انقلاب مصر (۲۰۱۱)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از انقلاب ۲۰۱۱ مصر)
پرش به: ناوبری, جستجو

مختصات: شرقی′۱۳°۳۱ شمالی′۲°۳۰ / ۳۱٫۲۱۷غرب ۳۰٫۰۳۳جنوب / -۳۱٫۲۱۷;-۳۰٫۰۳۳

انقلاب ۲۰۱۱ مصر
Day of Anger big flag marcher.jpg
راهپیمایی معترضان در ۲۵ ژانویه، قاهره
جایگاه مصر
تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ (۵ بهمن ۱۳۸۹) تاکنون
گونه تظاهرات، نافرمانی مدنی، شورش، اعتصاب، غارت، درگیری‌های خیابانی، فرار از زندان [۱]
سلاح‌ها چاقو، قمه، چوب، کوکتل مولوتف، سنگ (معترضان و طرفداران حکومت)
ماشین آب‌پاش، باتوم، گاز اشک‌آور (پلیس)
انواع تفنگ و تپانچه (پلیس، ارتش و احتمالاً معترضان و طرفداران مبارک)
وسایل نقلیه = تانک، نفربر (ارتش)، اسب و شتر (طرفداران مبارک)
کشته‌شدگان

۳۷۶ نفر (تایید شده)[۲] حداقل ۱۳۵ نفر از معترضین.[۳][۴] ۱۲ پلیس [۵][۶]

۱۲ زندانی فراری و یک رییس زندان[۷]
زخمی‌ها ۳۰۰۰ نفر[۸]
بازداشت شدگان حدود ۱۰۰۰ نفر (تا ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱) [۹]

انقلاب ۲۰۱۱ مصر (انقلاب ۲۵ ژانویه) مجموعه‌ای از راهپیمایی‌ها، اعتراضات و نافرمانی‌های مدنی است که از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ (۵ بهمن ۱۳۸۹)در کشور مصر آغاز شد و به استعفای حسنی مبارک در ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ و ایجاد حکومتی نظامی در کشور منجر شد. مخالفان اهداف این اعتراضات را با الهام از موفقیت انقلاب تونس انقلاب علیه شکنجه، فقر، فساد و بی‌کاری[۱۰] سرنگونی حسنی مبارک و لغو قانون شرایط اضطراری، افزایش حداقل دستمزدها، پایان دادن به خشونت‌ها و مهمتر از همه خواسته اخیر خود را روی کار آمدن دولتی مردمی اعلام کردند.[۱۱]

حسنی مبارک پس از استعفا اختیارات خود را به شورای عالی نیروهای مسلح متشکل از فرماندهان ارشد ارتش به ریاست ارتشبد محمدحسین طنطاوی سپرد. ارتش مصر در طول انقلاب از حمایت حکومت مبارک خودداری کرده بود. احمد شفیق نخست‌وزیر مصر بر اثر فشار معترضین در ۳ مارس مجبور به استعفا شد و شورای عالی نظامی عصام شرف را به ریاست دولت برگزید. عصام شرف هم در نوامبر همین سال استعفا داده و کمال جنزوری به جای او به این مقام رسید.

با وجود سرنگونی حکومت حسنی مبارک برخی از معترضین همچنان به اعتراضات خود ادامه می‌دهند. در ماه مارس قانون اساسی جدیدی در این کشور با همه‌پرسی عمومی رسمیت یافت. انتخابات پارلمانی هم در ۲۸ نوامبر برگزار شد. همچنین دادگاه حسنی مبارک و دو پسرش، به همراه تعدادی از مقامات حکومت وی در حال برگزاری است.

محتویات

[ویرایش] روزشمار رخدادها واعتراضات

انقلاب ۲۰۱۱ مصر (در جهان عرب به انقلاب ۲۵ ژانویه نیز مشهور است)[۱۲] مجموعه‌ای از راهپیمایی‌ها، اعتراضات و نافرمانی‌های مدنی است که از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ (۵ بهمن ۱۳۸۹)در کشور مصر آغاز و تا روز ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ (۲۲ بهمن ۱۳۸۹) با استعفای مبارک و ایجاد دولت موقتی نظامیان، پایان پذیرفت. گردانندگان این اعتراضات با الهام از موفقیت انقلاب تونس مردم مصر را به انقلاب علیه شکنجه، فقر، فساد و بی‌کاری فراخوانده‌اند. انقلاب ۲۰۱۱ مصر به روز خشم نیز معروف شده‌است.[۱۰] در طول اعتراضات مردم مصر حسنی مبارک سه بار با مردم صحبت کرد و در سخنرانی‌های خود گفت که حاضر نیست از مقام خود استعفاء دهد اما در همه‌پرسی سپتامبر ۲۰۱۱ شرکت نخواهد کرد او همچنین قول داد مواردی از قانون اساسی کشور را نیز تغییر ‌دهد.

هدف اصلی این اعتراضات سرنگونی حسنی مبارک بود که از ۳۰ سال پیش و پس از ترور انور سادات قدرت را در این کشور به دست گرفته بود. لغو قانون شرایط اضطراری که از سال ۱۹۶۷ (۱۳۴۶) - به جز در یک دورهٔ ۱۸ ماهه- پیوسته در حال اجرا بوده‌است، افزایش حداقل دستمزدها، و برکناری وزیر کشور، حبیب العادلی، که پلیس تحت امر او به خشونت بسیار متهم است از دیگر خواسته‌های معترضان بوده‌است.[۱۱] در این میان احمد شفیق وزیر کشور باقی مانده از حکومت مصر بر اثر فشار معترضین در ۳ مارس مجبور به استیفا شد.

[ویرایش] اولین جرقه‌های اعتراضات

[ویرایش] ۱۵ ژانویه

اولین جرقه اعتراض‌های مردمی درحقیقت در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۱ م. (۲۵ دی ۱۳۸۹ خ.) با تظاهرات شهروندان مصری در مقابل سفارت تونس که برای حمایت از انقلاب تونس بود آغاز شد, بسیاری از تحلیلگران تظاهرات فوق را اولین جرقهٔ انقلاب مصر قلمداد می‌کنند.[۱۳]

[ویرایش] ۱۷ ژانویه

دو روز پس از این تظاهرات یک جوان مصری با نام عبده عبدالمنعم حماده جعفر خلیفه در اعتراض به بسته شدن رستوران خود و عدم توجه مسئولان به شکوائیه‌اش، در مقابل ساختمان مجلس شعب (مردم) این کشور دست به خودسوزی زد.این جوان مصری قبل از خودسوزی در مقابل مجلس شعارهایی نظیر «ای نیروهای امنیتی این کشور حق من درون مصر ضایع و پایمال شده‌است» سر داد.[۱۴]

[ویرایش] اعتراضات فراگیر

[ویرایش] ۲۵ ژانویه (روز خشم)

صف‌آرایی پلیس ضد شورش، ۲۵ ژانویه، قاهره

اولین فراخوان برای انجام این اعتراضات توسط یک گروه جوانان حامی دموکراسی به نام جنبش ۶ آوریل انجام شد. روز ۲۵ ژانویه از آن رو پیشنهاد شد که «روز ملی پلیس» در مصر است. ده‌ها هزار نفر از افراد مشهور، هواداران فوتبال و اعضای گروه‌های اپوزیسیون در یک صفحهٔ فیس‌بوک اعلام کردند که در تظاهرات شرکت خواهند داشت. وزارت کشور اعلام کرده بود که با قاطعیت با قانون‌شکنان برخورد خواهد کرد - بر اساس قانون شرایط اضطراری تظاهرات خیابانی ممنوع است- اما محمد البرادعی چهرهٔ سرشناس اپوزیسیون از اعتراض حمایت کرده و گفت وقت آن است که مخالفان حکومت مصر قدم در راه تونس بگذارند.[۱۱]

رویترز گزارش داد که مردم مصر، برخلاف گذشته که می‌گفتند به دلیل ترس از نیروهای امنیتی در اعتراضات شرکت نمی‌کنند و در نتیجه به‌ندرت اعتراضات آن‌ها بیش از چندصد نفر را همراه خود می‌کرد، این بار انگیزه بسیار زیادی داشتند و معترضان افرادی را که از پنجره خانه‌ها خیابان را تماشا می‌کردند به پیوستن به جمع خود تشویق می‌کردند و بسیاری نیز این کار را انجام می‌دادند. حتی وقتی پلیس با پمپ‌های فشار آب به سوی معترضان حمله می‌کرد آن‌ها به جای فرار جسورتر شده و بعضی حتی مأموران پلیس را تعقیب می‌کردند و به نظر می‌رسید ترس خود را کاملاً از دست داده‌اند. بعضی از نیروهای پلیس نیز از نقش خود کاملاً ناراضی بودند. یک افسر پلیس به یکی از معترضان می‌گفت سه ماه دیگر خدمت او به پایان می‌رسد و پس از آن همراه آن‌ها خواهد بود. اما برخی دیگر موضع خود را تغییر نداده با باتون به معترضان حمله می‌کردند. دولت مصر مانند گذشته اسلام‌گرایان را مسئول این اعتراضان اعلام کرد اما در واقع اخوان‌المسلمین نقش کوچکی در این اعتراضات داشت و حتی سازمان جوانان آن خشمگین بود که چرا اخوان‌المسلمین فعال‌تر عمل نمی‌کند. سازمان‌دهندهٔ اصلی اعتراضات کاربران اینترنتی بودند که به خوبی از رسانه‌های اجتماعی برای تشجیع مردم ناراضی استفاده کردند.[۱۵]

[ویرایش] ۲۶ ژانویه

در ۲۶ ژانویه اعتراضات و شورش‌ها ادامه پیدا کرد. در این روز خشونت هم از طرف معترضین و هم از طرف پلیس افزایش پیدا کرد. در این روز شهر سوئز شاهد یک قیام منحصر به فرد بود. معترضین در این شهر تعدادی از ساختمان‌های دولتی من جمله چند پاسگاه پلیس را به آتش کشیدند. [۱۶]

