جنگ شش روزه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

جنگ شش‌روزه (جنگ اعراب-اسرائیل)
سربازان نیروی دفاع اسرائیل در دیوار غربی اورشلیم کمی پس از تصرف آن.
زمان: ۵ ژوئن ۱۹۶۷ - ۱۰ ژوئن ۱۹۶۷ مکان: خاورمیانه نتیجه: اسرائیل پیروز شد علت جنگ: بستن تنگه تیران توسط مصر در دریای سرخ و تجمع نیروهای مصری، سوری، اردنی و عراقی در شبه‌جزیره سینا، بلندی‌های گولان و کرانه باختری رود اردن برای حمله به اسرائیل. قلمروهای جدید: اسرائیل نوار غزه و شبه‌جزیره سینا در مصر و اورشلیم شرقی از اردن و بلندی‌های جولان از سوریه را به تصرف درآورد.
جنگندگان
اسرائیل	مصر سوریه اردن عراق
فرماندهان
اسحاق رابین, موشه دایان, اوزی نرکیس, تال اسرائیل, آریل شارون	عبدالحکیم امر, عبدالمنیم رایاد, زید بن شاکر, حافط اسد
نیروها
۵۰۰۰۰ سرباز (۲۶۴۰۰۰ سرباز ذخیره)، ۱۹۷ هواپیمای جنگنده	۲۸۰۰۰۰ سرباز (۱۵۰۰۰۰ سرباز مصری، ۷۵۰۰۰ سرباز سوریه، ۵۵۰۰۰ سرباز مصری)، ۸۱۲ هواپیمای جنگنده
تلفات
۷۷۹ کشته ۲۵۶۳ زخمی ۱۵ اسیر	۲۱۰۰۰ کشته ۴۵۰۰۰ زخمی ۶۰۰۰ اسیر نابودی ۴۰۰ هواپیما (تخمینی)

جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ که از ۵ ژوئن تا ۱۰ ژوئن ۱۹۶۷ میان اسرائیل و اعراب (مصر، سوریه، اردن و عراق) نقطه اوج بحرانی بود که از تاریخ ۱۵ مه تا ۱۲ ژوئن ۱۹۶۷ به درازا انجامید و در آن اسرائیل با شکست ارتش چند کشور عربی قسمتی از خاک آنها را تصرف کرد. نتایج این جنگ در ساخت ژئوپلوتیک منطقه تأثیرگذار بوده است.

فهرست مندرجات ۱ پیش زمینه ۲ آغاز بحران ۳ آغاز جنگ ۴ پایان جنگ ۵ انتقادات و موارد بحث‌انگیز در مورد جنگ شش‌روزه ۵.۱ ادعای قتل اسیران جنگی مصری توسط نیروهای دفاع اسرائیل ۶ پانویس ۷ مراجع ۸ منابع ۹ پیوند به بیرون

[ویرایش] پیش زمینه

در پی تشکیل کشور اسرائیل، سازمان آزادیبخش فلسطین که در آنزمان تنها سازمان نظامی-سیاسی فلسطینی بود و شرق اورشلیم، کرانه باختری رود اردن و نوار غزه را در اختیار داشت، طی منشوری که در سال ۱۹۶۴ منتشر کرد، خواهان بیرون راندن «صهیونیستها» (اسرائیلیها) از «سرزمینهای عربی» تنها با نیروی قهر و با کمک برادران عرب خود شده بود.^[۱] همچنین برخوردهای مرزی کشور تازه تأسیس اسرائیل با همسایگان عرب خود از جمله در قضیه بحران کانال سوئز، قضیه بحران ملی آب در اسرائیل، حادثه سامو و اختلاف اسرائیل با اردن و همچنین قضیه مالکیت بلندی‌های گولان توسط سوریه، لبنان و اسرائیل همگی دست به دست هم داد تا پیش زمینه جنگی میان این کشورها فراهم شود.

[ویرایش] آغاز بحران

بحران با خارج شدن نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد از صحرای سینا در ۱۹ مه آغاز شد. پس از خارج شدن این نیروها در صحرای سینا، دولت مصر به رهبری جمال عبدالناصر ارتش این کشور در صحرا مستقر گردید و نیروها و جنگ‌افزارها بر مرز اسرائیل متمرکز شدند. در ۲۲ می، مصر با بستن تنگه تیران که در دریای سرخ قرار دارد، این راه آبی را بر کشتیهای اسرائیلی بست و بندر تازه‌بنیاد آنزمان بندر ایلات - که در جنوبی‌ترین بخش اسرائیل قرار دارد - را عملاً به حالت تعطیل درآورد.

