یوگسلاوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Yugoslavia

Jugoslavija
Југославија
Yugoslavia
۱۹۱۸–۲۰۰۶
پرچم Yugoslavia
Flag (۱۹۴۵–۱۹۹۲)
نماد (۱۹۶۳–۱۹۹۲) Yugoslavia
نماد (۱۹۶۳–۱۹۹۲)
'سرود: '۱۹۱۹–۱۹۴۱:
Himna Kraljevine Jugoslavije
Химна Краљевине Југославије
"سرود ملی پادشاهی کرواسی"

۱۹۴۳–۱۹۹۲:
Hej, Slaveni (unofficial)
Хеј, Словени
"Hey, Slavs"
Yugoslavia location map.svg
پایتختبلگراد
زبان(های) رایج۱۹۲۱–۱۹۴۵:
زبان صربی‌کرواتی[a]
۱۹۴۵–۱۹۹۲:
صربی‌کرواتی
اسلونیایی
مقدونی
حکومتپادشاهی مشروطه
(۱۹۱۸–۱۹۲۹; ۱۹۳۱–۱۹۴۵)
پادشاهی مطلقه (۱۹۲۹–۱۹۳۱)
جمهوری فدرال دولت سوسیالیستی جمهوری (۱۹۴۵–۱۹۹۲)
تاریخ 
۱ دسامبر ۱۹۱۸
۶ آوریل ۱۹۴۱
۲۹ نوامبر ۱۹۴۵
۲۷ آوریل ۱۹۹۲
واحد پولکرون یوگسلاوی
(۱۹۱۸–۱۹۲۰)
دینار یوگسلاوی
(۱۹۲۰–۱۹۹۲)
پیش‌شماره تلفنی۳۸
دامنه سطح‌بالا.yu
پیشین
پسین
صربستان
کشور اسلون‌ها، کروات‌ها و صرب‌ها
مونته‌نگرو
مجارستان
کرواسی
اسلونی
مقدونیه
جمهوری بوسنی و هرزگوین
جمهوری فدرال یوگسلاوی
امروز بخشی از صربستان
 کرواسی
 بوسنی و هرزگوین
 مونته‌نگرو
 اسلوونی
 مقدونیه شمالی
 کوزوو[b]
  1. ^  زبان صربی‌کرواتی و زبان اسلونیایی are separate languages, but that was not officially accepted or universally acknowledged at the time, and 'Serbo-Croato-Slovene' was declared the single official language (srpsko-hrvatsko-slovenački; also translated "Serbocroatoslovenian"). In practice it functioned as Serbo-Croatian.
  2. ^  سرزمین کوزوو محل مناقشه میان جمهوری کوزوو و جمهوری صربستان است. جمهوری کوزوو در ۱۷ فوریه ۲۰۰۸ به طور یک‌جانبه اعلان استقلال کرد اما صربستان همچنان آن را جزئی از خاک خود تلقی می‌نماید. دو کشور در سال ۲۰۱۳ در پی توافق بروکسل اقدام به عادی‌سازی روابط نمودند. ۱۱۳ کشور از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد، کوزوو را به عنوان کشوری مستقل به رسمیت شناخته‌اند و ۱۰ کشور از اقدام خود بازگشته‌اند.

مختصات: ۴۴°۴۹′۱۴″ شمالی ۲۰°۲۷′۴۴″ شرقی / ۴۴٫۸۲۰۵۶°شمالی ۲۰٫۴۶۲۲۲°شرقی / 44.82056; 20.46222یوگسلاوی (به صربی‌کرواتی: Југославија)، نام سه موجودیت سیاسی بود که در بخش عمده سده ۲۰ به‌صورت پی‌درپی در جنوب شرقی اروپا و اروپای مرکزی وجود داشتند. این ۳ کشور، پادشاهی یوگسلاوی، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی و جمهوری فدرال یوگسلاوی بودند. واژهٔ یوگسلاوی از دو بخش یوگ (jug به معنی جنوب) و اسلاوی (slaveni، اشاره به مردم اسلاو) تشکیل شده‌است.

