کوشر
| بخشی از مجموعهای در مورد |
| یهودیت |
|---|
 |
کوشر (همچنین کاشروت یا کاشروس، به عبری: כַּשְׁרוּת) مجموعهای از قوانین غذایی است که با خوردنیهایی که یهودیان مجاز به خوردن آنها هستند و شیوهٔ آمادهسازی این خوردنیها بر پایهٔ شریعت دینی یهود سروکار دارد.[۱] خوردنی که میتوان آن را مصرف کرد کوشر (ییدیش: כּשר) نامیده میشود، که از تلفظ اشکنازی اصطلاحی برگرفته شده که در عبری سفاردی یا نوین کاشِر (כָּשֵׁר) تلفظ میشود و به معنای «مناسب» (در این زمینه: «مناسب برای مصرف») است. خوردنی که نمیتوان آن را مصرف کرد تریف (ییدیش: טרײף) نامیده میشود، که به صورت تریف (ییدیش: טריף) نیز نوشته میشود.[۲] در مورد اشیاء، واژهٔ مخالف کوشر پاسول (به ییدیش: פָּסוּל) است.
کوشروت (به عبری: כַּשְׁרוּת) مجموعهای از قوانین غذایی است که بر پایهٔ تورات و تفسیرهای تلمودی و هلاخایی شکل گرفتهاست. این قوانین تعیین میکنند که یهودیان چه خوردنیهایی را میتوانند بخورند و این خوردنیها چگونه باید آماده شوند. واژهٔ «کوشر» در فرهنگ یهودی معنایی گستردهتر از صرف حوزهٔ غذایی دارد و به هر چیز «مناسب» یا «درست» اطلاق میشود. این قوانین یکی از ارکان اصلی هویت و فرهنگ یهودی بهشمار میآیند و در جوامع مختلف یهودی با درجات گوناگونی از سختگیری رعایت میشوند.
اگرچه جزئیات قوانین کوشروت فراوان و پیچیدهاند، بر چند اصل بنیادین استوارند:
- تنها برخی از پستانداران، پرندگان و ماهیان که معیارهای ویژهای را برآورده میکنند کوشر هستند؛ خوردن گوشت هر جانوری که این معیارها را برآورده نکند، مانند گوشت خوک، قورباغه و حلزون صدفدار، ممنوع است؛ جز ملخها که تنها بیمهرهی کوشر هستند.[۳]
- بنیادیترین قانون غذایی در تورات این است که خون نباید مصرف شود؛ از این رو، به عنوان گامی در راستای کوشر بودن، پستانداران و پرندگان باید به روشی موسوم به شِحیطه ذبح شوند که در آن یک ذبّاح مجاز آیینی موسوم به شوحِت، نای، مری، سرخرگهای کاروتید و وریدهای ژوگولار را در یک برش سریع و واحد با ابزاری فوقالعاده تیز به نام چالاف قطع میکند و این کار باعث از دست رفتن سریع و گستردهٔ خون میشود.[۴]
- گوشت باید از فرایندی موسوم به کوشرینگ یا کاشرینگ بگذرد تا مناسب مصرف شناخته شود. سه روش پذیرفتهشده عبارتاند از: بریان کردن، کباب کردن، و خیساندن و نمکزدن.[۵][۶]
- گوشت و فراوردههای گوشتی هرگز نباید با شیر و فراوردههای لبنی آمیخته شوند. برای نگهداری و آمادهسازی خوردنیهای گوشتی و لبنی باید از ابزارهای جداگانه بهره گرفت.[۱][۷][۸]
دستهبندیها
[ویرایش | اشتراکگذاری]هر خوراکی که کوشر بهشمار میرود، همچنین در یکی از دستهبندیهای زیر قرار میگیرد:
- فراوردههای گوشتی (که به آنها b'sari یا fleishig نیز گفته میشود) شامل گوشتهای کوشر مانند گاو، بره یا گوزن؛ ماکیان کوشر مانند مرغ، غاز، اردک یا بوقلمون؛ یا فراوردههای گوشتی مانند ژلاتین حیوانی هستند؛ افزون بر این، محصولات غیرحیوانی که با تجهیزاتی فرآوری شدهاند که برای گوشت یا فراوردههای گوشتی بهکار رفته، نیز باید گوشتی (b'chezkat basar) تلقی شوند.[۱]
- فراوردههای لبنی (که به آنها c'halavi یا milchig نیز گفته میشود) حاوی شیر یا هر فراوردهای از آن مانند کره یا پنیر هستند؛ افزون بر این، محصولات غیرلبنی که با تجهیزاتی فرآوری شدهاند که برای شیر یا فراوردههای آن بهکار رفته، نیز باید لبنی (b'chezkat chalav) تلقی شوند.[۹]
- پارِوه (که «پارو» یا «پارِوه» نیز نوشته میشود و به معنای «خنثی» است) محصولاتی هستند که نه حاوی گوشتاند نه لبنیات و نه فراوردههای مربوط به هریک از آنها؛ این دسته شامل خوراکیهایی مانند ماهی کوشر، تخممرغ پرندگان مجاز، غلات، محصولات کشاورزی و دیگر گیاهان خوراکی است. تا زمانی که این محصولات با تجهیزات گوشتی یا لبنی درنیامیخته یا فرآوری نشده باشند، پارِوه باقی میمانند.[۱۰]
هرچند هر محصولی که از زمین میروید، مانند میوهها، غلات، سبزیها و قارچها، بهطور کلی مجاز است، احکام مربوط به وضعیت برخی محصولات کشاورزی[۱۱][۱۲] — بهویژه آنچه در سرزمین اسرائیل میروید، مانند عشریهها[۱۳] و محصولات سال شبات[۱۴] — بر مجاز یا نامجاز بودن مصرف آنها تأثیر میگذارد.
بیشتر احکام بنیادی کاشروت از کتابهای سفر لاویان و سفر تثنیه در تورات برگرفته شدهاند. با این حال، جزئیات و کاربرد عملی آنها در تورات شفاهی (که سرانجام در میشنا و تلمود تدوین شد) آمده و در ادبیات خاخامی متأخر بسط یافتهاست. هرچند تورات دلیل بیشتر احکام کاشروت را بیان نمیکند، برخی پیشنهاد کردهاند که این احکام صرفاً آزمونهای فرمانبرداریاند،[۱۵] در حالی که دیگران دلایل فلسفی، عملی و بهداشتی برای آنها پیشنهاد دادهاند.[۱۶][۱۷][۱۸]
در طول سده گذشته، بسیاری از سازمانهای گواهی کوشر آغاز به گواهیدادن به محصولات، تولیدکنندگان و رستورانها بهعنوان کوشر کردهاند و معمولاً استفاده از نماد یا گواهینامه اختصاصیای به نام «هِخشِر» را مجاز میشمارند که توسط بنگاههای غذایی یا بر روی محصول نمایش داده میشود و نشاندهنده رعایت احکام کوشر است. این برچسبگذاری همچنین از سوی برخی غیریهودیان بهکار میرود، از جمله کسانی که دینشان (مانند اسلام) پیروی از مجموعهای مشابه از احکام غذایی را لازم میداند، افرادی که به لبنیات حساسیت دارند و وگانها، که از دستهبندیهای گوناگون کوشر برای تشخیص وجود گوشت یا مواد لبنی در خوراکیها بهره میگیرند.[۱۹]
احکام کاشروت یکی از حوزههای اصلی پوششدادهشده در اجازهنامه خاخامی سنتی بهشمار میروند؛ .[۲۰] همچنین پژوهشهای علمی و عمومی فراوانی دربارهٔ این موضوعات وجود دارد که هم جنبههای نظری و هم عملی را دربر میگیرند.[۲۱]
توضیحات
[ویرایش | اشتراکگذاری]فلسفی
[ویرایش | اشتراکگذاری]فلسفه یهودی ۶۱۳ فرمان تورات (یا mitzvot) را به سه گروه تقسیم میکند: احکامی که توضیح عقلانی دارند و احتمالاً اکثر جوامع منظم آنها را وضع میکنند (mishpatim)، احکامی که پس از توضیح فهمیده میشوند اما بدون فرمان تورات قانونگذاری نمیشدند (eidot)، و احکامی که توضیح عقلانی ندارند (chukim).[۲۲]
برخی از عالمان یهودی میگویند که kashrut باید در زمرهٔ احکامی دستهبندی شود که هیچ توضیح خاصی ندارند، زیرا ذهن بشر همیشه قادر به درک نیات الهی نیست. در این دیدگاه، احکام غذایی برای نشان دادن اقتدار خداوند داده شدهاند و انسان باید بدون پرسیدن چرایی آنها را پیروی کند.[۲۳] هرچند ابن میمون نیز میپذیرد که همهٔ احکام تورات فرمانهایی الهیاند، اما بر این باور است که هر گاه ممکن باشد باید در پی یافتن دلایل فرمانهای تورات بود.[۲۴]
برخی الهیدانان گفتهاند که احکام kashrut سرشتی نمادین دارند: حیوانات کوشر نمایانگر فضایل هستند و حیوانات غیرکوشر نمایانگر رذایل. نامه آریستئاس از سدهٔ یکم پیش از میلاد استدلال میکند که این احکام «برای بیدار کردن اندیشههای پارسایانه و شکلدادن به منش» داده شدهاند.[۲۵] این دیدگاه در آثار ربی سامسون رافائل هیرش در سدهٔ نوزدهم نیز بازتاب مییابد.[۲۶]
تورات از «پختن بزغاله (بز، گوسفند، گوساله) در شیر مادرش» نهی میکند. هرچند تورات دلیلی برای این نهی بیان نمیکند، اما پیشنهاد شدهاست که این عمل در آن زمان بیرحمانه و ناسنجیده تلقی میشدهاست.[۲۷][۲۸]
یهودیت حسیدی بر این باور است که زندگی روزمره آکنده از کانالهایی است که با الوهیت پیوند دارند و فعالسازی آنها به حضور حضور الهی در جهان مادی کمک میکند.[۲۹] حسیدیسم استدلال میکند که احکام غذایی با شیوهٔ تعامل این کانالها، که «جرقههای تقدس» نامیده میشوند، با حیوانات گوناگون پیوند دارند. این «جرقههای تقدس» هر بار که یک یهودی با هر شیئی برای «دلیلی مقدس» (که شامل خوردن میشود) دست میزند آزاد میشوند؛[۳۰] اما نه همهٔ فراوردههای حیوانی توانایی آزاد کردن «جرقههای تقدس» خود را دارند.[۳۱] استدلال حسیدی این است که حیوانات با نشانههایی آراسته شدهاند که آزاد شدن این جرقهها را آشکار میسازند و این نشانهها در دستهبندی کتاب مقدس به «پاک» و «ناپاک» از نظر آیینی بیان شدهاند.[۳۲]
پزشکی
[ویرایش | اشتراکگذاری]هرچند دلیل kashrut این است که فرمانی از تورات است، تلاشهایی صورت گرفته تا پشتوانهٔ علمی برای دیدگاهی فراهم شود که احکام غذایی یهودیت سودمندی بهداشتی فرعی دارند. یکی از نخستین این تلاشها از ابن میمون در کتاب دلالة الحائرین (ح. ۱۱۹۰ میلادی) است. بیشتر عالمان سنتی دیگر این نظریه را بهکلی رد کردهاند.[۳۳]
در سال ۱۹۵۳ میلادی (۱۳۳۲ خورشیدی)، دیوید ماخت، یهودی ارتدکس و طرفدار نظریهٔ پیشبینی علمی کتاب مقدس، آزمایشهای سمیتشناسی بر روی انواع حیوانات و ماهیان انجام داد.[۳۴] آزمایش او شامل تغذیهٔ نهالهای ترمس با عصارههای گوشت انواع مختلف حیوانات بود؛ ماخت گزارش داد که در ۱۰۰٪ موارد، عصارههای گوشت «ناپاک» از نظر آیینی رشد نهال را بیش از گوشتهای «پاک» از نظر آیینی مهار میکرد.[۳۵]