هم‌زمان سوریه و اردن و عراق هم نیروهایشان را به طور مشترک در بلندی‌های جولان و کرانه باختری رود اردن برای حمله‌ای غافلگیرانه جمع کردند. در همین حال اسرائیل با توجه به مساحت کم و اندازهء نسبتاً کوچکش استراتژی مبنای جنگ در خاک دشمن به جای جنگ در خاک خود شکل گرفت. [1] [2]

در همین حال رادیو مصر که به زبان عربی برنامه هایی مهیج و ضد اسرائیلی پخش می‌کرد، هرروزه از فلسطینیان میخواست که از اسرائیل خارج شوند تا «در مسیر راه بلدوزرهایی که اسرائیلی ها را قرار بود به دریا بریزد قرار نگیرند» [3]،

[ویرایش] آغاز جنگ

اسرائیل که حمله هم‌زمان ارتشهای مصر، عراق، سوریه و اردن را در چند قدمی خود میدید، دست پیش گرفت و در تاریخ ۵ ژوئن ۱۹۶۷ به نیروهای ارتش مصر در صحرای سینا حمله کرد. اما با افروخته شدن آتش جنگ، بعد از ۲ روز سوریه هم وارد جنگ شد و از بلندی‌های گولان شروع به پرتاب موشکهای کاتیوشا و آتش توپخانه شدید به دشت هولا در اسرائیل کرد.

اما از آنسوی اسرائیل با دریافت اطلاعاتی حیاتی به وسیله عوامل اطلاعاتی خود در مصر پی برد که ارتش مصر بیش از چهارصد هواپیمای جنگنده خود را در نقطه ای جمع کرده است تا صبح روز بعد صفوف ارتش اسرائیل را شدیدا در هم بکوبد.^[۲] ژنرالهای اسرائیلی که کار کشور تازه تأسیس خود را با بلند شدن هواپیماهای مصری تقریباً تمام شده میدیدند تصمیم به زدن شبانه تمام جنگنده های مصری قبل از بلند شدن یکباره آنها بر روی اسرائیل کردند و نیروی هوایی ارتش اسرائیل با فرستادن تمام ۲۰۰ هواپیمای جنگنده‌ٔ فعال خود ^[4]، بیش از ۳۰۰ هواپیمای مصری را بر روی زمین از بین برد.^[5]

با این حمله برتری هوایی نیروهای دفاعی اسرائیل در بقیهٔ مدت زمان درگیری تامین گردید و ارتش مصر نهایتا با عقب‌نشینی از خاک خود (صحرای سینا) تا آنسوی کانال سوئز عقب رانده شد. در همین حال ارتش اسرائیل با تغییر میدان جنگی به سوی بلندی‌های گولان که مقر نیروهای اردنی و سوری بود توانست آن‌ها را شکست دهد بلندی‌های گولان و کشتزارهای شبعا را به اشغال خود درآورد.^[۳]

[ویرایش] پایان جنگ

در تاریخ ۱۰ ژوئن ۱۹۶۷ اسرائیل آخرین حملات را به بلندی‌های گولان را تکمیل نموده بود. قرارداد آتش‌بسی به پیشنهاد اعراب در روز بعد از آن یعنی ۱۱ ژوئن به امضاء رسید. به این ترتیب اسرائیل نوار غزه، صحرای سینا، کنارهٔ باختری رود اردن (شامل اورشلیم شرقی) و را تصرف کرد. در کل با پیروزی های بدست آمده و سرزمینهای اشغالی مساحت اسرائیل ۳ برابر شد و در حدود یکی میلیون عرب که در مناطق اشغال‌شده زندگی می‌کردند به زیر کنترل مستقیم اسرائیل درآمدند.

اسرائیل بعد از پایان قرارداد آتش‌بس به کسانی که اسرائیل را ترک و به کشورهای عربی همسایه جهت تسریع حمله اعراب شده بودند اجازه بازگشت نداد و به این ترتیب موجی از مهاجران فلسطینی در کشورهای مصر، سوریه، اردن و لبنان پدید آمد. اما از آنجا که هیچ یک از کشورهای میزبان علاقه ای به پذیرایی از میهمانان زمانی خوانده ولی اکنون ناخوانده خود نداشتند با تشکیل اردوگاه های پناهندگی در بیابانهای خود به دور از تمام امکانات اولیه زندگی را برایشان رقم زدند. [6][7]

در نهایت خصومت میان مصر و اسرائیل با امضای پیمان‌نامه صلح میان این دو کشور در ۲۶ مارس ۱۹۷۹ پایان یافت. خصومت میان اردن و اسرائیل هم با امضای پیمان نامه صلح میان این دو کشور در ۲۶ اکتبر ۱۹۹۴ رسما پایان پذیرفت.

مذاکرات هر از چند یک بار میان اسرائیل با سوریه و لبنان در جهت دستیابی به صلح، هنوز به نتیجه مطلوبی نرسیده‌است.[8]

[ویرایش] انتقادات و موارد بحث‌انگیز در مورد جنگ شش‌روزه

[ویرایش] ادعای قتل اسیران جنگی مصری توسط نیروهای دفاع اسرائیل

در ۱۶ آگوست ۱۹۹۵، «آریه اسحاقی» استاد دانشگاهی که قبلاً برای بخش تاریخ نیروهای دفاع اسرائیل کار می‌کرده است، مدعی شد که که در خلال جنگ شش‌‌روزه در حدود ۱۰۰۰ اسیر جنگی مصری را که سلاح‌هایشان را رها کرده و به صحرا گریخته بودند را به قتل رسانده است. این ادعا توجه همگان را چه در داخل اسرائیل و چه در سطح جهان جلب کرد. بعده‌ها مشخص شد که این ادعا برای انحراف افکار عمومی از ۴۹ مورد قتل اسیران جنگی که در جنگ سال ۱۹۵۶ انجام شده بود، اقامه شده است. ^{[9] [10]}.

