هم‌ایستایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

هموستازی یا «هومئوستازی» (Homeostasis) تمام فرایندهای تنظیمی هستند که در یک سیستم زنده که تمایل به ثبات ماده و انرژی و رشد و تکثیر دارد انجام می‌شوند. اگر این فرایند به درستی انجام بگیرد، حیات ارگانیسم ادامه می‌یابد و در غیر این صورت مرگ حتمی خواهد بود. تغییرات تهدید کننده هومئوستازی می‌توانند شامل هر نوع اختلال در شرایط محیطی یا نقص در عملکرد طبیعی هورمون‌ها، سیستم عصبی یا الکترولیت‌های خون باشند.

به تعبیر دیگر، هم‌ایستایی یا هومِئوستازی (Homeostasis)، که توسط فیزیولوژیست‌ها، به معنای حفظ شرایط پایدار و ثابت در محیط داخلی به کار برده می‌شود، ویژگی یک سیستم است که محیط داخلی خود را تنظیم می‌کند و تمایل به حفظ وضعیت ثابت و پایدار دارد، از جمله حفظ ویژگی‌هایی مانند دما. این حفظ پایداری می‌تواند در یک سیستم باز یا بسته باشد. اصولاً همهٔ اعضای بدن اعمالی انجام می‌دهند که به حفظ این شرایط ثابت کمک می‌کند. برای مثال، ریه‌ها اکسیژن مایع خارج سلولی را تأمین می‌کنند تا جایگزین اکسیژن مصرف شده توسط سلول‌ها شود، کلیه‌ها غلظت یون‌ها را ثابت نگاه می‌دارند و سیستم گوارش، مواد غذایی را تأمین می‌کند.

این ویژگی ابتدا توسط کلود برنار و سپس توسط والتر برادفورد کانن در سال‌های ۱۹۲۶، ۱۹۲۹ و ۱۹۳۲ مورد دفاع قرار گرفت. این مفهوم بیشتر اشاره به یک ارگانیسم زنده دارد.[۱] در واقع، مفهوم تنظیم محیط داخلی توسط فیزیولوژیست فرانسوی کلود برنارد در سال 1849 توصیف شد و واژۀ هموستاز توسط والتر برادفورد کانن در سال 1926 ابداع شد. در سال 1932، جوزف بارکرافت، فیزیولوژیست بریتانیایی، اولین کسی بود که گفت که عملکرد بالاتر مغز مستلزم پایدارترین محیط داخلی است. بنابراین، برای بارکرافت، هموستاز نه تنها توسط مغز سازماندهی می شد، بلکه هموستاز نیز در خدمت مغز بود.

( اصطلاح سایبرنتیک (cybernetics) برای سیستم‌های کنترل فن‌آوری مانند ترموستات‌ها به کار می‌رود که به عنوان مکانیسم‌های هموستاتیک عمل می‌کنند، اما اغلب بسیار گسترده‌تر از اصطلاح بیولوژیکی هموستاز تعریف می‌شود.)

به تمایل جمعیت‌های مِندلی برای رسیدن به یک ترکیب ثابت ژنی هم‌ایستایی ژنی گویند.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Homeostasis». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۱.
  2. «هم‌ایستایی ژنی» [زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فناوری] هم‌ارزِ «genetic homeostasis»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر هفتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ هم‌ایستایی ژنی)