اکسید روی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از روی اکسید)
پرش به: ناوبری، جستجو
Zinc oxide
Zinc oxide.jpg
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۱۳۱۴-۱۳-۲ YesY
پاب‌کم ۱۴۸۰۶
کم‌اسپایدر ۱۴۱۲۲ YesY
شمارهٔ ئی‌سی 215-222-5
ChEBI CHEBI:36560 YesY
ChEMBL CHEMBL۱۲۰۱۱۲۸ N
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس ZH4810000
سیستم طبقه‌بندی آناتومیکی درمانی شیمیایی QA07XA91
خصوصیات
فرمول مولکولی ZnO
جرم مولی 81.408 g/mol
شکل ظاهری White solid
بوی odorless
چگالی 5.606 g/cm3
دمای ذوب 1975 °C (decomposes)[۱]
دمای جوش
‎2360 °C
انحلال‌پذیری in water 0.16 mg/100 mL (30 °C)
نوار ممنوعه 3.3 eV (direct)
ضریب شکست (nD) 2.0041
ترموشیمی
43.9 J·K−1mol−1
-348.0 kJ/mol
خطرات
MSDS ICSC 0208
شاخص ئی‌یو ۰۳۰-۰۱۳-۰۰-۷
طبقه‌بندی ئی‌یو Dangerous for the environment (N)
کدهای ایمنی R50/53
شماره‌های نگهداری S60, S61
لوزی آتش
Special hazard W: Reacts with water in an unusual or dangerous manner. E.g., cesium, sodiumNFPA 704 four-colored diamond
نقطه اشتعال 1436 °C
ترکیبات مرتبط
دیگر آنیون‌ها روی سولفید
سلنید روی
تلورید روی
دیگر کاتیون‌ها کادمیم اکسید
جیوه(II) اکسید
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 N (بررسی) (چیست: YesY/N؟)
Infobox references

روی اکسید یا اکسید روی (به انگلیسی: ZINC OXIDE) که در کتابهای کهن توتیا نامیده می‌شود، ترکیب غیر آلی با فرمول ZnO و به شکل پودری سفید رنگ و غیرمحلول در آب است.

کاربردها[ویرایش]

مصارف صنعتی[ویرایش]

این ترکیب در ساخت مواد فراوانی در صنعت مانند پلاستیک، سرامیک، شیشه، سیمان، لاستیک (تایر اتومبیل)، نرم کننده، رنگها، مومها، چسب، غذاها، باتری و... استفاده می‌شود.پودر اکسید زینک کاربردهای فراوانی دارد.کاربردهای اصلی آن به صورت خلاصه ارائه می‌شود.بیشتر کاربردها از واکنش اکسید روی به عنوان ماده تشکیل دهنده سایر اجزای روی استفاده می‌کنند. کاربرد آن در علم مواد شامل ضریب شکست بالا, رسانایی حرارتی بالا, آنتی بیوتیک و مواد محافظ اشعه UV می‌باشد. به طریق مشابه به موادی مثل پلاستیک, سرامیک, شیشه, چوب, سیمان, رنگ, گریس, پماد, چسب, مهر, رنگ دانه, باتری, مدار به کار رفته در اطفاع حریق و بسیاری موارد دیگراستفاده می‌شود.

مصارف دارویی[ویرایش]

در پزشکی و بهداشت این ترکیب با نام زینک اکساید در پودر بچه، پمادهای پوستی، کرم ضد آفتاب، شامپو ضدشوره و... استفاده می‌شود. پماد زینک اکساید در درمان ضایعات پوستی مستعد عفونت مانند سوختگی، اگزما، سوختگی پای نوزادان، خراشیدگی و گزش حشرات. ضد التهاب خفیف پوستی و همچنین در ترکیب کالامین به عنوان ضد خارش کاربرد دارد.

اکسید روی دارای خواص مرطوب کننده، آنتی بیوتیکی و دئودورانت است. به دلیل آثار ضد سبوم و منعکس کننده اشعه UV در ترکیب کرمهای ضد آفتاب نیز استفاده می‌شود.

تولید[ویرایش]

در مصارف صنعتی اکسید روی به مقدار ۱۰۵ تن در سال به سه روش اصلی که در ذیل به آن اشاره می‌شود تولید می‌شود.

روش غیر مستقیم: روی(Zn) در ظرف مخصوص ذوب گرافیت ، مایع شده و در دمای بالای ۹۰۷ درجه سانتی گراد به بخار تبدیل می‌شود. بخار روی با اکسیژن ( O۲)موجود در هوا واکنش نشان داده و اکسید روی(ZnO) تشکیل می‌شود. روی اکسید تشکیل شده سرد شده و جمع آوری می‌شود. این روش در سال ۱۸۴۴ توسط LeClaire فرانسوی کشف شد. نتیجه این روش اکسید زینک فشرده با اندازه ۰٫۱ تا چند میکرو متر است. بیشتر اکسید زینک تولیدی در جهان از این روش می‌باشد.

روش مستقیم:

روش فرایند شیمیایی مرطوب

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Takahashi, Kiyoshi; Yoshikawa, Akihiko; Sandhu, Adarsh (2007). Wide bandgap semiconductors: fundamental properties and modern photonic and electronic devices. Springer. p. 357. ISBN 3-540-47234-7. 
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی ، ۱۳۸۷