طرح انتقال آب بهشت‌آباد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از طرح بهشت‌آباد)
پرش به: ناوبری، جستجو

طرح بهشت‌آباد عنوانی است که برای انتقال آب از چهار محال و بختیاری به اصفهان به کار برده می‌شود. این طرح بزرگ احداث تونل بهشت‌آباد بود که با ظرفیت انتقال سالانه یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب، آب را به فلات مرکزی منتقل می‌کند.[۱] طرح بهشت‌آباد در نهایت در میان مخالفت کارشناسان، مسئولان، نمایندگان و مهم‌تر از همه افکار عمومی استان‌های خوزستان و چهار محال و بختیاری، در آستانه استیضاح نامجو وزیر نیرو و با فشار مسئولان و نمایندگان استان‌های مرکز کشور، به ویژه اصفهان، در شورای عالی آب تصویب شد و وزارت نیرو اعلام کرد در هفته دولت سال ۱۳۹۰ طرح بهشت آباد کلنگ زنی می‌شود. این در حالی است که سازمان حفاظت محیط زیست کشور در سال ۱۳۸۶، مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۱۳۸۷ و سازمان مدیریت منابع آب ایران به عنوان متولی آب کشور در تیر ماه سال جاری به این طرح اشکالات فراوانی گرفتند و آن را تأیید نکردند.[۲] هدف اصلی این طرح توسعه کشاورزی است و با اجرای طرح بهشت‌آباد آب صنعت و کشاورزی اصفهان، یزد و کرمان تا ۲۰ سال آینده تأمین می‌شود این در حالی است که بسیاری از مناطق استان خوزستان از کم آبی رنج می‌برند. مخالفان این طرح مدعی هستند که این طرح بدون مطالعه همه‌جانبه مصوب شده و تنها منافع طرح برای استان اصفهان پرداخته شده و به مصارف حوزه‌های پایین دست توجهی نشده‌است. در پی اعلام خبر کلنگ‌زنی طرح انتقال آب بهشت‌آباد نمایندگان استان چهارمحال و بختیاری نیز در مجلس تحصن کردند.[۳] نمایندگان مردم خوزستان در مجلس نیز در تاریخ ۱۴ آذر ۱۳۹۵ و در صحن علنی مجلس با قطع سخنان رئیس جمهور، به انتقال آب کارون اعتراض کردند.[۴]

مشخصات فنی[ویرایش]

احداث تونلی به طول حدوداً ۶۵ کیلومتر با قطر شش متر و نیز احداث یک سد مخزنی با حجم یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب با ارتفاع ۱۸۴ متر از جمله مشخصات اصلی این طرح است. قرار است که این تونل در اعماق بیش از ۳۰۰ متری اراضی شرق استان چهارمحال و بختیاری احداث شود. ظرفیت انتقال سالانه این تونل حدود یک میلیارد مترمکعب تخمین زده شده‌است. میزان هزینه این طرح با توجه به نظر سازمان بازرسی کل کشور بیشتر از ده هزار میلیارد تومان می‌باشد.[۵][۶]

دلیل طرح[ویرایش]