[ویرایش] ۲۷ ژانویه

در پی نا آرامی‌های مصر مردم مصر با دعوت از مخالفین تظاهراتی میلیونی در میدان التحریر قاهره تشکیل دادند, تنها در یکی از این تظاهرات‌ها پانصد تن دستگیر و روانه زندان حکومت مصر شدند. فعالان سیاسی مصر با انتشار بیانیه‌هایی در صفحه‌ای در فیس‌بوک به نام «همه خالد سعید هستیم» از ملت مصر درخواست کردند، پس از ادای فریضه نماز جمعه در اعتراض به شرایط بد معیشتی و ادامه «انقلاب خشم» در تظاهرات اعتراض‌آمیز روز خشم, میلیونی و سراسری شرکت کنند. مردم و اقشار مختلف جامعه مصر بویژه جوانان مصری با در دست داشتن پلاکارد و سردادن شعارها علیه حکومت حسنی مبارک در این روز خواهان کناره‌گیری رئیس جمهور مادام العمر مصر از قدرت و برقراری آزادی و دموکراسی واقعی درکشورشان شدند. در این تظاهرات نیروهای ضد شورش به طور گسترده با مردم با شلیک گلوله و گاز اشک آور و ماشین‌های آپ پاش درگیر شدند. در این تظاهرات شخصیت‌ها، گروهها و احزاب مختلف مصر بویژه گروه اخوان المسلمین شرکت داشتند. ناظران سیاسی تظاهرات روز خشم را برای تعیین سرنوشت مبارک تعیین کننده می‌دانستند.[۱۷]

[ویرایش] ۲۸ ژانویه (جمعهٔ خشم)

راهپیمایی ۲۸ ژانویه در قاهره
پلاکاردی در دست یکی از معترضان در تجمع ۲۸ ژانویه در امبابه، حومه قاهره: اول تونس و حالا مصر

راهپیمایی روز جمعه ۲۸ ژانویه پس از نماز جمعه در تمامی شهرهای مصر پیش‌بینی شده بود. الجزیره روز بعد تعداد کشته‌های تأیید شده را ۲۷ نفر در سوئز، ۲۳ نفر در اسکندریه و ۲۲ نفر در قاهره اعلام کرد. بیش از هزار نفر نیز مجروح شدند. در این روز معترضان مقر حزب دمکراتیک ملی، حزب حاکم مصر در قاهره را به آتش کشیدند.[۱۸]

آسوشیتد پرس گزارش داد که ۱۷ مرکز پلیس در قاهره به آتش کشیده شد و معترضان با سرقت مهمات و اسلحه تعدادی از بازداشت‌شدگان را آزاد کرده‌اند. چندین واگن پلیس در قاهره، اسکندریه و سوئز هم به آتش کشیده شدند.[۱۹]

دولت از ساعت ۱۸ تا ۶ صبح فردا را منع آمد و شد (حکومت نظامی) اعلام کرد.[۲۰] ممنوعیت آمد و شد در روز بعد نیز تمدید شد.

[ویرایش] ۲۹ ژانویه

تانک ارتش در کنار میدان التحریر، ۲۹ ژانویه
معترضان بر فراز یک تانک ارتش در میدان التحریر، ۲۹ ژانویه
در اعتراضات ۲۹ ژانویه نیروهای ارتش عمدتاً بی‌طرف باقی ماندند. میدان التحریر قاهره

معترضان که به انحلال کابینه راضی نبودند، علی رغم اعلام حکومت نظامی، دوباره به خیابان‌ها آمدند. معترضان مقر حزب حاکم را در شهر اقصر به آتش کشیدند. در سوئز حدود هزار تا دو هزار نفر تجمع کرده و نیروهای نظامی مانع آن‌ها نشدند. الجزیره از قول یک افسر ارتش در سوئز گزارش داد که این نیروها «حتی یک گلوله هم به سوی مصریان شلیک نخواهند کرد» و تنها راه چاره «رفتن مبارک» است. ۱۷۰۰ کارگر بخش عمومی نیز در این شهر تا استعفای مبارک اعلام اعتصاب کردند. اسوشیتدپرس گزارش داد که پلیس مسیر میدان آزادسازی (میدان تحریر) به سوی پارلمان و ساختمان‌های دولت را مسدود کرده‌است. تانک‌ها از صبح زود در شهر قاهره مستقر شده و ارتش مصر در اعلامیه‌ای حکومت نظامی را در قاهره و شهرهای بزرگ از ساعت ۴ تا ۸ صبح تمدید کرد. تلویزیون دولتی هم اعلام کرد تمام امتحانات مدارس و دانشگاه‌ها لغو شده‌است.[۱۸]

اسوشیتد پرس گزارش داد که در میدان آزادسازی پلیس به سوی هزاران معترض که قصد داشتند وزارت کشور را تسخیر کنند آتش گشود و دست‌کم سه نفر کشته شدند. یک سروان ارتش نیز به مردم پیوست و مردم با شعارهای ضد مبارک او را بر دوش خود گرفتند. گزارشی از برخورد میان ارتش و معترضان وجود نداشت و به نظر می‌رسید بسیاری از معترضان ارتش را با خود می‌دانند. حتی بر روی برخی تانک‌ها و خودروهای نظامی شعارهای ضد مبارک نوشته شده بود. اما پلیس برعکس مورد خشم معترضان بود. یک مرکز پلیس در جیزه واقع در حومه قاهره به دست معترضان غارت و به آتش کشیده شد. ارتش نیز اهرام ثلاثه را به روی گردشگران بسته و حفاظت از مکان‌های باستانی مهم ماند موزه مصر و نیز ساختمان‌های دولت را بر عهده گرفت. اینترنت برای دومین روز قطع بود اما تلفن همراه که روز گذشته قطع بود توسط دو خدمات‌دهندهٔ اصلی مخابراتی کشور پوشش داده می‌شد. نگرانی زیادی در مورد احتمال آسیب و غارت موزه مصر وجود داشت که یکی از باارزش‌ترین گنجینه‌های تاریخی را در اختیار دارد و از مهمترین جاذبه‌های توریستی کشور است. روز قبل مقر حزب حاکم که در نزدیکی این موزه قرار داشت به تصرف معترضان درآمده و به آتش کشیده شده بود.[۱۹]

معترضین مصری بر روی خودرو نظامی ارتش شعارهای گوناگونی نوشته اند-مرگ بر مبارک-نه به مبارک-دوران مبارک به سر آمده-ای دزد مصر را ترک کن

[ویرایش] ۳۰ ژانویه

شهر قاهره به طور کامل از کنترل پلیس خارج شده و نیروهای ارتش و گروه‌های داوطلب مردمی سعی در کنترل اوضاع و جلوگیری از غارت داشتند. شایعات زیادی در مورد دخالت نیروهای پلیس در غارت‌ها مطرح بود. چندین ساختمان مهم شهر در حال سوختن بودند و گروهی از معترضان که شب را در میدان آزادسازی به صبح رسانده بودند به تجمع اعتراضی خود برای سقوط مبارک ادامه می‌دادند. در اسکندریه و سوئز نیز وضعیت مشابهی حکمفرما بود. دولت‌های فرانسه، بریتانیا و آلمان در بیانیه مشترکی از دولت مصر خواستند به اعمال خشونت علیه معترضان و مردم غیرمسلح خاتمه دهد.[۲۱]

عصر این روز دوباره مقررات منع آمدوشد اعلام شد. ارتش نفربرهای بیشتری را به سوی میدان التحریر روانه کرد. هلیکوپترهای ارتش بر فراز شهر قاهره پرواز کردند و نیروی هوایی با به پرواز درآوردن جنگنده‌ها در ارتفاع پائین تلاش در متفرق کردن معترضان داشت. خیابان‌های اصلی قاهره در کنترل تانک‌ها و نفربرهای رزهی ارتش قرار داشت و استقرار نیروهای ارتش آشکارا به منظور مسدود کردن مسیرهای منتهی به میدان التحریر بود. گزارش‌هایی از حمله به چندین زندان در نقاط مختلف کشور منتشر شد. ۳۴ عضو زندانی اخوان‌المسلمین هم پس از اینکه زندانبان‌ها پست خود را ترک کردند از زندان گریختند. صدها قاضی و پس از آن محمد البرادعی به جمع معترضان در میدان التحریر پیوستند.[۲۲][۲۳] اوایل روز نیز یکی از رهبران اخوان المسلمین گفته بود که گروه‌های مخالف دولت محمد البرادعی را به عنوان نماینده خود برای مذاکره با حکومت تعیین کرده‌اند. خبرنگار الجزیره گزارش داد که یک بار یکی از نفربرهای ارتش برای متفرق کردن معترضان در میدان التحریر به تیراندازی هوایی اقدام کرد ولی معترضان از جای خود تکان نخوردند و فرمانده یکی از تانک‌های ارتش به آن نفربر دستور داد محل را ترک کند، سپس مردم برای جشن به روی تانک رفته و سربازان را در آغوش کشیدند.[۲۴]

یواس‌ای تودی گزارش داد که اعتراضات بسیار آرام‌تر از دو روز قبل شده و معترضان قصد دارند نشان دهند که برای هرج و مرج به خیابان‌ها نیامده‌اند و انقلابی مسئولانه را در پیش گرفته‌اند. در نبود پلیس عده‌ای از شهروندان با وسایلی چون چاقو، چوب بیسبال و چوب گلف کنترل عبور و مرور را بر عهده گرفته‌اند و غارت و دزدی نسبت به روز شنبه بسیار کمتر شده‌است. خواستهٔ اصلی معترضان همچنان رفتن مبارک است و محمد البرادعی در مصاحبه با سی‌ان‌ان گفته که مصری‌ها از این خواسته کوتاه نخواهند آمد. الجزیره که دولت به دلیل پوشش کامل اخبار، دستور تعطیلی دفاتر آن در مصر را داده‌است، حکومت را به خفقان و سرکوب متهم کرده‌است.[۲۵]

معترضان گروهی را برای مذاکره با دولت مصر تشکیل دادند که شامل ایمن نور، محمد البرادعی و یکی از اعضای اخوان‌المسلمین می‌شد.[۲۶]

دهها استاد تاریخ و علوم سیاسی دانشگاه‌های آمریکا هم در نامهٔ سرگشاده‌ای از باراک اوباما رئیس‌جمهور کشورشان خواستند از جنبش دمکراسی‌خواهی مصریان پشتیبانی کند.[۲۷]

کودک مصری بر روی شعاری علیه دولت جدید مصر (ژنرال عمر سلیمان) ایستاده است-واژگون باد عمر سلیمان مزدور اسراییلی

