۲۵ هزار هکتار در ۱۵ کیلومتری شمال شرق شهر اراک و در جنوب شهر داوودآباد و مجاورت روستاهای راهزان و ده نمک و و طرمزد واقع شده است. مساحت آبگیر تالاب بسته به میزان آب ورودی جذب شده بین ۱۰ هزار تا ۱۲ هزار هکتار تغییر می‌کند. ارتفاع متوسط آن از سطح دریای آزاد ۱۷۰۰ متر و میزان بارندگی سالیانه آن ۲۵۸ میلیمتر است. سطح آب تالاب (در فصلهای مختلف سال) بین مانداب تا ۱۴۰ سانتی‌متر است.[۴]

تالاب کویری میقان شامل یک دریاچه فصلی، کویر و دشت‌های آبرفتی است.[۱] نزدیکترین کوه به تالاب در ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی آن واقع شده که «کوه تخت زرد» نام دارد و ارتفاع آن ۲۲۶۹ متر است. در وسط تالاب سه جزیره وجود دارد که بزرگترین آنها ۵۰۰ متر است. این تالاب در پست ترین نقطه دشت فراهان و منطقه اراک واقع شده است[۱۵]

منابع تامین آب[ویرایش]

بیشتر آب وارد شده به تالاب حاصل از بارش‌های جوی، چشمه‌های اطراف و رودخانه‌های فصلی در منطقه مانند رودخانه فراهان، شهرآب و قره کهریز می‌باشد. در سالهای اخیر ورود پساب فاضلاب شهر اراک به میزان ۷۰۰ لیتر در ثانیه از دیگر منابع تغذیه آبی تالاب بوده است که بر زیست‌بوم منطقه تاثیر گذاشته است.[۱] میزان پساب ورودی فاضلاب به تالاب سالانه ۳۱ میلیون متر مکعب است و با توجه به شرایط اضطراری تالاب نیاز است که حق آبه ۲۵ میلیون و ۳۶۰ هزار متر مکعبی آن از پساب‌ها تامین شود.[۱۶] نمک موجود در تالاب باعث ضدعفونی شدن آب‌های وارد شده به منطقه می‌شود.[۱۷]

در سال‌های اخیر سطح سفره‌های آب زیرزمینی در منطقه تالاب ۱۳ متر افت داشته است که این موضوع خطر شور شدن آب‌های زیرزمینی و آسیب‌های ثانویه محیطی را دوچندان می‌کند.[۱۶]

ویژگی اقلیمی[ویرایش]

تالاب میقان در زمستان

آب و هوای تالاب، مدیترانه‌ای گرم و خشک است. میزان بارندگی سالانه آن ۳۵۴ میلیمتر و تبخیر سالانه آن چهار برابر میزان بارندگی یعنی ۱٬۴۴۶ میلی‌متر می‌باشد. منطقه اختلاف دمای سالانه بالایی دارد و گاهی به ۶۹ درجه سانتیگراد نیز می‌رسد.[۱۸]

دخالت‌های بی‌رویه انسانی در ۲۷ سال اخیر باعث شده تا دمای تالاب یک درجه افزایش پیدا کند.[۱۶] بیشترین دمای ثبت شده در منطقه تالاب ۴۴ درجه بالای صفر و کمترین دمای ثبت شده ۳۳ درجه زیر صفر بوده است.[۱۹]

به دلیل قرارگیری شهر در نزدیکی تالاب، بخار آب برخاسته از سطح تالاب باعث تلطیف هوا، افزایش بخار و مه و تاثیر مثبت بر کاهش انتقال ریزگردها می‌شود[۲۰]، اما از طرفی به دلیل قرارگیری فرودگاه در نزدیکی تالاب، در زمستان باعث لغو پروازها می‌شود.[۲۱]

ویژگی‌های بوم‌شناختی[ویرایش]

این تالاب به دلیل وسعت، ویژگی‌های بوم‌شناختی و میزان تاثیرگذاری آن بر اقلیم منطقه و شهر اراک یک بوم‌سازگان حساس تلقی می‌شود[۲۲] و به دلیل زیست‌بوم شکننده، در سال ۱۳۸۷ به منطقه شکار ممنوع تبدیل شد.[۲۳] با توجه به ویژگی‌های ارزشمند و منحصر به فرد زیست محیطی، تالاب میقان شاخص‌های لازم برای پیوستن به تالاب‌های بین‌المللی و نیز منطقه حفاظت شده پرندگان مهاجر و همچنین ثبت به عنوان منطقه‌ای ملی طبیعی را داراست.[۲۴]