در عین حال، این توضیحات جنجالبرانگیزند. عالم لستر ال. گراب در نوشتار خود در Oxford Bible Commentary دربارهٔ سفر لاویان مینویسد: «توضیحی که اکنون تقریباً بهطور همگانی رد شده این است که احکام این بخش[۳۶] پایهٔ بهداشتی دارند. هرچند برخی از احکام طهارت آیینی تقریباً با مفاهیم امروزی نظافت جسمانی مطابقت دارند، بسیاری از آنها ربط چندانی به بهداشت ندارند. برای نمونه، هیچ مدرکی وجود ندارد که حیوانات «ناپاک» ذاتاً برای خوردن بد باشند یا در آبوهوای مدیترانهای باید از آنها پرهیز شود، آنطور که گاهی ادعا میشود.»[۳۷]
قوانین
[ویرایش | اشتراکگذاری]قوانین کوشر از بخشهای گوناگون تورات سرچشمه میگیرند، بهویژه از سفر لاویان و سفر تثنیه.[۳۸] این قوانین در طول سدهها از سوی مراجع هلاخایی تفسیر و گسترش یافتهاند.[۳۹]
ردهبندی اصلی قوانین کوشر دربرمیگیرد: تمایز میان جانوران مجاز و ممنوع، ممنوعیت مصرف خون، جدایی گوشت از لبنیات، قوانین ویژه ذبح شرعی (شحیطه)، و مقررات مربوط به پسح و سایر اعیاد.[۳۸]
جانوران مجاز و ممنوع
[ویرایش | اشتراکگذاری]تورات جانوران را به سه گروه بنیادین بخش میکند: جانوران خشکی، پرندگان، و جانوران آبزی.[۳۸]
پستانداران
[ویرایش | اشتراکگذاری]سفر لاویان (۱۱:۳) و سفر تثنیه (۱۴:۶) مقرر میدارند که پستانداران مجاز باید هم سُم دوشاخه داشته باشند و هم نشخوارکننده باشند.[۴۰] بر این اساس، نشخوارکنندگان دارای سُم دوشاخه چون گاو، گوسفند، بز، گوزن و زرافه مجاز شمرده میشوند.[۳۸] جانورانی که تنها یکی از این دو ویژگی را دارند — مانند شتر (نشخوارکننده اما سم دوشاخه ندارد)، خرگوش (که بهظاهر نشخوار میکند اما سُم دوشاخه ندارد)، و خوک (سُم دوشاخه دارد اما نشخوارکننده نیست) — ممنوع هستند.[۳۸]
پرندگان
[ویرایش | اشتراکگذاری]تورات فهرستی از پرندگان ممنوع را برمیشمارد که عمدتاً شکارچی یا لاشخوار هستند.[۴۱] پرندگان مجاز از راه سنت شناخته میشوند؛ پرندگانی چون مرغ، بوقلمون، اردک و غاز بهطور سنتی مجاز دانسته شدهاند.[۴۲] تورات برخی از انواع ملخ را نیز مجاز میداند، هرچند در عمل مصرف آنها به دلیل تردید در تشخیص گونههای مجاز در بیشتر جوامع یهودی ممنوع است.[۴۳]
ماهیان و آبزیان
[ویرایش | اشتراکگذاری]برای آبزیان، تورات (لاویان ۱۱:۹–۱۲؛ تثنیه ۱۴:۹–۱۰) مقرر میدارد که تنها جانورانی که هم بالچه (باله) و هم فلس دارند مجاز هستند.[۴۴] بر این اساس، ماهیانی چون سالمون، ماهی کاد، شاهماهی، تون و کپور مجاز هستند، در حالی که گربهماهی، صدف، خرچنگ، لابستر و صدفهای دوکفهای مجاز نیستند.[۴۵] ماهیهای مجاز نیازی به ذبح شرعی ندارند و میتوان آنها را با لبنیات نیز خورد، هرچند برخی از سنتهای یهودی فاصلهای را میان خوردن ماهی و گوشت لازم میدانند.[۳۸]
جانوران خزنده و دوزیستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]خزندگان و دوزیستان — از جمله مارها، سوسمارها و قورباغهها — همگی ممنوع هستند.[۴۶] بیمهرگان نیز بهطور کلی ممنوع هستند، مگر آن گروههای خاص از ملخ که پیشتر ذکر شد.[۳۸]
ذبح شرعی
[ویرایش | اشتراکگذاری]شحیطه روش ذبح شرعی یهودی است که بر اساس آن، حیوان باید با یک حرکت یکپارچه و پیوسته با چاقویی تیز و بدون هیچگونه بریدگی یا شکستگی در لبه آن، از ناحیه گردن ذبح شود؛ بهگونهای که ورید ژوگولار، سرخرگ کاروتید، نای و مری با هم بریده شوند.[۴۷] این عمل را فردی متخصص به نام «شوحت» (به عبری: שוחט) انجام میدهد.[۳۸]
پس از ذبح، لاشه از سوی متخصص (بودیق) از نظر بیماریها و نقصهای جسمی بررسی میشود. اگر حیوان دچار عیب یا بیماریای بود که میتوانست در مدت یک سال باعث مرگ طبیعیاش شود، گوشت آن «تِرِفا» (ممنوع) شمرده میشود.[۴۷] در میان یهودیان اشکنازی، گوشتی که ریههای حیوان کاملاً صاف و بدون چسبندگی باشد «گلات» (به ییدیش: גלאט) نامیده میشود و استانداردی سختگیرانهتر محسوب میشود، در حالی که سفاردیها معیارهای اندکی متفاوت دارند.[۴۷]
جدایی گوشت و لبنیات
[ویرایش | اشتراکگذاری]یکی از ارکان اصلی کوشر، جدایی کامل گوشت از لبنیات است. این حکم از سه آیه تورات برگرفته شده که میگویند: «بزغاله را در شیر مادرش نپزید» (خروج ۲۳:۱۹؛ ۳۴:۲۶؛ تثنیه ۱۴:۲۱).[۴۸] از این آیات سه حکم مستقل استخراج شده: ممنوعیت پختن گوشت در لبنیات، ممنوعیت خوردن آنها با هم، و ممنوعیت بهرهگیری از چنین آمیزهای.[۳۸]
در عمل، این قانون مستلزم آن است که:
- ظروف جداگانه برای پختن و خوردن گوشت و لبنیات بهکار رود.[۴۹]
- میان خوردن گوشت و لبنیات فاصلهای زمانی رعایت شود؛ بیشتر جوامع یهودی ۶ ساعت صبر میکنند، هرچند برخی ۱ یا ۳ ساعت را کافی میدانند.[۴۹]
- میان خوردن لبنیات و سپس گوشت، معمولاً شستن دهان کافی است.[۴۹]
غذاهایی که نه گوشت هستند و نه لبنی، «پارهوه» (بیطرف) نامیده میشوند و میتوانند با هر دو دسته مصرف شوند.[۳۸] ماهی نیز معمولاً در این دسته بیطرف جای میگیرد.[۳۸]
ممنوعیت خون
[ویرایش | اشتراکگذاری]ممنوعیت مصرف خون یکی از قدیمیترین و بنیادیترین احکام کوشر است.[۵۰] در تورات چنین آمده: «زیرا جان همه موجودات جسمانی در خونشان است» (لاویان ۱۷:۱۴). از این رو، گوشت باید بهگونهای فرآوری شود که تا آنجا که ممکن است خون از آن زدوده شود.[۵۱]
روشهای اصلی خونگیری از گوشت عبارتاند از:
- نمکزدن: گوشت را با نمک پوشانده و سپس میشویند.[۵۲]
- کباب کردن: حرارت مستقیم نیز خون را از گوشت خارج میکند.[۵۲]
جگر به دلیل میزان بالای خون، تنها از راه کباب کردن مجاز میشود.[۵۳]
اجزای ممنوع
[ویرایش | اشتراکگذاری]علاوه بر خون، برخی دیگر از اجزای حیوانی نیز ممنوع هستند:
- «چِلِو» (به عبری: חֵלֶב): چربیهای معینی از گاو، گوسفند و بز که در تورات (لاویان ۳:۱۷؛ ۷:۲۳) از آنها نهی شدهاست.[۵۴]
- «گید هناشه» (به عبری: גִּיד הַנָּשֶׁה): عصب سیاتیک و بافت پیرامون آن، که ممنوعیتش از داستان یعقوب در پیدایش ۳۲:۳۳ برگرفته شدهاست.[۵۵] حذف این عصب از لاشه کار تخصصی و دشواری است که در بسیاری از کشورها انجام نمیشود؛ از این رو، پشت و ران لاشههای گاو و گوسفند در این مناطق معمولاً به غیریهودیان فروخته میشود.[۵۵]
فرآوردههای لبنی
[ویرایش | اشتراکگذاری]فرآوردههای لبنی باید از حیوانات مجاز تهیه شده باشند.[۵۶] یکی از مسائل رایج در این زمینه، بهرهگیری از پنیرمایه در تولید پنیر است؛ پنیرمایه سنتی از معده گوساله استخراج میشود که ذبح شرعی آن باید تأیید شده باشد.[۵۷] در جوامع اشکنازی، «حلب یسرائل» (حلب یسرائل) — یعنی شیری که تمام فرایند دوشش و تولیدش زیر نظر یهودی دیندار بوده — استاندارد سختگیرانهتری محسوب میشود.[۵۸]
نان و فرآوردههای خبازی
[ویرایش | اشتراکگذاری]«پاس یسرائل» (پاس یسرائل) به نانی گفته میشود که یک یهودی در پختن آن مشارکت داشتهاست، اگرچه دیدگاهها دربارهٔ الزامی بودن این شرط متفاوت است.[۵۹]
بیشول یسرائل
[ویرایش | اشتراکگذاری]بیشول یسرائیل به این اشاره دارد که برخی غذاهای پخته باید توسط یهودی (یا با مشارکت او) طبخ شوند تا کوشر باشند. این حکم برای غذاهایی که: (الف) از سوی یهودیان قابلخوردن نیستند مگر پخته شوند، و (ب) برای مهمانیها شایسته باشند، اعمال میشود.[۶۰]
تولید شراب
[ویرایش | اشتراکگذاری]شراب کوشر باید در تمام مراحل تولید — از لگدمال کردن انگور تا بطریکردن — تنها توسط یهودیانی که پایبند به قوانین شبات هستند تهیه و فرآوری شود.[۶۱] شرابی که یک غیریهودی آن را لمس کند «یَین نِسِخ» (به عبری: יין נסך) نامیده میشود و ممنوع است، زیرا ممکن است برای پرستش بتها تقدیم شده باشد.[۶۱] شرابی که پاستوریزه یا جوشانده شده باشد («مِبوشال») از این حکم مستثناست.[۶۱]
سبزیجات و حشرات
[ویرایش | اشتراکگذاری]تورات مصرف بیمهرگان و حشرات را ممنوع کردهاست (لاویان ۱۱:۴۱–۴۴).[۶۲] از این رو، سبزیجات و میوهها باید پیش از مصرف بهدقت برای یافتن حشرات بررسی شوند، بهویژه سبزیجاتی مانند اسفناج، گل کلم و کاهو که مستعد آلودگی هستند.[۳۸] برخی جوامع از سبزیجات خاصی که بررسی آنها دشوار است بهطور کامل پرهیز میکنند.[۶۲]
قوانین ویژه پسح
[ویرایش | اشتراکگذاری]در دوران پسح، قوانین اضافی دربارهٔ «حامِتص» (خمیرمایه یا هر ماده تخمیرشده از پنج غله اصلی: گندم، جو، چاودار، جو دوسر و اسپلت) اعمال میشود.[۶۳] تمام حامتص باید پیش از پسح از خانهها و اماکن یهودیان زدوده شود و در طول هفت (یا هشت) روز این عید نباید خورده یا نگهداری شود.[۶۳]
برخی از یهودیان اشکنازی همچنین از «کیتنیوت» (کیتنیوت) — که شامل حبوباتی مانند برنج، ذرت و لوبیا میشود — در دوران پسح پرهیز میکنند، هرچند این رسم در میان سفاردیها معمول نیست.[۶۴]