یوگسلاوی پس از جنگ جهانی اول در سال 1918، با اذغام دولت اسلوونی، کرواسی و صربستان (که پیش از این بخشی از مناطق امپراتوری اتریش - مجارستان بودند) با پادشاهی صربستان، اولین اتحادیه مردم اسلاو جنوبی، پس از قرنها که این منطقه بدست عثمانی و سپس اتریش - مجارستان بود، با نام پادشاهی، صربستان، کرواسی و اسلوونی اعلام موجودیت کرد. پتر اول نخستین شاه این کشور جدید بود. این پادشاهی در 13 ژوئیه 1922 در اجلاس سفیران متفقین در پاریس به رسمیت شناخته شد.[۱] نام رسمی این کشور در 13 اکتبر 1929 به پادشاهی یوگوسلاوی تغییر یافت.

با شروع جنگ جهانی دوم، یوگسلاوی در 6 آوریل 1941 مورد حمله متحدین قرار گرفت. در سال 1943، جمهوری فدرال دموکرات یوگسلاوی توسط جنبش مقاومت پارتیزان های یوگسلاو اعلام موجودیت کرد. در سال 1944 پادشاه پتر دوم، که در آن زمان در تبعید به سر میبرد، آن را به عنوان یک دولت قانونی به رسمیت شناخت. متعاقبا سلطنت در نوامبر 1945 منسوخ شد. هنگامی که یک دولت کمونیست تاسیس شد، نام کشور در سال 1946 به جمهوری خلق فدرال یوگسلاوی تغییر نام داد. این کشور مناطق استریا، ریجکا و زادار را از چنگ ایتالیا در آورد. یوسپ بروز تیتو، رهبر پارتیزان، یوگسلاوی را از سال 1953 تا زمان مرگش در 1980، به عنوان رئیس جمهور، اداره کرد. در سال 1963، این جمهوری دوباره به جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی (SFRY) تغییر نام داد.

شش جمهوری که جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی را تشکیل داده بودند عبارتند بودند از: جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین، جمهوری سوسیالیستی کرواسی، جمهوری سوسیالیستی مقدونیه، جمهوری سوسیالیستی مونته نگرو، جمهوری سوسیالیستی صربستان و جمهوری سوسیالیستی اسلوونی. صربستان شامل دو استان خودمختار سوسیالیستی به نام وویوودینا و کوزوو بود بود که پس از سال 1974، تا حد زیادی با دیگر اعضای فدراسیون برابر بودند.[۲][۳] پس از بحران سیاسی و اقتصادی در دهه 1980 و ظهور ملی گرایی، یوگسلاوی در امتداد مرزهای جمهوری های خود تجزیه و در ابتدا به پنج کشور تقسیم شد که باعث شروع جنگ های یوگسلاو شد. از سال 1993 تا سال 2017، دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق رهبران نظامی و سیاسی یوگسلاوی سابق را به جرم جنایات جنگی، نسل کشی، و سایر جنایت های مرتکب شده در طی این جنگها، محاکمه کرد.

پس از فروپاشی، جمهوری های مونته نگرو و صربستان با یکدیگر یک دولت فدراتیو کوچک، که بطور رسمی تا سال 2003 به عنوان جمهوری فدرال یوگسلاوی (FRY) شناخته میشد، تشکیل دادند. این دولت خواستار آن بود که به عنوان تنها جانشین قانونی جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی شناخته شود، اما دیگر جماهیر سابق با این خواسته مخالفت کردند. سرانجام، این دولت نظر کمیسیون داوری کنفرانس صلح یوگسلاوی را درباره جانشینی مشترک را پذیرفت[۴] و در سال 2003 نام رسمی آن به صربستان و مونته نگرو تغییر یافت. این کشور در سال 2006، هنگامی که هردو کشور مستقل شدند، منحل شد. کوزوو نیز در سال 2008 اعلام استقلال کرد و از صربستان جدا شد.