[ویرایش] ۳۱ ژانویه

اعتراضات همچنان ادامه دارد. معترضین که صدها قاضی و محمد البرادعی نمایندهٔ اپوزیسیون برای مذاکره با دولت مبارک نیز در میان آنان هستند، به تحصن خود در میدان التحریر ادامه می‌دهند و شهر در اختیار نیروهای ارتش است. شایع شده که پلیس قصد دارد دوباره به شهر برگردد. در مورد این عقب‌نشینی و بازگشت احتمالی نیروهای پلیس دو نظریه مطرح است، عده‌ای معتقدند بسیاری از اعضای پلیس تصمیم گرفته‌اند به معترضان بپیوندند و برخی می‌گویند دولت با بیرون کشیدن پلیس از شهر به معترضین گفته‌است. شما می‌توانید اعتراض کنید ولی نتیجهٔ این اعتراض آشوب و هرج‌ومرجی است که شاهد آن می‌باشید. خروج پلیس از خیابان‌ها شهر را به بهشت غارتگران تبدیل کرده و مردم ناچارند خود برای حفظ امنیت شهر اقدام کنند. اپوزیسیون مردم را به یک راهپیمایی بزرگ در روز سه‌شنبه اول فوریه (فردا) فراخوانده‌است. جنبش ۶ آوریل گفته که انتظار دارد قاهره فردا شاهد یک تظاهرات میلیونی باشد.[۲۸]

شش خبرنگار الجزیره در بعدازظهر این روز برای چند ساعت بازداشت و وسایلشان توقیف می‌شود. پلیس به برخی از خیابان‌های قاهره و جیزه بازگشته اما بخش عمدهٔ شهر همچنان در کنترل ارتش و مردم عادی است. تعداد معترضان مستقر در میدان التحریر و حوالی آن به ۲۵۰ هزار نفر رسیده و مبارک از نخست‌وزیر خود احمد شفیق خواسته با معترضان مذاکره کند. مبارک کابینهٔ جدید خود را نیز معرفی کرده‌است. وزیر کشور جدید محمود وجدی رئیس سابق سازمان زندان‌ها است. اپوزیسیون به دعوت از مردم برای شرکت در راهپیمایی فردا ادامه می‌دهد و از مردم خواسته تا از فردا یک اعتصاب نامحدود را هم آغاز کنند. عمر شریف بازیگر معروف از اعتراضات حمایت کرده و از مبارک خواسته از قدرت کنار برود. اینترنت همچنان در بیشتر مصر قطع است. قیمت مواد غذایی، سوخت و کارت تلفن در قاهره به‌شدت افزایش یافته‌است.[۲۹]

[ویرایش] ۱ فوریه(تظاهرات میلیونی)

  • حمایت ارتش:

سخنگوی ارتش مصر در بیانیه رسمی که در تلویزیون دولتی این کشور منتشر شد بر حق قانونی ملت مصر تاکید کرد. بنا بر این گزارش، ارتش مصر اعلام کرد، خواسته‌های مردم مصر را که از یک هفته پیش در خیابان‌های این کشور علیه دولت تظاهرات می‌کنند، قانونی می‌داند. ارتش مصر در پیامی خطاب به مردم مصر اعلام کرد ارتش خواسته‌های مردم بزرگ مصر را قانونی می‌داند و به استفاده از زور علیه مردم مصر مبادرت نخواهد کرد. سخنگوی ارتش مصر در این پیام که از سوی خبرگزاری رسمی مصر، منا، و تلویزیون دولتی این کشور منتشر شد، بر آزادی بیان به شکل مسالمت‌آمیز و تضمین شده برای همه تاکید کرد. تلویزیون دولتی مصر همچنین اعلام کرد ارتش اطمینان داده‌است علیه تظاهر کنندگان به زور متوسل نخواهد شد. بنابر این گزارش، بسیاری از تحلیل‌گران نیروی نظامی ارتش مصر را آخرین سنگر مقاومت مبارک در مقابل خواسته‌های مردم مصر برای کنار رفتن از حکومت و سرکوبی این جنبش می‌دانند. تاکنون هیچ برخوردی بین نیروهای ارتش مصر و معترضان به وجود نیامده و مردم با آغوش باز از نیروهای ارتش مصر در خیابان‌ها استقبال کرده‌اند.[۳۰][۳۱]

برگزاری نماز جماعت در میدان التحریر، ۱ فوریه
  • دعوت به تظاهرات یک میلیون نفری:

رهبران مخالفین دولت مصر از معترضین درخواست کردند تا در تظاهرات میلیونی روز سه شنبه ۱ فوریه ۲۰۱۱ شرکت گسترده‌ای داشته باشند. این تظاهرات به (راهپیمایی یک میلیونی) به عربی:(مسیرة ملیون) دهان به دهان در مصر مصطلح شده‌است. قرار است این راهپیمایی از میدان التحریر قاهره شروع شده و تا کاخ ریاست جمهوری واقع در هلیوپولیس به عربی:(مصر الجدیدة) ادامه پیدا کند. [۳۲][۳۳][۳۴] با وجود اینکه فیس بوک و دیگر وب گاه‌های اجتماعی در مصر فیلتر هستند، با این وجود کاربران از طریق فیلترشکن‌ها به درگاه این وب گاه‌ها رسوخ می‌کنند.[نیازمند منبع] برخی معترضین مصری تمثال حسنی مبارک را که منقش به خطوط و شعارنویسی است از مکان‌های بلند در میدان التحریر آویزان کرده‌اند.[۳۵]

زنان مصری با شعارهای ضد دولتی، ۱ فوریه
  • تظاهرات آرام در میدان تحریر:

نیمروز ۱ فوریه ۲۰۱۱ در هشتمین روز اعتراضات مردم مصر، میدان التحریر قاهره شاهد یک راهپیمایی بزرگ مردمی بود. این تظاهرات قرار بود به سمت کاخ ریاست جمهوری ادامه پیدا کند اما بیشتر به صورت آرام در این میدان باقی ماند. ارتش مصر همان طور که در صبح روز ۱ فوریه ۲۰۱۱ اعلام کرده بود، ابراز خواسته‌های مردم را قانونی دانست و در میدان التحریر مقابله‌ای در مقابل مردم نکرد. پلیس مصر نیز به صورت لباس شخصی در میان مردم فعال بود. گروهی از مردم نیز به صورت مسلح امنیت تظاهرات را برقرار کرده بودند. عمر سلیمان رهبر دولت (موقت) منصوب از طرف حسنی مبارک نیز خواهان گفتگو با گروه‌های مختلف اپوزوسیون (قانونی) مصر شد، با این وجود محمد البرادعی اذعان داشت که در این مورد هیچ تماسی با من گرفته نشده‌است. سفیر آمریکا در مصر نیز امروز وارد مصر شد تا در مورد مسائل اخیر مصر با مقامات این کشور گفتگو کند.[۳۶] میلیون‌ها نفر نیز در شهرهای اسکندریه، منصوریه، المینا، سوئز و دیگر شهرهای مصر تظاهرات‌های مختلفی برپا کردند. تعداد معترضین در قاهره که فریاد سرنگونی رژیم حسنی مبارک را سر دادند دو میلیون نفر برآورد شده‌است. این تظاهرات بزرگترین تظاهرات ضد حکومتی در خلال هشت روز اخیر در مصر بوده‌است. تشکیل دولت عمر سلیمان تاثیری در روند اعتراضات مردمی نداشت. مردم مصر ۱ فوریه ۲۰۱۱ را «روز کناره گیری» نامیدند. مردم مصر خواهان برکناری همه اعضای حکومت و دولت مصر شدند. امروز نیروهای امنیتی مصر راه آهن این کشور را به منظور قطع ارتباط شهرهای مصر با قاهره تعطیل کردند، همچنین امروز پروازهای هواپیماها در مصر لغو گردید.[۳۷] البرادعی همچنین اعلام کرد، مبارک تا جمعه ۴ فوریه ۲۰۱۱ باید این کشور را ترک کند. جنبش جوانان ۶ آوریل نیز اعلام کرد مردم تا اخذ نتیجه و گرفتن مطالبات قانونی در خیابان‌ها بمانند.[۳۸] امروز همچنین نماز جماعتی در میدان التحریر قاهره برگزار گردید و آدمک‌های سران مصر به خصوص حسنی مبارک به دار آویخته شد. امروز البرادعی با سفیر آمریکا ملاقات کرد، همچنین فرانک ویزنر دیپلمات آمریکایی و سفیر سابق ایالات متحده آمریکا در مصر، به منظور ملاقات مسئولین مصری وارد مصر شد. گروه اخوان المسلمین از سران آمریکایی خواست از پشتیبانی مبارک دست بردارند.[۳۹]

  • واکنش مبارک:

در شامگاه ۱ فوریه ۲۰۱۱ حسنی مبارک طی سخنرانی که از شبکه دولتی این کشور پخش شد، اعلام کرد که مردم حق اعتراض و انتقاد علیه حکومت را دارند و من به نظر آنها احترام می‌گذارم. او گفت با وجود اینکه علاقه‌ای به قدرت ندارم فعلا نیت استعفاء و برکناری را نیز ندارم. مبارک به مردم گفت که به عمر سلیمان گفته‌ام با سران اپوزیسیون گفتگو کند، اما متاسفانه آنها قبول به گفتمان نکرده‌اند. حسنی مبارک همچنین گفت کسانی که به اماکن دولتی آسیب رسانده‌اند باید به سزای اعمالشان برسند. وی همچنین اظهار داشت که قصد شرکت در دور بعدی انتخابات را (سپتامبر ۲۰۱۱) در سر ندارد.[۴۰] حسنی مبارک افزود:

« این کشور من است، جایی که در آن زندگی کرده‌ام، برای سرزمینش جنگیده و از استقلال و منافعش دفاع کرده‌ام و در این سرزمین نیز خواهم مرد.  »

[۴۱]

[ویرایش] ۲ فوریه

موزه مصر آتش گرفته و ارتش برای خاموش کردن آن وارد عمل شد. علی جمعه مفتی اعظم مصر از حسنی مبارک تمجید کرده و ادامهٔ اعتراضات را حرام اعلام کرد

در دقایق ابتدایی این روز درگیری بین طرفداران و مخالفان مبارک و تیراندازی هوایی در اسکندریه دومین شهر بزرگ مصر، آغاز شد. خبرنگار الجزیره از میدان التحریر گزارش داد که معترضان از سخنرانی مبارک خشمگین هستند و از ارتش می‌خواهند او را از قدرت بردارد. گزارش شد که وائل غنیم از مقامات گوگل که در قاهره حضور داشته و در اعتراضات شرکت می‌کرده از روز پنج‌شنبه ناپدید شده‌است. (بعداً مشخص شد که وی در بازداشت نیروهای امنیتی مصر بوده و در ۷ فوریه آزاد شد[۴۲]) باراک اوباما اقدام ارتش مصر در عدم اقدام علیه تظاهرات را تحسین کرد. مردم معترض مصری پس از سخنرانی شامگاه ۱ فوریه ۲۰۱۱ حسنی مبارک، با وعده‌های او مخالفت کردند. در شهر اسکندریه عده‌ای با چماق و چاقو به مردم حمله ور شدند. مردم در بین خود وعده کردند در روز جمعه ۴ فوریه ۲۰۱۱ تظاهرات گسترده‌ای علیه حکومت مصر تشکیل می‌دهند. وزیر دفاع آمریکا با همتای مصری خود ملاقات کرد. گزارش‌ها حاکی است که سران چند کشور اروپایی با محمد البرادعی راجع به آینده سیاسی مصر تلفنی مکالمه کردند. باراک اوباما رییس جمهور آمریکا خواستار انتقال آرام قدرت در مصر شد.[۴۳] وزارت بهداشت مصر شامگاه روز چهارشنبه ۲ فوریه ۲۰۱۱ اعلام کرد که در درگیری‌ها بین طرفداران و مخالفان حسنی مبارک در اطراف میدان التحریر قاهره سه تن کشته و بیش از ۶۳۹ نفر زخمی شده‌اند.

