دندان انسان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دندان
Teeth by David Shankbone.jpg
دندان‌های یک فرد بالغ.
Denticao.jpg
عکس سی.جی.آی از نمای عقب دندان‌ها از داخل دهان
شناسه‌ها
دورلندز
/السویر
Tooth
واژگان آناتومی A05.1.03.001
اف‌ام‌اِی 75150
واژگان کالبدشناسی

دندان (به اوستایی:dentan و به سانسکریت:denta)[۱] ساختارهایی سفید رنگ در درون فک یا دهان بسیاری از مهره‌داران می‌باشند که برای خوردن ، جویدن و تکه تکه کردن خوراک به کار می‌روند. دندان ها از بخش های مختلفی تشکیل شده اند:از خارج به داخل عبارت است از : 1.مینا 2.عاج 3.اتاقک پالپ و پالپ 4. ریشه ی دندان که هرکدام دارای تقسیم بندی تخصصی تری است.انسان دارای ۲۰ دندان شیری و ۳۲ دندان دائمی می‌باشد.

همچنین در انسانها، دندان نقش بسیار برجسته ای در سخن گفتن و ادای صحیح کلمات دارد. یک فرد برای آن‌که دندان‌های سالمی داشته باشد باید در شبانه روز دستکم ۲ بار از مسواک و نخ دندان استفاده کند.برخلاف باور عموم استفاده از نخ دندان نه تنها فاصله ای بین دندان ها نمی اندازد بلکه باعث از بین رفتن جرم های بین دندان میشود که این خود تاثیر به سزایی در کاهش پوسیدگی های دندانی دارد.[۲] ~~mo.saharkhiz~~

ساختمان دندان[ویرایش]

ساختمان دندان انسان

دندان از بخش های گوناگونی ساخته شده‌است.1. تاج دندان (بخشی که روی لثه است) 2.ریشه دندان (بخشی که در زیر لثه است) . بخش خارجی تاج دندان (crown) از مینا (enamel) پوشیده شده‌است که از لحاظ میزان سختی و معدنی بودن شباهت بسیاری به استخوان دارد هرچند که برخلاف استخوان ترد و شکننده است.مینا ی دندان عمدتا از جنس هیدروکسی آپاتیت است. رنگ مینا می‌تواند از زرد روشن تا سفید مایل به خاکستری باشد. در زیر مینا، عاج (dentin) قرار دارد که استحکام آن کمتر از مینا میباشد همچنین برخلاف آن بافتی زنده میباشد و در مقابل تحریکات، حساسیت از خود نشان می دهد.رنگ عاج زرد روشن است و ساختار توبول مانند دارد. عاج از مغز دندان یا همان پالپ نگهداری می‌کند.

Dej که مخفف dentin enamel junction است محل اتصال مینا و عاج است.

پالپ دندان قسمت زنده ای از دندان است که در آن عصب دندان ، عروق لنفاوی ، عروق خونی و بافت همبندی وجود دارد و دارای 2 قسمت است: 1.پالپ تاجی (کرونال):قسمتی از پالپ که در تاج دندان قرار دارد.

  • شاخک پالپی( pulp horn ):قسمتی از پالپ تاجی که زیر کاسپ های دندانقرار دارد و برجسته تر است.

2.پالپ ریشه ای ( رادیکولار ) :قسمتی که داخل کانال ریشه ها قرار دارد.

چند مورد از اصطلاحات:
طوق (cervix) یا سرویکس به محل اتصال تاج و ریشه به یکدیگر را میگویند که در این ناحیه دندان باریک میشود.

Cej یا cemento enamel junction : محل اتصال مینا و سمان ریشه را میگویند.

Apex اپکس :انتهای ریشه که حالت مخروطی دارد.

سمنتوم (cementom):لایه ای که ریشه را میپوشاند.

فورکا یا فورکاشن(furcation): محل انشعاب ریشه ها در دندان های چند ریشه ای.