با این وجود ادعای هیچ یک در مورد قتل هزار اسیر جنگی مصری به دست نیروهای اسرائیل و یا مصر اثبات نشده است، شاهدان عینی موارد متفاوتی از قتل اسیران مصری (در گروههای ۳۰ تا ۶۰ و ۱۵۰ نفری) را گزارش کرده‌اند. [11]

بنابر گزارش نیویورک تایمز (۲۱ سپتامبر ۱۹۹۵، دولت مصر اعلام کرده است که دو گور دسته‌جمعی را یافته که بازمانده‌های ۳۰ تا ۶۰ اسیر جنگی مصری که به ضرب گلوله در طول جنگ شش روزه کشته شده‌اند را در خود داشته است.

[ویرایش] پانویس

1. ^  ‎Oren, 2002, p. 172
2. ^  ‎Pollock, 2005, p. 474
3. ^  ‎Gellman, P.A1
4. ^  ‎Schemann

[ویرایش] مراجع

1. ↑ הירושלמים משחררי ירושלים
2. ↑ Pre-emptive strike:
   • "In a pre-emptive attack on Egypt..." Israel and the Palestinians in depth, 1967: Six Day War, BBC website. URL accessed May 14, 2006.
   • "a massive pre-emptive strike on Egypt." BBC on this day, BBC website. URL accessed May 14, 2006.
   • "Israel launched a pre-emptive strike on June 5" Mideast 101: The Six Day War, CNN website. URL accessed May 14, 2006.
   • "Most historians now agree that although Israel struck first, this pre-emptive strike was defensive in nature." The Mideast: A Century of Conflict Part 4: The 1967 Six Day War, NPR morning edition, October 3, 2002. URL accessed May 14, 2006.
   • "a massive preemptive strike by Israel that crippled the Arabs’ air capacity." SIX-DAY WAR, Funk & Wagnalls® New Encyclopedia. © 2006 World Almanac Education Group via The History Channel website, 2006, URL accessed February 17, 2007.
   • "In a pre-emptive strike, Israel smashed its enemies’ forces in just six days..." Country Briefings: Israel, The Economist website, July 28, 2005. URL accessed March 15, 2007.
   • "Yet pre-emptive strikes can often be justified even if they don't meet the letter of the law. At the start of the Six-Day War in 1967, Israel, fearing that Egypt was aiming to destroy the Jewish state, devastated Egypt's air force before its pilots had scrambled their jets." Strike First, Explain Yourself Later Michael Elliott, Time, July 1, 2002. URL accessed March 15, 2007.
   • "the situation was similar to the crisis that preceded the 1967 Six Day war, when Israel took preemptive military action." Delay with Diplomacy, Marguerite Johnson, Time, May 18, 1981. URL accessed March 15, 2007.
   • "Israel made a preemptive attack against a threatened Arab invasion..." Six-Day War, Encarta Answers, URL accessed April 10, 2007.
   • "Israel preempted the invasion with its own attack on June 5, 1967." Six-Day War, Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007. URL accessed April 10, 2007.
   Following Egyptian actions:
   • "In 1967, Egypt ordered the UN troops out and blocked Israeli shipping routes - adding to already high levels of tension between Israel and its neighbours." Israel and the Palestinians in depth, 1967: Six Day War, BBC website. URL accessed May 14, 2006.
   • "In June 1967, Egypt, Syria and Jordan massed their troops on Israel's borders in preparation for an all-out attack." Mideast 101: The Six Day War, CNN website. URL accessed May 14, 2006.
   • "Nasser... closed the Gulf of Aqaba to shipping, cutting off Israel from its primary oil supplies. He told U.N. peacekeepers in the Sinai Peninsula to leave. He then sent scores of tanks and hundreds of troops into the Sinai closer to Israel. The Arab world was delirious with support," The Mideast: A Century of Conflict Part 4: The 1967 Six Day War, NPR morning edition, October 3, 2002. URL accessed May 14, 2006.
   • "War returned in 1967, when Egypt, Syria and Jordan massed forces to challenge Israel." Country Briefings: Israel, The Economist website. URL accessed March 3, 2007.
   • "After Israel declared its statehood, several Arab states and Palestinian groups immediately attacked Israel, only to be driven back. In 1956 Israel overran Egypt in the Suez-Sinai War. Egyptian president Gamal Abdel Nasser vowed to avenge Arab losses and press the cause of Palestinian nationalism. To this end, he organized an alliance of Arab states surrounding Israel and mobilized for war." Six-Day War, Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007. URL accessed April 10, 2007.
3. ↑ 1967: Israel ends six-day war (بی‌بی‌سی)

‎

[ویرایش] منابع

[ویرایش] پیوند به بیرون

• نقشه‌های جنگ شش‌روزه در وب‌گاه بی‌بی‌سی