به تصویر کشیدن مبارک به شکل هیتلر
  • درگیری خونین طرفداران مبارک و معترضان در میدان التحریر

از حدود ساعت ۲ بعدازظهر تجمع حدوداً ده هزار نفری طرفداران مبارک در مرکز قاهره آغاز شد. دقایقی بعد درگیری خونین طرفداران مبارک و معترضین در میدان التحریر آغاز شد. سپس مردان سوار بر اسب و شتر به سوی معترضین میدان التحریر هجوم آوردند. طرفداران مبارک که در جستجوی خبرنگاران الجزیره بودند سه خبرنگار -که هیچیک متعلق به الجزیره نبودند- را با خنجر مضروب کردند. یکی از معترضان کارت شناسایی یکی از مهاجمین را به دست آورده که نشان می‌دهد او عضو پلیس است. عده‌ای نیز با پرتاب سنگ و کوکتل مولوتف از ساختمان‌های اطراف به معترضان حمله کردند. ارتش در این درگیری دخالت نکرد.

دیوید کامرون نخست‌وزیر بریتانیا اقدام حکومت مصر در جهیت ایجاد آشوب را غیرقابل قبول دانست. کاخ سفید هم در بیانیه‌ای رسمی از اعمال خشونت علیه رسانه‌ها و تظاهرات صلح‌آمیز ابراز نگرانی کرد.[۴۴]

احمد حسنی فرید، وزیر بهداشت مصر چهارشنبه گفت: بیشتر زخمی‌ها بر اثر برخورد سنگ مجروح شده‌اند و کسی به علت اصابت گلوله زخمی نشده‌است. یک پزشک نیز به خبرگزاری رویترز نیز گفته‌است بیش از یک هزار و ۵۰۰ تن در درگیری‌های روز چهارشنبه قاهره زخمی شده‌اند. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا چهارشنبه از دولت مصر خواست تا درباره خشونت‌های روز چهارشنبه تحقیق کرده و مسببان را تحت تعقیب قضایی قرار دهد. فیلیپ کرولی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده که هیلاری کلینتون چهارشنبه تلفنی با عمر سلیمان، معاون رئیس‌جمهوری مصر گفت‌وگو و باردیگر تاکید کرده‌است که گذار سیاسی در مصر باید هم اکنون آغاز شود. بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد نیز روز چهارشنبه گفته حمله به تظاهرکنندگان غیرقابل قبول است.[۴۱]

  • سخنرانی دوم مبارک:

در روز ۲ فوریه ۲۰۱۱ حسنی مبارک نطق جدیدی را ایراد کرد. او فعالیت دو مجلس این کشور را به حالت تعلیق گذاشت. مبارک در این سخنرانی به مردم وعده داد که در قوانین مصر اصلاحات اساسی ایجاد می‌کند و دوره‌های ریاست جمهوری را به دوره‌هایی با زمان مشخص بدل می‌کند. اخوان المسلمین سخنان مبارک را رد کرد. [۴۳]

[ویرایش] ۳ فوریه

درگیری بین معترضان و طرفداران مبارک از روز ۲ فوریه تا پیش از ظهر ۳ فوریه همچنان ادامه دارد، وزارت بهداشت مصر اعلام کرد در روز چهارشنبه ۲ فوریه سه نفر کشته و بیش از ۱۵۰۰ زخمی شدند. [۴۵] طرفداران حسنی مبارک، رئیس‌جمهوری مصر پنجشنبه ۳ فوریه ۲۰۱۱ به سوی تظاهرکنندگان حاضر در میدان التحریر تیراندازی کردند که دو تن کشته و شماری نیز مجروح شده‌اند. به گزارش ایلنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، درگیری‌ها در میدان التحریر قاهره همچنان ادامه دارد و شاهدان عینی اعلام کردند که تیراندازی‌های پراکنده حامیان مبارک به سوی معترضان از ساعت چهار بامداد پنجشنبه ۳ فوریه آغاز شد. اعلام کناره‌گیری حسنی مبارک از انتخابات ریاست‌جمهوری مورد قبول کسانی که به خیابان‌ها ریخته بودند، قرار نگرفت و روزچهارشنبه نیز اعتراضات ادامه یافت. [۴۱] مردم اعلام کردند در روز جمعه ۴ فوریه تظاهرات گسترده‌ای به راه خواهیم انداخت. روز جمعه از جانب مردم، روز برکناری مبارک نامگذاری شده‌است. مردم معترض مصری خواهان محاکمه حسنی مبارک شدند. نیروهای امنیتی مصر تعداد شش پل بر روی رود نیل را بستند تا مانع پیوستن و یکی شدن تظاهرکنندگان شوند. [۴۶] رسانه‌های غربی از احتمال بروز جنگ داخلی در مصر میان معترضین ضد مبارک و طرفداران مبارک و ایجاد یک خشونت شدید بین دو طرف که حاصل آن تا به حال هزاران کشته و زخمی است، خبر دادند.[۴۷][۴۸][۴۹][۵۰] خبرگزاری مصر گفت: به دستور دادستان کل کشور، سه وزیر سابق دولت ممنوع الخروج شدند، وزیر کشور از جمله این وزراء بود. همچنین احمد شفیق گفت، درهای مذاکره با گروه ها باز است. احمد شفیق در یک مصاحبه تلویزیونی از مردم به خاطر درگیری های دیشب عذرخواهی کرد. همچنین روز یکشنبه یک عضو حزب الله از زندان فرار کرد. در برخی از شهرهای مصر دکه های پخش آب و نان برقرار شده است. مردم معترض مصری به ساخت بمب‌های بنزینی و کوکتل مولوتوف روی آورده‌اند. طی درگیری های دیشب و امروز ارتش مصر بیشتر ناظر حوادث بود و کاری با مأمورین امنیتی نداشت. مردم همواره می پرسند چرا ارتش ساکت است و مقابل نیروهای امنیتی نمی ایستد. مردم از ارتش انتظار کمک دارند. احمد شفیق همچنین اظهار داشت ما به نیروهای امنیتی دستور نمی دهیم.[۵۱]

در بیروت تظاهرکنندگانی که قصد اشغال سفارت مصر را داشتند با پلیس درگیر شدند. بسیاری از تظاهرکنندگان پوسترهای جمال عبدالناصر را در دست داشتند. وزارت بهداشت مصر اعلام کرد در درگیری‌های شب گذشته ۱۳ نفر کشته و ۱۲۰۰ نفر مجروح شدند. سه خبرنگار الجزیره بازداشت و ساعاتی بعد آزاد شده و یک خبرنگار یونانی در میدان التحریر به ضرب چاقو مجروح شد. تظاهرات عظیمی هم در منصوره و اسکندریه برای سرنگونی مبارک بر پا شد. محمد البرادعی، اخوان‌المسلمین و جنبش کفایه پیشنهاد احمد شفیق برای مذاکره را رد کردند اما برخی گروه‌های دیگر از جمله حزب وفد جدید آن را پذیرفتند.[۵۲]


[ویرایش] ۴ فوریه (روز وداع)

اعتراضات و تظاهرات مردم مصر علیه رژیم حسنی مبارک، امروز که به جمعه وداع نیز معروف شده است، ادامه پیدا کرد. بندر اسکندریه که قطب اقتصادی مصر به شمار می رود امروز کاملا" بسته بود. مامورین امنیتی و پلیس تقریبا" کنترل شهرهای سوئز و المنصوره را از دست داده اند. .[۳۷] تجمع کنندگان برای یازدهمین روز اعتراضات، در میادین تحریر و مصطفی محمود قاهره جمع شدند. شهرهای اسماعیلیه، سوئز و اسکندریه غرق در اعتراضات مردمی می باشد. عمر موسی دبیر کل اتحادیه عرب گفت که احتمال دارد در انتخابات ریاست جمهوری آینده مصر شرکت کند. اتحادیه اروپا برای چندمین بار از مسئولین مصر خواست تا برای اعمال اصلاحات خواسته معترضان اقدام کنند. [۳۸]

برخلاف دو روز گذشته خشونت چندانی در اعتراضات این روز دیده نشد. علاوه بر راهپیمایی معترضان، طرفداران مبارک هم تجمع‌هایی را در نزدیکی میدان التحریر و شهر جیزه در حومه قاهره بر پا کردند اما درگیری مهمی اتفاق نیفتاد. معترضان که میدان التحریر را در اختیار خود داشتند، در صبح این روز برای جلوگیری از ورود نیروهای امنیتی و پلیس کارت شناسایی افرادی را که قصد ورود به میدان التحریر داشتند، کنترل می کردند. در کارت‌های شناسایی مصر پیشهٔ افراد مشخص شده‌است. عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب نیز به جمع معترضان در میدان التحریر پیوست. محمدحسین طنطاوی، وزیر دفاع مصر، هم برای بازدید از وضعیت و گفتگو با معترضان به میدان التحریر آمد و سعی داشت تا آن‌ها را به پایان اعتراضات متقاعد کند. احمد محمد محمود خبرنگار مصری که چند روز پیش بر اثر شلیک گلوله زخمی شده بود، از دنیا رفت. وی اولین خبرنگاری است که در این اعتراضات کشته می‌شود. در اسکندریه در هنگام برگزاری نماز جمعه، مسیحیان و افراد دیگری که نماز نمی‌خوانند با تشکیل یک زنجیرهٔ انسانی به دور نمازگزاران از حملهٔ احتمالی جلوگیری کردند. این تحول فقط یک ماه پس از بمب‌گذاری کلیسایی در این شهر اتفاق می‌افتد که منجر به مرگ تعداد زیادی از مسیحیان شد. دفتر بخش عربی الجزیره در قاهره و دفتر وب‌سایت اخوان‌المسلمین هم مورد حمله قرار گرفتند. رسانه‌های مونته‌نگرو گزارش دادند که ممکن است حسنی مبارک به این کشور بیاید و جمال مبارک و دوستان نزدیکش در حال آماده کردن شرایط برای ورود او هستند.[۵۳]