طرح بهشت‌آباد عنوانی است که برای انتقال آب از منطقه زاگرس به فلات مرکزی ایران به کار برده می‌شود. این طرح در سال ۱۳۸۴ توسطِ مجلس، کد اجرایی خورد. در طرح اولیه، انتقال حدود ۱ میلیارد متر مکعب آب در دولت هشتم در نظر گرفته شده‌بود. اما با روی کار آمدنِ دولت نهم، این طرح متوقف شد. سپس و در جریان مطالعاتِ انجام شده در دوران دولت دهم حجم انتقال آب به ۵۸۰ میلیون متر مکعب کاهش یافت. این طرح سپس توسط مشاورین فرانسوی و اتریشی ارزیابی شد. هدف اولیه از این طرح رفع کمبودِ آبِ آشامیدنی و صنعتیِ استان‌های اصفهان، یزد، کرمان و چهارمحال بختیاری بود. این طرح شامل احداث سد ذخیره‌ای-مخزنی به ارتفاع حدود ۱۸۰ متر در محل تقاطع رودخانه‌های کوهرنگ و بهشت آباد است. حجم مخزن این سد حدود ۱میلیارد و ۸۰۰میلیون متر مکعب است. این سد آب بهار و زمستانه این دو رودخانه را تنظیم می‌کند. البته پیش از رسیدن آب به فلات مرکزی سهمِ استان‌های خوزستان و چهارمحال بختیاری داده خواهد شد. مهندس ممتازپور مدیر طرح انتقال آب بر آن است که انتقال آب با در نظر گرفتنِ تامین نیاز بالادست رودخانه در استان‌های چهارمحال بختیاری و خوزستان انجام خواهد شد و هیچ تاثیر منفی به شکل معناداری در پی نخواهد داشت. این در حالی است که در سه کیلومتری سد یک رودخانه ده متر مکعب در ثانیه‌ای یعنی ۳۰۰میلیون متر مکعبی به رودخانه بهشت آباد منتقل می‌شود و ده کیلومتر بعد نیز یک رودخانه بزرگتر وارد می‌شود. به گفته وی در این طرح تمام مصارف فعلی و آتی استان چهارمحال بختیاری تا نیم قرن آینده در نقطه‌ای که سد زده می‌شود پیش بینی شده است. از آنجا که متوسط میزان آب رودخانه کارون ۳۰میلیارد متر مکعب است برداشت نزدیک به نیم میلیارد متر مکعب تاثیر منفی معناداری بر کارون نخواهد گذاشت. همچنین درحالیکه کل سفره‌های آب زیرزمینی این منطقه در عمق حداکثر ۱۰۰ متری زمین است بیش از ۹۵ درصد طول تونل در عمق بیش از ۴۰۰ متری سطح زمین است و از منطقه زمین‌شناسی تقریباً غیرقابل نفوذ است و در نتیجه این طرح فاقد عوارض منفی زیست محیطی است.[۴] لازم است ذکر شود که سالیانه تنها نزدیک به ۲میلیارد و ۶۰۰میلیون مترمکعب آب از شهرستان سمیرم واقع در جنوب استان اصفهان پس از گذر از استان‌های کهگیلویه و بویر احمد و چهارمحال بختیاری به رودخانه کارون می‌ریزد.[۵] هدف این طرح تأمین آب شرب اصفهان و جلوگیری از خشک شدن زاینده‌رود است. انتقال غیراصولی و غیر علمی آب زاینده‌رود به استان‌های کرمان و یزد و شهر کاشان. احداث غیر منطقی و طبیعت ستیزانه صنایع بزرگ نظیر فولادسازی و پتروشیمی در حاشیه رودخانه در استان اصفهان که آب زیادی مصرف می‌کنند. پائین بودن راندمان کشاورزی در استانهای چهارمحال و بختیاری و اصفهان. کاشت محصولات کشاورزی پر مصرف نظیر برنج و ذرت علوفه‌ای، برداشت غیره اصولی و ناجوانمردانه آب در حد فاصل سد تا پل کله تا میزان پنجاه درصد از خروجی سداز بستر رودخانه و پمپاژ آن به دامنه‌های کوه‌ها برای کاشت و آبیاری درختان ویلاهای ساخته شده و باغ‌های میوه در استان چهارمحال و بختیاری از عوامل هدر رفت آب زاینده‌رود است.[۷]

وی اظهارداشت: اجرایی شدن پروژه انتقال آب به فلات مرکزی نه تنها برای استان اصفهان بلکه برای استان چهارمحال و بختیاری نیز سودمند است. زیرا دلیلی وجود ندارد تا این حجم آب که می‌تواند مشکل کم آبی بسیاری از استان‌ها را رفع کند به رودخانه کارون و پس از آن به خلیج فارس سرازیر شود. وی در ادامه گفت: بسته‌ای از سوی دولت برای استانداری ارسال شده که در آن برای اجرای پروژه‌های آبرسانی استان اصفهان از جمله طرح بهشت‌آباد به وزارت نیرو اجازه فروش ۳۸ میلیارد تومان اوراق قرضه داده شده‌است.

این در حالی است که سازمان حفاظت محیط زیست ایران در سال ۱۳۸۶، مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۱۳۸۷ و سازمان مدیریت منابع آب ایران در تیرماه ۱۳۸۹ به این طرح اشکالات فراوانی گرفتند و آن را تایید نکردند. هدف اصلی از این طرح توسعه کشاورزی است و با اجرای آن، بخشی از نیاز استان‌های اصفهان، یزد و کرمان به آب تا ۲۰ سال آینده تامین می‌شود. این در حالی است که بسیاری از مناطق استان چهارمحال و بختیاری از بی‎آبی رنج می‌برند و حتی در تامین آب شرب خود با مشکلات بسیاری روبرو هستند. این طرح بدون مطالعه همه‌جانبه مصوب شده و تنها کار کارشناسی آن برشمردن منافع طرح برای استان اصفهان بوده و به مصارف حوزه‌های پایین دست هیچ‌گونه توجهی نشده‌ است. مطالعه طرح انتقال آب از سرشاخه‌های کارون به فلات مرکزی در سال‌های پیش بدون نظارت مدیران اجرایی استان چهارمحال و بختیاری از طریق وزارت نیرو در دستور کار قرار گرفت و مطالعات اجرایی آن انجام گرفته و مسئولین استان اصفهان به شدت بر اجرای آن مصر هستند.[۸]