نظارت و گواهینامه کوشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]در روزگار ما، بیشتر محصولات غذایی فرآوریشده برای آنکه کوشر شمرده شوند نیاز به نظارت از سوی نهادهای معتبر دارند.[۶۵] متخصص نظارت بر کوشر «ماشگیاح» (به عبری: משגיח) نامیده میشود.[۳۸] سازمانهای گواهیدهنده مانند OU (اتحادیه ارتدکس), Star-K و London Beth Din هر یک نشان (هَکشِر) خاص خود را بر بستهبندی محصولات کوشر درج میکنند.[۶۵]
غذاهای ممنوع
[ویرایش | اشتراکگذاری]
قوانین kashrut را میتوان بر اساس منشأ ممنوعیت (کتاب مقدسی یا خاخامی) و اینکه ممنوعیت به خود ماده غذایی مربوط میشود یا به ترکیب مواد غذایی، دستهبندی کرد.[۶۶]
غذاهایی که از نظر کتاب مقدسی ممنوع هستند عبارتاند از:[۶۶]
- جانوران غیرکوشر[۶۷][۶۸]—پستانداران فاقد ویژگیهای شناسایی معین (سم شکافته و نشخوارکردن)؛ هر پرنده شکاری؛ هر ماهی بدون باله یا فلس (از جمله گربهماهیسانان). تمام بیمهرگان غیرکوشر هستند بهجز برخی انواع ملخ که اکثر جوامع سنت روشنی دربارهٔ آنها ندارند. هیچ خزنده یا دوزیستی کوشر نیست. همچنین هیچ جوندهای کوشر نمیباشد.[۶۹]
- مردار (nevelah)—گوشت جانور کوشری که بر اساس قوانین shechita ذبح نشده باشد. این ممنوعیت شامل جانورانی میشود که توسط غیریهودیان ذبح شدهاند.[۷۰]
- مجروح (Terefah)—جانوری با نقص یا آسیب عمده، مانند شکستگی استخوان یا انواع خاصی از چسبندگیهای ریوی.[۷۱]
- خون (dam)—خون پستانداران و پرندگان کوشر از طریق نمکسود کردن خارج میشود، با روشهای ویژه برای جگر که سرشار از خون است.[۷۲]
- چربیهای خاص (Chelev)—بخشهای معینی از چربی شکمی گاو، بز و گوسفند باید از طریق فرایندی به نام Nikkur برداشته شوند.[۷۳]
- عصب پیچیده (Gid hanasheh)—عصب سیاتیک، زیرا بر اساس پیدایش ۳۲:۳۲، این عصب در یعقوب پدرآبایی هنگام نبرد با فرشتهای آسیب دید؛ از این رو خوردن آن ممنوع است و از طریق nikkur برداشته میشود.[۷۴]
- عضوی از جانور زنده (ever min ha-chai)[۷۵]—بر اساس شریعت یهود، خداوند نوح و فرزندانش را از خوردن گوشت پارهشده از جانور زنده بازداشت. از این رو شریعت یهود این ممنوعیت را حتی برای غیریهودیان نیز لازمالاجرا میداند[۷۶] و بنابراین یک یهودی نمیتواند چنین گوشتی را به غیریهودی بدهد یا بفروشد.[۷۷]
- محصول دهیکنداده (tevel)—محصولات سرزمین اسرائیل نیازمند پرداخت عشریههای معینی است که در دوران باستان به kohanim (کاهنان)، لاویان و فقرا داده میشد (به ترتیب terumah, maaser rishon و maasar ani) یا به شهر قدیم اورشلیم برده میشد تا در آنجا خورده شود (maaser sheni).[۷۸][۷۹]
- میوه سه سال اول (Orlah)—بر اساس لاویان ۱۹:۲۳،[۸۰] میوه درختی که در سه سال نخست پس از کاشت باشد، قابل مصرف نیست (چه در سرزمین اسرائیل و چه در سرزمینهای دیگر).[۸۱] این حکم دربارهٔ محصولات تاک—انگور و شراب تهیهشده از آن—نیز اعمال میشود.[۸۲]
- غله نو (Chadash)[۸۳]—کتاب مقدس خوردن غله تازهکاشت (کاشتهشده پس از پسح سال پیشین) را تا روز دوم پسح ممنوع میداند؛ در اینکه آیا این حکم دربارهٔ غلهای که در خارج از سرزمین اسرائیل کشت شده نیز اعمال میشود، اختلاف نظر وجود دارد.
- شراب نثار (yayin nesekh)—شرابی که ممکن است به آداب بتپرستی اختصاص یافته باشد.[۸۴]
ترکیبهایی که از نظر کتاب مقدسی ممنوع هستند عبارتاند از:[۶۶]
- ترکیب گوشت و شیر[۸۵][۸۶][۸۷] (basar be-chalav)—این حکم از تفسیر گسترده فرمان «بزغالهای را در شیر مادرش نپز»[۸۵][۸۶][۸۷] برگرفته شدهاست؛ سایر غذاهای غیرکوشر برای مصارف غیرخوراکی (مثلاً فروش به غیریهودیان) مجاز هستند، اما یهودیان از بهرهگیری از ترکیب گوشت و شیر به هر شکلی منع شدهاند.[۸۸]
- کشت انواع مختلف گیاهان در کنار هم (kilayim)—در سرزمین اسرائیل، انواع مختلف گیاهان باید جداگانه و نه در مجاورت هم کشت شوند، بر اساس لاویان ۱۹:۱۹ و تثنیه ۲۲:۹–۱۱.
- شاخهای خاص از این حکم kil'ei ha-kerem است که کشت هر غله یا سبزی در مجاورت تاک انگور را ممنوع میکند؛ این حکم برای یهودیان در سراسر جهان اعمال میشود و یهودیان حق ندارند از چنین محصولاتی بهره ببرند.
غذاهایی که از نظر خاخامی ممنوع هستند عبارتاند از:[۶۶]
- شیر غیریهودی (chalav akum)—شیری که ممکن است با شیر جانوران غیرکوشر آمیخته شده باشد .
- پنیر غیریهودی (gevinat akum)—پنیری که ممکن است با پنیرمایه غیرکوشر تهیه شده باشد.
- شراب غیریهودی (stam yeinam)—شرابی که گرچه برای اهداف بتپرستانه تهیه نشده، ممکن است به چنین اهدافی ریخته شده باشد یا مصرف آن به ازدواجهای مختلط منجر شود.
- غذای پختهشده توسط غیریهودی (bishul akum)—این حکم به دلیل نگرانی از ازدواجهای بیندینی وضع شدهاست. (جزئی)
- نان غیریهودی (pat akum)—این حکم به دلیل نگرانی از ازدواجهای بیندینی وضع شدهاست.
- خطر سلامتی (sakanah)—برخی غذاها و ترکیبها خطرناک برای سلامت بهشمار میروند، مانند ترکیب ماهی و گوشت.
حیوانات مجاز و ممنوع
[ویرایش | اشتراکگذاری]
تنها گوشت گونههای خاصی مجاز است. پستانداری که هم نشخوار کند و هم دارای سم شکافته باشد میتواند کوشر باشد. حیواناتی که تنها یکی از این دو ویژگی را دارند — شتر، خرگوش کوهی و خرگوش بهدلیل نداشتن سم شکافته، و خوک بهدلیل نشخوار نکردن — بهصراحت از این دسته کنار گذاشته شدهاند.[۶۷][۸۹][۹۰]
در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷)، یک حکم خاخامی صادر شد مبنی بر اینکه زرافه و شیر آن میتوانند کوشر تلقی شوند. زرافه هم سم شکافته دارد و هم نشخوار میکند که از ویژگیهای حیوانات کوشر است. یافتههای سال ۲۰۰۸ نشان داد که شیر زرافه لخته میشود و معیارهای کوشر را برآورده میکند. با اینکه زرافه کوشر است، امروزه بهدلیل هزینه بسیار بالای فرایند، کشتار آن انجام نمیشود. مهار زرافه دشوار است و بهرهگیری از آن برای غذا میتواند اینگونه را در معرض خطر انقراض قرار دهد.[۹۱][۹۲][۹۳]
پرندگان ممنوع در تورات بهصراحت فهرست شدهاند،[۹۴] اما ارجاعات دقیق جانورشناختی محل اختلاف است و برخی ارجاعات به خانوادههایی از پرندگان اشاره دارند (۲۴ مورد ذکر شده). میشنا[۹۵] به چهار نشانهای که حکیمان ارائه دادهاند اشاره میکند.[۹۶] نخست، پرندهای که dores (درنده) باشد کوشر نیست. افزون بر این، پرندگان کوشر سه ویژگی جسمانی دارند: انگشت اضافه در پشت پا (که در تکیه پا به آن کمک نمیکند)، zefek (چینهدان) و korkoban (سنگدان) با پوششی که قابل جدا شدن است. با این حال، یهودیان مجاز نیستند بهتنهایی این احکام را اعمال کنند؛ وجود سنت معتبر (masorah) برای مجاز شمردن مصرف پرندگان ضروری است، حتی اگر ثابت شود که همه چهار معیار را دارند. تنها استثنا، بوقلمون است. دورهای وجود داشت که برخی مراجع نشانهها را کافی میدانستند و یهودیان بدون masorah این پرنده را خوردن آغاز کردند، زیرا دارای همه نشانهها (simanim) به زبان عبری است.[۹۷]
ماهی باید باله و فلس داشته باشد تا کوشر باشد.[۹۸] حلزون صدفدار و دیگر جانوران آبزی غیر از ماهی کوشر نیستند.[۹۹] حشرات کوشر نیستند، مگر برخی گونههای ملخ کوشر.[۱۰۰] هر حیوانی که حیوانات دیگر را بخورد، چه شکارچی باشد و چه مردار بخورد،[۱۰۱] بهطور کلی کوشر نیست و همچنین هر حیوانی که بخشی از آن توسط حیوانات دیگر خورده شده باشد.[۷۱]
| رده | انواع ممنوع |
|---|---|
| پستانداران | گوشتخواران؛ حیواناتی که نشخوار نمیکنند (مانند گوشت خوک)؛ حیواناتی که سم شکافته ندارند (مانند شتر، خرگوش، اسب و خرگوش کوهی)؛ خفاشها؛ جوندگان |
| پرندگان | پرندگان شکاری؛ مردارخواران |
| خزندگان و دوزیستان | همه |
| آبزیان | همه غیر از ماهی. در میان ماهیان، هر آنچه هم باله هم فلس ندارد |
| حشرات | همه، جز انواع خاصی از ملخ یا ملخهای صحرایی که بنا بر نظر اکثر مراجع، امروزه قابل شناسایی نیستند |
جداسازی گوشت و شیر
[ویرایش | اشتراکگذاری]گوشت و شیر (یا فراوردههای آنها) را نمیتوان با هم آمیخت؛ به این معنا که گوشت و فراوردههای لبنی نه در یک وعده غذایی سرو میشوند، نه در یک ظرف پخته یا سرو میشوند و نه با هم نگهداری میشوند.[۱۰۲]
یهودیان پایبند به این احکام، مجموعههای جداگانهای از ظروف برای گوشت و شیر دارند و گاهی آشپزخانههای جداگانهای نیز نگه میدارند؛ همچنین پس از خوردن گوشت، از یک تا شش ساعت صبر میکنند و سپس فراوردههای لبنی مصرف میکنند.[۱۰۳] ظروف و کاسههایی که در ییدیشی milchig (لبنی) و fleishig (گوشتی) نامیده میشوند — به معنای واقعی «شیری» و «گوشتی» — اصطلاحات رایج برای تفکیک ظروف لبنی و گوشتی هستند.[۱۰۴]
بر پایه شولحان عاروخ، فاصله شش ساعته میان خوردن گوشت و لبنیات توصیه میشود. در این مدت، بهطور کلی توصیه میشود از مسواک زدن و کفکف دهان خودداری شود.[۱۰۵]