گیاگان[ویرایش]

پوشش گیاهی (گیاگان) در حاشیه تالاب ضعیف است و تنها در شمال غرب و جزایر میانی که سفره آب زیر زمینی بالاست گونه‌های گیاهی آتریپلکس و قره داغ دیده می‌شود که به علت تبخیر و تعرق این گیاهان سطح، ایستایی در فصل تابستان پایین می‌رود و گونه‌ها برای دستیابی به آب برای ریشه‌های خود پایین می‌روند و بصورت چتری روی تپه را می‌پوشانند. این گیاهان همزمان با رشد کردن از حرکت ذرات ماسه‌ها جلوگیری می‌کنند و باعث تشکیل نبکا می‌گردند. ارتفاع این نبکاها به ۱٫۵ تا ۲٫۵ متر می‌رسد.[۲۵]

پوشش گیاهی به وجود آمده در اثر ورود پساب فاضلاب

گونه‌های گیاهی اصلی منطقه، ۳ نوع هستند که شامل گونه‌های خانواده گندمیان، خانواده گون و خانواده شاهی می‌شود.[۲۳][۲۶] در منطقه تعداد ۵۰ گونه گیاهی سازگار با شوری خاک وجود دارد. به طور کلی این منطقه ذخیره گاه مناسبی برای گیاهان هالوفیت است.[۲۷] بر اثر تخلیه پساب تصفیه خانه فاضلاب شهر اراک به تالاب، شوری خاک قسمت جنوب غربی تالاب بر اثر شسته شدن نمک سطحی کاهش پیدا کرده و پوشش گیاهی متراکمی از گیاه آویارسلام در این قسمت از تالاب گسترش یافته که این موضوع بوم‌سازگان این قسمت از تالاب را دگرگون کرده است.[۲۸]

۱۶ خانواده از گونه‌های گیاهی منطقه، بصورت یکساله و چند ساله هستند و از نظر فرم رویش به صورت بوته‌ای، علفی، درختچه‌ای و درختی در قالب ۱۴ نوع گیاهی وجود دارند.[۲۹] از گیاهان موجود در منطقه می‌توان به سیاه‌شور،اسفناج باغی،جگن، قره داغ، شور مرغ، گوریک، شورسراجه و بتنه اشاره کرد[۳۰]

زیاگان[ویرایش]

تالاب میقان از زیستگاه‌های پرندگان مهاجر سیبری و از زیستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر در مرکز کشور است.[۳۱] این تالاب به تنهایی ۶۸ درصد از پرندگان استان مرکزی و ۲۷ درصد پرندگان کشور را در خود جای داده است[۲۳] که از این میزان ۲۷ گونه آسیب پذیر و یا نادر حمایت شده در میان آنها وجود دارد. از جمله پرندگان تالاب درناهای خاکستری هستند که سالانه ۱۰ هزار قطعه در تالاب ساکن می‌شوند.[۳۲] این تالاب به دلیل از بین رفتن دیگر زیستگاه‌های پرندگان مهاجر مانند تالاب شادگان اصلی‌ترین زیستگاه پرندگان مهاجر منطقه غرب مدیترانه محسوب می‌شود.[۲۴]

بیش از ۵۰ هزار قطعه پرنده آبزی و کنار آبزی شامل ۱۳۶ گونه در منطقه شناسایی شده‌اند که در فصل‌های مختلف سال در تالاب ساکن می‌شوند.[۳۳] از انواع این پرنده‌ها می‌توان به سرخمائی، آنقوت، غاز اشاره کرد.[۲۴]

جمعیت درنای معمولی در این منطقه نسبت به سایر زیستگاه‌های درنا در کشور قابل توجه است، از این رو تالاب میقان یک زیستگاه مهم برای درنا در مرکز کشور محسوب می‌شود. براساس سرشماری پاییز و زمستان سال ۱۳۸۷ حدود ۱۱ هزار قطعه درنای معمولی و ۱۰ هزار قطعه خوتکا و ۵ هزار قطعه فلامینگو و غیره در منطقه مشاهده شده است.[۲۳]