[ویرایش] ۵ فوریه

انفجار در خط لولهٔ انتقال گاز

در خط لوله انتقال گاز مصر به اردن در شبه‌جزیره سینا، انفجار مهیبی روی داد و منجر به آتش سوزی در منطقه "العریش" شده. تلویزیون مصر ابتدا انفجار را در خط لوله انتقال گاز به اسرائیل گزارش کرده بود و آن را به خرابکارانی نسبت داده بود که از وضعیت امنیتی سوء استفاده کرده‌اند[۵۴] اما مقامات مصری بعداً اعلام کردند که دلیل انفجار نشت گاز بوده‌است. خط لوله انتقال گاز مصر به اردن و اسرائیل یک خط لوله در صحرای سینا به دو شعبه تقسیم شده و یکی به اسرائیل و دیگری به اردن می‌رود. امروز مبارک با وزرای اقتصادی خود در کابینه جدید ملاقات کرد. مردم مصر هفته در پیش رو را هفته مقاومت و ایستادگی نامگذاری کردند. مردم تظاهراتی عظیم را برای فردا (یکشنبه) به یکدیگر وعده دادند.[۵۵]

تغییر در حزب دموکراتیک ملی مصر

تمامی اعضای شورای مرکزی حزب دموکراتیک ملی حزب حاکم مصر، از جمله جمال مبارک، استعفا کردند. اخبار متناقضی هم در استعفا یا ادامهٔ رهبری حسنی مبارک بر حزب منتشر شده‌است.

[ویرایش] ۶ فوریه (یکشنبه شهداء)

آغاز مذاکرات رسمی معترضان و دولت

اخوان‌المسلمین اعلام کرد که وارد گفتگو با دولت عمر سلیمان در مورد راه‌های حل بحران کشور خواهد شد. این درحالی‌ست که اخوان‌المسلمین پیشتر اعلام کرده بود تا پیش از رفتن مبارک از مذاکره با دولت خودداری خواهد کرد. محمد البرادعی از این گفتگوها انتقاد کرده و نظام کنونی را فاقد مشروعیت دانسته‌است. اما جمعیت میهنی برای تغییر یک نماینده را برای گفتگو اعزام داشته است.[۵۶] حزب لیبرال وفد، حزب چپ‌گرای تجمع و نمایندگان گروه‌های جوانان طرفدار دمکراسی که سازمان‌دهندهٔ اعتراضات بوده‌اند، نیز در این مذاکرات شرکت دارند.

[ویرایش] ۷ فوریه

[نیاز به ایجاد و گسترش]

[ویرایش] ۸ فوریه (روز عشق به مصر)

میدان التحریر در شامگاه 9 فوریه
تصویر در بسته پارلمان مصر در ۹ فوریه. بر روی در نوشته شده: تا سرنگونی رژیم تا اطلاع ثانوی تعطیل است.

مردم مصر روز سه شنبه (19 بهمن-8 فوریه) سال 2011-1389 براي پانزدهمين روز متوالي با برگزاري تظاهراتي گسترده کناره گيري حسني مبارک رئيس جمهور اين کشور از قدرت را خواستار شدند.همچنین هزاران نفر از مردم مصر در خيابان رامسس تجمع کرده و خواستار انحلال پارلمان شدند.در همين حال مبارک به منظور مقابله با گسترش اعتراض‌هاي مردمي، تشکيل کميته‌اي براي ايجاد اصلاحات در قانون اساسي اين کشور را تصويب کردو از افزايش 15 درصدي در حقوق کارمندان و بازنشستگان مصر خبر داد. اما معترضان در واکنش به این تصميم، اين افزايش حقوق را دير و ميزان آن را کم خواندند.[۵۷]

[ویرایش] ۹ فوریه

یک معترض مصری که چند پوکهٔ گلوله در دست دارد.
اعتصاب کارگران

چندین اتحادیهٔ کارگری اعلام اعتصاب عمومی کرده و حدود ۲۰ هزار نفر دست از کار کشیدند. خواسته‌های بعضی کارگران اقتصادی است و تنها خواهان افزایش دستمزدها و شرایط کاری بهتر هستند اما انگیزهٔ برخی دیگر سقوط مبارک است.[۵۸]

درگیری در وادی‌الجدید

درگیری شدید در وادی‌الجدید بین معترضین و پلیس که از روز گذشته آغاز شده بود، در این روز ادامه یافت و دست‌کم سه کشته به جا گذاشت. معترضین به ساختمان‌های رسمی از جمله ایستگاه‌های پلیس و ساختمان حزب حاکم حمله کرده و پلیس هم به سوی آن‌ها آتش گشود. این اولین برخورد جدی معترضان و پلیس از روز ۲۸ ژانویه است که پلیس به طور عمده از شهرها خارج شده و کنترل آن‌ها را به ارتش سپرده بود. وادی‌الجدید در جنوب غربی مصر قرار دارد و از چند واحه در صحرای بزرگ آفریقا تشکیل می‌شود و این اولین تجمع ضدحکومتی قابل توجه در آن از آغاز اعتراضات به شمار می‌رود.[۵۹]

[ویرایش] ۱۰ فوریه

معترضان مانند روزهای پیشین در میدان التحریر به تظاهرات خود ادامه دادند، آنان در مقابل ساختمان پارلمان نیز تجمعاتی داشتند. کارگران و پرسنل کارخانجات، کارمندان صنعت گردشگری و کارکنان سامانه های ترابری مصر نیز امروز همگی در اعتصاب بودند. حدود سه هزار نفر از وکلای سندیکای وکیلان مصر نیز امروز در قاهره تظاهرات کردند. همچنین حدود هزار نفر از پزشکان مصری با پوشیدن کفن در حمایت از مردم مصر و معترضین به میدان التحریر آمدند و با کف زدن و اعلام مخالفت به جمع اعتراض کنندگان پیوستند. [۶۰]

  • شایعهٔ استعفای مبارک

احمد محمد شفیق نخست وزیر جدید مصر طی مصاحبه ای با بی بی سی گفت احتمال دارد مبارک امشب از قدرت کنار برود و ممکن است این کناره گیری را امشب در سخنرانی خود به عموم مردم اعلام کند.[۶۱] زنده یا ضبط شده بودن سخنرانی حسنی مبارک هنوز مشخص نشده است. لئون پانتا رئیس سازمان سیا نیز گفت «احتمال قوی وجود دارد که حسنی مبارک امشب از قدرت کنار برود.»[۶۲] احمد محمد شفیق همچنین اعلام کرد، همه چیز در دست حسنی مبارک است و هنوز هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.[۶۳]

  • سخنرانی حسنی مبارک

در سخنرانی تلویزیونی حسنی مبارک که از ساعت ۱۰:۴۵ دقیقه شب به وقت قاهره آغاز شد، مشخص شد که وی فعلاً پست خود را ترک نخواهد کرد و قصد استعفا ندارد. وی اعلام کرد در سمت خود باقی خواهد ماند تا شرایط را برای انتقال صلح‌آمیز قدرت آماده کند اما راه‌هایی برای حل بحران از جمله اصلاح ۶ اصل قانون اساسی و ابطال یک اصل آن را اعلام کرد.[۶۴] حسنی مبارک مانند سخنرانی های پیشین، دوباره قول داد در انتخابات ریاست جمهوری که در ماه سپتامبر 2011 انجام می شود، نامزد نشود، او بخش زیادی از مسئولیت های خود را به عمر سلیمان واگذار کرد. او همچنین کشته شدگان اعتراضات اخیر را در مصر شهید خطاب کرد. مبارک در این سخنرانی خود را یک میهن پرست خواند و اذعان داشت که در دوران مسئولیت هایش به خاطر مصر فداکاری های زیادی انجام داده است.[۶۵]

معترضین متحصن در میدان التحریر که تا قبل از سخنرانی رئیس‌جمهور غرق در شادی بودند، خشمگین علیه او شعار می‌دهند. و هزاران معترض بسیار خشمگین به سوی ساختمان تلویزیون دولتی حرکت کردند. جان برادلی نویسندهٔ کتاب «درون مصر: سرزمین فرعون‌ها در آستانهٔ انقلاب» پیش‌بینی کرده که انقلاب از فردا آغاز خواهد شد و شمار غیرمنتظره‌ای از مردم به خیابان‌ها خواهند آمد.[۶۶]

[ویرایش] ۱۱ فوریه

در یازدهم فوریه، حسنی مبارک، پس از اینکه در شب قبل بخش اعظم قدرتش را به عمر سلیمان واگذاشت، خود، جمعه به پناهگاهش در سیناء در شرم‌الشیخ (در دریای سرخ، ۲۵۰مایلی قاهره) رسید. عدم صحت خبر کناره‌گیری مبارک در شب دهم فوریه، خشم معترضان را برانگیخت.[۶۷]

در ۱۱ فوریه نیز ده‌ها هزار نفر از مردم مصر همانند روزهای گذشته در میدان التحریر تجمع کرده و با سر دادن شعارهای ضد دولتی خواهان برکناری حسنی مبارک شدند. پس از سخنان دیشب حسنی مبارک مردم نسبت به روزهای قبل خشمگین تر بوده و خواهان برچیده شدن کل حاکمیت مصر شدند. گروهی از مردم نیز با تجمع در مقابل ساختمان رادیو و تلویزیون مصر، در برابر این ساختمان دولتی شعارهایی علیه مبارک سر دادند. همچنین دسته‌های مختلف مردم نیز با گرد آمدن در مقابل کاخ حسنی مبارک (کاخ العابدین) شعارهایی را بر ضد مبارک سر دادند. پس از پایان نماز جمعه، معترضین دوباره به تظاهرات خود ادامه دادند و خواهان سقوط مبارک و کل حاکمیت مصر شدند.

