یخچال نیم‌ور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یخچال نیم‌ور
NimVar Yakhchal.jpg
یخچال نیم‌ور پس از بازسازی
نامیخچال نیم‌ور
کشورایران
استاناستان مرکزی
شهرستانشهرستان محلات
اطلاعات اثر
کاربرییخچال، چال
دیرینگیدوره قاجار
دورهٔ ساخت اثردوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۹۰۲۴
تاریخ ثبت ملی۲۸ اسفند ۱۳۸۵

یخچال نیم‌ور در شهرستان نیم‌ور و در یک کیلومتری میدان سنگ قرار دارد. این بنا مربوط به دوره قاجار است[۱] و تنها یخچال باقیمانده در منطقه میان خمین و دلیجان است که هنوز پابرجا مانده‌است ولی امروزه کارکرد خود را از دست داده‌است.

این بنا با شماره ۱۹۰۲۴ در اسفند ماه سال ۱۳۸۵ در فهرست آثار ثبت شدهٔ ملی قرار گرفته‌است.[۲]

خصوصیات این بنا[ویرایش]

نمایی از یخچال تاریخی نیم‌ور؛ پیش از بازسازی

نمای بیرونی یخچال که به شکل گنبد مخروطی است بر اثر بارش‌های جوی فرسایش یافته و در بدنهٔ آن آثار فرسایش به چشم می‌خورد.

ضخامت دیوارهای این بنا بیش از یک متر است. نمای داخلی گنبد با آجر کار شده و شکل هندسی زیبایی را به وجود آورده‌است. ارتفاع یخچال از محل مخزن تا انتهای مخروط تقریباً ۱۰ متر است. مخزن یخچال با خاک پر شده‌است.[۳]

طرز کار[ویرایش]

طرز کار این یخچال به این صورت بوده که میراب‌ها در فصل زمستان، برای تهیه یخ آب قنات یا نهرها را به حفره‌ها و گودال‌هایی که در نزدیک بنای یخچال بوده هدایت می‌کردند. بعد از آماده‌شدن یخ، با کمک مردم یخ‌ها را خرد می‌کردند و روی بستری از کاه در چالهٔ یخچال می‌ریختند. پس از پر شدن چاهٔ یخچال، در آن را با گل می‌بستند و عایق‌کاری می‌کردند.
در فصل تابستان درب یخچال را باز کرده و از یخ آن استفاده می‌کردند. نوع ساخت یخچال و دیوارهای قطور آن، مانع از آب‌شدن سریع یخ می‌شده‌است. در فصل تابستان، یخچالدار در یخچال را می‌گشود و با استفاده از ابزارهایی نظیر کلنگ یا اره یخ‌ها را به صورت قطعه درآورده تا انتقال آنها به نقاط مسکونی فراهم شود.

پانویس[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. پروندهٔ ثبتی یخچال نیم ور[پیوند مرده]
  3. نیمه‌ور: هزاران سال آب و آتش بایگانی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine - همشهری آنلاین

منابع[ویرایش]

نیم‌ور

شهر نیم‌ور

آداب و رسوم‌

آیین علم‌بندان | جشن آب و بیل‌گردانی | جیغون | قوچ گدار | مهارت سنتی تهیه و پخت باسلق | مهارت سنتی تهیه و پخت کاچی سنتی | نخل‌برداری 

جاذبه‌های طبیعی

پناهگاه حیات وحش موته  | غار گدار چشمه
رودخانه‌های: قم‌رود | اناربار
کوه‌های: آتشکوه | ارده | کمر 

اماکن تاریخی

داخل شهر: بقعۀ امام‌زاده صالح | بقعۀ امام‌زاده محمد | پل باقرآباد | کوفتر خون | قلعه جمشیدی | قلعه نایبی | مسجد بیت‌المقدس | مسجد جامع نیم‌ور | یخچال نیم‌ور 
اطراف شهر: آتشکده آتشکوه | بند نیم‌ور | میل میلونه