گردکانه علیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گردکانه علیا
تصویری از گردکانه علیا
تصویری از گردکانه علیا
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان کرمانشاه
شهرستان سنقرکلیایی
بخش بخش مرکزی
دهستان گاورود
نام محلی گردکانه
نام‌های دیگر سپاهان علیاوگردکانه ژیرگ
مردم
جمعیت ۱٬۰۵۱ نفر
رشد جمعیت منفی(داری درصد مهاجرت بسیار بالا)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا 1990متربالاتراز سطح دریا
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه ۹۰روز در سال
اطلاعات روستایی
کد آماری ۰۵۲۳۷۵
پیش‌شمارهٔ تلفن 0834894
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا h

گردکانه علیا، روستایی از توابع بخش مرکزی‌شهرستان‌سنقر در استان کرمانشاه ایران است که در زبان محلی گردکانه ژیرگ و گردکانه بان خوانده می شود. فاصله این روستا تاشهرستان سنقر35کیلومتری است و راه اصلی این روستا آسفالت است.این روستا با آب و هوای سرد،نیمه خشک و در دامنه کوه دربند کبود و پنجه علی و در دهستان گاورود قرار دارد .فاصله این روستا تا شهرقروه26 کیلومتر می باشد. این روستا در سال 1354 دارای درمانگاه بوده وتا چند سال پیش پزشک مقیم داشته است که اکنون این درمانگاه تعطیل ومتروکه شده است. درصد بالایی از جوانان این روستا به دلیل عدم وجود اشتغال در منطقه در میدان بزرگ میوه وتره بار تهران مشغول به کار می باشند واین دلیلی بر حجم بالای مهاجرت از این روستا می باشد. روستای گردکانه سفلی در۵/۵کیلومتری جنوب این روستا و در ارتفاع ۱۹۰۰متری از سطح دریا قرار دارد.دین اکثر مردم این روستا اسلام و مذهب تشیع می باشد.زبان اهالی روستا کردی کلیایی می باشد. این روستا دارای دبستان و مدرسه راهنمایی است . در این روستا آب لوله کشی، برق، تلفن،مرکز مخابرات وخانه بهداشت وجود دارد. از محصولات مهم روستا گندم وجو می‌باشد.

آثار دیدنی وتفریحی[ویرایش]

  • قلعه گردکانه(یادگار دوران فئودالیسم(ارباب رعیتی) در این روستا می باشد وبه صرف ورود به گردکانه خرابه های به جامانده از آن خودنمایی می کند)
  • شخصگان درونکو
  • کوه پنجه علی
  • یال قوره گه

جمعیت[ویرایش]

این روستا براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۰۵۱ نفر (۲۵۳خانوار) بوده‌است.

دین[ویرایش]

دین اهالی گردکانه اسلام واکثرا شیعه می باشند از اهالی روستا داماد یا عروس اهل تسنن دارند که به دلیل همجواری با روستا های اهل تسنن می باشد.در چند دهه اخیر چند خانواده یهودی نیز ساکن این روستا بوده اند.

پوشش[ویرایش]

زن های این روستا پوشش کردی دارند که کراس کردی گفته می شود وبرای مراسمات عزا ماشته که پارچه سیاه رنگ مستطیل شکلی است را روی شانه می اندازند ودر زیر گردن می بندند استفاده از چادر متداول نبوده ونیست ومردان نیز غالبا شلوار کردی گشاد وپیراهن می پوشند وبا کهولت سن کلاه بر سر می گذارند در فصل کار برای پوشاندن سر و عدم قرارگیری در معرض نور مستقیم خورشید از سربندی بنام قوشقه استفاده می کنند.

رسم ورسوم[ویرایش]

مراسم عید نوروز:مانند بقیه نقاط ایران با دید وبازدید وحضور بر مزار اهل قبور و... برگزار می شود.