نرون روم را سوزاند
مبارک هم مصر را سوزاند
یک نگاره طنزمایه که در بازتاب قطع سراسری اینترنت در مصر ایجاد شده‌است و ترجمه ان این است: هشدار! هنگام اختلافات سیاسی اینترنت را خاموش کنید!

ارتش در بیانیه‌ای اعلام کرد آماده‌است در صورت بازگشت کشور به آرامش، وضعیت اضطراری را لغو کند. ارتش همچنین در بیانیه دیگری اعلام کرد، تضمین می‌کند که انتخابات آزاد و عادلانه برگزار گردد. باراک اوباما رییس جمهور آمریکا نیز می‌گوید به نظر نمی‌رسد تغییرات آنی در مصر، قابل ملاحظه و کافی باشد. او شدیداً از سخنان حسنی مبارک انتقاد کرد و گفت دولت مصر باید با مردم خود واضح صحبت کند. نیکولاس سرکوزی نیز در بیانیه‌ای گفت، من از ته قلبم برای دموکراسی در مصر دعا می‌کنم. او همچنین از لزوم جلوگیری از تشکیل یک حکومت دیکتاتوری مذهبی در مصر صحبت کرد. ایهود باراک وزیر دفاع اسراییل نیز گفت اگر طی ۹۰ روز آینده در مصر همه پرسی برگزار شود، اخوان المسلمین قدرت را به دست خواهد گرفت. او از به قدرت رسیدن اخوان المسلمین ابراز نگرانی کرد. گزارش‌ها حاکی از این است که در دیگر شهرهای مصر نیز نا آرامی‌هایی علیه حکومت حسنی مبارک وجود دارد.[۶۸]

عاقبت، در یازدهم فوریه (بیست‌ودوم بهمن) عمر سلیمان اعلام کرد حسنی مبارک پس از سی سال از مقام ریاست جمهوری استعفا داد و هم‌اکنون، قدرت در دست ارتش مصر است.[۶۹]

[ویرایش] رخدادهای پس از رفتن مبارک

دو روز پس از استعفاء مبارک، در روز 13 فوریه 2011 دولت نظامی (موقت) اعلام کرد تا برگزاری انتخابات مجلس و ریاست جمهوری که در شش ماه دیگر انتخاب می شود بر سر قدرت خواهند ماند. کابینه ارتشی مصر نیز مجلس را منحل اعلام کرد.[۶۸]

[ویرایش] ۳ مارس

احمد شفیق، نخست‌وزیر دولت موقت مصر از سمت خود استعفاء کرد، شورای عالی نیروهای مسلح عصام شرف، وزیر حمل و نقل سابق را به عنوان نخست‌وزیر مصر برگزید.[۷۰] احمد شفیق به‌دنبال درخواست انقلابیون این کشور برای حذف شخصیت‌های وابسته به نظام حسنی مبارک، رئیس‌جمهوری سابق و تشکیل دولت انتقالی تکنوکرات از مقام خود کناره گرفت. شورای عالی نیروهای مسلح مصر در پیامی در صفحه این شورا در شبکه اجتماعی فیس‌بوک، اعلام کرد که استعفای احمد شفیق را که در روزهای آخر حسنی مبارک او را به این سمت انتخاب کرد، پذیرفته است.[۷۱]

[ویرایش] ۲۱ مارس

۷۷ درصد از رای‌دهندگان مصری از اصلاحات در قانون اساسی بطور قاطع حمایت کردند. مهم‌ترین این تغییرات عبارتند از: «کاهش دوره ریاست‌جمهوری از شش سال به چهار سال و محدود کردن آن به دو دوره»، «ملزم کردن رئیس‌جمهور به انتخاب یک معاون طی ۳۰ روز پس از انتخابات» و «اعمال شرایط جدید برای نامزدهای ریاست‌جمهوری از جمله این‌که حداقل سن آنها باید ۴۰ سال باشد و همسر غیرمصری نداشته باشند». دو گروه سیاسی اصلی مصر، حزب دمکراتیک ملی وابسته به حسنی مبارک و اخوان‌المسلمین از این اصلاحات حمایت کرده‌اند.[۷۲]

[ویرایش] ۹ سپتامبر

معترضان مصری روز جمعه با پتک و میله‌های فلزی بخشی از دیوار حفاظتی سفارت اسرائیل را خراب کردند و وارد یکی از اتاق‌های واقع در طبقات اولیه این ساختمان ۲۱ طبقه شدند.[۷۳] معترضین مصری توانستند بخش هایی از سفارت اسرائیل در قاهره را برای مدت زمان كوتاهی به اشغال خود درآوردند. آنها در هنگام اشغال چند طبقه از برج سفارت اسرائیل, بخش‌هایی از اسناد و مدارك سفارت را از پنجره به بیرون ریختند و پرچم اسرائیل را پایین كشیدند. سفیر اسرائیل در قاهره در اعتراض به این حوادث, مصر را ترك كرده است. علاوه بر سفیر اسرائیل, دیپلمات‌های اسرائیلی نیز به همراه خانواده‌های خود با استفاده از یك فروند هواپیمای اسرائیلی اختصاصی قاهره را به مقصد تل آویو ترك كردند.[۷۴]

[ویرایش] اقتصاد مصر در خلال اعتراضات

اعتراضات سراسری ۲۰۱۱ مصر در شرایطی اتفاق افتاد که ۴۰٪ مردم مصر دارای درآمدی کمتر از ۲ دلار در روز هستند و آخرین آمار، نرخ تورم در این کشور را ۱۳٪ اعلام می‌کند. شکاف طبقاتی در مصر در آستانه بحران‌های این کشور بسیار بیشتر از حالت استاندارد جهانی می‌باشد. پمپ بنزین‌ها، فروشگاه‌ها و بانک‌ها در اعتراضات گسترده مصر به کلی تعطیل و غیر فعال هستند و حرکت اقتصاد مصر با این احوال به کلی متوقف شده‌است.[۳۶] علاوه بر بانک‌ها، بازار سهام نیز در ۱ فوریه ۲۰۱۱ در مصر تعطیل بود.[۷۵] اعتراضات خیابانی در مصر و توقف چرخه صنعت گردشگری در این کشور، روزی 500 میلیون یورو به اقتصاد مصر ضرر زده است. [۷۶]

[ویرایش] محدودیت‌های رسانه‌ای

حکومت مصر در برخورد با اعتراضات به قطع پوشش تلفن همراه در میدان التحریر در روز ۲۵ ژانویه و فیلترینگ وب‌سایت‌های مخالفان روی آورد. این شیوه را پیشتر ایران در جریان اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ و تونس در قیام تونس (۲۰۱۰–۲۰۱۱) آزموده بودند.[۷۷] در روزهای پنجشنبه ۲۷ و جمعه ۲۸ ژانویه نیز اینترنت، تلفن همراه و پیام کوتاه قطع شد.[۷۸]

[ویرایش] تغییر در دولت

حسنی مبارک در اواخر شب جمعه ۲۸ ژانویه در نخستین سخنرانی تلویزیونی خود از زمان شروع تظاهرات به مردم وعده داد برای اصلاحات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، مانند افزایش دمکراسی و آزادی‌های شهروندی و حل مشکل بیکاری تلاش کند. او هم‌چنین از دولت احمد نظیف، نخست‌وزیر این کشور خواست استعفا دهد و از تشکیل دولت جدید خبر داد. حسنی مبارک هم‌چنین از عمل‌کرد نیروهای امنیتی در برخورد با مخالفان دفاع کرد.[۷۹][۸۰] انحلال دولت صبح روز بعد به طور رسمی اعلام شد.

حسنی مبارک پس از منحل کردن کابینه، ژنرال عمر سلیمان، رئیس سازمان اطلاعات مصر را به عنوان معاون خود و احمد محمد شفیق، وزیر هوانوردی را به عنوان نخست‌وزیر منصوب کرد. این برای نخستین بار در طول حکومت ۳۰ ساله مبارک است که وی معاونی را برای خود انتخاب می‌کند.[۲۱] براساس قانون اساسی مصر در صورت استعفاء یا فوت رییس جمهور، وظایف وی را جانشین او بر عهده خواهد گرفت.[۸۱][۸۲]


[ویرایش] بازتاب بین المللی

نوشتار اصلی: بازتاب جهانی انقلاب ۲۰۱۱ مصر

در خلال رخدادهای سیاسی مصر و اعتراضات سراسری در مصر که از ۲۵ ژانویه آغاز گردید، به استثناء چند کشور خاورمیانه، اکثر کشورها و سازمان‌های بین المللی از جنبش آزادیخواهی در مصر حمایت کردند و خواهان برابری، آزادی بیان و قلم و رفع معضلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در مصر شدند. در طول این اعتراضات بیشتر کشورها خواهان حذف هر نوع خشونت از طرف مقامات مصری بر معترضین مصری شدند.

[ویرایش] محاکمه مبارک

حسنی مبارک در قفس اتهامی

در تاریخ ۲ اوت ۲۰۱۱ حسنی مـبارک رئیس‌جمهور برکنار شده مصر به همراه پسرانش علاء مبارک و جمال مبارک و حبیب العادلی وزیر پیشین کشور مصر و ۶ نفر از افسران ارشد پلیس، در دادگاه جنایی قاهره حاضر شد تا تفهیم اتهام شوند. به نوشته روزنامه مصری الیوم السابع، علاء و جمال مبارک پسران رئیس‌جمهور سابق مصر روز گذشته در ساعت ۴ بامداد به‌ منظور حضور در دادگاه جنایی قاهره به قضاوت احمد رفعت از زندان مزرعه طره با خودروهای ضدگلوله و تحت تدابیر شدید امنیتی به مقر آکادمی پلیس انتقال داده شدند. در همین حال و در خارج از فضای دادگاه، درگیری‌هایی نیز میان طرفداران و مخالفان مبارک درگرفت که به زد و خورد و زخمی شدن ۵۳ نفر منجر شد. در ساعت ۵ و ۸ دقیقه بامداد هواپیمای حامل حسنی مبارک از فرودگاه بین‌المللی شرم‌الشیخ در فرودگاه نظامی الماظه به زمین نشست و پس از آن با هلی‌کوپتری به آکادمی پلیس انتقال داده شد و در ساعت ۹ صبح هلی‌کوپتر به زمین نشست و مبارک با آمبولانسی به دادگاه انتقال داده شد. در همین حال، متهمان به‌ترتیب حبیب العادلی، احمد محمد رمزی، عدلی فاید، حسن محمد عبدالرحمن، اسماعیل الشاعر، اسامه المراسی، عمرالفرماوی، علاء مبارک، جمال مبارک و پس از همه آنها حسنی مبارک درازکشیده بر تخت بیمارستان در هوشیاری کامل، در قفس اتهامی حاضر شدند. در پایان خواندن اتهامات توسط قاضی دادگاه، همه متهمان اتهامات مطرح شده را رد کردند. احمد رفعت قاضی دادگاه پیش‌ از پایان جلسه اعلام کرد که جلسه بعدی محاکمه مبارک در ۱۵ اوت برگزار خواهد شد و وی تا آن زمان در بیمارستان آکادمی پلیس باقی خواهد ماند. حسنی مبارک رئیس‌جمهور سابق مصر در ۱۱ فوریه و در پی پیروزی انقلاب مردم از قدرت کناره گرفت و از زمان صدور حکم بازداشت، وی برای انجام تحقیقات در ماه آوریل، در بیمارستان شرم‌الشیخ به سر می‌برد.[۸۳]

