زبان باختری
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زبان بلخی)
زبان باختری یا زبان بلخی، زبانی منقرض شده از زبانهای ایرانی شرقی و از شاخهٔ شمال شرقی که مردم باختر یا تخارستان در دورههای کوشانیان و یفتلیان بدان سخن میگفتند. زبان و خط باختری بر اساس الفبای یونانی بوده است.
| زبانهای هندوایرانی افغانستان | ||||
| زبان نیا-هندوایرانی | ||||
| ایرانی | ؟ | هندوآریایی | ||
| ایرانی باستان (تا سدۀ سوم ق.م.) |
هندی باستان | |||
| شرقی | جنوبغربی | |||
| اوستایی -zṛd-, zərəd* | پارسی باستان -dṛd* | ؟ | سانسکریت ودایی -hṝd-, hṝdaya | |
| ایرانی میانه (سدۀ دوم ق.م. - سدۀ هفتم م.) |
؟ | هندی میانه | ||
| شمالشرقی | شمالغربی | |||
| باختری سُغدی خُتَنی (یا سکا) خوارزمی |
پارتی zīrd | ؟ | گندهاری | پراکریت haḍa(k)a-, hiaa-, پالی -hitaa-, hadaya |
| جنوبغربی | ||||
| پارسی میانه dīl | ||||
| ایرانی نو (از سدۀ هشتم میلادی به بعد) |
نورستانی | داردی | هندی نو | |
| شمالشرقی | شمالغربی | |||
| پشتو zṛə زبانهای پامیری: -شُغنی zårδ -روشانی zårδ -اِشکاشِمی (ąvzók) -سَنگلیچی (åvzųy) -واخی (pozịv) -مُنجی (zil(ǧ |
بلوچی (del, dil) | کهته zirə̄ وایگَلی zȫ اَشکویی židī, žédī پارونی zir, zər |
پشهای h)ār گَوَر-باتی wụṛə تیرو hiṛạ |
پنجابی hiāű سِندی hio هِندکو hȁ |
| جنوبشرقی | جنوبغربی | |||
| پراچی zȫṛ, zóṛ اورمُری zle, zlī |
فارسی del | |||
|
|||||||||||||||||||||||
محتویات |
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس
- ↑ دانشنامه ایرانیکا، سرواژهٔ "IRANIAN IDENTITY ii. PRE-ISLAMIC PERIOD"، نوشتهٔ گِراردو گنولی (GHERARDO GNOLI)
[ویرایش] منابع
- احمدعلی کُهزاد. «تاریخ ادبیات افغانستان» (فارسی). بنیاد فرهنگی کُهزاد، در تارنمای آریایی، ۱۳۲۲ ه.خ.. بازبینیشده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۱.
- N. Sims-Williams (نیکلاس سیمز ویلیامز). «BACTRIAN LANGUAGE (زبان باختری)» (انگلیسی). دانشنامه ایرانیکا. بازبینیشده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۱.
- «ایرانی (زبان)» (فارسی). لغتنامه دهخدا. بازبینیشده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۱.
- زبان و ادبیات ایران باستان، زهره زرشنای
[ویرایش] پیوند به بیرون
- 'اسناد باختری از افغانستان باستان'، سخنرانی پروفسور نیکلاس سیمز ویلیامز (استاد دانشکدۀ مطالعات مشرقزمین و آفریقای دانشگاه لندن) در موزیم خاور باستان در ایکهبوکوروی توکیو، جاپان (ژاپن)
