جونقان
 | برای تأییدپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است. |
| جونقان گونکان | |
|---|---|
| کشور |  ایران |
| استان | چهارمحال و بختیاری |
| شهرستان | فارسان |
| بخش | جونقان |
| سال شهرشدن | ۱۳۵۶ |
| مردم | |
| جمعیت | ۱۴٬۴۳۳ نفر (۱۳۹۵)[نیازمند منبع] |
| آبوهوا | |
| میانگین بارش سالانه | ۶۴۱ میلیمتر[۱] |
| اطلاعات شهری | |
| شهردار | اسماعیل اسلامی |
| پیششمارهٔ تلفن | ۰۳۸۳۳۲۶ |
  جونقان | |
جونِقان مرکز بخش جونقان در شهرستان فارسان و استان چهارمحال و بختیاری است.[۲] این شهر در دل رشته کوههای زاگرس و در دامنه جنوبی قله جهانبین واقع شده است.
نامشناسی
[ویرایش]درباره وجه تسمیه این شهر آرای گوناگونی وجود دارد، از جمله گفته شده است که اهالی آن از اعقاب ترکان قشقایی بودند که برای تملک مراتع و چراگاههای شهر، درگیریهای بسیاری داشتند که طی آن عدهای از ترکان نیز کشته شدند؛ از اینرو، جونقان به معنای محل جاریشدن خون دانسته شده است (در زبان ترکی، «قان» به معنای «خون» است). این شهر به زبان محلی ترکی «گینهکان» به معنای «سرزمین آفتاب» نیز خوانده میشود.[۳]
مردم
[ویرایش]زبان
[ویرایش]طبق نوشته سایت ایران اطلس، مردمان جونقان از ایل قشقایی و زبان آنان ترکی قشقایی میباشد. همچنین فارسیزبانان و بختیاریها نیز در این شهر زندگی میکنند.[۵][۶]در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جونقان را شهری ترکزبان و شیعه دانسته است.[۷][۸]زبان فعلی جونقان لری بختیاری و ترکی قشقایی است.[۹]
مردم
[ویرایش]ساکنان فعلی جونقان از دو گروه بزرگ ترکها و بختیاریها تشکیل شدهاند. ترکها از قبایل قشقایی و ابیوردی یا بلوردی هستند و بختیاریها شامل طوایف زنگنه، اورک، شالو، اسیوند، زراسوند و... میشوند.[۱۰]
جمعیت
[ویرایش]جمعیت این شهر بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۴٬۴۳۳ نفر (در ۴٬۱۵۴ خانوار) بوده است.[۱۱][۱۲]
| جمعیت تاریخی | ||
|---|---|---|
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۳۸۵ | ۱۴٬۸۱۰ | — |
| ۱۳۹۰ | ۱۴٬۸۰۰ | ۰٫۱٪− |
| ۱۳۹۵ | ۱۴٬۴۳۳ | ۲٫۵٪− |
اماکن گردشگری
[ویرایش]مکانهای دیدنی شهر جونقان عبارتند از:
بنای طاق سنگی خان اوی (خانه خان)
چشمههای باغ رستم
چشمه بلبل
چشمه صالح
سنگنوشته سراب بکان (کوچ خوانین به سراب آذربایجان شرقی)
قزقلعه سی (قلعه دختر)
مین زر داشی (سنگ طلا)
قورد دلیگی (لانه گرگ)
کنده باخان (بام شهر)
پیرویس
باغهای بکان
پل قز جونقان (پل دختر)[۱۵]
آثار تاریخی
[ویرایش]کتیبه سراب
[ویرایش]سنگنوشته سراب بکان جونقان که بر فراز ارتفاعات جهانبین در کناره یکی از مسیرهای مربوط به جاده باستانی دزپارت بر روی صخرهای حکاکی گردیده و مربوط به زمان قاجاریه است. این سنگنوشته در سال جلوس مظفر الدین شاه و در ماه فلکی میزان که برابر با مهرماه است و در اواسط ماه شعبان نوشته شده و موضوع آن دربارهٔ بیماری وبا و شیوع آن در تمام میزدج است که در آن حال گروهی از خوانین از جونقان کوچ و در شهرستان سراب آذربایجان شرقی سکنی گزیدهاند. این سنگنوشته در دامنهٔ کوه جهانبین و در کنار چشمهٔ سراب خودنمایی میکند.