سومین جلسه دادگاه حسنی مبارک در تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۱۱ برگزار گردید. دادگاه او در حالی در ساختمان آکادمی پلیس در قاهره برگزار شد که ده وکیل کویتی که برای دفاع از حسنی مبارک خود را به قاهره رسانده بودند، اجازه ورود به دادگاه را پیدا نکردند. بررسی رفتار نیروهای پلیس در روزهای انقلاب مصر، یکی از محورهای اصلی در دادگاه مبارک بود. در دادگاه علاوه بر حسنی مبارک، پسرانش علاء و جمال مبارک و وزیر داخلی‌اش حبیب العادلی به همراه ۶ نفر از معاونان سابق بلندپایه وزارت داخلی حضور داشتند. سومین دادگاه محاکمه مبارک که ساعت یک بعدازظهر به وقت محلی تشکیل شده بود با حضور سه تن از شاهدانی که در هنگام اعتراضات مردم مصر در اتاق جنگ وزارت کشور حضور داشتند، ادامه یافت. این شاهدان برای اینکه از اظهارات ضد و نقیض خودداری کنند در اتاق‌های جداگانه حضور داشتند. همزمان با تشکیل جلسه دادگاه، در بیرون از آکادمی پلیس درگیری‌های نسبتاً شدیدی بین نیروهای مخالف حسنی مبارک به وجود آمد که در این درگیری‌ها تعدادی و از جمله یک زن مجروح و تعدادی هم دستگیر شدند. همچنین در این دادگاه زمانی که برخی از وکلای حسنی مبارک عکس وی را در دادگاه بر روی دست گرفته بودند، واکنش برخی از حضار را به همراه داشت، به گونه‌ای که آنان نیز عکس‌های حسنی مبارک را در دادگاه به آتش کشاندند. البته هنگام بالا بردن عکس حسنی مبارک در دادگاه قاضی دادگاه مخالفتی با این کار انجام نداد. [۸۴]

[ویرایش] حکم دادگاه

سرانجام ۱۳ خرداد ۱۳۹۱ حسنی مبارک از اتهام‌های مالی تبرئه و برای کشتار تظاهرکنندگان به زندانی ابد محکوم شد. حبیب عادلی وزیر کشورش نیز به همین حکم محکوم شد.[۸۵]

این حکم اعتراض بسیاری از مردم را -که انتظار حکم اعدام برای مبارک داشتند- برانگیخت و درون[۸۶] و بیرون[۸۷] دادگاه مردم با هواداران مبارک درگیر شدند. اعتراض به قاهره محدود نبود و چندین شهر مصر را فراگرفت.[۸۸]

[ویرایش] حمله به سفارت اسرائیل در قاهره در ۹ سپتامبر ۲۰۱۱

به گزارش دویچه‌وله، جمعه شب به تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۱، صدها نفر از معترضان مصری در قاهره به سفارت اسرائیل حمله کردند و به پیرو آن سفیر اسرائیل از این کشور خارج شد. صدها نفر از تظاهرکنندگان مصری نخست با پتک و دیلم، دیوار دو و نیم متری در برابر سفارت اسرائیل در قاهره را فرو ریختند. سپس یکی از تظاهرکنندگان پرچم اسرائیل را پایین کشید و آن را به میان جمعیت پرتاب کرد. این در حالی است که نیروهای امنیتی در مصر در آغاز تظاهرات واکنشی از خود نشان ندادند، اما در ساعات پایانی شب و با وخیم‌تر شدن اوضاع، میان مردم معترض و نیروهای امنیتی درگیری‌های شدیدی به وجود آمد که در نتیجه آن سه نفر کشته و بیش از هزار نفر از معترضان زخمی شدند. تظاهرکنندگان همچنین به سوی ماموران پلیس سنگ پرتاب کردند و به یک پاسگاه پلیس در نزدیکی سفارت اسرائیل حمله کردند. پلیس برای مقابله با این حمله، گاز اشک‌آور شلیک کرد. این در حالی است که برخی از خبرگزاری‌ها از صدای شلیک گلوله نیز خبر داده‌اند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در ساعات پایانی جمعه شب، صدای گلوله در اطراف سفارت اسرائیل شنیده شد. اما هنوز معلوم نیست چه کسی تیراندازی کرده‌است. با این وجود در پایان، تظاهرکنندگان موفق شدند وارد بخشی از سفارت اسراییل شوند و هزاران سند را از پنجره‌ها به بیرون پرتاب کنند. سفیر رژیم اسرائیل، پس از تسخیر سفارتخانه به همراه خانواده و کارمندان سفارت به اسراییل بازگشته‌اند. تلویزیون دولتی مصر نیز پس از خروج سفیر اسراییل از مصر در گزارشی اعلام کرد که سفیر اسرائیل در مصر پیشتر با یکی از ژنرال‌های شورای نظامی حاکم بر مصر ملاقات کرده بود و سفیر اسراییل در این دیدار نگران و مضطرب به نظر می‌رسیده‌است. [۸۹]

[ویرایش] راهپیمایی جمعه ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱

مردم مصر روز جمعه ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱ در تظاهراتی با عنوان جمعه بازپس‌گیری انقلاب، در میدان تحریر قاهره تجمع کردند. مهمترین دلیل خشم روزهای اخیر انقلابیون مصر، قانونی است که شورای نظامی این کشور برای انتخابات پارلمانی این کشور تصویب کرده‌است. قانونی که مجلس این کشور را در اختیار طرفداران حسنی مبارک قرار می‌دهد. [۹۰]

[ویرایش] راهپیمایی روز جمعه ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ روز باز پس گیری انقلاب

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از رسانه‌های مصر، تظاهرات کنندگان مصری در روز جمعه ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ در میدان التحریر در قاهره تجمع کردند. لغو قانون فوق العاده، تعدیل قانون انتخاباتی، اجرای قانون جلوگیری از فعالیت سیاسی بازماندگان حزب حاکم سابق تا ۱۰ سال آینده و تعیین جدول زمان بندی برای انتقال قدرت از شورای نظامی به یک حکومت غیر نظامی را خواستار شدند. لغو محاکمه‌های نظامی و احکام صادره در دوره‌های گذشته و ازسرگیری این محاکمه‌ها در دادگاه‌های غیر نظامی، پاکسازی وزارت کشور و وزارت اطلاع رسانی، تضمین استقلال دستگاه قضایی و پاکسازی آن، آزادی تاسیس سندیکاها و اتحادیه‌های مستقل و لغو قانون جرم دانستن اعتصابات از دیگر خواسته‌های مردم مصر است که در تظاهرات این روز بر آن پافشاری شد. بر اساس این گزارش، بسیاری از احزاب و نیروها و جنبش‌های سیاسی خواستار مشارکت در جمعه بازپس گیری انقلاب شده‌اند که مهمترین آنها جنبش ششم آوریل، کمیته هماهنگی گروه‌های مردمی، ائتلاف جوانان انقلاب، جنبش قبطی‌های بدون قید و بند، احزاب الوفد، الوسط، الغد الجدید، الکرامه، الناصری، العدل، جبهه دموکراتیک هستند. احزاب و گروههایی از جمله اخوان المسلمین، حزب آزادی و عدالت، جنبش سلفی، جماعت اسلامی، حزب مصریهای آزاده و حزب اتحاد مصری عربی اعلام کرده‌اند در تظاهرات جمعه ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ مشارکت نخواهند کرد. [۹۱] [۹۲]

[ویرایش] پیوند به بیرون

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ روز خشم موجود است.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اعتراضات سراسری مصر موجود است.
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به شعارهای مردم مصر علیه حسنی مبارک در ویکی‌گفتاورد موجود است.