دیدگاه مخالفین طرح[ویرایش]

نوشته زیر نظر یکی از کارشناسان است و به منزله تایید یا رد گفته های ایشان نیست علی محمد آخوندعلی عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی و علوم آب دانشگاه چمران اهواز بحث انتقال آب را مشتمل بر دو بخش می‌داند؛ یکی مسائل فنی و زیست‌محیطی و دیگری عارضه‌ها و مزایایی که برای مبدأ و مقصد و بالعکس ممکن است در بر داشته باشد. وی معتقد است منهای خطه شمال، اکثر اراضی ایران جزء مناطق خشک محسوب می‌شود و بر اساس بیلان‌های موجود هر منطقه در طول تاریخ طبیعی خود شرایط و اکوسیستمی به خود می‌گیرد که سازگاری با آن شرایط برایش تعریف می‌شود؛ برای مثال کویر ویژگی‌های خاص خود را دارد که قابل تغییر و دست کاری نیست. خوزستان گرمترین منطقه کشور است و اهواز گرمترین مرکز استان در حالی که اصفهان نهایت گرمایش به ۳۸ درجه می‌رسد اما ما گرمای بالای ۵۰ درجه را در استان تجربه می‌کنیم؛ لذا در مناطق گرمتر میزان تبخیر آب نیز بالاتر است و این نکته‌ای است که باید مد نظر قرار گیرد. وی در ادامه گفت: از سوی دیگر زمین‌های بالقوه کشاورزی زیادی در استان خوزستان وجود دارد که اگر بخواهیم این زمینها را کشت کنیم کرخه، کارون و دز هم کفایت آبیاری این اراضی را نمی‌کند. این در حالی است که اکنون زیر یک میلیون هکتار از اراضی خوزستان کشت می‌شود.

آخوندعلی افزود: اگر زمین‌های قابل کشت خوزستان مدیریت شود می‌توانیم در سال ۲ تا ۳ دوره کشت داشته باشیم در حالی که در مناطق سرد و خشک بیشتر از یک دوره نمی‌توانند داشته باشند و به سرما می‌خورند. مشکل دیگری که اجرای طرح‌های انتقال آب در پی دارد برهم خوردن اکوسیستم‌های طبیعی است چرا که از قدیم‌الایام تمدن‌ها در کنار آبها شکل گرفته‌اند حال اگر این آب به محل دیگری منتقل شود چه اتفاقی برای این تمدن‌های قدیمی خواهد افتاد.

وی تصریح کرد: به نظر می‌رسد مطالعات اساسی در این خصوص صورت نگرفته، البته آنها ادعا دارند که مطالعه کرده‌اند اما آنها تنها مشخصات فنی تونل و آورد آب و شرایط فیزیکی را بررسی کرده‌اند و به سایر پیامدها و تبعات اجرای این طرح توجه نکرده‌اند اما طبق مطالعات زیست‌محیطی که بنده در این زمینه داشته‌ام اجرای طرح‌های انتقال آب آثار منفی بسیاری در بر دارد. آخوندعلی افزود: کارون به لجن زار تبدیل شده و آبی درون آن باقی نمانده و تعداد زیادی از آبزیان آن در خطرند. همچنین لکه‌های آلودگی وقتی آب کارون محدود می‌شود به درون آن پیشروی می‌کنند.

وی با اشاره به اینکه با وجود آب شیرین، هم رودخانه‌ها زنده می‌مانند و هم کشاورزی توسعه می‌یابد، گفت: در استان گرمی مثل خوزستان کارخانه‌ها و مردم نیاز مبرم به آب دارند.

این متخصص منابع آب با اظهار نارضایتی از برداشت بی محابای آب از سرشاخه‌های رودخانه‌های خوزستان یادآور شد: مگر خوزستان چقدر آب دارد؟ آیا تونل‌های ۱ و ۲ و ۳ کافی نبود و یا اینکه چون مشکلاتشان را حل کرد، اکنون طمع آنها زیادتر شده و از غفلت مسئولین مبدأ می‌خواهند به سود خود بهره‌برداری کنند به همین خاطر دائماً از طریق لابی با مسئولین ذی‌ربط و ایجاد فشار سعی دارند تا هر طور شده طرح‌های مورد نظر خود را اجرا کنند و حتی به آبراه‌های کم جان ما نیز رحم نمی‌کنند.

