بروجن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بروجن
اورجن
Siasard.jpg
کشور ایران
استانچهارمحال و بختیاری
شهرستانبروجن
بخشمرکزی
نام(های) پیشینارجست
سال شهرشدن۱۳۱۲شمسی
مردم
جمعیت۵۷۷۰۱ نفر (سرشماری سال ۹۵)
جغرافیای طبیعی
مساحت۲۵۱۳ کیلومتر مربع[۳]
ارتفاع۲۱۹۷ متر
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامیخدیجه ربیعی[۴]
شهرداررامین ریاحی(سرپرست شهرداری)
ره‌آوردگز، پولکی، نبات، قالی، قالیچه، گیوه، نمد
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۸
وبگاهborujen.ir
تابلوی خوش‌آمد به شهر

بُروجن یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری، ایران است. بروجن در بخش مرکزی شهرستان بروجن واقع است. این شهر در دشتی به وسعت حدود ۵۸۰ کیلومتر مربع در شرقی‌ترین نقطه استان قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۵۷٬۷۰۱ نفر بوده‌است و دومین شهر پرجمعیت استان می‌باشد.[۵] بروجن با ارتفاع ۲۱۹۷ متر از سطح دریا به بام ایران[۶] معروف است.

تاریخچه[ویرایش]

تاریخ دقیقِ اسکان در مکان فعلیِ شهر بروجن مشخص نیست، هرچند قدیمی‌ترین تاریخِ موردِ استناد برای بروجن را می‌توان بر اساسِ سنگ مزاری که چندی پیش در این شهرستان با تاریخِ فوتِ متوفی به سنه ۱۰۰۴ هجری قمری (۹۷۴ هجری شمسی) یافت شده محاسبه کرد. به نوشتهٔ محمدحسن خان اعتمادالسلطنه در کتاب مرآة البلدان در زمان ناصرالدین شاه قاجار قریهٔ بروجن، تُیولِ حسینقلی خان ایلخانی به‌شمار می‌آمد و وی قدری از اراضی آن را خریده بود. جمعیتِ بروجن در آن دوره به هزار خانوار می‌رسید و سه مسجد و سه رشته قنات داشت، مالیات آن ۹۳۰ تومان بود و هر سال دویست خروار بذرافشان داشت.[۷]

وجه تسمیه[ویرایش]

در مورد وجه تسمیه شهر بروجن نظرات، متفاوتی وجود دارد:

  • «اورجی» وجه تسمیه دیگری است که «جی» را یکی از محال اسپاهان، صفاهان و اصفهان به معنی صاحب مردان نیک و پاک نام برده‌اند و «اور» به معنی سرزمین و شهر (که حداقل ۲۵۰۰سال قبل از میلاد) بر بسیاری از شهرها و روستاهای ایران اطلاق می‌شده‌است.[۸]
  • عده‌ای دیگر چنین اظهار نموده‌اند که شهر اولیه در این محل به وسیله برج و باروهایی محصور بوده و به علت کثرت برجهای آن به نام بروجن یعنی دارنده برج‌های فراوان نامیده شده‌است و بنا بر قول دیگری ساکنین بروجن قبل از پیدایش به صورت هفت خانواده در محله اوره که یکی از دهات لردگان بوده زندگی می‌کردند که در اثر ظلم و ستم خوانین از این مکان فرار نموده به مکان فعلی آمدند که این مکان به نام اوره جسته نامیده شد که به مرور زمان به اورجن و سپس به بروجن تغییر نام یافت.[۹]

جمعیت[ویرایش]

رشد جمعیت بروجن پس از مشروطیت و از دهه‌های سوم و چهارم قرن حاضر آغاز شده و با توجه به موقعیت جغرافیایی آن که در محدوده تلاقی سه استان (فارس، اصفهان، و چهارمحال و بختیاری) و دو ایل بزرگ (قشقایی و بختیاری) قرار گرفته، از زمینه بسیار مناسبی برای توسعه برخوردار است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۵۲٬۶۹۴ نفر (در ۱۴٬۸۵۸ خانوار) و بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۷٬۷۰۱ نفر (در ۱۷٬۲۲۸ خانوار) بوده‌است.[۱۰]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۴۵۱۵٬۴۵۴—    
۱۳۵۵۲۰٬۹۳۹+۳۵٫۵٪
۱۳۶۵۳۴٬۲۳۱+۶۳٫۵٪
۱۳۷۰۳۸٬۹۵۲+۱۳٫۸٪
۱۳۷۵۴۲٬۸۶۲+۱۰٪
۱۳۸۵۴۹٬۰۷۷+۱۴٫۵٪
۱۳۹۰۵۲٬۶۹۴+۷٫۴٪
1395۵۷٬۰۷۱+۸٫۳٪