[ویرایش] منابع

  1. ↑ بخش جعبه اطلاعات مناقشه شهری مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «۲۰۱۱ Egyptian protests»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ فوریه ۲۰۱۱).
  2. ↑ Wyre Davies. "Egypt unrest: protesters hold huge Cairo demonstration". BBC News. http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12331520. Retrieved ۱ February ۲۰۱۱. 
  3. ↑ "Live Blog". Al Jazeera English. 29 January 2011. http://blogs.aljazeera.net/middle-east/2011/01/29/live-blog-291-egypts-protests-continue. Retrieved 29 January 2011. 
  4. ↑ "Protesters Back on Egypt Streets". Al Jazeera English. 29 January 2011. http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/01/201112974149942894.html. Retrieved 29 January 2011. 
  5. ↑ "Egypt: Mubarak Sacks Cabinet and Defends Security Role". BBC News. 29 January 2011. http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11777943. Retrieved 29 January 2011. 
  6. ↑ "Protests in Egypt — As It Happened (Live Blog)". The Guardian. 26 January 2011. http://www.guardian.co.uk/world/blog/2011/jan/26/egypt-protests#block-11. Retrieved 26 January 2011. 
  7. ↑ [۱]ویکی‌پدیای انگلیسی مقاله:2011 Egyptian protests
  8. ↑ بخش فارسی صدای آمریکا
  9. ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «۲۰۱۱ Egyptian protests»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ فوریه ۲۰۱۱).
  10. ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «۲۰۱۱ Egyptian protests»، ویکی‌پدیای انگلیسی (ساده)، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱ فوریه ۲۰۱۱).
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ Egypt braces for nationwide protests Jailan Zayan. AFP
  12. ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «ثورة 25 يناير»، ویکی‌پدیای عربی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۳ فوریه).
  13. ↑ [خبرگزاری عصر ایران]. «سرایت ناآرامی‌های تونس به مصر». 
  14. ↑ [خبرگزاری تابناک]. «خودسوزی یک جوان معترض در مصر». 
  15. ↑ Q+A-How will Egypt's protests affect Mubarak's rule? Reuters, 25 Jan 2011
  16. ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Egyptian Revolution of 2011»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۳ فوریه ۲۰۱۱).
  17. ↑ [خبرگزاری تابناک]. «فردا روز «جمعه خشم» در مصر». 
  18. ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ Protesters back on Egypt streets Aljazeera, 29 Jan 2011
  19. ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ Thousands in Cairo defy curfew, demand change MAGGIE MICHAEL and DIAA HADID, Associated Press, 29 Jan 2011
  20. ↑ اخبار بخش بی بی سی فارسی به تاریخ ۲۸ ‍‍ژانویه ۲۰۱۱ همچنین اخبار شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران در همان روز
  21. ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Egypt tense after night of unrest, Aljazeera, 30 Jan 2011
  22. ↑ Live Blog - Egypt Protests Aljazeera
  23. ↑ اخبار صدای آمریکا بخش فارسی
  24. ↑ Cairo protesters stand their ground, Aljazeera, 30 Jan 2011
  25. ↑ Egyptian demonstrations calm down Jim Michaels, USA TODAY
  26. ↑ Egypt Opposition Leaders Form Committee to Negotiate With State Bloomberg, 30 Jan ۲۰۱۱
  27. ↑ An Open Letter to President Barack Obama Institute For Puplic Accuracy, 30 Jan ۲۰۱۱>
  28. ↑ 'Mega protest' planned in Egypt, Aljazeera, 31 Jan 2011
  29. ↑ *Egypt protests Aljazeera Live Blog
  30. ↑ اخبار سراسری شبکه شش سیمای جمهوری اسلامی ایران
  31. ↑ سایت تابناک[۲]
  32. ↑ Google News. Search for «Million-Strong March».
  33. ↑ "Egypt protesters call for million-man march - ABC News (Australian Broadcasting Corporation)". Abc.net.au. http://www.abc.net.au/news/stories/2011/01/31/3126194.htm. Retrieved ۳۱ January ۲۰۱۱. 
  34. ↑ "'Mega protest' planned in Egypt". Al Jazeera. ۳۱ January ۲۰۱۱. http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/01/20111316148317175.html. Retrieved 31 January 2011. 
  35. ↑ http://www.reuters.com/article/2011/01/28/us-egypt-protests-deaths-idUSTRE70R86L20110128ttp://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/02/2011212597913527.html
  36. ↑ ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ بخش فارسی تلویزیون صدای آمریکا
  37. ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی ایران
  38. ↑ ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ بخش فارسی اخبار بی بی سی
  39. ↑ اخبار ساعت ۱۰:۳۰ - ۱ فوریه ۲۰۱۱ شبکه ۲ سیمای جمهوری اسلامی ایران
  40. ↑ بخش فارسی بی بی سی فارسی
  41. ↑ ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ ۴۱٫۲ http://www.sarkhat.com/fa/news/135505988/سایت خبری سرخط
  42. ↑ Live Blog-Egypt Protests Aljazeera, 7 Feburary 2011
  43. ↑ ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ اخبار سراسری ساعت ۱۴:۰۰- ۲ فوریه ۲۰۱۱ شبکه یک سیمای ج. ا. ا
  44. ↑ Live Blog-Egypt Protests Aljazeera
  45. ↑ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «الاحتجاجات فی مصر ۲۰۱۱»، ویکی‌پدیای عربی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ فوریه ۲۰۱۱).
  46. ↑ اخبار سراسری شبکه خبر سیمای ج. ا. ا ساعت ۱۱:۴۵
  47. ↑ "Egypt Crisis: Violence Breaks Out Between Pro And Anti-Mubarak Supporters In Tahrir Square, Cairo". News.sky.com. http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Egypt-Crisis-Violence-Breaks-Out-Between-Pro-And-Anti-Mubarak-Supporters-In-Tahrir-Square-Cairo/Article/201102115920969?lpos=World_News_Carousel_Region_0&lid=ARTICLE_15920969_Egypt_Crisis%3A_Violence_Breaks_Out_Between_Pro_And_Anti-Mubarak_Supporters_In_Tahrir_Square%2C_Cairo. Retrieved ۲ February ۲۰۱۱. 
  48. ↑ "Civil war underway in Egypt?". ynetnews.com. http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4023068,00.html. Retrieved ۲ February ۲۰۱۱. 
  49. ↑ «Hundreds injured, one dead after Mubarak protesters and supporters clash» by Hadeel Al-Shalchi and Sarah El Deeb - Cairo, Egypt— The Associated Press - ۲ Feb. ۲۰۱۱ - The Globe and Mail - Retrieved 2 February 2011.
  50. ↑ «Egyptian clashes leave 3 dead, hundreds hurt» - Demonstrations continue in Cairo despite curfew - Wednesday, 2 February ۲۰۱۱ - CBC News - Retrieved 2 February 2011.
  51. ↑ اخبار شامگاهی بی بی سی فارسی 3 فوریه 2011
  52. ↑ Live Blog-Egypt protests Aljazeera, 3 Feb
  53. ↑ Live Blog Feb 4 Egypt Protests, Aljazeera
  54. ↑ الجزیرة نت
  55. ↑ اخبار سراسری ساعت 14 روز 5 فوریه 2011 شبکه یک صدا و سیمای ج.ا.ا
  56. ↑ Muslim Brotherhood joins talks on Egypt crisis; departure of Hosni Mubarak remains sticking point Laura King and Ned Parker, Los Angeles Times, 6 Feb 2011
  57. ↑ [پرس تی وی]. «محاصره پارلمان مصر از سوي معترضان». 
  58. ↑ Labour unions boost Egypt protests Aljazeera, 9 Feb 2011
  59. ↑ UPDATE 1-Three killed in Egypt desert clash with police Reuters, 9 Feb 2011
  60. ↑ [۳]
  61. ↑ بی بی سی فارسی اخبار ساعت ۱۹ -۱۰ فوریه ۲۰۱۱
  62. ↑ Mubarak likely to step down this evening - CIA chief, Reuters, Feb 10, 2011 11:07am EST.
  63. ↑ Egypt army takes charge, Mubarak to address nation
  64. ↑ Live Blog-Egypt Protest Aljazeera, 10 Feb
  65. ↑ بی بی سی فارسی - پخش زنده سخنرانی حسنی مبارک-شامگاه 10 فوریه 2011
  66. ↑ Live Blog-Egypt Protests Aljazeera, 10 feb 2011
  67. ↑ Mubarak leaves Cairo for Sinai as protests spread, The Washington Times, February 11, 2011.
  68. ↑ ۶۸٫۰ ۶۸٫۱ مقاله:Egyptian Revolution of 2011 بازیابی:13 فوریه 2011 [۴]
  69. ↑ Mubarak Steps Down as President, Army Takes Over, ABC News, Feb. 11, 2011.
  70. ↑ «عصام شرف، نخست‌وزیر مصر شد.» ‎(فارسی)‎. آفتاب نیوز. بازبینی‌شده در ۱۳ اسفند ۱۳۸۶. 
  71. ↑ شبکه تلویزیونی الجزیره تاریخ ۳ مارس ۲۰۱۱ اخبار شامگاهی
  72. ↑ بی‌بی‌سی فارسی
  73. ↑ «خروج سفیر اسرائیل از مصر در پی حمله معترضان مصری به سفارت اسرائیل». بی بی سی، 19 شهریور 1390. 
  74. ↑ «450زخمی در اشغال سفارت اسرائیل درقاهره+تصاویر». آینده، 19 شهریور 1390. 
  75. ↑ شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی ایران
  76. ↑ بخش فارسی بی بی سی
  77. ↑ Egyptians report poor communication services on Day of Anger Almasry alyoum, 25 january ۲۰۱۱
  78. ↑ Egypt tense after bloody protests, Aljazeera, 29 Jan ۲۰۱۱
  79. ↑ بی‌بی‌سی فارسی
  80. ↑ دویچه وله فارسی
  81. ↑ «مخالفان مصری: مبارک باید کنار برود». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹ ژانویه ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۱۱. 
  82. ↑ «رییس دستگاه امنیتی مصر معاون مبارک شد». همشهری آنلاین، ۲۹ ژانویه ۲۰۱۱. 
  83. ↑ «آغاز محاکمه پدرخوانده دیکتاتورهای عرب». همشهری آنلاین، ۱۲ مرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۵ مرداد ۱۳۹۰. 
  84. ↑ «حواشی سومین دادگاه دیکتاتور سابق مصر». تابناک، ۱۴ شهریور ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۵ شهریور ۱۳۹۰. 
  85. ↑ «مشروح احکام دادگاه جنایی قاهره علیه مبارک». خبرگزاری فارس، ۱۳/۳/۱۳۹۱. 
  86. ↑ «درگیری در دادگاه مبارک در اعتراض به حکم «حبس ابد دیکتاتور مصر» + فیلم». خبرگزاری فارس، ۱۳/۳/۱۳۹۱. 
  87. ↑ «درگیری مردم و نیروهای امنیتی مصر در اطراف دادگاه مبارک + فیلم». خبرگزاری فارس، ۱۳/۳/۱۳۹۱. 
  88. ↑ «گزارش فارس از جلسه امروز دادگاه مبارک و اعتراض‌ها به صدور حکم». خبرگزاری فارس، ۱۳/۳/۱۳۹۱. 
  89. ↑ «هجوم معترضان به سفارت اسراييل در مصر». روزنامه شرق. بازبینی‌شده در ۲۰ شهریور ۱۳۹۰. 
  90. ↑ «مردم مصر از چه خشمگین هستند؟». تابناک. بازبینی‌شده در ۹ مهر ۱۳۹۰. 
  91. ↑ «تظاهرات میلیونی مردم مصر در جمعه بازپس گیری انقلاب». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۰/۰۷/۰۸. بازبینی‌شده در ۷ آذر ۱۳۹۰. 
  92. ↑ «جمعه؛ تظاهرات روز بازپس گیری انقلاب در مصر». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در آذر ۱۳۹۰. 

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=انقلاب_مصر_(۲۰۱۱)&oldid=7061615»
ابزارهای شخصی

گویش‌ها
فضاهای نام
عملکردها
گشتن
چاپ/برون‌بری
جعبه‌ابزار
زبان‌های دیگر