کیان (شهرکرد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کیان
شهرک
کشور ایران
استانچهارمحال و بختیاری
شهرستانشهرکرد
بخشمرکزی
نام(های) پیشینشَه رُز، شهر سُرخ لار، شَهرَک[۱]
سال شهرشدن۱۳۶۸ خورشیدی، استقرار شهرداری ۱۳۷۰ خورشیدی[۲]
مردم
جمعیت۱۲٬۹۴۸ نفر[۳] (سال ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۲۰۵۷ متر
اطلاعات شهری
شهردارروح‌الله رحمانی
ره‌آوردپولکی، نبات، کاکولی، کشک، قُروت
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۸[۴]
وبگاهشهر کیان
کد آماری۲۱۲۳

کیان، شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری است. این شهر با قدمت ده هزار ساله، مرکز حکومت چهارمحال در دوران افشاریان بوده است.[۵]

نام[ویرایش]

نام‌های قدیم این شهر «شَه رُز» و «شهر سُرخ لار» بوده که بعدها به «شَهرَک» و در چند دهه اخیر با نام «کیان» یاد می‌شود [۱] در شناسنامه اهالی شهر کیان بعد از فامیل پسوند «شهرکی» آمده‌است.

چه خوش گفت آن شاه با داد و دین سر داستان کی قباد گزین
پدر بر پدر دارم از هر که یادز نسل فریدون منم کی قباد
سرافراز مردی دگرگونه گفتنماند نژاد و هنر در نهفت
که این شهر با این دلیل و بیانبه خود نام بگزید شهر «کیان»

اقتصاد[ویرایش]

اقتصاد شهر کیان بر پایه کشاورزی و دامپروری می‌باشد و این شهر با داشتن در حدود ۲۷۰۰ هکتار زمین‌های کشاورزی حاصلخیز یکی از شهرهای مهم کشاورزی در شهرستان شهرکرد می‌باشد.[نیازمند منبع]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۲٬۹۴۸ نفر می‌باشد.[۳]

تغییرات جمعیت شهر کیان
جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۳۵۴٬۲۲۵—    
۱۳۴۵۴٬۷۳۷+۱۲٫۱٪
۱۳۵۵۶٬۱۲۵+۲۹٫۳٪
۱۳۶۵۸٬۸۰۰+۴۳٫۷٪
۱۳۷۵۱۰٬۰۷۹+۱۴٫۵٪
۱۳۸۵۱۰٬۹۲۲+۸٫۴٪
۱۳۹۰۱۲٬۰۲۰+۱۰٫۱٪
۱۳۹۵۱۲٬۹۴۸+۷٫۷٪

تقسیمات شهری[ویرایش]

نام عرفی و قدیمی برخی از محلات شهر کیان عبارت است از: گرُجیان، میون راه، پابِدِز، محمودآباد، پُشت بارگاه، مَحراب، نوغفران، سرچشمه، دالون تاریکی، مرکزی، شَط یازی، خاک آلود، قلعه، زیرشو، کولدان و سیابین. قابل ذکر است بافت مرکزی شهر خود شامل هسته اولیه شهر و محله‌های مختلفی به نامهای بارو، مسجد جامع، پشت مسجد، قلعه حفیظ الله خان، خواجه خضنده و… می‌باشد.[۶]

مکان‌های سیاحتی زیارتی[ویرایش]

پارک قزل حصار[ویرایش]

نمای شهر کیان از پارک قزل حصار

پارک قزل حصار در جنوب شرقی شهر کیان و در کنار جاده خوزستان و در زمینی به مساحت ۲۳۰۰۰۰ متر مربع واقع شده‌است و مساحت فضای سبز آن در حال حاضر ۳۲۰۰۰ متر مربع می‌باشد. اطراف این پارک مسیر زیبایی به طول بیش از ۲ کیلومتر به منظور پیاده‌روی و دوچرخه سواری موسوم به جاده نشاط احداث شده‌است.[۷]

پارک بوستان کتاب[ویرایش]

پارک بوستان کتاب در ضلع جنوبی امامزاده شاهزاده عزیزالله و در فضایی بیش از ۸۰۰۰ متر مربع احداث شده‌است. این پارک با دارا بودن تجهیزات تفریحی کودکان، تجهیزات ورزشی بزرگسالان و همچنین همجواری با آستان امامزاده شاهزاده عزیزالله یکی از مکان‌های مناسب گردشگری در شهرکیان می‌باشد.[۷]

