ترمه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نمونه‌ای از ترمه ایرانی

ترمه، نوعی پارچه گران‌بهای بافته‌شده از الیاف بسیار لطیف است که از صنایع دستی نساجی نفیس ایران می باشد.[۱] نقش‌های منحنی مانند بته جقه و گل‌های شاه‌عباسی در رنگ‌های مختلف در ترمه به کار می‌رود.[۲]

ترمه با طرح‌های بسیار متنوعی در نقاط مختلف ایران بافته می‌شود و ترمه یزد به زیبایی بسیار معروف است.[۳] برای ترمه‌بافی از ابریشم و پشم مرغوب با الیاف بلند استفاده می‌کنند. نخ‌ها با رنگ‌های گیاهی و مواد مصنوعی طبیعی، و بیشتر به رنگ‌های عنابی، قرمز، سبز، نارنجی و مشکی رنگرزی می‌شوند. برخی از نقش‌های متنوع ترمه بافی عبارتند از بته جقه، گل‌های شاه عباسی، بته خرقه، شاخ گوزنی، امیری، راه راه (محرمات)، بته سروی و بته بادامی.[۲]

نگهداری، شستشو و اتو کشی ترمه

اصولا پارچه ی ترمه به سبب بافت منحصر به فرد، و به دلیل تراکم زیاد پودهایش از یک مقاومت نسبی مطلوب برخوردار است و در مجموع پردوام تر از بقیه ی انواع پارچه می باشد. با این وجود، نور و رطوبت از بزرگترین عوامل رنگ پریدگی ترمه است. زیرا قسمت های سیاه آن در برابر نور و حرارت حساس تر از بقیه ی قسمت ها بوده و به راحتی آنها را جذب می کند. هم چنین بید یکی از دشمنان ترمه است و به همان گونه که پارچه های پشمی در برابر بیدزدگی محافظت می شود، می بایست در نگهداشت ترمه اقدام شود، که متداولترین آنها استفاده از نفتالین می باشد. از آن جا که معمولا ترمه با آستری و یراق همراه می شود، شستن ترمه با آب به محصول آسیب می رساند و از طرفی دمای بالای آب و مواد شیمیایی موجود در مواد شوینده نیز می تواند آسیب زا باشد. بنابراین تنها راهی که برای شستشوی ترمه پیشنهاد می کنیم خشکشویی است.

تاریخچه[ویرایش]

در گذشته نقش‌های ترمه را به روش انگشتی ایجاد می‌کردند ولی امروزه از دستگاه چهاروردی (که برای شعربافی و نساجی سنتی به کار می‌رفت) استفاده می‌شود. ترمه‌بافی از اوایل دوران صفویه در ایران رونق داشته ولی اکنون درحال منسوخ شدن است و تنها در یزد ، کاشان، کرمان و تهران (در اداره کل هنرهای سنتی سازمان میراث فرهنگی ، برای حفظ و احیای این هنر) کارگاه‌های ترمه‌بافی وجود دارند.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. معین، محمد، فرهنگ معین، سرواژهٔ «ترمه»
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ فاطمه عرفانی. پیشانی هنر ایرانیان. . ماهنامه سفر شانزدهم، ش. ۱۳ (دی ۱۳۸۶): ۳۲. 
  3. «ترمه بافی سنتی یزد  » موزه مجازی میراث معنوی ایران

پیوند به بیرون[ویرایش]