وی خطاب به مسئولین استان گفت: اگر مسئولین به آگاهی رسیدند و اقدامی در این رابطه انجام ندادند این مصداق خیانت است زیرا اگر کاری به دلیل عدم آگاهی باشد جهل است اما وقتی آگاهی ایجاد شد عدم برخورد قاطع خیانت تلقی می‌شود نه تنها مسئولین استان بلکه مسئولین کشوری نیز باید توجه ویژه به این موضوع داشته باشند.»» دکتر آخوندعلی تصریح کرد: طبق اخبار واصله برنامه‌ریزی آنها بر روی انتقال ۶ میلیارد متر مکعب آب از سرشاخه‌های کارون در سال است و قصد دارند مشکل آب شرب و کشاورزی فلات مرکزی را برطرف کنند. ما نیز با انتقال آب جهت شرب هیچ مشکلی نداریم اما این سیاست‌ها به گونه‌ای اتخاذ شده که مطمئنیم طرح‌های جدید برای تأمین آب کشاورزی است. این مسئله توجیه اقتصادی ندارد و زیانش بیش از سودش است و بودجه‌های کلان میلیاردی و دلاری می‌طلبد که تنها موجب اتلاف انرژی می‌شود. رئیس دانشگاه جندی شاپور دزفول خاطرنشان ساخت: بنده به عنوان یک متخصص هیدرولوژی حتی اگر خوزستانی هم نبودم و حتی در اصفهان زندگی می‌کردم، مخالف اجرای طرحی هستم که سیاسیون و برخی متخصصین جانبدار و در پی تأمین منافع منطقه‌ای و شخصی آن را طراحی کرده‌اند.

وی تأکید کرد: نگاه ما به این مسئله، ملی است نه منطقه‌ای؛ در غیر این صورت چرا ما در مورد نفت هیچ اعتراض و اظهار نظری نمی‌کنیم زیرا آن نیز یک مسئله ملی است. اما راجع به آب صد در صد حساس و مخالفیم و دلایل قانع کننده‌ای نیز داریم.»» آخوندعلی با اشاره به اینکه چند سال پیش نیز معاون وزیر نیرو مصر به اجرای این طرح بود و آخرالامر با موضع گیری و پیگیری‌های ما موضوع امنیتی اعلام شد، گفت: اگر بحث انتقال آب امنیتی است پس پیگیری آن به وزارت کشور باز می‌گردد و اما آیا ایجاد امنیت در یک نقطه به قیمت برهم خوردن امنیت در منطقه‌ای دیگر کار عاقلانه‌ای است.»»
دبیر جامعه اسلامی مهندسین استان خوزستان نیز معتقد است: نمایندگان استان‌های پیگیر انتقال آب تأکید دارند که کارون مازاد آورد یا آب زیادی دارد و این حجم آب دارد هدر می رودو بلا استفاده به دریا می‌ریزد، پس بگذارید استان‌های نیازمند از آن استفاده کنند. وزارت نیرو نیز به عنوان متولی آب کشور، خود را موظف به توزیع عادلانه آب می‌داند و معتقد است باید به دور از بخشی نگری و تعصب این مسئله پیگیری شود.

وی با اشاره به اینکه اولین اقدام ما برای جلوگیری از اجرای این طرح‌ها، اصلاح ذهنیت هاست، گفت: اگر در یک دورهٔ ۴۰ ساله حجم آب‌های موجود جاری در رودخانه‌ها و پشت سدهای استان را برآورد کنیم بر اساس این آمار می‌توانیم اثبات کنیم که تنها در مقاطع محدودی که ممکن است هر ۱۰ سال یکبار اتفاق بیفتد ما در استان بحث آورد زیاد آب را داریم.

وی تأکید کرد: آنها این موارد معدود را برجسته کرده و با آمار و ارقام به سود خود بازی می‌کنند که این امر منجر به نتیجه‌گیری‌هایی غلط در این خصوص می‌شود. وی با اشاره به اینکه نمایندگان استان در فضایی احساسی حرکت می‌کنند خاطرنشان ساخت: این شیوه چاره کار نیست و باید قدرتمند و مستدل برخورد نماییم تا به برخود متعصبانه محکوم نشویم که متأسفانه در این زمینه ضعیف عمل کرده‌ایم و نتوانسته‌ایم پاسخ شبهات را به صورت مناسب بدهیم و اگر هم گاهی اقدامی صورت گرفته، محدود به سمینارها و نشست‌هایی بوده که شاید هدف اکثر آنها بهره‌برداری‌های سیاسی برای انتخابات بود که این تیپ تفکر اثرات منفی دارد و کمکی به ما در استان نمی‌کند.

