پیکان (خودرو)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پیکان
تولیدکننده ایران ناسیونال
نام‌های دیگر پیکان جوانان
پیکان دولوکس
پیکان کارلوکس
پیکان ۱۶۰۰
پیکان کار
پیکان وانت
پیکان استیشن
تاریخ تولید ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۳ خورشیدی (اردیبهشت ۱۳۸۴)
مکان مونتاژ ایران خودرو
کلاس سدان، استیشن واگن، وانت
نوع بدنه چهاردر سدان
پنج‌در استیشن واگن
دودر وانت
طرح خودروهای موتور جلو-محور عقب، خودروی محورعقب
جعبه دنده جعبه‌دنده دستی (جعبه دنده اتومات در مدل های۴۹)
فاصله بین دو محور ۲۵۰۹ م. م
طول ۴۲۴۵ م. م
عرض ۱۶۲۰ م. م
ارتفاع ۱۴۱۹ م. م
وزن ۹۹۰ kg
خودروهای مرتبط روتس ارو
هیلمن هانتر
پیکان وانت
سیستم تعلیق جلو مک فرسون
سیستم تعلیق عقب فنر شمش
مدل بعدی سمند
رنو ال ۹۰
تبلیغ پیکان دولوکس مدل ۱۳۵۰ در مجله ماشین

پیکان نام یک خودروی سواری است که در سال ۱۳۴۶ خورشیدی توسط شرکت ایران ناسیونال (ایران خودروی کنونی) و گروه صنعتی روتس (مالک کارخانه تالبوت) تولید و به بازار عرضه شد، پیکان نخستین خودروی تولید ایران است. این خودرو به سرعت به اتومبیل محبوب ایرانی‌ها بدل شد و مدل‌های مختلف آن توسط ایران خودرو تولید شد ولی با وقوع انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ تولید آن کاهش یافت تا جایی که در اواخر دهه ۱۳۶۰ به مرز توقف تولید رسید، با این حال با تولید قطعات در داخل کشور حیات پیکان تا سال ۱۳۸۴ ادامه پیدا کرد و تیراژ این خودرو در زمان توقف تولید به بیش از ۲ میلیون دستگاه رسید.

پیکان با وجود نکات منفی مثل مصرف بالای سوخت به یکی از نمادهای صنعت در ایران تبدیل شد و برای چهار دهه بخشی جدایی ناپذیر از فرهنگ و سبک زندگی ایرانیان بود و مشاغل فراوانی پیرامون این خودرو شکل گرفت. امروزه نیز نمونه‌های قدیمی و بازسازی شده پیکان به عنوان یک خودروی کلاسیک و گران قیمت مورد توجه است.

تاریخچه[ویرایش]

یک دستگاه پیکان در ایران

بعد از چندین تلاش ناموفق برای ساخت اتومبیل‌های فیات در اوایل دهه ۱۳۴۰، قرارداد مونتاژ پیکان (آخرین مدل هیلمن هانتر؛ (کرایسلر) روتس ارو مدل ۱۹۶۶) در ایران بین شرکت ایران ناسیونال (ایران خودروی کنونی) و گروه صنعتی روتس (Group Rootes) انگلستان، که در حال ورشکستگی بود، بسته شد و تولید این خودرو پس از یک دهه تولید در انگلستان، در ایران شروع شد. طراحی اصلی پیکان کاری از شرکت تالبوت از زیر مجموعه‌های گروه روتس بود. یک سال بعد در سال ۱۳۴۷ شرکت آمریکایی کرایسلر توانست گروه صنعتی روتس را بخرد که تأثیری بر روند تولید پیکان در ایران نداشت و مدل‌های مختلف پیکان در ایران تولید می‌شد. در سال ۱۳۵۸ تولید پیکان با ظاهری جدید (معروف به چراغ بنزی) طراحی معروف کرایسلر بود در ایران آغاز شد. روند مونتاژ خودرو در ایران خودرو به همین ترتیب تا سال ۱۳۶۴ ادامه یافت و تا این سال کماکان قطعات اصلی از خارج وارد و شرکت ایران خودرو آن‌ها را مونتاژ می‌کرد، و در کنار آن قسمت‌هایی چون بدنه، رادیاتور، شیشه و کمک فنر عقب و جلو در ایران ساخته می‌شدند. در سال ۱۳۶۴ خط تولید پیکان در کرایسلر انگلستان متوقف شد و در شرکت پژو فرانسه ادغام شد و درنتیجه ایران خودرو با کاهش دستگاه انتقال قدرت اصلی مواجه شد و تولید پیکان از سقف بیش از ۷۰ هزار دستگاه در سال ۱۳۶۳ به سه هزار دستگاه در سال ۱۳۶۸ سقوط کرد. در این سال کارخانه پژو موافقت کرد ایران خودرو با بکار بردن سیستم تعلیق و موتور پژو ۵۰۴ بر روی بدنه پیکان، به تولید پیکان ادامه دهد که این روند در حدود شش سال دوام آورد. پس از آن با ساخت قطعات لازم در ایران، پیکان۱۶۰۰ در شهریور ماه ۱۳۷۱ تولید شد و تولید آن تا ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۸۴، در حدود ۱۳ سال، ادامه داشت. در روز ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۸۴ پس از گذشت ۳۸ سال و تولید دو میلیون و ۲۹۵ هزار دستگاه، تولید پیکان متوقف شد و آخرین پیکان تولیدی به موزه فرستاد شد. پس از آن خط تولید این خودرو با سمند (خودرو) و رنو ال ۹۰ (لوگان) جایگزین شد.