امامزاده شاهزاده عزیزالله[ویرایش]

آستان با شکوه امامزاده شاهزاده عزیزالله در انتهای پارک زیبای بوستان کتاب شهر کیان، مقابل آرامگاه شهدای گمنام این شهر واقع شده‌است. بنای قبلی ساختمان بقعه از خشت و گل بود و بنای کنونی آن جدید می‌باشد و شامل ایوان، سردر، مناره، گنبد، ضریح، حرم است. پس از عبور از سردر باشکوه، به صحن بقعه و از آنجا به مدخل اصلی بقعه (ایوان) می‌رسیم که توسط ۶ پلکان به آن راه می‌یابد. در پیشانی ایوان کتیبه‌ای در زمینه کاشی سبز با خط خوش نستعلیق نوشته شده: «یا شاهزاده عزیزالله فرزند امام حسن مجتبی (علیه السلام). دور اتاق مرقد را یک شبستان بزرگ احاطه نموده و در جانب غرب آن یک مسجد نسبتاً بزرگی الحاق شده‌است.[۷]

آثار تاریخی[ویرایش]

گورگای تپه (تپه شهر کهنه)[ویرایش]

گورگای تپه، تپه‌ای باستانیست در شمال شهر کیان، پیشینه این محوطه متعلق به دوره پیش از تاریخ و خصوصاً دوره نوسنگی به بعد است. آثار ۷۰۰۰ ساله این تپّه بیانگر قدمت فراوان و اهمیت ثبت ملی این تپّه می‌باشد. این تپّه باستانی برای اولین بار در سال ۱۳۵۶ خورشیدی توسط آلن زاگارل، باستان‌شناس شهیر آلمانی مورد بررسی و گمانه زنی باستان شناختی قرار گرفت.[۸]

تپه سراب (گنبدک)[ویرایش]

تپه سرآب مربوط به دوران پیش از تاریخ است و در شهرستان شهرکرد، بخش مرکزی، شهر کیان واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ آذر ۱۳۸۹ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

مسجد جامع محب علی بیگ[ویرایش]

بنای اولیه این مسجد قبل از دوره تیموری پایه‌گذاری شده‌است و در دوره افشار در سنه ۱۱۵۱ ه‍.ق مورد بازسازی قرار گرفته‌است و متعاقب آن در سنه ۱۳۱۸ ه‍.ق مورد بازسازی اساسی با مصالح آجر قرار گرفته‌است. این مسجد در شهر کیان واقع شده و در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۹] این مسجد دارای دو شبستان بهاره و زمستانه است و رواق شرقی آن دارای شبستان ستوندار سنگی بوده و کاربندی‌های سقف و آجر کاری‌های آن از ویژگی‌های معماری این مسجد محسوب می‌شود.

سنگ آسیاب تیموری[ویرایش]

سنگ آسیاب متعلق شهر کیان - دوره تیموری

این سنگ متعلق به دوره تیموری می‌باشد و در حال حاضر در موزه سنگ چالشتر نگهداری می‌شود.

سنگ عصار خانه قدیمی[ویرایش]

سنگ عصارخانه قدیمی شهر کیان

سنگ عصار خانه باقی مانده از عصار خانه تخریب شده شهر کیان در حال حاضر در موزه مردم‌شناسی این شهر نگهداری می‌شود. عصارخانه‌ها کارگاه‌هایی بودند که گذشتگان در آنها از دانه‌های گیاهان روغنی، روغن می‌گرفتند.

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ http://chb.irib.ir/-/شهر-کیان
  2. http://rc.majlis.ir/fa/law/show/113343
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در خرداد ۱۳۹۶.
  4. «اجرای طرح هم کد سازی تلفن ثابت». وبگاه شرکت مخابرات ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۴.
  5. شناخت سرزمین چهارمحال و بختیاری،نیکزاد امیرحسینی،جلد١،ناشر مولف چاپخانه نشاط،١٣٥٤.
  6. http://www.shahrekian.com/post/5
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ http://www.shahrekian.com/post/6
  8. Zagarell, A. (1982). The Prehistory of the Northeast Bakhtiari Mountains, Iran “The Rise of a Highland Way of Life
  9. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]