زمینه[ویرایش]

مفهوم یوگسلاوی به عنوان یک کشور واحد برای همه مردمان اسلاوی جنوبی، در اواخر قرن هفدهم پدیدار شد و از طریق جنبش ایلیری در قرن نوزدهم به شهرت رسید. این نام با ترکیب کلمات اسلاوی "jug" (جنوب) و "slaveni" (اسلاوها) ایجاد شده است. یوگسلاوی نتیجه اعلامیه کورفو، به عنوان یک پروژه مشترک از روشنفکران اسلوونی و کروات و پارلمان سلطنتی صربستان در تبعید و خاندان سلطنتی صربستان کارادوردوی، که پس از بنیانگذاری دولت به خاندان سلطنتی یوگسلاوی تبدیل شدند، بود.

پادشاهی یوگسلاوی[ویرایش]

بانوویناهای یگوسلاوی در سال 1929-1939. پس از سال 1939، بانوویناهای ساوا و لیتورال در بانووینای کرواسی اذغام شدند.

نخستین کشور که به نام یوگسلاوی خوانده شد، پادشاهی یوگسلاوی بود که تا پیش از ۳ اکتبر ۱۹۲۹ با نام پادشاهی صربستان، کرواسی و اسلوونی شناخته می‌شد. این کشور پس از جنگ جهانی اول و در ۱ دسامبر ۱۹۱۸ با اتحاد جمهوری اسلوونی، کرواسی و صربستان و پادشاهی صربستان تشکیل شد. جمهوری اسلوونی، کرواسی و صربستان از سرزمین‌های پیشین امپراتوری اتریش-مجارستان بود، ولی پادشاهی صربستان کشوری از قبل مستقل بود. در آن زمان معمولا از این کشور با نام ایالت ورسای یاد می‌شد. بعدا در سال 1929، دولت نام این کشور را به یوگسلاوی تغییر داد که برای اولین بار از نام یوگسلاوی استفاده شد.

شاه الکساندر[ویرایش]

در 20 ژوئن 1928 ، معاون صرب پونیشا راشیچ در مجلس شورای ملی به پنج عضو حزب اپوزیسیون دهقانان کرواسی تیراندازی کرد و در نتیجه دو نماینده در دم و رهبر آن استیپان رادیچ چند هفته بعد بر اثر جراحت مرد. در 6 ژانویه 1929، شاه الکساندر اول از شر قانون اساسی خلاص شد، احزاب سیاسی ملی را ممنوع کرد و قدرت اجرایی را به دست گرفت و نام کشور را به یوگسلاوی تغییر داد.[۵] او امیدوار بود که بتواند تمایلات جدایی طلبانه را مهار کرده و احساسات ملی گرایانه را کاهش دهد. وی قانون اساسی جدیدی وضع کرد و از دیکتاتوری خود در سال 1931 انصراف داد.[۶] با این حال، سیاست های اسکندر بعداً با مخالفت سایر قدرت های اروپایی ناشی از تحولات ایتالیا و آلمان ، جایی که فاشیست ها و نازی ها به قدرت رسیدند، و اتحاد جماهیر شوروی، که جوزف استالین حاکم مطلق آن شد، مواجه گردید. هیچ یک از این سه رژیم از سیاست دنبال شده توسط الكساندر اول طرفداری نمی كردند. در حقیقت، ایتالیا و آلمان می خواستند در معاهدات بین المللی امضا شده پس از جنگ جهانی اول تجدید نظر كنند و شوروی مصمم بود كه موقعیت های خود را در اروپا بازیابد و سیاست بین المللی فعال تری را دنبال كنند.