مدل‌ها[ویرایش]

  • کارلوکس
  • جوانان
  • کار
  • پیکان ۱۶۰۰
  • دولوکس
  • دولوکس فیس لیفت
  • استیشن
  • وانت
  • تاکسی
  • اتوماتیک
  • پیکان پژویی
یک دستگاه پیکان جوانان ساخت شرکت روتس ساخته شده در سال ۱۹۷۵ بر اساس خودرو هیلمن هانتر

پیکان جوانان (هیلمن هانتر جی‌تی)[ویرایش]

استقبال ایرانیان از پیکان سبب شد در اوایل دهه ۱۳۵۰ مدل جوانان نیز که دارای حجم موتور مشابه، اما قدرت موتور بیشتر با سرسیلندر آلومینیومی بود به خط تولید پیکان اضافه شود. پیکان جوانان بواسطه داشتن دو کاربراتور سرعت و شتاب بیشتری داشت و در قسمت جلو پنجره دارای چهار عدد چراغ جلو بود و در داخل خودرو در قسمت جلو داشبورد تفاوت‌هایی با مدلهای معمولی داشت و با داشتن آمپر برق و فشار روغن در کنار درجه باک و دمای موتور جلوه خاصی داشت و علاقه مندانی را جذب خود کرده بود.

دولوکس[ویرایش]

پیکان دولوکس یکی از معروف‌ترین مدل‌های پیکان بود. این نوع مدل از مدل‌های اولیه پیکان بود. برخی از مدل به صورت دنده اتوماتیک ساخته شد. سپر این نوع مدل از نوع شمشیری بود. این مدل برای قد بلندها که وارد ماشین می‌شدند دشواری‌هایی ایحاد می‌کرد. فرم بدنه این مدل از نوع کبریتی بود.

دولوکس فیس‌لیفت[ویرایش]

گردهمایی برخی از نسخه‌های قدیمی خودروی پیکان (که از اواخر دهه ۶۰ میلادی تا اوایل دهه ۱۹۷۰ ساخته شده‌اند) در تهران.

در سال ۱۳۵۸ کرایسلر به سفارش ایران ناسیونال تصمیم به فیس لیفت و ارتقای ظاهری و داخلی هانتر گرفت و برای این کار از چراغ های عقب و جلو،غربیلک فرمان و صفحه کیلومتر خودروی سیمکا ۱۳۰۷ استفاده کرد.در این فیس لیفت چراغ های جلو و عقب به شکل مستطیل و یکپارچه با بدنه در آمده بود و صفحه کیلومتر آن پیشرفته تر از مدل قدیمی هانتر بود.

این مدل اختصاصاً برای بازار ایران طراحی گردید و در آن از موتور ۱۶۰۰ سی سی هیلمن آونجر استفاده شد که در ایران به پیکان چراغ بنزی معروف شد.

کارلوکس[ویرایش]

پیکان کارلوکس تولید آن از سال ۱۳۴۶ آغاز شد. این ماشین دارای حجم موتور ۱۷۲۵ سی سی بود که دارای نوارهای فلزی و آب کروم کاری در جای بدنه داشبورد چوبی و سپرهای استیل کوتاه یا معروف به شمشیری بود.

کار[ویرایش]

پیکان کار نوعی از مدل‌های مخصوص پیکان بود. این نوع مدل در دهه ۵۰ در کارخانه ایران ناسیونال تولید شد. این نوع خودرو بنا به درخواست مشتریانی که محل کارشان صنعتی بود ساخته شد. این خودرو بعد از انقلاب هم تولید شد. موتور این نوع مدل از نوع مدل تخت بود که تقریباً شتاب بالایی داشت. چراغ دنده عقب این مدل از چراغ‌های ترمز و خطر و راهنما جدا بود.