بوته جوان قره داغ در تپه‌های ماسه‌ای
آرتمیا، یکی از منابع غذایی پرندگان
جلبک دونالیلا که موجب تغییر رنگ آب شده است
گونه‌های پرندگان ثبت شده در تالاب میقان[۳۴]
نام گونه نام لاتین گونه‌ها عبوری زمستانه تولید مثل کننده
کشیم Podiceps بزرگ و کوچک - بله بله
باکلان Phalacrocorax کوچک بله - -
حواصیل Areda خاکستری، ارغوانی بله بله -
قار Egretta کوچک و بزرگ بله - -
گاوچرانک Bubulcus ibis - بله بله -
بوتیمار Butaurus بزرگ و کوچک بله بله -
لک‌لک Ciconia Ciconia سفید بله - -
اکراس Threskiornis سیاه بله بله -
کفچه‌نوک Platalea leucorodia - بله بله -
فلامینگو Phoenicopterus ruber بزرگ بله بله -
غاز Anser anser خاکستری بله بله -
آنقوت Tadorna ferruginea - بله - -
تنجه Tadorna tadorna - بله بله -
خوتکا Anas crecca - بله بله -
اردک Anas clypeata سرسبز، نوک پهن
سرحنایی، سرسیاه
بله بله -
درنا Grus خاکستری، معمولی بله بله -
چنگر Fulica atra نوک سرخ، معمولی - بله بله
صدف‌خوار Haematopus ostralegus - بله - -
چوب‌پا Himantopus himantopus - بله بله -
نوک‌خنجری Recurvirostra avosetta - بله بله -
خروس کولی Vanellus vanellus معمولی، سینه سیاه بله - -
سلیم Pluvialis squatarola خاکستری، طوقی
شنی
بله بله -
آبچلیک Tringa stagnatilis - بله بله -
کاکایی Tringa stagnatilis ارمنی، خزری
کوچک
بله بله بله
پاشلک Gallinago gallinago معمولی بله بله -

در تالاب یک نوع جلبک تک سلولی بنام دونالیلا (به انگلیسی: Dunaliella salina) شناسایی شده که یکی از مقاوم‌ترین گونه‌ها نسبت به شوری است. این جلبک به دلیل جذب بتاکاروتن در سلول‌های خود در آب‌های شور موجب تغییر رنگ آب تالاب به نارنجی مایل به قرمز می‌شود.[۳۵]

از جمله علت‌های افزایش گونه‌های جانوری و به خصوص پرندگان، وجود آرتمیا در تالاب است. آرتمیا در طول دوره تولید مثل در اثر شرایط افزایش غلظت املاح آب، تغییر درجه حرارت و تغییر میزان اکسیژن بر اثر شوک تا ۴۰ تخم در آب رها می‌سازد. در این حالت تخم‌ها تا مرحله گاسترولا رشد می‌کنند. آرتمیا بهترین غذا برای پرندگان است و حدود ۲۰ روز عمر می‌کند.[۳۶] آرتمیای تالاب میقان از نوع بکرزا است که از جلبک‌های تک سلولی تغذیه می‌کند و سال‌ها از وجود آنها در تالاب می‌گذرد.[۳۱]

علاوه بر گونه‌های یاد شده، مناطق اطراف تالاب برخی حیوانات وحشی مانند گرگ، روباه و مار و انواع مارمولک نیز زندگی می‌کنند.[۸][۳۷]

زمین‌شناسی[ویرایش]

تپه‌های شنی شمال تالاب

حوضه رسوبی میقان به صورت قیفی نامتقارن است که خط الراس آن در ارتفاعات و مرکز آن در تالاب قرار دارد. شیب آن از غرب و جنوب غرب به سمت مرکز و در واقع به صورت کاسه‌ای بسته است.[۳۸] پست ترین نقطه حوضه دارای ۱٬۶۶۰ متر ارتفاع از سطح دریا است.[۳۹]