الکساندر سعی در ایجاد یوگسلاوی متمرکز داشت. وی تصمیم گرفت مناطق تاریخی یوگسلاوی را از بین ببرد و مرزهای داخلی جدیدی برای استانها یا بانوویناها ترسیم شد. بانوویناها به نام رودخانه ها نامگذاری شد. بسیاری از سیاستمداران زندانی شدند یا تحت نظارت پلیس قرار گرفتند. تأثیر دیکتاتوری الکساندر بیگانگی بیشتر غیر صرب ها از ایده وحدت بود.[۷] در زمان سلطنت وی پرچم ملت های یوگسلاوی ممنوع اعلام شد. عقاید کمونیستی نیز ممنوع شد.

پادشاه در یک سفر رسمی به فرانسه در سال 1934 توسط ولادو چرنوزمسکی، تیرانداز باتجربه از سازمان انقلابی داخلی مقدونیه ایوان میهایلوف با همکاری اوستاشه، یک سازمان انقلابی فاشیست کروات، در مارسی ترور شد. پس از او فرزند یازده ساله اش پتر دوم و یک شورای پادشاهی به ریاست پسرعمویش، شاهزاده پل، جانشینش میشوند.

جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی[ویرایش]

دومین کشور با نام یوگسلاوی، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی بود. این نام، نخستین بار توسط جنبش مقاومت پارتیزان‌های یوگسلاو در دوران جنگ جهانی دوم به‌کار رفت. این کشور در سال ۱۹۴۶ و زمانی که حکومتی کمونیستی در آنجا ایجاد شد، به جمهوری فدرال خلق یوگسلاوی تغییر نام داد ولی در سال ۱۹۶۳ دوباره به همان جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی تغییر نام داد. این کشور، بزرگ‌ترین حکومت یوگسلاو بود چون که ایستریا، ریکا و زادار هم پس از جنگ جهانی دوم به یوگسلاوی افزوده شدند. جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی، از شش جمهوری سوسیالیستی و دو استان سوسیالیستی خودمختار تشکیل می‌شد که عبارتند از:

نام
پایتخت
موقعیت
جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین سارایوو
Flag of Bosnia and Herzegovina (1946–1992).svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Bosnia and Herzegovina.svg
Locator map Bosnia and Herzegovina in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی کرواسی زاگرب
Flag of Croatia (1947–1990).svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Croatia.svg
Locator map Croatia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی مقدونیه اسکوپیه
Flag of the Socialist Republic of Macedonia (1963–1991).svg
Coat of arms of Macedonia (1946–2009).svg
Locator map Macedonia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی مونته‌نگرو تیتوگراد، امروزه پودگوریتسا
Flag of Montenegro (1946–1993).svg
Coat of arms of Montenegro (1945–1994).svg
Locator map Montenegro in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی صربستان
استان سوسیالیستی خودمختار کوزوو
استان سوسیالیستی خودمختار وویوودینا
بلگراد
پریشتینا
نووی ساد
Flag of Serbia (1947–1992).svg
SR Serbia coa.png
Locator map Serbia in Yugoslavia.svg
جمهوری سوسیالیستی اسلوونی لیوبلیانا
Flag of Slovenia (1945–1991).svg
Coat of Arms of the Socialist Republic of Slovenia.svg
Locator map Slovenia in Yugoslavia.svg

جمهوری فدرال یوگسلاوی[ویرایش]

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی هم در جریان جنگ‌های یوگسلاوی تجزیه شد و تنها دو جمهوری صربستان و مونته‌نگرو باقی‌ماندند که تا سال ۲۰۰۳ با نام جمهوری فدرال یوگسلاوی شناخته می‌شدند (سومین کشور با نام یوگسلاوی). در سال ۲۰۰۳، جمهوری فدرال یوگسلاوی رسماً منحل شد و نام یوگسلاوی به تاریخ پیوست. سپس، حکومتی غیر فدرال برسر کار آمد. بدین ترتیب، نام این کشور رسمًا به صربستان و مونته‌نگرو تغییر یافت و به ۴ بخش اصلی صربستان، وویوودینا، کوزوو و مونته‌نگرو تقسیم شد. سرانجام در ۳۱ مه ۲۰۰۶،همه‌پرسی استقلال در مونته‌نگرو برگزار شد و ۵۵٫۵٪ شرکت‌کنندگان، رأی به استقلال مونته‌نگرو دادند.