وی با اشاره به اینکه واقعیت‌های تلخ استان گویا و مشهود است، گفت: شرایط کشاورزی استان و محرومیت‌ها به گونه‌ای است که به راحتی به کسی مجوز برداشت آب و حفر چاه داده نمی‌شود. از سوی دیگر طرح احیای کشاورزی اراضی حاصلخیز خوزستان موسوم به طرح مقام رهبری نیز ۱۵ سال است معوق مانده، چرا؟ آن وقت ما را متهم به هدر دادن آب می‌کنند. شاید یک علت عدم اجرای طرح احیای کشاورزی استان، انتصاب رئیس جمهوری در سال ۷۶ است که با دیدگاه‌های سیاسی به خاستگاهش یزد رونق می‌بخشد و به طرحی با این درجه از اهمیت به سختی و آرامی اعتبار اختصاص داده می‌شود و آن وقت نمایندگان ما در سمینارها به راحتی از کنار این بحث‌ها می‌گذرند و حاضر نیستند افرادی را که کم‌کاری کرده‌اند، را معرفی و با آنها برخورد کنند.»»
فلسفی با اشاره به اینکه در دولت سازندگی نیز توجهی به خوزستان نشد، تأکید کرد: در واقع ما وارث ۱۶ سال برنامه‌ریزی جدی برای اجرای طرح‌های انتقال آب هستیم و اکنون نیز که شخص رئیس جمهور تمایل به ادامه این طرح‌ها ندارد، لابی‌های قدرتمندی شکل می‌گیرد که نظرات رئیس جمهور را به حاشیه می‌برد و یا او را متقاعد می‌کنند که مصداق آن پیگیری‌های نامجو وزیر نیرو و معاون اول رئیس جمهور است که به نظر می‌رسد نگاه عدالت محوری در ایشان (رحیمی) برجسته نیست چرا که به هر جا می‌رود وعده انتقال آب به کرمان و سیستان را می‌دهد و این نشان دهندهٔ آن است که ما باید تصمیمی اساسی در این خصوص اتخاذ کنیم.

فلسفی با تأکید بر اینکه استاندار و نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی باید هزینه کنند، گفت: باید دید چرا در جریان تنظیم بودجه اجازه داده شده به طرح‌های انتقال آب ردیف بودجه اختصاص یابد و طرحی که تنها در حد مطالعه بوده اکنون برچسب اجرا بر آن نصب شود و اعتبار اجرا بگیرد. آیا کم تحرکی از نمایندگان ما بوده یا آنها با زرنگی نمایندگان ما را دور زده‌اند؟ آن وقت نمایندگان ما به جای اظهار نظر در مجلس، در استان اعتراض می‌کنند که به دلیل تکرار این حرکات امر بر همگان مشتبه می‌شود که این حرف‌ها شعاری بیش نیست.

یک کارشناس آب نیز می‌گوید: اولین تونل انتقال آب از سرشاخه‌های کارون (کوهرنگ ۱) در سال ۴۶ کلنگش زده شد اما بحثی که در این میان مطرح است این است که اگر آبی در اینجا اضافه است تنها برای تأمین آب شرب سایر نقاط کشور از جمله فلات مرکزی منطقی و قانونی است و طبق عرف و حتی قوانین بین‌المللی مانعی برای انتقال آن نیست و به لحاظ فنی و کارشناسی قابل تعریف است. اما آنچه به نظر می‌رسد این است که داعیه داران اجرای طرح تونل بهشت آباد به اسم آب شرب در پی اهداف دیگری هستند و به قضیه به صورت جانبدارانه می‌نگرند که از نظر ما این مسئله هیچ توجیهی ندارد. وی خاطرنشان کرد: در تحقیقاتی که انجام داده‌ام اگر بخواهیم کل آب شرب فلات مرکزی تا دور افتاده‌ترین نقاط همچون بیرجند و بجنورد را طی ۲۰ سال آینده طبق نرخ رشد جمعیت تأمین نماییم به ۸۰۰ میلیون متر مکعب آب نیاز داریم در حالی که هم اکنون که ما داریم با هم صحبت می‌کنیم تنها از سه تونل کوهرنگ ۹۰۰ میلیون متر مکعب آب منتقل می‌شود. طرح بهشت آباد نیز که ابتدا با رقم ۱/۱ میلیارد متر مکعب طراحی شده بود و با اعتراضات صورت گرفته به ۸۰۰–۷۰۰ میلیون متر مکعب کاهش یافت باز هم مطمئنیم که این حجم آب جهت تأمین آب شرب نیست و اهداف دیگری دارد که دلایل مخالفت ما با اجرای این طرح است.