آب دریاچه شور است، طوری که در هر لیتر آن در تابستان ۵۰ گرم، در بهار ۳۸ گرم و در زمستان ۲۸ گرم نمک وجود دارد و به همین علت طبقات نمکی در آن شکل می‌گیرد. این طبقات و لایه‌های نمکی در فصل خشکسالی تمامی سطح تالاب را پوشانده است و از فاصله دور سفید رنگ و برفی جلوه می‌کند.[۶]

در بخش‌های جنوبی، رسوب‌های رس و سیلت و نمک سدیم سطح سخت و متراکم را بوجود آورده است و بر اثر فرایند تبخیر و حرکت آب از پایین به بالا اشکال چند ضلعی تشکیل می‌گردد. در شمال غربی تالاب بر اثر فعالیت باد، تپه‌های ماسه‌ای ایجاد شده است.[۲۵]

تالاب در فرورفتگی موسوم به چاله اراک حاصل از سنگ‌های رسوبی چین خورده مابین سنگ‌های آذرین متعلق به رشته کوه‌های آتشفشانی و سنگ‌های متامورفیک متعلق به رشته کوه‌های زاگرس قرار گرفته است.[۴۰]

مرز اصلی بین ارتفاعات منطقه و تالاب توسط دو گسل اصلی تلخاب و تبرته قطع می‌شود. جابجایی و حرکت این گسل‌ها موجب زلزله‌های نسبتاً خفیفی می‌شود.[۴۱] وجود این گسل‌ها باعث شد تا در سال ۱۳۹۰ فوجی از زلزله‌های خفیف بین ۲٫۵ تا ۴٫۵ ریشتر در منطقه اتفاق بیفتد. زمین شناسان احتمال داده‌اند که در سطح زیر تالاب گنبدهای نمکی وجود دارد و منشا این زلزله‌ها از شکست پوسته‌های نامقاوم گنبدهای نمکی است.[۴۲][۴۳]

اقتصاد و گردشگری[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: امتیاز نمک
ماده معدنی که از آن سولفات سدیم استخراج می‌شود

این تالاب دارای بزرگترین منبع سولفات سدیم در جهان می‌باشد. در بیش از ۱۴۷ متر مربع از کویر، معدن سولفات سدیم با ظرفیت ۴۷ میلیون تن وجود دارد. نزدیک به ۶۰ درصد از منابع سولفات سدیم کشور در تالاب میقان جای دارد.[۴۴] میزان ذخیره ماده معدنی در تالاب ۱۳۳ میلیون تن با عیار ۳۳٫۸۸٪ اعلام شده است. این ماده معدنی در تولید شوینده‌ها، پاک‌کننده، خمیر کاغذ، تولید شیشه، نساجی و چرم کاربرد دارد.[۴۵]

نمایی از غروب آفتاب در تالاب

تالاب میقان دارای ظرفیت‌های متفاوتی است که در کنار یکدیگر یک مجموعه کامل طبیعت‌گردی را ایجاد کرده‌اند. از دیگر پتانسیل‌های گردشگری تالاب می‌توان به پرنده نگری و گردشگری روستایی اشاره کرد.[۴۵] به همین دلیل این تالاب به عنوان منطقه نمونه گردشگری با محور طبیعت گردی معرفی شده است.[۴۶]

زیبایی این تالاب در تمامی ایام روز به ویژه در هنگام طلوع و غروب خورشید شگفت انگیز است و به همین دلیل گردشگران را به خود جذب می‌کند.[۸] همچنین شنیدن آواز پرندگان و پرواز آنها در منطقه، جالب ترین قسمت گردشگری در کویر و تالاب میقان است.[۱۷]

روز ۱۵ آبان به دلیل تجمع درناها در تالاب میقان، روز درنا نامگذاری شده است.[۳۳]

مسائل و مشکلات تالاب[ویرایش]

جاده ایجاد شده در وسط تالاب

به عقیده کارشناسان افزایش برداشت از معادن تالاب باعث نابودی آن خواهد شد. استخراج بیش از حد ماده معدنی باعث سست شدن خاک تالاب خواهد شد که در دراز مدت می‌تواند حیات ساکنان شهر اراک را به خطر بیندازد. مهمترین مشکلاتی که موجب تهدید زیست محیطی تالاب شده، شامل موارد زیر است:

  • احداث و تعریض جاده در داخل تالاب و قطع ارتباط بوم‌شناختی قسمت شمال با جنوب تالاب
  • احداث سد در بالادست حوضه آبریز و کاهش آب ورودی به تالاب
  • ورود پساب تصفیه‌خانه فاضلاب شهر اراک، فاضلاب شهرک صنعتی ایبک آباد و پساب‌های کشاورزی
  • تغییر کاربری اراضی و چرای دام بیش از حد توان منطقه
  • شکار غیر مجاز پرندگان و زنده گیری پرندگان توسط مردم روستاها
  • استقرار پروژه‌های فرودگاه اراک، تصفیه خانه فاضلاب و کارخانه املاح معدنی ایران در حاشیه تالاب بدون ارزیابی زیست محیطی
  • کمک به افزایش آلودگی هوای اراک با توجه به نزدیک بودن به شهرک‌های صنعتی خیرآباد و ایبک آباد
  • افزایش برداشت از سولفات سدیم با به مزایده گذاشتن تالاب[۴۷]
  • افزایش میزان ریزگردها در هوای اراک به دلیل تبخیر بالا در منطقه.[۱]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «افزایش ۳۰درصدی ذخیره آبی دریاچه تالاب میقان اراک طی بارندگی‌های اخیر». پایگاه خبری مرکزی دیلی، ۳ آذر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  2. قهرودی تالی و همکاران، پدیده کویرزایی در تالاب‌های ایران (مطالعه موردی:تالاب میقان)، ۹۹.
  3. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۴.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ «منطقه شکار ممنوع تالاب میقان اراک». اداره کل حفاظت از محیط زیست استان مرکزی. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱۵ آذر ۱۳۹۱. 
  5. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۶.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «آشنایی با تالاب میقان»، لغت‌نامهٔ دهخدا.
  7. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۶.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ «تالاب میقان؛ الماسی در دل کویر». وبگاه شهرداری اراک. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  9. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۸.
  10. «تالاب میقان». صداو سیمای استان مرکزی، ۱۹ فروردین ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  11. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۴.
  12. قهرودی تالی و همکاران، پدیده کویرزایی در تالاب‌های ایران (مطالعه موردی:تالاب میقان)، ۹۹.
  13. دهگان، تاریخ اراک، ۵۸.
  14. «فراهان». دانشنامه جغرافیای تاریخی جهان اسلام. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  15. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۶.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ «تالاب میقان باید هرچه سریعتر به کنوانسیون رامسر بپیوندد». باشگاه خبرنگاران جوان، ۲۷ مهر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ «تالاب میقان؛ سفید برفی اراک». ایران بوم، ۱۲ فروردین ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  18. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۲.
  19. عبداللهی و ناطقی، عوامل بحرانی شدن کویر میقان و راهکارهای کاربردی برای تحقق توسعه آن، ۸۰.
  20. «تصمیمات مقطعی تالاب‌ها را نجات نمی‌دهد/ تالاب میقان ثروت ارزشمندی برای کشور است». خبرگزاری مهر نیوز، ۲۲ مهر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  21. «سرگردانی مسافرین پرواز اراک در فرودگاه مشهد». پایگاه خبری مرکزی دیلی، ۵ آذر ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  22. عبداللهی و ناطقی، عوامل بحرانی شدن کویر میقان و راهکارهای کاربردی برای تحقق توسعه آن، ۷۸.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ «منطقه شکار ممنوع تالاب میقان اراک». سازمان حفاظت از محیط زیست استان مرکزی. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴.  خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «mohitzist» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ «۱۵ آبان روز درنا». خبرگزاری ایسنا، ۱۶ آبان ۱۳۸۹. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ «کویر میقان اراک». سازمان زمین‌شناسی کشور. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  26. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۹.
  27. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۳.
  28. «تالاب میقان اراک جان دوباره می‌خواهد». روزنامه ایران (ویژه نامه ایران زمین)، ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  29. عبداللهی و ناطقی، عوامل بحرانی شدن کویر میقان و راهکارهای کاربردی برای تحقق توسعه آن، ۸۰.
  30. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۸۱.
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ معصومه حیدرزاده. «آرتمیا؛ گوشواره استان مرکزی/ اکو سیستم کم‌نظیر تالاب میقان». خبرگزاری مهر، ۲۹ خرداد ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  32. عبداللهی و ناطقی، عوامل بحرانی شدن کویر میقان و راهکارهای کاربردی برای تحقق توسعه آن، ۷۸.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ «برگزاری روز استانی درنا». سازمان محیط زیست ایتان مرکزی، ۱۵ آبان ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  34. Tohidfar، Markazi Province, West-Central Iran,Observations on Breeding Birds of Meyghan Wetland and Adjacent Areas، ۱۲۴.
  35. صدوق و انصاری، معرفی تالاب میقان به عنوان تالاب بین‌المللی و منطقه پرندگان IBA، ۳۲.
  36. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۶.
  37. آخانی سنجانی، نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک، ۷۹.
  38. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۳.
  39. قهرودی تالی و همکاران، پدیده کویرزایی در تالاب‌های ایران (مطالعه موردی:تالاب میقان)، ۹۹.
  40. کلینسلی، کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکلیماتولوژی آن، ۲۹.
  41. صالحی، گذری بر نگین اراک کویر میقان، ۵۴.
  42. «ادامه زلزله‌های استان مرکزی تا ۲ هفته آینده». وبگاه الف، ۱۲ بهمن ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  43. آرش سلامی و علی جوان دولویی. «گزارش فوج زمین لرزه‌های دی و بهمن ۹۰، شهرهای اراک و آشتیان». پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، ۳ بهمن ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  44. «برداشت بی‌رویه سولفات سدیم از کویر میقان». جام جم آنلاین. ۳۰ دی ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ «توسعه طبیعت‌گردی در تالاب میقان/ مرمت اماکن تاریخی آشتیان و خمین». خبرگزاری مهر، ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱. 
  46. «توسعه منطقه نمونه گردشگری کویر میقان با محوریت طبیعت‌گردی». میراث آریا، ۲۵ مهر ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  47. صدوق و انصاری، معرفی تالاب میقان به عنوان تالاب بین‌المللی و منطقه پرندگان IBA، ۳۵.