طاق سنگی خان اوی (خانهی خان)
[ویرایش]در نزدیکی شهر جونقان آثار بقایای جاده سنگفرش نردبانی دزپارت باقیمانده است که معرف هویت تجاری این شهر از قدیمترین ازمنه بر سر راه تجاری فرهنگی و ارتباطدهنده منطقه مرکزی ایران به جلگه بینالنهرین سفلی میباشد. همچنین به واسطهٔ کنترل آمد و شد در این جاده در نزدیکی این شهر، در کنار محل تلاقی دو سر شاخه رودخانه کارون، به نامهای رودخانهٔ کلار و آب جونقان در ابتدای تنگ درکش ورکش آثار سنگی طاق سنگی در عرف محل، خان اوی (به ترکی به معنای خانهٔ خان) به چشم میخورد که بر اساس حفاریهای باستانشناسی انجام شده، قدمت آنها حد فاصل ادوار پیش از اسلام تا دورهٔ اتابکان را پوشش میدهد.
قلعه جونقان
[ویرایش]قلعه جونقان، قلعه شخصی سردار اسعد بختیاری میباشد که پس از بازگشت از فرانسه و اواخر دورهٔ قاجاریه با الهام از کاخهای اروپایی سده نوزدهم میلادی احداث شد و از پایگاههای مشروطیت بود.[۱۶][۱۷]
آبشار کِرِدیت
[ویرایش]آبشار کردیت که به عنوان وحشیترین آبشار ایران شناخته میشود در مجاورت جاده جونقان-اردل و در تنگه درکش ورکش قرار گرفته است. بهترین زمان برای مشاهده این آبشار، فصل بهار میباشد چون حجم آب آن در فصول دیگر به شدت کاهش مییابد. این آبشار توسط رودخانه جونقان به رودخانه کاج و در نهایت به رود کارون میریزد.
مشاهیر
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ سازمان هواشناسی چهار محال و بختیاری http://www.chbmet.ir/stat/archive/p/joneghan.asp بایگانیشده در ۶ آوریل ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
- ↑ http://jooneghan.com/درباره-جونقان/
- ↑ https://rch.ac.ir/article/Details/7681 https://rch.ac.ir/article/Details/7681. پارامتر
|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک); پیوند خارجی در|وبگاه=وجود دارد (کمک) - ↑ https://rch.ac.ir/article/Details/7681. پارامتر
|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ اطلس زبانشناسی ایران:جونقان
- ↑ «دربارهٔ جونقان | شهرداری جونقان | جونقان». دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۴.
- ↑ جلد دهم فرهنگ جغرافیایی ایران تألیف حسینعلی رزمآرا، صفحهٔ ۶۰.
- ↑ «جونقان». www.dehgardi.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۳.
- ↑ «درباره ی جونقان». جونقان. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۳.
- ↑ «درباره ی جونقان». جونقان. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۳.
- ↑ «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانیشده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
- ↑ سالنامه آماری استان چهار محال و بختیاری - فصل سوم- جمعیت (سال 1401)
- ↑ «بخشی از دیوار حمام تاریخی جونقان تخریب شد». ایرنا. ۲۳ دی ۱۳۹۷. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۵.
- ↑ «استقبال مسافران از جاذبههای گردشگری جونقان». جام جم. ۱۳۹۸-۰۱-۱۷. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۵.
- ↑ «پل جونقان». وبسایت جاذبه ها.
- ↑ «دربارهٔ جونقان». شهرداری جونقان. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۲.
- ↑ «قلعه سردار اسد بختیاری». جونقان. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۸-۱۲.
| مرکز شهرستان | |||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخش |
| ||||||||||||||||||||||||||||