دوو گوتاین مینویسد: «دوگانگی آشپزخانه به بخش گوشتی و بخش شیری، که در خانه یهودی پایبند به دین امری بنیادین است، [...] هرگز در اسناد گنیزای قاهره ذکر نشدهاست.» گوتاین بر این باور بود که در سدههای میانه نخستین، خانوادههای یهودی تنها یک دست کارد-و-چنگال و ظروف پختوپز نگه میداشتند.[۱۰۶] بر پایه نظر دیوید سی. کریمر، رسم نگهداری مجموعههای جداگانه ظروف تنها در اواخر سده چهاردهم و در سده پانزدهم پدید آمد.[۱۰۷] احتمال دارد که یهودیان پایبند به دین پیش از آن، شب را صبر میکردند تا طعم گوشت یا شیری که در دیواره ظرف جذب شده بود، ناچیز شود (lifgam) و سپس آن ظرف را برای ماده غذایی دیگر (گوشت یا لبنی) به کار میبردند.[۱۰۸]
ذبح کوشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]
پستانداران و پرندگان باید توسط فردی آموزشدیده (shochet) و با روشی خاص به نام شحیطه ذبح شوند.[۱۰۹] در روش شحیطه، ورید ژوگولار، سرخرگ کاروتید، مری و نای در یک حرکت برش پیوسته با چاقویی تیز و بدون دندانه قطع میشوند. ناکامی در برآوردن هر یک از این معیارها گوشت آن حیوان را غیرکوشر میکند.[۱۱۰][۱۱۱]
لاشه حیوان ذبحشده باید پس از ذبح بررسی شود تا تأیید گردد که حیوان هیچ بیماری یا نقصی نداشته که در صورت ادامه زندگی، در ظرف یک سال به مرگ طبیعی میانجامید؛ چنین وضعیتی گوشت را نامناسب میکند.[۱۱۲]
این حالات (treifot) شامل ۷۰ دسته مختلف از آسیبها، بیماریها و ناهنجاریهاست که حضور هر یک از آنها حیوان را غیرکوشر میسازد.[۱۱۳]
خوردن برخی اجزای حیوان ممنوع است؛ از جمله برخی چربیها (Chelev)[۱۱۴] و عصب سیاتیک[۱۱۵] از پاها؛ فرایند جداسازی این اجزا پیش از عرضه گوشت به فروش توسط متخصصان انجام میشود.[۱۱۶]
تا آنجا که ممکن است باید خون از گوشت خارج شود[۱۱۷] از طریق فرایند کوشرسازی؛ این کار معمولاً با خیساندن و نمکزدن گوشت انجام میشود، اما جگر به دلیل غنی بودن از خون روی شعله باز کباب میشود.[۱۱۸]
ماهی (و ملخهای کوشر، برای کسانی که سنتهای مجازدانستن آنها را پیروی میکنند) باید پیش از خوردن کشته شوند، اما در شریعت یهود روش خاصی برای این کار تعیین نشدهاست.[۱۱۹][۱۲۰] جنبههای حقوقی ذبح مذهبی نهتنها توسط شریعت یهود بلکه توسط قانون مدنی نیز تنظیم میشود.[۱۲۱]
برخی بر این باورند که این روش مرگ آنی حیوان را بدون رنج غیرضروری تضمین میکند، اما بسیاری از فعالان حقوق حیوانات این فرایند را بیرحمانه میدانند و مدعیاند که حیوان ممکن است بلافاصله بیهوش نشود و خواستار ممنوعیت آن شدهاند.[۱۲۲][۱۲۳]
آمادهسازی گوشتها
[ویرایش | اشتراکگذاری]هنگامی که یک حیوان بهشیوه آیینی ذبح (shechted) میشود، گوشت خام بهطور سنتی پیش از پختن برش میخورد، نمکپاشی میشود و شسته میشود. نمکپاشی گوشت خام، خونی را که در سطح داخلی گوشت نشسته بیرون میکشد. این کار با نمک درشتدانه انجام میشود که معمولاً به آن نمک کوشر میگویند؛ پس از آن گوشت روی یک توری یا آبکش قرار میگیرد تا آبکش شود و بهاندازه زمانی که طول میکشد یک مایل توراتی پیادهروی کنند[۱۲۴] (حدوداً ۱۸ تا ۲۴ دقیقه) در همان حال میماند. پس از آن، باقیمانده نمک با آب شسته میشود و آنگاه گوشت را میتوان پخت.[۱۲۵]
گوشتی که کباب میشود نیازی به نمکپاشی پیشین ندارد، زیرا آتش بهطور طبیعی سبب خروج خون میشود.[۱۲۶]
Turei Zahav («تاز»)، شرحی از سده هفدهم میلادی بر شولحان عاروخ، حکم کرد که تکههای گوشت میتوانند هنگام نمکپاشی «بسیار ضخیم» باشند.[۱۲۷] با این حال، رسم یهودیان یمنی از سعادیا گائون پیروی میکند که مقرر داشته گوشت هنگام نمکپاشی نباید از نیم «روتال» (یعنی حدوداً ۲۱۶ گرم) بزرگتر باشد.[۱۲۸] این امر سبب میشود اثر نمک به درون گوشت نفوذ کند.[۱]
ظروف کوشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]
ظروفی که برای غذاهای غیرکوشر بهرهگیری شدهاند، خود ناکوشر میشوند و حتی غذاهای کوشری را که با آنها تهیه شود، ناکوشر میکنند.[۱۲۹]
برخی از این ظروف، بسته به جنس مواد سازندهشان، میتوانند با فرو بردن در آب جوش یا بهرهگیری از مشعل دوباره برای تهیه غذای کوشر مناسب شوند.[۱۲۹]
غذایی که به شیوهای تهیه شود که شبات (روز سبت) را نقض کند، خوردنش روا نیست؛ هرچند در برخی موارد، پس از پایان شبات، خوردن آن مجاز است.[۱۳۰]
قوانین پسح
[ویرایش | اشتراکگذاری]
پسح قوانین غذایی سختگیرانهتری دارد که مهمترین آنها ممنوعیت خوردن خمیر ترشیده یا فراوردههای آن است. این ممنوعیت از خروج ۱۲:۱۵ گرفته شدهاست.[۱۳۱]
ظروف بهرهگیریشده در تهیه و سرو chametz نیز در پسح ممنوع هستند مگر آنکه بهصورت آیینی پاکسازی (kashered) شده باشند.[۱۳۲]
یهودیان پایبند اغلب مجموعههای جداگانهای از ظروف گوشتی و لبنی را تنها برای کاربرد در پسح نگه میدارند. افزون بر این، برخی گروهها محدودیتهای غذایی گوناگونی را در پسح رعایت میکنند که فراتر از قوانین kashrut است؛ مانند نخوردن کیتنیوت,[۱۳۳] گبروختس[۱۳۴] یا سیر.[۱۳۵]
محصولات سرزمین اسرائیل
[ویرایش | اشتراکگذاری]قوانین توراتی همچنین بر بهرهگیری از محصولات کشاورزی نظارت دارند؛ از جمله در زمینه عشریهگیری، زمان مجاز برای خوردن یا برداشت محصول و آنچه باید انجام شود تا محصولات برای مصرف انسان مناسب گردند.[۱۳][۱۳۶]
برای محصولات کشتشده در سرزمین اسرائیل، نسخهای اصلاحشده از عشریههای توراتی باید اعمال شود که دربرمیگیرد: Terumat HaMaaser, Maaser Rishon, Maaser Sheni و Maasar Ani (محصول عشریهنداده را tevel مینامند)؛ میوه سه سال نخست رشد یا کاشت مجدد یک درخت بهعنوان Orlah برای خوردن یا هر کاربرد دیگری ممنوع است؛[۱۳۷] محصول کشتشده در سرزمین اسرائیل در سال هفتم دارای k'dushat shvi'it میشود و در صورت عدم مدیریت دقیق، بهعنوان نقض شمیتا (سال شبات) ممنوع است.[۱۳۸]
برخی از احکام کوشر در معرض دیدگاههای متفاوت خاخامی قرار دارند. برای نمونه، بسیاری بر این باورند که حکم ممنوعیت خوردن Chadash (غله نو) پیش از شانزدهم ماه نیسان در خارج از سرزمین اسرائیل اعمال نمیشود.[۱۳۹]
سبزیجات
[ویرایش | اشتراکگذاری]
هرچند گیاهان و مواد معدنی تقریباً همیشه کوشر بهشمار میروند، رستورانهای گیاهخواری و تولیدکنندگان خوراکهای گیاهی ملزم هستند گواهینامه hechsher دریافت کنند که یک سازمان خاخامی محصولاتشان را بهعنوان کوشر تأیید کردهاست؛ زیرا hechsher معمولاً گواهی میدهد که سبزیجات مشخصی از نظر آلودگی به حشرات بررسی شدهاند و گامهایی برای اطمینان از رعایت الزامات bishul Yisrael در پختوپز برداشته شدهاست.[۱۴۰] سبزیجاتی مانند اسفناج و گلکلم باید از نظر آلودگی به حشرات بررسی شوند. روش درست بازرسی و پاکسازی بسته به گونه گیاه، شرایط رشد و دیدگاه خاخامهای مختلف متفاوت است.[۱۴۱] محصولات هیدروپونیک ملاحظات کوشری بیشتری پدیدمیآورند، بهویژه در تعیین دعای درست پیش از خوردن.[۱۴۲]
غذاهای پارهوه
[ویرایش | اشتراکگذاری]غذای پارهوه (pareve) غذایی است که نه گوشتی است و نه لبنی. ماهی در این دسته جای میگیرد، همانطور که هر غذایی که از حیوانات به دست نیامده باشد. تخممرغ نیز علیرغم اینکه فرآوردهای حیوانی است، پارهوه بهشمار میرود.[۱۴۳]
برخی فرایندها یک فرآورده گوشتی یا لبنی را به فرآوردهای پارهوه تبدیل میکنند. برای نمونه، پنیرمایه گاهی از پوشش درونی معده به دست میآید، با این حال برای تهیه پنیر کوشر پذیرفتنی است.[۱۴۴] ژلاتینهای به دست آمده از منابع حیوانی کوشر (که به شیوه آیینی ذبح شدهاند) نیز پارهوه هستند.[۱۴۵] دیگر فرآوردههای ژلاتینمانند از منابع غیرحیوانی مانند آگار و کاراگینان ذاتاً پارهوه هستند. ژلاتین ماهی، مانند همه فرآوردههای ماهی کوشر، پارهوه است.[۱۴۶]
قانون یهودی بهطور کلی ایجاب میکند که نان پارهوه باشد؛ یعنی با فرآوردههای گوشتی یا لبنی ورز داده نشود و بر روی تجهیزات گوشتی یا لبنی تهیه نشود.[۱۴۷]
Kashrut رویههایی دارد که از طریق آنها میتوان تجهیزات را از کاربرد پیشین غیرکوشر یا گوشتی/لبنی پاکیزه کرد.[۱۲۹]
برای نمونه، تجهیزات تولید لبنیات را میتوان به اندازه کافی پاکیزه کرد که خاخامها به فرآوردههای تهیهشده با آن مقام پارهوه ببخشند؛ اما کسی که به لبنیات حساسیت شدید آلرژیک دارد ممکن است همچنان به باقیماندههای لبنی واکنش نشان دهد. به همین دلیل است که برخی فرآوردههایی که بهطور قانونی پارهوه هستند، هشدار «شیر» روی آنها درج میشود.[۱۴۸]
کانابیس
[ویرایش | اشتراکگذاری]برای کانابیس کشتشده در اسرائیل، گیاهان باید shmittah را رعایت کنند، اما این قانون برای کانابیس از سایر مناطق اعمال نمیشود. دستکم یک برند از خوراکیهای کانابیس گواهی دارد که قوانین kashrut را رعایت میکند.[۱۴۹]
تنباکو
