حجم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پیمانه برای محاسبه حجم سیال

حجم یا گنجایش کمیتی از فضای سه‌بعدی است که با یک مرز مشخص محدود شده‌است برای نمونه فضای اشغالی یک ماده (جامد، گاز، مایع، پلاسما) یا شکل آن.

حجم، یک یکای فرعی اس‌آی است که واحد آن، متر به توان ۳ می‌باشد. میزان حجم یک ظرف، برابر است با حجم سیالی که آن را پر می‌کند.

برای محاسبه حجم شکل‌های ۳ بعدی خاص، روابط مشخصی وجود دارد که برای شکل‌های ساده دارای نظم هندسی، روابط ساده هستند. برای شکل‌های پیچیده نیز که رابطه ساده‌ای برای محاسبه حجم، وجود ندارد از روش‌های انتگرالی می‌توان حجم را به‌دست آورد. حجم شکل‌های یک‌بعدی، مانند خط یا دوبعدی، مانند صفحه، صفر می‌باشد.

حجم یک جسم جامد (چه منظم یا نامنظم)، برابر است با میزان حجم جابجاشده سیال. جابجاشدگی سیال برای محاسبه حجم گاز نیز به کار می‌رود. حجم حاصل از ترکیب دو جسم معمولاً بیشتر می‌شود ولی اگر ترکیب انحلال باشد افزایش دارد

انواع حجم های هندسی : منشوری ، کروی ، هرمی

تعریف[ویرایش]

به مقدار فضایی که یک جسم اشغال می‌کند حجم می‌گویند.

فرمول[ویرایش]

شکل فرمول متغییرها
مکعب Wuerfel-1-tab.svg
مکعب مستطیل Quader-1-tab.svg
منشور

(B: مساحت قاعده)

Prisma-1-e.svg
هرم

(B: مساحت قاعده)

Pyramide-46-e.svg
متوازی‌السطوح

Parallelepiped-1-tab.svg
چهاروجهی منتظم Tetraeder-1-tab.svg
کره Kugel-1-tab.svg
بیضی‌گون Ellipsoid-1-tab.svg
استوانه Zylinder-1-tab.svg
مخروط Kegel-1-tab.svg
چنبره Torus-1-tab.svg
جسم دورانی Vase-1-tab.svg
جسمی با مساحت سطح مقطع پیوستهٔ


برای جسم دورانی مثال قبلی:

ترمودینامیک[ویرایش]

طبق قانون گاز ایده‌آل، حجم گاز با دما و فشار آن به صورت زیر رابطه دارد:[۱]

که سایر نمادها عبارت‌اند از:

یکا[ویرایش]

یکای آن در سیستم متریک متر مکعب می‌باشد و سایر واحدهای آن عبارت‌اند از:

منابع[ویرایش]

  1. Halliday، David؛ Resnick. Fundamentals of physics (ویراست ۹th). Wiley. ص. ۵۰۸. شابک ۹۷۸-۰-۴۷۰-۴۶۹۰۸-۸.