ساختار زبان[ویرایش]

جنگ‌های دههٔ ۹۰ میلادی بر ساختار زبان صربی‌کرواتی، تأثیر چندانی نداشت؛ آنچه تغییر یافت تنها نام زبان بود. بیست سال پیش از جدایی کرواسی از یوگسلاوی پیشین، نام زبان صربی‌کرواتی به نام کرواتی تغییر یافت و این نشانگر آن بود که نوعی خصومت و عدم تفاهم میان صاحبان این زبان مشترک وجود دارد. زبان‌شناسان کروات بر تفاوت‌های بسیار میان زبان صربی و کرواتی تأکید می‌کردند. به همین علت استفاده از واژگان نوین یا واژه‌های بسیار قدیمی، در میان مردم تبلیغ و ترویج می‌شد. تأثیر دخالت‌های آشکار سیاسی بر افتراق میان این دو زبان، غیرقابل انکار است. آن هنگام که در کرواسی بر وجود زبان مستقل کرواتی، پافشاری می‌گردید، در صربستان همچنان از واژهٔ زبان صربی‌کرواتی استفاده می‌شد. زبان‌شناسان کروات به علت شیفتگی به استقلال همچنان بر نام زبان کروات، تأکید می‌کردند، ولی صرب‌ها به علت از دست ندادن ارتباطات میان صرب‌های منطقه، در استفاده از واژهٔ زبان صربی‌کرواتی اصرار داشتند. پس از فروپاشی یوگسلاوی پیشین، این دلایل و انگیزه‌ها، اهمیت خود را از دست دادند. صرب‌های بوسنی و کرواسی، از استفاده از واژهٔ صربی‌کرواتی پرهیز کردند و بر زبان صربی تأکید نمودند و سپس صربستان و مونته‌نگرو نیز این چنین کرد. استفاده از نام زبان صربی در صربستان، چندان توجهٔ مردم یا محافل ادبی را جلب نکرد. هر چند نام زبان صربی‌کرواتی کمتر به گوش می‌رسید اما زبان صربی، مهر تأییدی بود بر هویت ملی صرب. به عبارتی زبان صربی، شکل گرفته از زبان مردمی صرب است اما زبان کرواتی برآمده از زبان مردمی کرواسی نیست.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. "orderofdanilo.org". Archived from the original on 16 May 2009.
  2. Huntington, Samuel P. (1996). The clash of civilizations and the remaking of world order. Simon & Schuster. p. 260. ISBN 978-0-684-84441-1.
  3. "History, bloody history". BBC News. 24 March 1999. Archived from the original on 25 January 2009. Retrieved 29 December 2010.
  4. "FR Yugoslavia Investment Profile 2001" (PDF). EBRD Country Promotion Programme. p. 3. Archived from the original (PDF) on 28 September 2011.
  5. Indiana University (October 2002). "Chronology 1929". indiana.edu. Archived from the original on 22 February 2015. Retrieved 8 February 2014.
  6. Indiana University (October 2002). "Chronology 1929". indiana.edu. Archived from the original on 22 February 2014. Retrieved 8 February 2014.
  7. Stavrianos, Leften Stavros (2000). The Balkans since 1453. p. 624. ISBN 9781850655510. Archived from the original on 16 October 2015. Retrieved 17 October 2015.
  8. «گروه مطالعات بالکان معاصر». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مه ۲۰۱۵.