میرزابابا اصفهانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
میرزابابا اصفهانی
زادهٔمیرزا بابای اصفهانی
اصفهان، ایران
درگذشت۱۲۴۵–۱۲۰۰
تهران
محل زندگیاستراباد، تهران
ملیت ایران
فتحعلی‌شاه قاجار اثر میرزا بابا. تلفیق سنت نقاشی ایرانی و نقاشی اروپایی در این اثر مشهود است.

میرزا بابا نقاش نیمه اول سدهٔ سیزدهم هجری در دوره قاجار و از بنیان‌گذاران شیوهٔ پیکرنگاری درباری و مکتب نقاشی قاجار است. وی از کسانی بود که باعث رواج فن رنگ‌روغن در ایران شد. او نخستین نقاش‌باشی دربار قاجار است.

دوران فعالیت هنری[ویرایش]

از آثار میرزابابا برمی آید که در بین سال‌های ۱۲۰۰و ۱۲۴۵ق فعالیت هنری داشته‌است. گفته‌اند که میرزا بابا اصفهانی بوده و در استرآباد برای خاندان قاجار کار می‌کرده‌است.[۱]

میرزا بابا ابتدا در دربار کریم‌خان زند مشغول نقاشی بود، و پس از جلوس آقامحمدخان به تخت سلطنت، در تهران به کار پرداخت و فنون و شگردهای مختلفی در هنر خود به کار بست. در اواخر عمر نقاش باشیِ دربار فتحعلی شاه شد. او در نقاشی رنگ و روغن و سیاه‌قلم و تذهیب استاد بود. او در برخی از این نقاشی‌ها از سبکی شبیه سبک محمدصادق استفاده کرده‌است.

میرزا بابا همچنین در رشته گل‌وبوته و شبیه‌کشی تبحر داشت و قلمدان‌نگار هم بود.[۲]

آثار[ویرایش]

از او چندین پردهْ رنگ‌روغنی و تصاویری به شیوه مینیاتور و گل‌وبوته کشی باقی‌مانده‌است:[۲][۳][۴]

  • شمایل فتحعلی‌شاه با عمامهْ جقه‌دار و جامه و اسلحهْ گوهرنشان، که جلوی پنجره‌ای بر روی یک قالیچهْ مرصع نشسته‌است که شاید بهترین نقاشی میرزابابا باشد.
  • تابلو صف سلام فتحعلی شاه، از معروف‌ترین آثار او
  • تک چهرهٔ هرمز چهارم ساسانی در سال ۱۲۰۴ ق (تهران، موزهٔ سابق نگارستان) به احتمال زیاد وابسته به یک سلسله پرده نقاشی‌های تاریخی بود که بعدها هم این شیوه را ادامه داد؛
  • تصویر ملک‌شاه‌سلجوقی همراه وزیرش است (تهران، مجموعهٔ ابتهاج مربوط به ۱۲۱۴ ه‍.ق و در امتداد شیوه ترسیم تک‌چهره هرمز).
  • تابلو طبیعت بیجان انار و هندوانه و گلها (در تهران، موزهٔ سابق نگارستان، از نخستین آثار میرزابابا)
  • قاب چوبی‌ای حاوی تصویر شیرین و فرهاد در کوه‌بیستون (مربوط به ۱۲۰۸ ه‍. ق)
  • اژدها و ققنوس (در سال ۱۲۰۳ ه‍. ق، محفوظ در مجموعهٔ پوتسی از جمله آثار اولیه میرزا بابا).
  • تصویر محمدشاه
  • نقاشی مینیاتور از آقامحمدخان
  • دیوان بسیار نفیس اشعار فتحعلی‌شاه مربوط به سالهای اولیهْ سلطنت این شاه که حاوی اشعار فتحعلی شاه است که به نائب‌السطنه انگلیس هدیه شده و اکنون در موزه سلطنتی بریتانیا نگهداری می‌شود.

پانویس[ویرایش]

  1. آژند۱۳۸۶، ص۷۵
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ حاج‌سیدجوادی، سیدمحسن
  3. پاکباز۱۳۸۵، ص۱۵۰–۱۵۱
  4. تاجبخش، احمد. ص ۱۴۲

منابع[ویرایش]

  • پاکباز، رویین. نقاشی ایران (از دیرباز تا امروز). چاپ پنجم. تهران: انتشارات زرین و سیمین. ۱۳۸۵ ش.
  • آژند، یعقوب. نقاشان دورهٔ قاجار. گلستان هنر، پاییز۱۳۸۶. شمارهٔ ۳(شمارهٔ پیاپی۹)
  • تاجبخش، احمد. فرهنگ و هنر دوره قاجار. شیراز: نویدشیراز، ۱۳۸۰ ش
  • سید محسن حاج سید جوادی (۲ دی ۱۳۸۸). «هنرهای دوره قاجاریه». سایت پژوهش هنر، نماد و اسطوره‌شناسی.

پیوند به بیرون[ویرایش]