پیکان پژویی(پیکان ۱۸۰۰)[ویرایش]

در سال ۱۳۶۸ به دلیل توقف تولید موتور آونجر توسط پژو که آن زمان مالک تالبوت بود،تولید پیکان در ایران در معرض توقف قرار داشت؛به طوری که تولید آن در آن سال از هفتاد هزار دستگاه به سه هزار دستگاه در سال رسید.

در این شرایط ایران خودرو از پژو خواست که موتور دیگری برای پیکان ارائه دهد و پژو پیشنهاد کرد که ایران خودرو از موتور ۱۸۰۰ سی سی مدل ۵۰۴ در پیکان استفاده نماید.

بنابراین در سال ۱۳۷۰ پیکان با موتور و قوای محرکه پژو ۵۰۴ در ایران تولید شد که به پیکان پژویی معروف شد.

پیکان پژویی در ظاهر با رینگ های پژو ۵۰۴ از پیکان های معمولی متمایز می شد.این خودرو از شتاب و کشش بالاتری نسبت به پیکان های معمولی برخوردار بود و این به دلیل بدنه سبک پیکان و موتور قدرتمند پژو ۵۰۴ امکان پذیر شده بود.به طوری که این خودرو به دلیل سرعت بالا و عدم آیرودینامیک مناسب با موتور تصادفات زیادی به بار آورد.

در همین حین ایران خودرو تصمیم گرفت خط تولید دست دوم تالبوت را از پژو خریده و موتور ۱۶۰۰ سی سی آونجر را داخلی سازی نماید.البته بعد از داخلی سازی این موتور همچنان پیکان پژویی تا سال ۱۳۷۶ تولید شد.

پیکان ۱۶۰۰[ویرایش]

تولید آن از شهریور ۱۳۷۱ با تولید موتور ۱۶۰۰ سی سی مگاموتور در ایران و استفاده از گیربکس‌هایی (از کشورهای آلمان آرژانتین و سرانجام تولید داخل) اکسل‌های تولید ایران، آغاز شد و برای ۱۳ سال ادامه یافت.

پیکان وانت[ویرایش]

نسخه وانت پیکان برای اولین بار در سال ۱۳۴۸ در ایران تولید شد.این خودرو توسط گروه روتس اختصاصاً برای بازار ایران طراحی شد و با چراغ های گرد در جلو تولید میشد.

در دهه ی ۷۰ شمسی همزمان با تولید پیکان پژویی،پیکان وانت فیس لیفت شده و قسمت جلوی آن همانند پیکان های چراغ بنزی گردید.البته تا مدتی قسمت عقب آن همانند مدل قدیمی بود.از موتور و قوای محرکه پژو ۵۰۴ تا مدتی در پیکان وانت هم استفاده میشد که با داخلی سازی موتور ۱۶۰۰ سی سی آونجر،تولید آن دوباره با موتور ۱۶۰۰ آغاز شد.

در سال ۱۳۸۵ ایران خودرو تغییراتی در موتور پیکان وانت ایجاد نمود و قدرت آن را به ۶۵ اسب بخار افزایش داد و نام پیکان وانت را به باردو تغییر داد.

در سال ۱۳۹۱ ایران خودرو برای جلوگیری از توقف شماره گذاری پیکان وانت(باردو) تصمیم گرفت اصلاحاتی در آن اعمال نماید.در پی این اصلاحات،سپر ها و آینه های جانبی تغییر کردند،چراغ های جلو به نوع کریستالی تغییر یافتند،کمربند های ایمنی از نوع سه نقطه ای شدند،ترمز دستی به کنسول وسط منتقل و در ها مقاوم سازی شدند.همچنین باردو به راهنمای جانبی،ترمز ABS و پروژکتور در عقب هم مجهز شد.

در سال ۱۳۹۳ موتور باردو ارتقا یافته و با افرایش حجم آن به ۱۷۰۰ سی سی قدرت آن افزایش یافت و استاندارد آلایندگی آن به یورو ۴ ارتقا پیدا کرد.

با همه این ها،تولید پیکان وانت(باردو) در اسفند ماه ۱۳۹۳ متوقف و وانت آریسان جایگزین آن شد.

پیکان‌سواران نامدار[ویرایش]

نخست وزیر امیرعباس هویدا بیش‌تر کالاهای ایرانی را می‌پسندید و راننده نیز نداشت و با پیکان خود به سر کار می‌رفت

اولین مصرف‌کننده نامدار پیکان امیرعباس هویدا، نخست وزیر ایران بود که تا آخرین روزهای صدارت، اتومبیل مرسدس بنز ضدگلوله خود را سوار نشد و پیکان سرمه‌ای رنگش را ترجیح داد و او بود که جمله «به امید روزی که هر ایرانی یک پیکان داشته باشد» را وارد تاریخ ایران کرد. پیکان استیشن علی کریمی

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]