جستار وابسته[ویرایش]

مستند حیات وحش تالاب میقان
کویر میقان، قایق سواری برای فیلمبرداری از فلامینگو
جاذبه های کویر و تالاب میقان

منابع[ویرایش]

  • خانی سنجانی، حسین. «نگرشی بر پوشش گیاهی و فلور کویر میقان اراک». مجله علوم (تهران: دانشگاه تهران)، ش. ۱۸ (۱۳۶۸). 
  • قهرودی تالی، منیژه، بهاره میرزاخانی و آتنا عسگری. «پدیده کویرزایی در تالاب‌های ایران (مطالعه موردی:تالاب میقان)». جغرافیا و مخاطرات محیطی (مشهد: دانشگاه فرودسی مشهد) ۲۱، ش. ۴ (۱۳۹۱). 
  • صالحی، زهره. «گذری بر نگین اراک کویر میقان». رشد آموزش جغرافیا ۲۱، ش. ۲ (۱۳۸۶). 
  • عبداللهی، حسن و داود ناطقی. «عوامل بحرانی شدن کویر میقان و راهکارهای کاربردی برای تحقق توسعه آن». جنگل و مرتع، ش. ۸۵ (۱۳۸۶). 
  • صدوق، محمدباقر و امیر انصاری. «معرفی تالاب میقان به عنوان تالاب بین‌المللی و منطقه پرندگان IBA». فصلنامه علمی محیط زیست پاییز، ش. ۴۵ (۱۳۸۶): ۳۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴. 
  • دهگان، ابراهیم. تاریخ اراک (جلد اول). انتشارات زرین و سیمین، ۱۳۸۶. شابک ‎۴-۰۸-۷۶۷۹-۹۶۴. 
  • کلینسلی، دانیل. کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکلیماتولوژی آن. ترجمهٔ عباس پاشایی. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۳۸۳-۷۳-۹. 
  • Tohidfar, Mohammad. “Markazi Province, West-Central Iran,Observations on Breeding Birds of Meyghan Wetland and Adjacent Areas”. Podoces 4(2) (2009): 124. 

پیوند به بیرون[ویرایش]