وی با اشاره به اینکه اجرای این طرح و اجرای سازه آن هزینه‌های بسیاری در بر دارد گفت: به جای هزینه کردن در این بخش می‌توان طرح‌های دیگر و به صرفه تری را اجرا کرد همچون کشور عربستان که بدون برخورداری از آب شیرین تنها با استفاده از آب شیرین کن و استفاده از آب دریا اکنون دومین صادر کننده گندم دنیاست آیا بندرعباس به کرمان نزدیکتر است یا اهواز، چرا آب شیرین کن نصب نمی‌کنند؟

این کارشناس آب همچنین در بخش دیگری از سخنان خود بر مقایسه زمین‌های کشاورزی در دو منطقه خوزستان و فلات مرکزی پرداخت و گفت: زمین‌های کویر اصلاً قابل مقایسه با زمین‌های درجه ۲ خوزستان هم نیستند و این در حالی است که ما یک میلیون هکتار زمین درجه یک قابل کشت داریم.

وی تصریح کرد: ما معتقدیم حداقل شفاف، پای میز مذاکره بیایند و این مسئله را برای ما توجیه کنند. اگر دلایل آنها قانع کننده بود، ما که متعصب نیستیم، ادلهٔ محکم آنان را می‌پذیریم. اما آنها ما را به هدر دادن آب محکوم می‌کنند. می‌خواهم از آنها بپرسم شما که خود با استفاده از آب‌های موجود اقدام به کاشت برنج در مزارع خود می‌کنید چرا برای آب شرب از این آب استفاده نمی‌کنید و به دیگران تهمت می‌زنید؟

وی در پاسخ به این پرسش که تونل بهشت آباد اکنون در چه مرحله‌ای از کار قرار دارد، گفت: آقای الماس وندی مدیر عامل شرکت منابع آب ایران یک ماه پیش در شهرکرد به صراحت اعلام کرد که بحث بهشت آباد منتفی است و ما برای انتقال آب از شاخه بازفت در حال مطالعه هستیم و در واقع این آخرین اظهار نظر پیرامون این طرح است.

این کارشناس آب در خصوص وظیفه مسئولین استان و نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: این اظهار نظر یک فرصت طلایی است تا ما در استان نیرویی متشکل از سیاسیون و متخصصین تشکیل داده و این طرح را به طور کامل متوقف نماییم.

بحث‌ها در مورد این پروژه به جایی رسید که نمایندگان اصفهان پس از سوال‌های متعدد از وزیر نیرو و به نتیجه نرسیدن خواهان و پیگیر استیضاح وزیر نیرو شدند. در همین رابطه محمد فیروزی نماینده نطنز، بادرود و قمصر در مجلس شورای اسلامی اظهار داشت: به دلیل عدم رعایت این موارد استیضاح وزیر نیرو را در دستور کار قرار داده‌ایم چرا که پیش از امضای نامه استیضاح، نمایندگان مختلف استان از طرق مختلف مانند طرح سئوال، مصاحبه با رسانه‌ها، تذکر در نطق‌های میان دستور و برگزاری جلسه با رئیس جمهور تمام سعی خود را برای بیان دیدگاه‌های خود و تذکر به مسئولان مربوطه از جمله وزیر نیرو انجام دادند.منبع شایان ذکر است اجرای طرح انتقال آب فلات مرکزی ایران موسوم به» بهشت آباد» با تونلی به طول ۶۴ کیلومتر، هم اکنون مراحل پایانی طراحی و مطالعه خود را طی می‌کند.

طرح یادشده علاوه تأمین آب استان چهارمحال وبختیاری، برای تأمین بخشی از آب شرب استانهای یزد، کرمان و اصفهان در دستور کار دولت قرار گرفته است.

عوارض و خسارات[ویرایش]

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز در فروردین سال ۱۳۸۷، در شماره مسلسل ۸۹۳۵، گزارشی تحت عنوان «انتقال آب بین حوضه‌ای بهشت‌آباد، به فلات مرکزی» منتشر کرد. در این گزارش محورهای اصلی شامل انتقال آب حوضه‌ای در گستره جهانی، معیارهای ارزیابی در طرح‌های انتقال آب بین حوضه‌ای، انتقال آب بین حوضه‌ای در ایران، تحلیل اجمالی انتقال آب بهشت‌آباد به زاینده‌رود، چالش‌های انتقال آب حوضه به حوضه، ضرورت‌ها و توصیه‌ها و سؤال‌های مطرح در مورد طرح بهشت‌آباد، مطالب بسیار مهم و ارزشمندی ارائه شد.[۹]

