مکتب بغداد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مکتب بغداد یا مکتب عباسی در ابتدا از یک سو زیر تأثیر هنر بیزانس و سپس از سویی دیگر دارای خلاقیت خود مسلمانان است. از این روی این مکتب را مکتب کل جامعه اسلامی نیز گفته‌اند.

نگاره دو دینار از کتاب مقامات حریری - عربی - بغداد - ۱۲۳۷ میلادی

پیشینه و ویژگی‌ها[ویرایش]

مکتب بغداد (سده‌های ۲-۷ هجری) یا مکتب بین‌المللی عباسی در پایتخت عباسیان یعنی بغداد شکل گرفت و ۵ قرن ادامه داشت. عنوان کلی مکتب عباسی، برای شیوه‌های مختلف مصورسازی کتاب در شهرهای بغداد، موصل، کوفه و واسط به کار برده می‌شود.[۱] د. بیش از همه این مکتب تحت تأثیر هنر بیزانس (روم شرقی) بود. نقاشی‌های این مکتب بسیار ساده‌اند.از خصوصیات نگاره‌های این دوره آن است، که نقش‌ها و شکل جانوران واشخاص قدر درشت تر ترسیم شده، و اندام‌ها مشخص و صریح، طرح شده‌اند.در مجالس رنگ زمینه یا اصلاً نیست یا بسیار اجمالی است.رنگهایی که در نگاره‌ها به کار رفته‌است معدود اما تناسب آن‌ها با یکدیگر، بسیار دقیق و لطیف صورت گرفته‌است.چهرهٔ افراد به نژاد سامی(عربی)تعلق دارد، اما نفوذ هنرمندان بیزانسی وروم شرقی را نیز، در این تصاویر می‌توان مشاهده کرد.جامه‌ها ولباس‌های مسیحی را با همان چین‌های متعدد و سنگین به شیوهٔ نقاشی‌های بیزانسی و گاهی نیز ترکیب بندی پیکره‌ها را می‌توان در آثار مسیحی باز شناخت. معمولاً تعداد محدود پیکره انسانی و شاخ و گل در این آثار وجود دارد. کتاب‌های نگارگری شده در این دوره معمولاً کتاب‌های علمی و کتاب‌های شعر و حکایت هستند.

صاحبنظران عبدالله بن فضل را مشهورترین نقاش شیوه عباسی می دانند که در (619 ه ق)کتاب می نوشته و آن را نقاشی می‌کرده و نسخهٔ خطی کتاب ((خواص عقاقیر))گیاهان را از آثار او به‌شمار می‌آورند.[۲]

با روی کار آمدن عباسیان (۶۵۶-۱۳۳ه.ق)، بغداد به عنوان اولین مرکز مصورسازی کتب در دنیای اسلام مطرح شد و با مصورسازی کتبی که بیشتر جنبه علمی و فنی و کمتر جنبه ادبی داشتند کار خود را پی گرفت.

سبک‌شناسی[ویرایش]

نگاره‌های این مکتب ساده و زیباست. البسه از پرداخت قابل توجهی به خصوص در چین و شکن جامه‌ها برخوردار است و همچنین استفاده از نقوش اناری، بال‌های فرشته گون و شیوه‌های بازنمایی حیوانات وام گرفته شده از هنر ساسانی است و در بیشینه این نگاره‌ها شاخه و برگی به نشانه طبیعت به چشم می‌خورد.

از خصوصیات دیگر این نگاره‌ها می‌توان به پس‌زمینه‌های ساده که یا بدون رنگ رها شده یا به‌طور اجمالی رنگ آمیزی شده‌اند گویی که نگاره‌ها در فضا رهایند، رنگ‌ها در نگاره اصلی اندک هستند ولی با هماهنگی‌ای چشم‌نواز به کار رفته‌اند.

کتب مکتب بغداد[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • ذکرگو، امیر حسین و دیگران، سیر هنر در تاریخ، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۲
  • محمدی، ایران و منصور دوالو، تاریخ هنر ایران، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۲
  • نوری، نظام الدین، مکتب‌ها، سبک هاوجنبش‌های ادبی و هنری جهان تا پایان قرن بیستم، ۱۳۸۶
  • پاکباز، روئین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، انتشارات زرین و سیمین، ۱۳۸۵
  1. پاکباز، رویین، کتاب نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، صفحه54.
  2. ذکرگو، صص۱۹-۲۱
  3. طاووسی, ابوالفضل.کارگاه نگارگری.تهران.ناشر شرکت چاپ ونشر کتاب‌های درسی ایران, 1390. صفحه 7