[ویرایش | اشتراکگذاری]هرچند تنباکو یک فراورده خوراکی نیست، برخی از انواع آن دارای گواهی کوشر سالانه برای عید پسح هستند. این گواهی سالانه به این معناست که تنباکو برای دوره پسح — که در آن محدودیتهای متفاوتی اعمال میشود — نیز تأیید شدهاست. برای نمونه، ممکن است تنباکو با برخی دانههای chametz که در دوران پسح بهطور کامل ممنوع هستند در تماس قرار گرفته باشد و این گواهی تضمینی است که تنباکو از این نوع آلودگی پاک است.[۱۵۰]
در اسرائیل، این گواهی از سوی گروه خاخامی خصوصی بیت یوسف (بیت یوسف) صادر میشود، اما ریاست خاخامیت اسرائیل با صدور هرگونه گواهی از سوی خاخامها برای تنباکو مخالفت کردهاست و دلیل آن را خطرات بهداشتی ناشی از مصرف دخانیات اعلام نمودهاست.[۱۵۱]
غذاهای دستکاریشده ژنتیکی
[ویرایش | اشتراکگذاری]با ظهور مهندسی ژنتیک، پژوهشگران دانشگاهی و دینی دیدگاههای متفاوتی دارند دربارهٔ اینکه آیا اینگونههای نوین غذایی کوشر بهشمار میآیند یا خیر. نخستین جانور دستکاریشده ژنتیکی که سازمان غذا و دارو (FDA) برای مصرف انسان تأیید کرد، ماهی آکوادوانتیج است و در حالی که آزادماهی معمولاً غذایی مجاز و کوشر است، این موجود دستکاریشده حاوی ژنی از یک موجود ناکوشر میباشد.[۱۵۲]
در سال ۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۴ خورشیدی)، کمیته قوانین یهودی و استانداردهای مجمع خاخامها سندی دربارهٔ موجودات دستکاریشده ژنتیکی منتشر کرد که در آن اعلام شد: تغییر توالیهای ژنی از طریق وارد کردن DNA بیگانه به منظور انتقال قابلیتی خاص به موجود جدید مجاز است؛ نباید گونههای کاملاً نوین بهعمد پدیدآورد؛ و پیامدهای بهداشتی غذاهای دستکاریشده ژنتیکی باید بهصورت موردی بررسی شوند.[۱۵۳]
برخی استدلال میکنند که این آمیختن گونهها با آموزههای تلمود در تضاد است و از این رو با قانون یهودی مغایرت دارد و ناکوشر است. دیگران استدلال میکنند که قانون «یک در شصت» kashrut اهمیت دارد و از آنجا که ژن بیگانه کمتر از یکشصتم حجم جانور را تشکیل میدهد، آزادماهی دستکاریشده کوشر است.[۱۵۲][۱۵۴]
نظارت و بازاریابی
[ویرایش | اشتراکگذاری]هَشگاخا
[ویرایش | اشتراکگذاری]برخی غذاها باید بهطور کامل یا جزئی توسط یهودیان تهیه شوند. این موارد شامل شراب انگور،[۱۵۵] برخی غذاهای پختهشده (bishul akum),[۱۵۶] پنیر (g'vinat akum) و بهگفته برخی کره (chem'at akum) نیز میشود،[۱۵۷] همچنین فراوردههای لبنی (به عبری: חלב ישראל חלב ישראל «شیر اسرائیل»)[۱۵۷][۱۵۸] و نان (Pas Yisroel).[۱۵۹]
استانداردهای برچسبگذاری محصولات
[ویرایش | اشتراکگذاری]
هرچند خواندن برچسب محصولات غذایی میتواند مواد آشکارا غیرکوشر را شناسایی کند، برخی کشورها به تولیدکنندگان اجازه میدهند شناسایی برخی مواد اولیه را حذف کنند. چنین مواد «پنهان» ممکن است شامل روانسازها و طعمدهندهها و دیگر افزودنیها باشند؛ در برخی موارد، مانند کاربرد طعمدهندههای «طبیعی»، این مواد بیشتر احتمال دارد از مواد غیرکوشر مشتق شده باشند.[۱۶۰] افزون بر این، برخی محصولات مانند ماهی نرخ بالایی از برچسبگذاری نادرست غذاهای دریایی دارند که ممکن است به فروش ماهی غیرکوشر در بستهبندی با برچسب گونهای از ماهی کوشر بیانجامد.[۱۶۱]
تولیدکنندگان مواد غذایی و افزودنیهای غذایی میتوانند با مراجع دینی یهودی تماس بگیرند تا محصولاتشان گواهی کوشر دریافت کند؛ این فرایند شامل بازدید یک خاخام یا کمیتهای از یک سازمان خاخامی از تأسیسات تولیدی برای بررسی روشهای تولید و محتویات است و در صورت کافی بودن کوشر بودن، گواهینامه صادر میشود.[۱۶۲]
تولیدکنندگان گاهی محصولاتی را که چنین گواهینامهای دریافت کردهاند با افزودن نمادهای گرافیکی خاص به برچسب شناسایی میکنند. این نمادها در یهودیت با عنوان هِشگِشِریم شناخته میشوند.[۱۶۳] به دلیل تفاوت در استانداردهای کوشر میان سازمانهای مختلف، هشگشریم برخی مراجع یهودی گاهی از سوی مراجع یهودی دیگر نامعتبر دانسته میشود.[۱۶۴] نشانههای تأییدیه خاخامها و سازمانهای مختلف بسیار زیادند و فهرست کردن همه آنها ممکن نیست؛ اما یکی از پرکاربردترینها در ایالات متحده آمریکا نشانه اتحادیه کنگرههای ارتدکس است که از حرف U در داخل دایره («O-U») استفاده میکند که نماد اختصاری «اتحادیه ارتدکس» است. در بریتانیا، نمادهای پرکاربرد شامل لوگوی «KLBD» متعلق به London Beth Din و لوگوی «MK» متعلق به بتدین منچستر هستند.[۱۶۵] گاهی حرف K بهتنهایی بهعنوان نماد کوشر بهره گرفته میشود؛ اما از آنجا که بسیاری از کشورها ثبت حروف را بهعنوان نماد بازرگانی (روشی که سایر نمادها از طریق آن در برابر سوءاستفاده محافظت میشوند) مجاز نمیدانند، این نماد تنها ادعای شرکت مبنی بر کوشر بودن محصول را نشان میدهد.[۱۶۶]
بسیاری از نمادهای گواهینامه با حروف یا کلمات اضافی همراهاند تا دستهبندی محصول را طبق قانون یهودی مشخص کنند؛[۱۶۶] این دستهبندی ممکن است با طبقهبندیهای حقوقی در تعارض باشد، بهویژه در مورد غذایی که قانون یهودی آن را «لبنی» میداند اما طبقهبندی قانونی آن را لبنی نمیشناسد.
- D: لبنی
- DE: تجهیزات لبنی
- M: گوشت، شامل ماکیان
- Pareve: غذایی که نه گوشتی است و نه لبنی
- Fish: ماهی
- P: مرتبط با پسح (P برای Pareve بهکار نمیرود)
در بسیاری از موارد نظارت مستمر لازم است؛ زیرا بهدلایلی مانند تغییر در فرآیندهای تولید، محصولاتی که روزگاری کوشر بودند ممکن است کوشر بودن خود را از دست بدهند. برای نمونه، ممکن است یک روانساز کوشر با روانسازی حاوی پیه جایگزین شود که بسیاری از مراجع خاخامی آن را غیرکوشر میدانند. چنین تغییراتی اغلب با خاخام یا سازمان ناظر هماهنگ میشوند تا بستهبندیهای جدید هیچ هشگشر یا گواهی کوشری را نشان ندهند. در برخی موارد، با این حال، موجودیهای از پیش چاپشده برچسبهای حاوی هشگشر ممکن است روی محصول غیرکوشر ادامه یابند. یک شبکه فعال سخنچینی در جامعه یهودی دربارهٔ محصولاتی که مشکوک هستند و نیز محصولاتی که کوشر شدهاند اما برچسبهایشان هنوز هشگشر را نشان نمیدهند بحث میکند. برخی روزنامهها و نشریات نیز دربارهٔ محصولات کوشر بحث میکنند.[۱۶۷]
محصولات دارای برچسب kosher-style محصولات غیرکوشری هستند که ویژگیهایی از غذاهای کوشر دارند، مانند سوسیسهای تماماً گوشت گاو،[۱۶۸] یا محصولاتی که به شیوهای سازگار با رویههای اشکنازی طعمدهی یا تهیه شدهاند، مانند خیارشور شوید.[۱۶۹] این عنوان معمولاً به اقلام حاضریفروشی اشاره دارد.[۱۷۰]
پیشینه نظارت و بازاریابی کوشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]
تولیدکنندگان مواد غذایی اغلب به دنبال گسترش بازارها یا توان بازاریابی خود هستند و عرضه غذای کوشر به شیوهای برای تحقق این هدف تبدیل شدهاست. تمایز غذای کوشر از همان سال ۱۸۴۹ میلادی تبلیغ میشد.[۱۷۱] در سال ۱۹۱۱ شرکت پروکتر اند گمبل نخستین شرکتی شد که یکی از محصولات خود به نام Crisco را بهعنوان کوشر تبلیغ کرد.[۱۷۲] در دو دهه بعد، شرکتهایی مانند Lender's Bagels، Maxwell House، Manischewitz و Empire Kosher رشد کردند و فضای بیشتری به بازار کوشر دادند. در دهه ۱۹۶۰، شرکت Hebrew National با شعار «ما به مرجعیتی بالاتر پاسخ میدهیم» کمپینی برای جلب توجه یهودیان و غیریهودیان راه انداخت. از آن پس، «کوشر» به نمادی برای کیفیت و ارزش تبدیل شد. بازار کوشر بهسرعت گسترش یافت و فرصتهای بیشتری برای محصولات کوشر فراهم آورد. مِناخم لوبینسکی، بنیانگذار نمایشگاه تجاری Kosherfest، تعداد مصرفکنندگان کوشر را تا ۱۴ میلیون نفر و فروش محصولات کوشر در ایالات متحده را تا ۴۰ میلیارد دلار برآورد میکند.[۱۷۳]
در سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳ شمسی)، نیروهای دفاعی اسرائیل تصمیم گرفتند به ناظران زن کوشر اجازه دهند در آشپزخانههای پایگاههای نظامی کار کنند و نخستین بازرسان زن کوشر در اسرائیل تأیید صلاحیت شدند.[۱۷۴][۱۷۵]
کاربرد حقوقی
[ویرایش | اشتراکگذاری]قوانین استانداردهای تبلیغاتی در بسیاری[کمیتدهی کنید] از حوزههای قضایی استفاده از واژه کوشر در برچسب محصولات را ممنوع میکند مگر اینکه تولیدکننده بتواند نشان دهد که محصول با قوانین غذایی یهودی سازگار است؛ با این حال، تعاریف حقوقی مختلف برای انطباق با قوانین غذایی یهودی در حوزههای قضایی مختلف متفاوتند. برای نمونه، در برخی مناطق قانون ممکن است الزام کند که یک خاخام کوشر بودن را تأیید کند، در برخی دیگر قواعد کوشر بهطور کامل در قانون تعریف شدهاند و در برخی دیگر کافی است که تولیدکننده تنها باور داشته باشد که محصول با مقررات غذایی یهودی سازگار است. در موارد متعددی، قوانینی که استفاده از واژه «کوشر» را محدود میکردند بعداً بهعنوان دخالت غیرقانونی در امور دینی تشخیص داده شدند.[۱۷۶]
هزینهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ایالات متحده، هزینه گواهینامه برای اقلام تولید انبوه معمولاً بسیار ناچیز است[۱۷۷][۱۷۸] و معمولاً بیش از آن از مزایای دریافت گواهینامه جبران میشود.[۱۷۸] در سال ۱۹۷۵ روزنامه نیویورک تایمز هزینه هر قلم برای دریافت گواهینامه کوشر را برای یک محصول غذایی منجمد شرکت General Foods ۵/۶ میلیونیم سِنت (۰٫۰۰۰۰۰۰۰۶۵ دلار) بهازای هر قلم برآورد کرد.[۱۷۹] بر اساس گزارش سال ۲۰۰۵ شرکت Burns & McDonnell، اکثر آژانسهای گواهینامه ملی ایالات متحده غیرانتفاعی هستند و تنها برای نظارت و کار میدانی هزینه دریافت میکنند و ناظر میدانی «معمولاً در ازای هر بازدید کمتر از یک مکانیک خودرو در هر ساعت درآمد دارد». با این حال، بازطراحی یک فرایند تولید موجود میتواند پرهزینه باشد.[۱۸۰] دریافت گواهینامه معمولاً با گشودن بازارهای بیشتر برای یهودیانی که کوشر نگه میدارند، مسلمانانی که حلال رعایت میکنند، ادونتیستهای روز هفتم که قوانین اصلی رژیم غذایی کوشر را رعایت میکنند، گیاهخواران، وگانها و افراد دارای عدم تحمل لاکتوز که میخواهند از فراوردههای لبنی اجتناب کنند (محصولاتی که بهطور معتبر بهعنوان پارِوه تأیید شدهاند این معیار را برآورده میکنند)، درآمد را افزایش میدهد.[۱۷۹][۱۸۱][۱۸۲][۱۸۳] اتحادیه ارتدکس، یکی از بزرگترین سازمانهای کوشر در ایالات متحده، ادعا میکند که «هنگامی که یک محصول کوشر در کنار یک برند رقیب غیرکوشر قرار میگیرد، ۲۰ درصد بهتر عمل میکند».[۱۸۴]
در برخی جوامع یهودی اروپایی، نظارت کوشر بر گوشت شامل «مالیاتی» است که برای تأمین هزینه آموزش یهودی در جامعه بهره میگیرد و این موضوع قیمت گوشت کوشر را فراتر از آنچه هزینه نظارت بهتنهایی ایجاب میکند بالا میبرد.[۱۸۵]
جامعه و فرهنگ
[ویرایش | اشتراکگذاری]پایبندی
[ویرایش | اشتراکگذاری]بسیاری از یهودیان بهطور جزئی به kashrut پایبندند؛ برای نمونه از گوشت خوک یا صدفداران پرهیز میکنند یا شیر را با گوشت نمیآشامند. برخی در خانه غذای کوشر میخورند اما در رستورانهای غیرکوشر غذا میخورند. در سال ۲۰۱۲، یک تحلیل از بازار مواد غذایی تخصصی در آمریکای شمالی برآورد کرد که تنها ۱۵٪ از مصرفکنندگان کوشر یهودی هستند.[۱۸۶] مسلمانان هنگامی که گوشت حلال در دسترس نیست، بهطور منظم از گوشت کوشر بهره میگیرند.[۱۸۷] مسلمانان، هندوها و افراد دارای حساسیت به لبنیات اغلب برچسب «کوشر-پارهوه» را بهعنوان تضمینی میدانند که یک فرآورده هیچ مادهای از منشأ حیوانی، از جمله شیر و مشتقات آن، ندارد.[۱۸۸] با این حال چون فرآوردههای «کوشر-پارهوه» ممکن است حاوی عسل، تخممرغ یا ماهی باشند، وگانها نمیتوانند به این گواهینامه اتکا کنند.[۱۸۹]
حدود یکششم یهودیان آمریکا یا ۰٫۳٪ از کل جمعیت آمریکا بهطور کامل قوانین کوشر را رعایت میکنند و بسیاری دیگر همه قوانین را به دقت دنبال نمیکنند اما از برخی خوردنیهای ممنوع، بهویژه گوشت خوک، پرهیز دارند. کلیسای ادونتیستهای روز هفتم، که یک فرقه مسیحی است، پیامی بهداشتی را میآموزد که پیروی از قوانین غذایی کوشر را میطلبد.[۱۹۰][۱۹۱]
پژوهشهایی که در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۲۰ انجام شدند نشان دادند که ۲۲٪ از یهودیان دیندار آمریکایی ادعا میکنند که در خانههایشان قوانین کوشر را رعایت میکنند.[۱۹۲][۱۹۳] مصرف گوشت خوک بهویژه تابوی بزرگتری نسبت به دیگر رفتارهای غیرکوشر در میان یهودیان به نظر میرسد؛ ۴۱٪ ادعا میکنند که دستکم از خوردن گوشت خوک پرهیز میکنند.[۱۹۴] یهودیان آمریکایی در مقایسه با یهودیان اسرائیلی بهطور کلی پایبندی کمتری به قوانین کوشر دارند. تقریباً سه برابر بیشتر یهودیان اسرائیلی گزارش دادند که به رعایت کوشر در خانههایشان متعهدند و ۸۴٪ از آنان گوشت خوک نمیخورند.[۱۹۵]
تفاوتها در عملکرد
[ویرایش | اشتراکگذاری]«کوشر-استایل» (سبک کوشر) دامنهای از تنوع در پایبندی به kashrut را ممکن میسازد که بازتابدهنده روشهای گوناگون در درون جامعه یهودی است. برای برخی، سبک کوشر به معنای پرهیز از حیوانات غیرکوشر مانند خوک و صدفداران و دوری از آمیختن گوشت و لبنیات در وعدههای غذایی است. این افراد ممکن است گوشت حیواناتی را بخورند که کوشر هستند اما لزوماً طبق استانداردهای kashrut ذبح نشدهاند.[۱۹۶]
مفهوم «سبک کوشر» به افراد و جوامعی خدمت میکند که میان پایبندی دینی سختگیرانه و هویت فرهنگی با سنتهای آشپزی یهودی در حال گذرند. هاسیا داینر، استاد تاریخ یهودیان آمریکا در دانشگاه نیویورک، پیشنهاد میکند که «سبک کوشر» نمایانگر یک میانهروی میان سنت و همگونسازی است و هویت یهودی را از طریق غذا بدون پایبندی سختگیرانه به kashrut فراهم میآورد.[۱۹۷]
این رویه انعطافپذیر در دهه ۱۹۲۰ میلادی در میان یهودیانی پدیدار شد که در حال جذب شدن در جامعه آمریکایی بودند و پیوند با میراثشان را بدون رعایت کامل قوانین غذایی میجستند. این اصطلاح گستردهاست و غذاهایی را دربرمیگیرد که میتوانند کوشر باشند، مانند سوپ مرغ با رشتهفرنگی یا وعدههای پارهوه (نه گوشت نه لبنیات)، حتی اگر با معیارهای هلاخایی مطابقت نداشته باشند. داینر اشاره میکند که این اصطلاح «متناقضنما» است و وهمی از kashrut میآفریند که در آن تأکید اصلی بر سبکی از آشپزی است نه بر انطباق با قوانین غذایی دینی.[۱۹۷]
با گذشت زمان، مفهوم «سبک کوشر» تکامل یافته و گسترش پیدا کردهاست و دگرگونیهای درون جوامع یهودی و جامعه گستردهتر را بازتاب میدهد. در عملکرد معاصر، «سبک کوشر» اغلب در رویدادها و گردهماییهای اجتماعی دیده میشود، جایی که وعدههای غذایی ممکن است برخی اقلام غیرکوشر را کنار بگذارند اما بهطور سختگیرانه از kashrut پیروی نکنند. تعریف دقیق آن ممکن است میان جوامع و افراد متفاوت باشد و نشاندهنده تفسیرها و روشهای گوناگون مرتبط با قوانین غذایی یهودی است. این اصطلاح همچنین به فرآوردههایی مربوط میشود که بهعنوان «سبک کوشر» به بازار عرضه میشوند و برخی مناطق را واداشته تا قانونگذاریهایی برای روشن کردن برچسبگذاری و جلوگیری از سوءتفاهم مصرفکنندگان تدوین کنند.[۱۹۸] برای نمونه، ترشیهای سبک کوشر ممکن است بدون گواهینامه یا نظارت کوشر تولید شوند اما با سنت آشپزی یهودی پیوند دارند.[۱۹۷]
زبانشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]ریشهشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در عبری باستان واژه کوشر (عبری: כשר) به معنای «سودمند بودن»، «درست»، «شایسته» یا «موفق شدن» است،[۱۹۹] به گفته فرهنگ لغت عبری و انگلیسی فرهنگ لغت براون-درایور-بریگز. در عبری نوین این واژه عموماً به kashrut اشاره دارد اما گاهی به معنای «درست» نیز بهکار میرود. برای نمونه، تلمود از واژه کوشر به مفهوم «فاضل» استفاده میکند، آنجا که به داریوش بزرگ بهعنوان «پادشاه کوشر» اشاره میکند؛ داریوش، پادشاه پارس (فرمانروایی ۵۲۲–۴۸۶ پیش از میلاد)، در بازسازی معبد دوم اورشلیم نقش داشت.[۲۰۰] در زبان انگلیسی عامیانه، {{wikt:kosher|کوشر}} اغلب به معنای «مشروع»، «قابل قبول»، «مجاز»، «اصیل» یا «معتبر» است.[۲۰۱][۲۰۲]
نمک کوشر
[ویرایش | اشتراکگذاری]گاهی کوشر بهعنوان مخفف کوشرینگ (کوشر کردن) بهکار میرود، یعنی فرایند کوشر کردن چیزی؛ برای نمونه، نمک کوشر نوعی نمک با بلورهای نامنظم است که بهویژه برای آمادهسازی گوشت طبق قوانین kashrut مناسب است، زیرا سطح بیشتر بلورها خون را مؤثرتر جذب میکند.[۲۰۳] در این حالت، نوع نمک به نمک سبک کوشر اشاره دارد. نمک همچنین میتواند نمک گواهیشده کوشر یا هر دو باشد. نمک گواهیشده کوشر از دستورالعملهای kashrut پیروی میکند.[۲۰۴] گاهی اصطلاح «نمک کوشر درشت» برای نمکی بهکار میرود که هم سبک کوشر است و هم گواهیشده کوشر.[۲۰۵] اصطلاح «نمک کوشر ریز» نیز گاهی برای نمکی بهکار میرود که گواهیشده کوشر است اما سبک کوشر نیست.[۲۰۶]
ترشیها
[ویرایش | اشتراکگذاری]کوشر میتواند بهعنوان مترادف «سنت یهودی» بهکار رود؛ برای نمونه، ترشی خیار «کوشر-دیل» صرفاً ترشیای است که به روش سنتی ترشیسازان یهودی نیویورک تهیه میشود؛ با افزودن سخاوتمندانه سیر به آبنمک، و لزوماً مطابق با قوانین سنتی غذایی یهودی نیست.[۲۰۷]
درجهبندی سختگیری
[ویرایش | اشتراکگذاری]
مهادرین
[ویرایش | اشتراکگذاری]مهادرین اصطلاحی است که بیشتر به معنای قواعد سختگیرانهتر یا پیشرفتهتر کوشر به کار میرود. ریشهشناسی آن یتزای هنوز محل بحث است،[۲۰۸] اما کاربرد نخستین آن در هلاخا بهطور خاص به روشن کردن شمعها در حنوکا مربوط میشد.[۲۰۹] بعدها این اصطلاح در زمینه احکام غذایی، بهویژه در اسرائیل، کاربرد گستردهای یافت[۲۱۰] و در نهایت بهطور گستردهای تقریباً همه جنبههای پایبندی به دین یهود را دربرگرفت[۲۱۱] .