زبان[ویرایش]

اهالی بروجن به زبان فارسی و لهجه اورجنی تکلم دارند.[۱۱] در قدیم لهجه‌ای مخصوص به این شهر هم وجود داشته که چند شاعر محلی (حیدرطالبپور، بهمن رافعی و …) هم به این گویش اشعاری سروده‌اند.

فرهنگ و هنر[ویرایش]

بنیانگذار فرهنگ بروجن را می‌توان مرحوم شهاب‌السلطنه (غلامحسین خان حاجی ایلخانی پسر دوم امامقلی خان حاجی ایلخانی و رئیس ایل بختیاری) نامید. او در سال ۱۲۷۴ مدرسه‌ای وسیع با مرکز کاردستی تأسیس کرد که قبل از آن حتی در اصفهان چنین مدرسه‌ای نبود. در این مدرسه از استادان به‌نامی چون شیخ محمدطاهر نطنزی (مدیر) و سید میرحسین مجدالادباء و میرزاعبدالرحیم خان شیرازی، میرزاسیف الله خان (معروف به تیمسار) و یک معلم زبان انگلیسی که بلژیکی بود، استفاده شده و کلیه دروس فارسی و انگلیسی و برخی فنون و مهارت‌ها در این دارالفنون کوچک تدریس می‌شد. مخارج این مدرسه را شخص شهاب‌السلطنه پرداخت می‌نمود. پس از ۲۹ سال این دبستان منحل و بعدها امیرقلی اشراقی در منزل خود دبستانی به نام دبستان ملی تأسیس کرد و چندین سال این مدرسه دایر تا اینکه در سال ۱۳۰۹ به دستور وزیر فرهنگ وقت یک ساختمان سه کلاسه در بروجن ساخته شد. بعدها مردم این مدرسه را جمال‌الدین نام نهادند. این همت‌ها و تلاش افرادی چون ملاذوالفقار باعث گردید بروجن به شهری با سطح علمی بالا و تربیت پزشکان و متخصصان عالی‌رتبه دست یابد و هم‌اکنون نیز فارغ‌التحصیلان مدارس بروجن در خارج از استان و کشور به عنوان استادان طراز اول مشغول خدمت هستند. علاوه بر آن در زمینه شعر و هنر نیز سرآمد بوده و از شعرا و استادان بنامی برخوردار است.[۹]

شخصیت‌های مهم[ویرایش]

دکتر ابوالقاسم بختیار اولین پزشک متخصص جراح ایرانی

دکتر بهمن بروجنی نقاش صاحب سبک ایرانی

استاد بهمن رافعی بروجنی شاعر

استاد حسین هادیپور بروجنی نقاش سبک رئالیسم


بهنام بهزادی کارگردان،فیلم‌نامه نویس و تهیه‌کننده ایرانی

محله‌ها[ویرایش]

محله‌های قدیم و جدید

  • اردوبار
  • پاسداران
  • پایین
  • تولا کاردونی (باغ ملی)
  • شهید رجایی
  • شهرک الهیه
  • چهارصد دستگاه
  • سنگ سلف
  • دانشسرا
  • شهید باهنر
  • پل بهلول
  • طوس
  • کاروان (قلعه نجاری)
  • کوی امام
  • کوی فرهنگیان
  • حسن‌آباد
  • گودال سیاسرد
  • محله نو (ظلم آباد)
  • مکتب خانه
  • مصلی
  • فاطمیه

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

جاذبه‌های گردشگری (موقعیت، فاصله تا بروجن)

مراکز آموزشی و دانشگاهی[ویرایش]

صنایع دستی[ویرایش]

قالی‌های پشم یلمه‌ای بروجن بسیار مشهور است. در گذشته نیز گیوه این شهرستان شهرت کشوری داشته‌است. از دیگر صنایع دستی قدیمی آن نمدمالی است.

