چوقا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بافت چوقای لَویسی (یکی از انواع مرغوب چوقا)[۱]

چوقا یا چوخا، بالاپوش مردان ایل بختیاری است.[۲] بلندای چوقا تا زیر زانو است و این بالاپوش دکمه، آستین و یقه ندارد. این لباس توسط زنان بختیاری، با استفاده از پشم گوسفند یا پنبه برای مردان این قوم تهیه می‌شود.

نام[ویرایش]

چوقا یا چوخا به بالاپوش مردانه اطلاق می‌شود. لفظی که برای اشاره به تن‌پوش در قفقاز، گرجستان تا ایران در میان ایلات لر و بختیاری از آن استفاده می‌کنند.[۲]

تاریخچه ورود به ایل بختیاری[ویرایش]

حسینقلی خان ایلخانی، مقتدرترین ایلخان بختیاری با پوشش قبا

چوقا قدمتی چند هزار ساله دارد و بافت آن، از معبد باستانی چغازنبیل در شوش الهام گرفته شده است. در گذشته، چوقا بین لرهای فیلی نیز رایج بود ولی در حال حاضر بیشتر در بین مردم بختیاری رایج است. همچنین در گذشته، چوقا مخصوص مردم عادی بختیاری بود و بزرگان و خوانین بختیاری، از قبا استفاده می‌کردند.[۱]

بافت و طرح[ویرایش]

چوقا پوششی با دو رنگ سیاه و سفید است که بلندای آن به زیر زانو می‌رسد. نقش و نگارهای چوقا همواره دارای شکلی ثابت است و در آن خطوط سیاه به صورت عمودی وارد خطوط سفید می‌شوند. درباره چرایی نگاره این بالاپوش چند نظریه وجود دارد اما هنوز پیشنهاد همه‌پسندی درباره خاستگاه یا مضمون این نقش از سوی صاحب نظران انجام مطرح نشده است. برای بافتن چوقا از دار خوابیده استفاده می‌کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است، با این تفاوت که خیلی ریز بافت تر است و تار و پود نازک دارد. طول پارچه مخصوص چوقا ۲٫۵ الی ۳٫۵ متر و عرض آن ۵۰ الی ۷۰ سانتیمتر است و با تاری از جنس پنبه (گاه پشم) و پود پشمی بافته می‌شود. قطعات را پس از بافتن به اندازه لازم می‌برند و کنار هم می‌دوزند.[۱]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ پوشش اقوام ایرانی، نوشته حسین رضائیان.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ماهنامه سفر، «پیشانی هنر ایرانیان» نوشته فاطمه عرفانی، شماره۱۳، سال شانزدهم، دوره جدید، دی ۱۳۸۶، ص. ۳۵.