بادتز
[ویرایش | اشتراکگذاری]بادتز سرواژه عبری بیتدین تصدک است و بهعنوان نام سازمانهایی به کار میرود که بر تولید مواد غذایی کوشر نظارت میکنند. این سازمانها معمولاً تنها محصولات در سطح مهادرین را تأیید میکنند، اما تنها نهادهای متخصص در اعمال قواعد سختگیرانهتر مهادرین نیستند، چراکه آژانسهای غیربادتز نیز چنین کاری انجام میدهند.[۲۱۰]
سورینام
[ویرایش | اشتراکگذاری]یک تریف (به هلندی: Surinaams-Nederlands، برگرفته از زبان اسرانان تونگو به شکل trefu) نوعی تابوی غذایی است. در سورینام، گروههای معینی از مردم از دیرباز به باور به تریف پایبند بودهاند، بهویژه در میان مردمان دارایتبار آفریقایی. بهرهگیری از برخی خوراکها ممنوع است، چرا که اعتقاد بر این است که میتواند بیماریهای سختی، بهویژه جذام، را پدیدآورد.[۲۱۲] این ممنوعیتها میتوانند بهصورت فردی متفاوت باشند، اما پیوندی ناگسستنی با شرایط خانوادگی دارند. تریف از سوی پدر به ارث میرسد، اما میتواند در رؤیا آشکار شود، اغلب برای یک زن. افزون بر این، زن باید در دوران بارداری به تابوهای غذایی ویژهای توجه کند. اهمیت فراوانی به تریف داده میشود؛ اگر فرزندی تریف پدرش را رعایت کند و با این حال دچار بیماری پوستی شود، این بهعنوان نشانهای قوی تلقی میشود که آن کودک از مرد دیگری است. سرانجام، تریف را میتوان در مراحل بعدی زندگی نیز از راه پوشیدن طلسمهای خاصی که فرد را وادار به پرهیز از خوردن برخی غذاها میکنند، به دست آورد.[۲۱۳]
این واژه برگرفته از زبان عبری است و از راه تأثیر یهودیان سفاردی که در سده هفدهم میلادی به سورینام آمدند، وارد این زبان شدهاست. همین منبع، ریشه واژه kaseri در اسرانان تونگو به معنای «پاک از نظر مذهبی، کوشر» نیز هست.[۲۱۴]
کاربردهای دیگر
[ویرایش | اشتراکگذاری]اگرچه واژهٔ کوشر بیشتر به خوراک مربوط میشود، گاه در زمینههای دیگری نیز به کار میرود. برخی فروشندگان ارتدکس تلفن همراه کوشر میفروشند — دستگاههایی سادهشده با امکانات محدود.[۲۱۵][۲۱۶]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 "What is Kosher Food? What Does Kosher Mean? OU Kosher Rules & Definition". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 8 دسامبر 2025.
- ↑ «Treif». Orthodox Union (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۸ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Eating locusts: The crunchy, kosher snack taking Israel by swarm" (بیبیسی)
- ↑ «A Guide to Shechita» (PDF). ShechitaUK. مه ۲۰۰۹. دریافتشده در ۷ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 69:1
- ↑ «Shulchan Aruch». Sefaria. دریافتشده در ۷ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 87
- ↑ «Shulchan Aruch». Sefaria. دریافتشده در ۸ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Staff, OU Kosher (19 اکتبر 2007). "Milk Products". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 10 دسامبر 2025.
- ↑ Staff, OU Kosher (16 مارس 2007). "The Power of the OU Kosher Pareve Label Certification - OU Kosher". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 10 دسامبر 2025.
- ↑ Staff, OU Kosher (23 فوریه 2010). "Yashan and Chadash". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 10 دسامبر 2025.
- ↑ "I have a tree in my yard. I don't know how old it is. Can I eat the fruit, or must I be concerned that the tree was planted within the past three years and the fruit is still orlah?". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 10 دسامبر 2025.
- 1 2 Staff, OU Kosher (5 مه 2004). "Separating Terumah and Maaser". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 10 دسامبر 2025.
- ↑ «Shemitah and Yovel Sabbatical and Jubilee Years». Orthodox Union (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Maimonides, دلالة الحائرین (ed. M. Friedländer), Part III (chapter 26), New York 1956, p. 311
- ↑ Maimonides, دلالة الحائرین (ed. M. Friedländer), Part III (chapter 48), New York 1956, p. 371
- ↑ Rashbam, commentary to Leviticus 11:3
- ↑ Sefer ha-Chinuch, commandments 73 and 148
- ↑ Mintz، Corey (۱۸ اوت ۲۰۲۵). «The business of keeping kosher: Running a kosher restaurant isn't just a matter of faith». The Canadian Jewish News (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "The Rabbi Joseph B. Soloveitchik Semikha Program". Yeshiva University (in English). Retrieved 6 ژانویه 2026.
- ↑ Donin، Hayim Halevy (۱۹۷۲). To Be a Jew. Basic Books. شابک ۹۷۸-۰-۴۶۵-۰۸۶۳۲-۰.
Includes an overview of the principles and practice of kashrut.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Mitzvot». NSW Board of Jewish Education. New South Wales Board of Jewish Education. بایگانیشده از اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۱۰. دریافتشده در ۵ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Is there a reason why we are required to keep kosher?». Times of Israel. دریافتشده در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ میشنه تورات کوربانوت، تموره ۴:۱۳
- ↑ Letter of Aristeas, 145–154
- ↑ «Dietary Laws». دانشنامه جودائیکا. Jerusalem: Keter Publishing House. ۱۹۷۱.
{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Gottlieb، Roger S. (۲۰۰۶). The Oxford Handbook of Religion and Ecology. Oxford Handbooks Online. ص. ۴۵. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۵۱۷۸۷۲-۲. دریافتشده در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) quoting Deuteronomy Rabbah 6:1 - ↑ Chill، Abraham (۱۹۷۴). The mitzvot: the commandments and their rationale. Bloch Publishing Company. ص. ۱۱۴. شابک ۹۷۸-۰-۸۱۹۷-۰۳۷۶-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Schneersohn، Yosef Yitzchak. «The Chassidic Masters on Food and Eating». Chabad.org. دریافتشده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Tauber، Yanki. «Meat». Chabad.org. دریافتشده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Borukhovich، Shneur Zalman. «The Tanya Chapter 8». Chabad.org. دریافتشده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Re'eh توسط Wayback Machine (بایگانیشده اوت ۲۹, ۲۰۰۷), rabbifriedman.org (archived from the original on August 29, 2007).
- ↑ Tzvi (۸ نوامبر ۲۰۱۰). «Keeping Kosher and the Soul: Why Free Will Begins with Food | Aish». Aish.com (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Macht، David I. (سپتامبر–اکتبر ۱۹۵۳). «An Experimental Pharmalogical Appreciation of Leviticus XI and Deuteronomy XIV» (PDF). Bulletin of the History of Medicine. XXXVII (۵): ۴۴۴–۴۵۰. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۷.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Macht 1953 op. cit.
- ↑ Leviticus 11–15
- ↑ The Oxford Bible Commentary، ویراستاران: J. Barton و J. Muddiman. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ۲۰۰۱: ص ۹۹.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Alan J. Avery-Peck, Friedrich Horn et al. , Dietary Laws, De Gruyter, 2012. doi:10.1515/ebr.dietarylaws
- ↑ David C. Kraemer, Jewish Eating and Identity Through the Ages, Routledge, 2007, ISBN 978-1-135-90582-8, p. 9.
- ↑ Various (n.d.). Leviticus ۱۱:۳; Deuteronomy ۱۴:۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Leviticus ۱۱:۱۳–۱۹; Deuteronomy ۱۴:۱۲–۱۸. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۲:۱–۵. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۵. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Leviticus ۱۱:۹–۱۲; Deuteronomy ۱۴:۹–۱۰. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۳ & ۸۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Leviticus ۱۱:۲۹–۳۰, ۴۱–۴۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 3 Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۱–۶۵. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Exodus ۲۳:۱۹; ۳۴:۲۶; Deuteronomy ۱۴:۲۱. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 3 Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۹. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Genesis ۹:۴; Leviticus ۱۷:۱۰–۱۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Leviticus ۱۷:۱۳. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۶۹–۷۰. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۷۳. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Leviticus ۳:۱۷; ۷:۲۳; Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۶۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 Genesis ۳۲:۳۳; Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۶۵. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۱:۱. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۸۷:۱۱. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۱۱۵. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۱۱۲. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۱۱۳. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 3 Shulchan Aruch, Yoreh De'ah ۱۲۳–۱۲۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 Leviticus ۱۱:۴۱–۴۴. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 Exodus ۱۲:۱۵–۲۰; ۱۳:۶–۸. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Orach Chayim ۴۵۳. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 Various rabbinic sources. n.d..
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 3 4 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامForstوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - 1 2 Leviticus 11:3–8
- ↑ Deuteronomy 14:3–21
- ↑ Alliance, Kosher. "Kosher Guideline". www.kosheralliance.org (in English). Retrieved 28 ژانویه 2026.
- ↑ Babylonian Talmud, Hullin 13a (on Mishnah Hullin 1:1).