آب و هوا[ویرایش]

از بروجن همواره به عنوان یکی از سردترین شهرهای کشور در گزارش‌های هواشناسی نام برده می‌شود.

ارتفاع این شهرستان از سطح متوسط دریا ۲۴۳۲ متر است. از لحاظ اقلیمی دارای شرایط نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در حدود ۱۲۲ روز در سال می‌باشد. حداقل مطلق دمای این ایستگاه به ۳۶- درجه می‌رسد و حداکثر مطلق دمای مشاهد شده به ۳۶ درجه سانتیگراد بالغ گردیده‌است. بارش سالانه این ایستگاه به‌طور متوسط به ۳۶۰ میلی‌متر بالغ می‌گردد و دارای دو فصل خشک و مرطوب است. فصل خشک آن از خرداد تا شهریور ادامه دارد و فصل مرطوب آن از مهر ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد. در مجموع بارش فصل زمستان به ۴۴ درصد و پاییز به ۳۲ درصد و بهار به ۲۴ درصد می‌رسد و تابستان ۱ درصد بارش را داراست.

بروجن یکی از مرتفع‌ترین شهرهای کشور است که این خصیصه بروجن را از جهت محیط زیست حیوانی و گیاهی بسیار غنی و پر جاذبه نموده‌است.

چشمه سیاسرد و تالاب چغاخور و آداب و رسوم اصیل بختیاری‌ها از جاذبه‌های گردشگری این مناطق به‌شمار می‌آید.

Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای بروجنNuvola apps kweather.svg

ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال

گرم‌ترین
۱۲٫۰ ۱۵٫۰ ۲۰٫۰ ۲۳٫۰ ۲۹٫۰ ۳۰٫۰ ۳۵٫۰ ۳۵٫۰ ۳۱٫۰ ۲۶٫۰ ۱۸٫۰ ۱۱٫۰ ۱۹٫۹

میانگین گرم‌ترین‌ها
۱۲٫۰ ۱۵٫۰ ۲۰٫۰ ۲۳٫۰ ۲۹٫۰ ۳۰٫۰ ۳۵٫۰ ۳۵٫۰ ۳۱٫۰ ۲۶٫۰ ۱۸٫۰ ۱۱٫۰ ۱۹٫۹

میانگین سردترین‌ها
-۱۴٫۰ -۸٫۰ -۷٫۰ -۳٫۰ ۲٫۰ ۵٫۰ ۱۱٫۰ ۷٫۰ ۲٫۰ ۱٫۰ -۶٫۰ -۱۴٫۰ ۱٫۱

سردترین
-۱۴٫۰ -۸٫۰ -۷٫۰ -۳٫۰ ۲٫۰ ۵٫۰ ۱۱٫۰ ۷٫۰ ۲٫۰ ۱٫۰ -۶٫۰ -۱۴٫۰


منبع: وبگاه اداره هواشناسی چهار محال و بختیاری[۱۲] ۸ مهٔ ۲۰۱۱

منابع[ویرایش]

  1. تبیان شهرکرد بایگانی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine، بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
  2. فرمانداری شهرستان بروجن، بازدید: فوریه ۲۰۱۲.
  3. سازمان تبلیغات اسلامی استان چهارمحال و بختیاری، بازدید: ژوئن ۲۰۱۱.
  4. «نتایج دور دوم انتخابات مجلس».
  5. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  6. دو" بام ایران" در یک استان/ مرتفع تربودن بروجن نسبت به شهرکرد.
  7. کتاب مرآة البلدان، اعتماد السلطنه، محمدحسن بن علی، دانشگاه تهران، ۱۳۶۷.
  8. اداره ثبت احوال شهرستان بروجن
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری بروجن
  10. «نتایج سرشماری ۱۳۹۰». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
  11. شهرام امیدوار (1389 خورشیدیجغرافیای استان‌شناسی چهارمحال و بختیاری، تهران: وزات آموزش و پرورش، ص. ص ۶۵ و ۶۶، شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۵-۲۰۱۴-۷ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  12. «اطلاعات آب و هوای بروجن (هواشناسی چهار محال و بختیاری)». وبگاه اداره هواشناسی چهار محال و بختیاری. دریافت‌شده در ۸ مهٔ ۲۰۱۱.
  • آمار جمعیت: اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۰۰.

پیوند به بیرون[ویرایش]