هشلی هملی: رسمی که به سنت های قبل از ورود اسلام به ایران تعلق دارد واعتقاد به وجود دوفرشته باران به نام های هشلی وهملی ودر خواست از ایشان برای نزول باران اساس آن می باشد بچه های کم سن وسال شعری را با صدای بلند به زبان کردی می خوانند به شرح زیر: هشلی هملی چمچه کله گشت اکاد داوای دریای وشت اکاد

.....

عروسی:که در زبان محلی سویر وبعضا ضماون گفته می شود طی فرایندی مرسوم بعد از مراسم خوازمنی(خواستگاری)،دزیرانی(نامزدی)،ماره برین(عقد) انجام می شود کلیه مراسمات مذکور با انجام جشن همراه است

در جشن عروسی از موسیقی محلی کردی که سابقا ساز( سورنا)و دهل بوده و امروزه از وسایل موسیقی جدید استفاده می شود.جشن عروسی در دو خانواده زاوا(داماد)و وی(عروس) به صورت جدا صورت می گیرد که متداولا سه روز است وبا مراسم خرج میوخ که ارسال هدایا و مایحتاج جشن از طرف داماد برای عروس وخانواده اش است آغاز می شود وبا جشن پایکوبی یا همان هلپرکه ای کردی در روز بعد به خنه بنانی(حنا بندان) و روز جشن اصلی می رسد که با آمدن عروس به خانه داماد(با دعوت ومشایعت خانواده وبستگان داماد) ادامه می یابد برای عدم سنگینی هزینه های ناشی از عروسی سورانه با پرداخت هدایای نقدی دعوتی ها انجام می پذیرد

مراسم سور با رسم زاوا سلام که داماد به خانه پدر زن خود جهت عرض ادب می رود ادامه پیدا می کند وباسرکیشی یا همان سرکشی خانواده عروس به خانه داماد خاتمه می یابد

کلیه رسوم ذکر شده با رد وبدل شدن هدایا بین دوخانواده همراه است .

هلپرکه کردی در گردکانه مقام های خاصی دارد که می توان به گه ریان،چه پی،پاوه به رپا،له بنان،خانه میری،سه پا،کرمان،شه لای و سه روازی اشاره کرد

کلیه مقام های مذکور قوانین خاصی در حرکات دست وپا را در بر می گیرد.

ختم : که در زبان محلی پرسه گفته می شود و اسم آن برگرفته از آیین پرسه پیش از اسلام می باشد که در واقع گرامیداشت یاد سربازان جان بر کف ایران که در راه ماندگاری میهن در هنگامه ستیز با تورانیان جان خویش را از دست داده اند بوده است در نقاط دیگر ایران هم وطنان زرتشتی نیز این واژه را به کار می برند

اما پرسه در گردکانه در عزای فوت شخص انجام می شود که بعد از تشیع جنازه متوفی،مراسم شوشام با قرائت فاتحه و سپس روز پرسه نیز با رسوم شایع ادامه می یابد

پرسانه نیزشامل کمک مالی سایر اهالی به خانواده متوفی برای جبران هزینه های پرسه است

در مراسم پرسه برای شخص جوان ویا صاحب نام (چه مه ری)

بپا می کنند که موسیقی است حماسی ومحزون با سورنا ودهل

وپیشاپیش تشیع کنندگان ویادر مراسمات دیگر پرسه نواخته میشود

این خود جایگاه موسیقی را در غم وشادی های مردمان این دیار نشان می دهد.

احترام به گذشتگان ویادبود هایی که برای آنها در گردکانه ژیرگ انجام می شود ریشه در باورهای قبل از اسلام وآیین زرتشتی ،میترایی ومانوی داردکه به طور مثال جمعه های آخر سال را بانام های جمعه بو،جمعه به رات وجمعه قه ریوان به زیارت اهل قبور می روند و با پخت نانی محلی به نام برساق وتقسیم آن بین مردم سعی در گرامیداشت عزیزان متوفایشان دارند به طوریکه اولین کار بعد تحویل سال نوی ایشان نیز همان زیارت اهل قبور است.

مشاهیر[ویرایش]

شهدای گردکانه دردوران دفاع مقدس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

محل گردکانه علیا در نقشه محلی