داوری همتا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

داوری همتا ، مرور همتا یا هم‌تراز داوری (به انگلیسی: Peer review)، به روند مرور همه‌جانبه مقاله‌های علمی توسط متخصصان همان رشته گفته می‌شود. زبدگان آن رشته، پژوهش‌های دریافت شده را تجزیه تحلیل و یافته‌های آنرا بررسی می‌نمایند و به پرسش‌های ویژه‌ای که دیگر صاحب‌نظران ، اعم از مسئولین مجله (معمولاً سر دبیران) و خوانندگان متخصص مطرح می‌کنند، پاسخ می‌دهند. سپس داوران همتا، نکته‌های مفیدی در مورد میزان اهمیت و نو آوری و طرز ارائه نتایج و اعتبار آنها، رعایت اصول اخلاقی و سایر ویژگی‌های مقاله‌هایی که داوری می‌نمایند، مطرح می‌کنند.[۱]. تا سالهای دهه نود ، داوری همتا دقیقاً مورد مطالعه قرار نگرفته بود [۲]

برای اولین بار در ایران، میرزایی و همکاران (۱۳۸۵) واژه همترازخوانی را بعنوان معادل آن به کار بردند[۳].

روند داوری همتا[ویرایش]

کس یا کسانی که بعنوان داور همتراز انتخاب می‌شوند، باید تا حد ممکن در زمینه علمی مربوطه توانا و مجرب باشند و فاقد هرگونه تعارض منافع شناخته شده در زمینه مقاله مورد داوری باشند [۴] .در داوری همتا، داور باید به نقاط قوت و ضعف مقاله توجه کند و در صورت امکان راهکارهایی را برای رفع اشکالات موجود توصیه نماید[۴] . داوران همتا ، انتظار دارند که مقاله ارائه شده مهم ، دست اول و غیر تکراری بوده و به خوانندگانی که مجله را می‌خوانند مربوط و در عمل کاربردی باشد ؛ همچنین راستگویی نویسنده، ساده و واضح نوشته شدن مقاله و جلب توجه خواننده هم از موارد مورد انتظار از مقاله‌است[۲]. داوری همتا هم شامل داوری گروه داوران مجله‌های معتبر علمی است (داوری درونی) و هم شامل داوری جامعه متخصصین آن علم (داوری بیرونی)[۲].داوران و نویسندگان تحقیق باید از برقراری ارتباط با یکدیگر (در رابطه با داوری ) در طول فرایند داوری، بدون کسب اجازه از سردبیر مجله امتناع کنند[۴].مجله‌های معتبرتر ، از داوران نمی‌خواهند که در مورد مقاله اظهار نظر کنند ، بلکه تنها سوال می‌کنند که این مقاله را منتشر بکنند یا خیر [۲].

اشکالات داوری همتا[ویرایش]

این روند ، وقتگیر، پرهزینه و مستعد به اشتباه‌است و ممکن است راه را برای سواستفاده باز کند و برای اینکه حدود معقولی از استناد پذیری وجود داشته باشد، حداقل شش داور همنظر مورد احتیاج هستند[۲].

پانویس[ویرایش]

  1. Fiona Godlee and Tom Jefferson. Peer Review in Health Sciences. Wiley-Blackwell، October 6, 2003.  ISBN-10: 0727916858 و صفحه ۷ ، ۶۶ ، ۷۱ و ۱۴۸
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ Dr Trish Groves. «Peer reviewer training part I: What do we know about peer review?». BMJ (British Medical Journal)، ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در فروردین ۱۳۹۱. 
  3. (میرزایی و همکاران، ۱۳۸۵)
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ دکتر کیارش آرامش و همکاران. «راهنمای کشوری اخلاق در انتشار آثار پژوهشی علوم پزشکی». دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۳۹۱. صفحه ۱۵

منابع[ویرایش]

  • Fiona Godlee and Tom Jefferson. Peer Review in Health Sciences. Wiley-Blackwell، October 6, 2003.  ISBN-10: 0727916858
  • سید آیت‌الله میرزایی، محمد ابویی اردکان، معصومه قاراخانی و فاطمه شیخ شعاعی (۱۳۸۵) "همترازخوانی در مجلات علمی: مطالعه موردی مجله جامعه شناسی ایران" مجله جامعه شناسی ایران، دوره هفتم، شماره ۴ صص: ۱۴۷-۱۷۹.
  • مردانلو، آرمیتا. هم‌تراز داوری 'کارشناسی طرح‌ها و برنامه‌های پژوهش توسط صاحب‌نظران'. مرکز ملی تحقیقات علوم پزشکی کشور، ۰۲/۰۸/۸۳. 
  • Reitz، J. M. (۲۰۰۰) OLDS. Online Dictionary of Library and Information Science. available: WWW.WCSU.edu/Library/odlis.html
  • Provenzale، J M; and stanley، R.J. (۲۰۰۶) A Systematic Guide to Reviewing a Manuscript. Journal of Nuclear Medicine Technology، ۳۴ (۲);Pp: ۹۲-۹۹

پیوند به بیرون[ویرایش]