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست ایران با این طرح مخالفت کرده و با معرفی کردن بحران دریاچه ارومیه به عنوان نمود عینی طرح‌های آبی بی‌برنامه از ادامه این طرح ابراز نگرانی کرد[۱۰]؛ چرا که در پروژه انتقال آب بهشت آباد نه تنها اصول زیست‌محیطی برقرار کننده تعادل بوم شناختی مناطق مبدأ و مقصد مد نظر قرار نگرفته بلکه تحت تأثیر تصمیماتی غیرفنی و آلوده به سیاست، ملاحظات فنی هم در احداث سد و نحوه انتقال آب رعایت نشده و این پروژه را هم از نظر ملاحظات زیست‌محیطی و هم استانداردهای فنی مردود کرده است. بر اساس مطالعات صورت گرفته و داده‌هایی که از طریق اکتشافات سطحی و زیر سطحی زمین در منطقه اردل به دست آمده است؛ عامل اصلی وقوع لغزش در این منطقه، فشار آب از طریق افزایش سطح آب‌های زیرزمینی و یا تماس با آب سطحی است که با احداث سد بهشت آباد در این منطقه، تمامی توده‌های مارنی دچار لغزش‌های شدید شده و تمامی منطقه را با کانون‌های جدیدی از لغزش مواجه کرده و حتی میلیاردها تومان هزینه‌های سال‌های گذشته که برای مهار لغزش زمین در این منطقه حساس صورت گرفته بود به هدر رفته و خسارت‌های جبران ناپذیری را در تنوع زیستی منطقه، در هر دو حوزه گیاهی و جانوری برجای خواهد گذاشت. البته علاوه بر مشکلات فنی این پروژه، خسارت‌های ناشی از آن در تمامی حوزه‌های زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی همواره مورد تأکید نهادهایی مانند مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۱۳۸۷، شرکت مدیریت منابع آب ایران و سازمان حفاظت محیط زیست کشور بوده.[۱۱]

مخالفت‌ها و اعتراضات[ویرایش]

تعدادی از اهالی استان چهارمحال و بختیاری در چند تجمع به شیوهٔ آب‌رسانی به مناطق مرکزی ایران اعتراض کردند.[۱۲] در ادامه اعتراض‌های نمایندگان مجلس و مسئولین استان خوزستان به سخنان اخیر آقای هاشمی رقسنجانی که انتقال آب کارون را باقیات صالحات دانسته‌ و گفته‌اند که این انتقال باید به هر قیمت صورت بگیرد. این بار سیدراضی نوری نماینده مردم شوش در مجلس دهم نیز به سخنان آقای هاشمی رقسنجانی اعتراض کرد. سید راضی نوری اظهار داشت: بی‌آبی، مشکل آب شرب در شهرها و روستاها و هزاران مشکل زیست‌محیطی دیگر در استان خوزستان به خاطر انتقال آب کارون پیش‌ آمده‌است.[۱۳] اعتراضات مردم و حتی نمایندگان با سانسور شدید شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی مواجه شد و برخی خبرگزاری‌ها به طور محدود به آن اشاره کردند.