کاسپ (cusp):برجستگی های هرمی شکل روی دندان که به عنوان قسمت برنده سطح دندان هایجونده (دندان های عقبی که شامل آسیاب ها هستند) میباشد. .[۳] ~~mo.saharkhiz~~

دندان نوزاد[ویرایش]

نوزاد حتی قبل از به دنیا آمدن دندان‌های اولیه دارد، اما آنها در زیر پوست لثه قرار دارند و قابل دیدن نیستند. در شش یا هفت‌ماهگی دندان‌های نوزاد شروع به درآمدن می‌کنند.بیشتر بچه‌ها وقتی به سن ۳ سالگی می‌رسند تمام دندانهایشان به طور کامل در می‌آید. به این دندان‌ها دندان‌های شیری می‌گویند. با بزرگ شدن کودک دندان‌های شیری او یکی‌یکی از جای خود در می‌آیند. این اتفاق بیشتر در سن شش یا هفت‌ سالگی می‌افتد. در عصب دندان رگ‌ها و مویرگ‌های خونی وجود دارند که دندان را تغذیه می‌کنند و آن را سالم نگاه می‌دارند.

گونه‌های دندان[ویرایش]

Mouth.gif

تعداد دندان‌های شیری بیست عدد (در هر آرواره ۱۰ عدد) بوده که به مرور می‌افتند و ۳۲ عدد دندان دائمی جای آنها را می‌گیرند. تکامل این دندان‌ها از دوره جنینی آغاز می‌شود و بعد از تولد در سنین شش ماهگی در می‌آیند.

تعداد دندان‌های دائمی ۳۲ عدد (۱۶ عدد در هر آرواره) می‌باشند.رشد آنها از شش ماهگی آغاز می‌شود و تا بیست سالگی که دندان‌های عقل در می‌آیند ادامه می‌یابد.

دندان‌هایی که در وسط و قسمت جلویی دهان وجود دارند و به راحتی قابل دیدن هستند دندانهای پیشین نام دارند. ۴ دندان پیشین در بالا و ۴ دندان در پایین قرار دارند. دندان‌های پیشین سطح صافی دارند و برای بریدن و خردکردن به کار می‌روند.

چهار دندان نیش در مجموع در دهان وجود دارد که ۲ تای آنها در بالا و دو تای دیگر در پایین قرار دارند.این دندان‌های نوک‌تیز برای پاره‌کردن غذا و سوراخ‌کردن استفاده می‌شوند.

به هشت دندان کوچکی که دوبه‌دو کنار دندان‌های نیش قرارمی گیرند دندان‌های آسیای کوچک گفته می‌شود.

به دوازده دندان که در چهار بخش انتهایی طرفین فک‌های بالا و پایین قرار می‌گیرند، دندان‌های آسیای بزرگ گفته می‌شود. آنها را دندان‌های آسیای اول، دوم، سوم (دندان عقل) هم می‌نامند.

وقتی فرد به سن ۱۶ تا ۲۰ سالگی می‌رسد ۴ دندان آسیای بزرگ (آسیای بزرگ سوم)وی در انتهای دهان شروع به رشد می‌کنند که با نام دندان عقل شناخته می‌شوند. این دندان‌ها در جویدن غذا نیز تأثیر بسزایی ندارند، اما بعضی افراد معتقدند که این دندانها در انسانهای اولیه برای جویدن و خرد کردن غذا به کار می‌رفته‌است.[۴]

پوسیدگی دندان[ویرایش]

پوسیدگی دندان یک بیماری عفونی قابل انتقال است.میکروب‌ها فعالیت خود را در سطح دندان آغاز می‌کنند و سپس در ساختمان آن پیشرفت می‌کنند.میکروب‌ها با استفاده از مواد قندی، اسید تولید می‌کنند که به بافت سخت دندان‌ها آسیب می‌رساند.پوسیدگی از دندانی به دندان دیگر سرایت می‌کند.[۵]

کشیدن دندان شیری پیش از ۴ سالگی موجب اختلال در تکلم کودک می‌شود.[۶]

درد دندان[ویرایش]

درد دندان یکی از مشکلاتی است که معمولاً به دلیل اهمال و غفلت در بهداشت دهان و دندان ایجاد می‌شود، دندان درد و فساد دندان است. وجود درد در یک یا چند دندان، معمولاً علامت وجود مشکل، در دندان‌ها یا لثه‌ها است؛ البته باید به این نکته توجه داشته باشید که درد دندان، گاهی بسیار خفیف و کم می‌باشد و گاهی بسیار شدید بوده، برای نوجوانان قابل تحمل نمی‌باشد. یکی از راه های بسیار مؤثر در تسکین دندان درد استفاده از گل میخک می باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

قسمت‌های مختلف دندان[ویرایش]

تاج دندان[ویرایش]

ریشه دندان[ویرایش]

منابع[ویرایش]