یان‌چشمه

مختصات: ۳۲°۴۰′۱۰″شمالی ۵۰°۴۳′۳۶″شرقی / ۳۲٫۶۶۹۴۴۴°شمالی ۵۰٫۷۲۶۶۶۷°شرقی / 32.669444; 50.726667
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از یان چشمه)
یان‌چشمه
کشور ایران
استانچهارمحال و بختیاری
شهرستانبن
بخششیدا
مردم
جمعیتتقریباً ۲۲۲۴ نفر
اطلاعات شهری
شهردارعبدالرضا نصیریان
تأسیس شهرداری۱۳۹۹
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۸۳۳۷۳
یان‌چشمه بر ایران واقع شده‌است
یان‌چشمه
روی نقشه ایران
۳۲°۴۰′۱۰″شمالی ۵۰°۴۳′۳۶″شرقی / ۳۲٫۶۶۹۴۴۴°شمالی ۵۰٫۷۲۶۶۶۷°شرقی / 32.669444; 50.726667

یان‌چشمه، شهری ساحلی در حاشیه سد زاینده رود است که در شهرستان بن از توابع استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. گروهی از مردم این شهر از نژاد ایل شاهسون هستند و به زبان قشقایی صحبت می کنند.[۱][۲]

شهر یانچشمه به دلیل نزدیکی به دریاچه سد زاینده رود یکی از مقاصد گردشگری مردم از سراسر کشور است. شهر جدید یان‌چشمه پس از زیر آب رفتن روستای قدیم در اثر بنای سد زاینده‌رود در مکان کنونی ساخته شد.[۳]

ریشه نام یانچشمه:

معنای تحت الفظی یانچشمه در زبان ترکی به معنای کنار چشمه می باشداما با وجود اینکه روستا در کنار چشمه های زیادی قرار داشت ایچنین نتیجه نمیشود که این نام برگرفته از این موضوع باشد. بلکه نام کنونی درواقع معرب شده نام یاغچشمه میباشد. علت ان هم وجود روغن های با کیفیت ان زمانت در این منطقه می باشد. که در گذر زمان این نام از یاغچشمه به یانچشمه تغییر میابد.

اقوام: درسالهاي پيش از سده ي ۱۱۰۰ (ه ش) فردی به نام شکراله بن صفا ( جد شکراللهی ها) ازروستای نافچ واقع در استان چهارمحال وبختیاری به منطقه کنونی یانچشمه مهاجرت می کنددر ان زمان روستای به نام یانچشمه وجود نداشته بلکه در نزدیکی های ان دهستانی ابادی به نام سوران وجودداشته( که بقایای ان هنوزنیز وجود دارد) این دهستان اباد وپرجمعیت را حاکم یا خان زور گو اداره می کرده ومردمان سوارن بدلیل به ستوه امدن از همین زور گویی ها تصمیم به ترک سوران می کنند عده ای از مردمان سوران به شکراله ملحق شده و جمعیت یانچشمه تازه شکل گرفته بدست شکراله افزایش می یابد تا مقارن با سال ۱۱۰۲ (ه.ش)که شاه سلطان حسین اخرین شاه سلسله صفوی بر ایران حکومت می کرد ایران با حمله غافلگیرانه افغان ها مواجه مي شودبا توجه به قرار داشتن شهر اصفهان بعنوان مرکزیت دودمان صفوی محمود افغان با لشکری عظیم راه پایتخت را در پیش می گیرند که از بد حادثه منطقه یانچشمه وسوران نیز یکی از مسیر هایپیشروی افغان ها به اصفهان می شود. خان سوران با شنیدن خبر پیشروی افغان ها از سوران به روستاهای اطراف فرار میکند ودراین حمله ی وحشیانه مردم سوران قتل عام میشوندوتنها تعدادی از انهاکه درباروی شهر پناه گرفته بودندباقی می مانندکه انها نیز به یانچشمه میروندزيراكه یانچشمه از این حمله به لطف مردمان دلیرش( از جمله شكراله و فرزندانش) کمترین خسارت رادیده بود مردمان بازمانده از ده های مجاور مثل بو علی نیز به یانچشمه ملحق می شوند.

همچنین در همین سالها شاخه ای ازایل بزرگ قشقایی ها بانام ایل باهارلو(معروف به گله داران)نیز باتوجه به مناسب بودن مرتع برای دام هایشان تصمیم به ساکن شدن در این منطقه می گیرند . به این ترتیب اقوام جدید تری ساکن یانچشمه می گردند.روند مهاجر پذیری یانچشمه تا ا واخر سده ی ۱۲۰۰ادامه داشته اما به صورت های پراکنده تر.

اوج کشاورزی ودامپروری بعد از مدت کوتاهی پس از اسکان اهالی صورت می گیرد وبزودی یانچشمه از قطب های تولیدات محصولات کشاورزی ودامپروری استان اصفهان می گردد.طبق امار هایی ،هر خانواده میانگین صاحب ۳۰۰راس دام بوده اند.ومحصولاتی که به نجف اباد وخمینی شهر واصفهان صادر می گردید موید این هستند وباوجود همین مشغله های کشاورزی اهالی کمتر فرصت به به انجام کارهای صنعتگری وبازاری می کردند بنابرین مهاجرین جدید که فاقد زمین ودام بودند به صنعتگری توسط اهالی تشویق میشوند وبه این ترتیب تاقبل از سال ۱۳۴۹یازده مغازه رنگرزی ۵مغازه مربوط به صنعت مسگری و۱۰باب مغازه نجاری ودرود گری ۸مغازه گیوه دوزی و۷مغازه اهنگری و۷۰مغازه مربوط به خواروبار و... تاسیس میشود همچنین وجود ۵مسجد به سبک معماری صفوی ۳باب حمام ۴میدان تجمع ویک کارخانه روغن کشی حکایت از وسعت یانچشمه قدیم می کنندکه تاحدودی از امکانات شهرهای ان زمان برخوردار بوده است.

منابع[ویرایش]

  1. «بانک اطلاعات روستاهای ایران». موسسه روستاشناسی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در 5 مارس 2016. دریافت‌شده در ۰۴ اکتبر ۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  2. %7B%7Bیادکرد-دهخدا | عنوان=یان چشمه | بازیابی=۰۴ اکتبر ۲۰۱۲}}
  3. ایرنا