در صبح روز ۱۴ آذر ۱۳۹۵ خورشیدی، حسن روحانی که برای تقدیم لایحه بودجه به مجلس آمده بود با اعتراض نمایندگان مردم خوزستان و چهارمحال بختیاری در صحن علنی مجلس مواجه شد. نمایندگان خوزستان و چهارمحال بختیاری با حضور در جلوی تریبون مانع از سخنرانی حسن روحانی شدند. پس از وقفه چند دقیقه‌ای در این سخنرانی، علی لاریجانی با دخالت در موضوع و درخواست از نمایندگان، راه را برای ادامه سخنرانی حسن روحانی هموار کرد. فریدون حسنوند نماینده مردم اندیمشک در مجلس، در گفتگو با خبرنگار رهیاب گفت: این تجمع اعتراضی به دلیل مصوبه محرمانه هیئت دولت برای انتقال آب از سرچشمه رودخانه‌های استان خوزستان صورت گرفت. وی با اشاره به پیگیری این موضوع توسط روسای کمیسیون انرژی و برنامه و بودجه مجلس، بیان کرد: انتقال آب از خوزستان به فلات مرکزی بر خلاف نص صریح قانون و مصوبه‌های شورای عالی آب است.[۱۴] علی ساری نماینده مردم اهواز در مجلس نیز اظهار داشت: دفتر ریاست جمهور طی نامه‌ای به وزیر نیرو دستور داده تا به تامین اعتبار انتقال آب و بحث ساخت تونل بپردازد؛ این بدین معنی است که همه در دولت برای بحث انتقال آب بسیج شده‌اند. وی افزود: بر این اساس امروز (۱۴ آذر ۱۳۹۵) وقتی که آقای حسن روحانی به مجلس آمد، قبل از شروع جلسه علنی مجلس نامه‌ای ۷ صفحه‌ای‌ که براساس مطالعات و گزارشات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تهیه شده بود، تقدیم ایشان شد. در این نامه ۷ صفحه‌ای‌ آمده که کارشناسان این مرکز به این نتیجه رسیده‌اند که این کارها نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه مشکلات زیادی را به وجود می‌آورد. نماینده مردم اهواز ادامه‌داد: کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس، خوزستانی نیستند که بتوان گفت از روی غرض‌ورزی این نامه را نوشته‌اند. وی افزود: در ابتدای حضور آقای حسن روحانی در مجلس، با ایشان و همراهانشان در این زمینه صحبت شد اما عده‌ای اعلام می‌کردند که در جریان نیستند ‌یا موضوع را رد می‌کردند اما وقتی با اصل نامه (نامه دفتر ریاست جمهوری مبنی بر تامین اعتبار انتقال آب) مواجه شدند، ‌مساله را تایید کردند و به همین علت مجمع نمایندگان استان به صورت یکپارچه از ریاست جمهوری خواستند که نسبت به این نامه که در حال طی کردن مراحل قانونی خود است، ‌دستور لغو دهند اما رییس‌جمهور سعی کردند تا با جواب‌های کاملا دیپلماتیک‌ به نمایندگان پاسخ دهند و به نوعی تلاش کردند تا فضا را تغییر دهند. نماینده مردم اهواز اضافه کرد: صحیح نیست برای آبادی یک استان، استان دیگری نابود شود، وی خاطرنشان‌کرد: انتقال آب فقط برای آب شرب نیست و میزان انتقال آب گواه این مساله است که آب برای مصارف دیگر منتقل می‌شود و تنها برای مصرف شرب نیست. اما حتی اگر فقط برای مصرف آب شرب نیز باشد، نمی‌توان یک استان را از آب شرب بی‌بهره کرد تا به استانی دیگر آب شرب رساند.[۱۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «طرحی که رمق خوزستان را می‌گیرد». آب نما نیوز، ۱۳۸۹/۰۶/۱۶. بازبینی‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۰. 
  2. «گزارش انتقادی «فارس» از طرح انتقال آب بهشت آباد». ایبنا نیوز، ۲۴ مهر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۰. 
  3. «نامه نماینده اردل به استاندار اصفهان: تمکین کن». ۲۴ مهر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۰. 
  4. «اعتراض نمایندگان خوزستان». شبکه اطلاع رسانی دانا، ۱۴ آذر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  5. «رسانه‌ها به دنبال علت خشک شدن زاینده‌رود باشند». ایسنا، ۱۱ شهریور ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  6. «نارضایتی مسئولان چهارمحال و بختیاری از اجرای طرح انتقال آب بهشت‌آباد». خبرگزاری تسنیم، ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  7. «مواضع سایت تابناک در طرح انتقال آب بهشت آباد». آب نما نیوز، ۱۳۹۰/۰۶/۲۶. 
  8. «کسی حق دخالت در منابع آب چهارمحال و بختیاری را ندارد». خبرگزاری فارس، ۱۴ آبان ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  9. «تونل ۶۵ کیلومتری بهشت آباد؛ خدمت یا خیانت؟». آب نما نیوز، ۱۳۹۰/۰۳/۲۳. بازبینی‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۰. 
  10. «مخالفت محیط زیست با انتقال آب بهشت آباد». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۳/۳/۱۸. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  11. خاکپور، هومان. «مردود شدن پروژه انتقال آب بهشت آباد درآزمون فنی». ایبنانیوز، شنبه ۵ فروردین ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  12. «اعتراض مردم چهارمحال و بختیاری به حفر تونل بهشت‌آباد و گلاب ۲». کیهان، ۲۹ فروردین ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  13. سید راضی نوری. «سید راضی نوری: تشنه گذاشتن مردم خوزستان باقیات صالحات نیست». اکسین پرس، ۲۸ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  14. «تجمع اعتراضی نمایندگان خوزستان در مجلس به دلیل مصوبه محرمانه دولت برای انتقال آب بود». شبکه اطلاع رسانی دانا، ۱۴ آذر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵. 
  15. «بحث انتقال آب صدای نمایندگان خوزستان را درآورد». وب سایت ایسنا، ۱۴ آذر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۴ آذر ۱۳۹۵.