- 1 2 Exodus 22:30
- ↑ Shulchan Aruch:Yoreh De'ah 66:1 available at Sefaria
- ↑ «147. Fat Contentions: The prohibition against eating certain fats - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵. دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «3. Filet Mignon: The prohibition against eating the sciatic nerve - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۷ نوامبر ۲۰۲۵. دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Genesis 9:4
- ↑ Doron-spalter، Pinchos (۲۰۰۸). Major Concepts of the Talmud: An Encyclopedic Resource Guide, Volume 1. Targum Press. ص. ۷. شابک ۹۷۸-۱-۵۶۸۷۱-۴۶۵-۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «452. Surprisingly Universal: The prohibition against eating a limb torn from a live animal - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۴. دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «284. Time and Tithes: The prohibition against eating untithed produce - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «443. Grape Nuts: The prohibition against drinking wine of the second tithe outside Jerusalem - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۲۵. دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Leviticus 19:23
- ↑ Battegay، Caspar؛ Lubrich، Naomi (۲۰۱۸). Jewish Switzerland: ۵۰ Objects Tell Their Stories. Basel: Christoph Merian. ص. ۹۸. شابک ۹۷۸-۳-۸۵۶۱۶-۸۴۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Blech، Zushe Yosef (۲۷ ژانویه ۲۰۰۹). Kosher Food Production. Wiley-Blackwell. شابک ۹۷۸-۰-۸۱۳۸-۲۰۹۳-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Leviticus 23:14
- ↑ «111. Disinvited: The prohibition against eating food or drinking wine offered to idols - Taryag - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵. دریافتشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 Exodus 23:19
- 1 2 Exodus 34:26
- 1 2 Deuteronomy 14:21
- ↑ «CRC Kosher Articles:Benefitting From Non-Kosher Food». www.crcweb.org. دریافتشده در ۲۰ فوریه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شولحان عاروخ, یوره دعه 79
- ↑ برای بررسی جامعتر این مسئله از جمله دشواریهای مربوط به اینکه خرگوش کوهی و خرگوش نشخوارکننده نیستند، نگاه کنید به: Slifkin، Rabbi Nosson (۲۰۰۴). The Camel, the Hare & the Hyrax: A Study of the Laws of Animals with One Kosher Sign in Light of Modern Zoology (ویراست illustrated). Zoo Torah in association with Targum/Feldheim. شابک ۹۷۸-۱-۵۶۸۷۱-۳۱۲-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Butcher، Tim (۶ ژوئن ۲۰۰۸). «Giraffe is kosher, rabbis rule in Israel». دیلی تلگراف. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۱ ژانویه ۲۰۲۲. دریافتشده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 82:1–5
- ↑ Zivotofsky، Ari Z. «What's the Truth About Giraffe Meat!». Kashrut.com. بایگانیشده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Deuteronomy 14:12–18
- ↑ بابلی حولین 3:22–23
- ↑ Zivotofsky، Ari Z. «Is Turkey Kosher?, part 2». Kashrut.com. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Zivotofsky، Ari Z. «Is Turkey Kosher?, part 3». Kashrut.com. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Leviticus 11:9–12
- ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 83 and 84
- ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 85
- ↑ Leviticus 11:13–31
- ↑ «What Does Kosher Mean? - section 2.4». koshercertification.org.uk. بایگانیشده از اصلی در ۱ مارس ۲۰۱۶. دریافتشده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 87 et seq
- ↑ "Definition of MILCHIGS". www.merriam-webster.com (in English). Retrieved 20 فوریه 2026.
- ↑ A halachic answer on the topic of after eating meat, can I use dental floss, and rinsing my mouth, and eat milk without waiting 6 hours on the website "Meshiv Kahlahah".
- ↑ Goitein, Shelomo Dov. A Mediterranean Society: The Jewish Communities of the Arab World as Portrayed in the Documents of the Cairo Geniza, Vol. IV. p. 252. شابک ۹۷۸−۰−۵۲۰−۲۲۱۶۱−۱.
- ↑ Kraemer, David C. (2007). Jewish Eating and Identity Through the Ages. New York: Routledge. pp. 99–121. شابک ۹۷۸−۰−۴۱۵−۴۷۶۴۰−۹.
- ↑ «The Development of a Waiting Period Between Meat and Dairy: 9th – 14th Centuries» (PDF). Oqimta: Studies in Talmudic and Rabbinic Literature. ۴: ۷۹-۸۴, note ۲۲۲. ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Deuteronomy 12:21
- ↑ «A Guide To Shechita» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch Yoreh De'ah 23:1
- ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 1–65
- ↑ Arzi, Abraham (2007). "Terefah". In Berenbaum, Michael; Skolnik, Fred (eds.). Encyclopaedia Judaica (in English). Vol. 19 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference. p. 647. ISBN 978-0-02-866097-4.
- ↑ Leviticus 7:23
- ↑ Genesis 32:33
- ↑ Staff, OU Kosher (13 سپتامبر 2006). "What's The Truth About...Nikkur Achoraim and Gid HaNasheh? - Kosher". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 16 فوریه 2026.
- ↑ Leviticus 17:10
- ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 66–78
- ↑ «ABCs of Kosher». aishcom. Aish HaTorah. ۹ مه ۲۰۰۹. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Locusts Go Biblical – But Are They Kosher?». The Jewish Daily Forward. بایگانیشده از اصلی در ۱۴ مارس ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Udin، Zack (اکتبر ۲۰۲۰). «Factsheet: Ritual Slaughter» (PDF). United States Commission on International Religious Freedom. دریافتشده در ۱۶ فوریه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Sheep killing branded cruel». The Age. ۳ اوت ۲۰۰۷. دریافتشده در ۳ دسامبر ۲۰۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Halal and Kosher slaughter 'must end'». BBC News. ۱۰ ژوئن ۲۰۰۳. دریافتشده در ۷ مه ۲۰۱۰.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شولحان عاروخ، یوره دعا ۶۹:۶، ۶۹:۱۶–۱۹
- ↑ شولحان عاروخ و ریما، یوره دعا ۶۹:۷
- ↑ «Shulchan Arukh, Yoreh De'ah 76:2». www.sefaria.org. دریافتشده در ۹ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شولحان عاروخ، یوره دعا، بخش ۶۹:۵؛ توره زاهاو، یوره دعا ۶۹:۵:۱۶
- ↑ Alfasi، Y. (۱۹۶۰). Yosef Qafih (ویراستار). R. Yitzhak al-Fasi's Commentary on Tractate Hullin (Chapter Kol ha-Basar) (به عبری). ha-Agudah le-Hatzalat Ginzei Teiman. ص. ۹۸. OCLC 745065428.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 "Kashering". cRc Consumer Kosher (in English). Retrieved 27 ژانویه 2026.
- ↑ Shulchan Aruch, Orach Chayim, 318:1
- ↑ Exodus 12:15
- ↑ Shulchan Aruch, Orach Chayim, 431–452
- ↑ «What is Kitniyot?». OUKosher.org. Orthodox Union. ۲۳ ژانویه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۹ مه ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Brenner، Bayla Sheva (۵ آوریل ۲۰۰۵). «Keeping Up with Passover Trenditions». OUKosher.org. Orthodox Union. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Davidson، Baruch S. «Which vegetables may be eaten on Passover?». Chabad.org. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Staff, OU Kosher (9 اکتبر 2014). "Everything You Need To Know About Shemittah". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 20 فوریه 2026.
- ↑ Heinemann، Moshe. «Terumos and Ma'asros». Star-K. دریافتشده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Post-Shmittah Awareness for the Eretz Yisroel and Chutz La'Aretz Consumer – RabbiKaganoff.com». rabbikaganoff.com. دریافتشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Gorelik, Rabbi David (24 دسامبر 2025). "What is Yoshon?". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 12 مارس 2026.
- ↑ "Vegan Restaurant". cRc Consumer Kosher (in English). Retrieved 20 فوریه 2026.
- ↑ «Why Check for Insects?». Star-K. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ مارس ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Staff, OU Kosher (21 اوت 2008). "Hydroponics and Greenhouses". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 18 فوریه 2026.
- ↑ «Meat, Dairy and Pareve». OK Kosher Certification. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "The rennet must be kosher, either microbial or from special productions of animal rennet using kosher calf stomachs." Oukosher.org بایگانیشده در ۲۰۱۲-۰۳-۰۶ توسط Wayback Machine, Retrieved August 10, 2005.
- ↑ «Kosher Gelatin:How a Product from Beef Can be Used in Dairy Delicacies». OU Kosher. ۱۶ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافتشده در ۷ فوریه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Magder, Gary (14 اوت 2023). "Kosher Gelatin: Innovation and Tradition". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 27 ژانویه 2026.
- ↑ «Bread». www.kashrut.com.
- ↑ «Kosher Consumer Misconsumptions». Star-K. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Schuster، Ruth (۷ ژانویه ۲۰۱۶). «Marijuana Is Always Kosher, as Long as You Smoke It». هاآرتص. Tel Aviv. دریافتشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۹.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Staff, OU Kosher (20 آوریل 2007). "Cigarettes on Passover and Year-Round - OU Kosher". OU Kosher Certification (in English). Retrieved 27 ژانویه 2026.
- ↑ «Rabbis fired up over kosher cigarettes for Passover». تایمز اسرائیل. ۲۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 ribiat، chaim (۲۶ اکتبر ۲۰۱۶). «The Kosher Status of Genetically Modified Salmon». COR (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Nevins, Rabbi David S. 10 November 2015. "Halakhic Perspectives on Genetically Modified Organisms". مجمع خاخامها.
- ↑ Lichtenstein، Dovid (تابستان ۲۰۱۶). «Genetically Modified Organisms: Will This Be the Greatest Kashrus Challenge of Modern Times?» (PDF). Hakirah, the Flatbush Journal of Jewish Law and Thought. ۲۱: ۱۸۱–۱۹۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 114
- ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 113
- 1 2 Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 115
- ↑ Many rely on lenient rulings by Rabbi موشه فینشتاین in Teshuvot Igrot Moshe, Yoreh De'ah 1:47 and other 20th century rabbinic authorities who rule that strict government supervision prevents the admixture of non-kosher milk, making supervision unnecessary. See Rabbi Chaim Jachter. «Chalav Yisrael – Part I: Rav Soloveitchik's View». دریافتشده در ۲ دسامبر ۲۰۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Shulchan Aruch, Yoreh De'ah 112, Orach Chayim 603
- ↑ «What foods are kosher?». Oxford Chabad Society. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Rosenthal، Elizabeth (۲۶ مه ۲۰۱۱). «Tests Reveal Mislabeling of Fish». نیویورک تایمز. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۳ ژانویه ۲۰۲۲. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «How to choose a kosher certification». Kashrut.com. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «About this web-site». Hechshers.info. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Acceptable Kashrus Agencies". cRc Consumer Kosher (in English). Retrieved 12 مارس 2026.
- ↑ «MK Kosher». thejc.com. ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۵ مارس ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «Glossary of Kosher Terms». Kosherfest. بایگانیشده از اصلی در ۳ فوریه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Kosher Supervision». OK Kosher Certification. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Zeldes، Leah A. (۸ ژوئیه ۲۰۱۰). «Know your wiener!». Dining Chicago. Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. بایگانیشده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Zeldes، Leah A. (۲۰ ژوئیه ۲۰۱۰). «Origins of neon relish and other Chicago hot dog conundrums». Dining Chicago. Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc. بایگانیشده از اصلی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافتشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Andrew F. Smith, Garrett Oliver (۲۰۱۵). Savoring Gotham: A Food Lover's Companion to New York City. Oxford University Press. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۰۲۶۳۶۴-۵.
Some Jewish delicatessen served only kosher meat, but many were kosher style, meaning that they served meat not certified as kosher but did not serve dairy (to avoid mixing with meat) or any pork and shellfish products. With Jewish acculturation to the mainstream, however, the concept of kosher-style delicatessens broadened to include smoked meat sandwiches with slices of cheese or luscious New York-style cheesecakes for dessert - if not the occasional ham sandwich.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Early mention of kosher». Public Ledger. ۱۵ مارس ۱۸۴۹. ص. ۲. دریافتشده در ۱۲ مه ۲۰۱۷ – به واسطهٔ Newspapers.com
.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Heinze، Andrew R. (۱ اوت ۱۹۹۲). Adapting to Abundance: Jewish Immigrants, Mass Consumption, and the Search for American Identity. Columbia University Press. ص. ۱۷۶. شابک ۹۷۸-۰-۲۳۱-۰۶۸۵۳-۶. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «The History of Kosher». Kosherfest. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ مارس ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «IDF To Allow Female Kosher Supervisors To Work on Military Bases». The Jewish Daily Forward. ۹ ژانویه ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «First women kashrut inspectors certified in Israel - San Diego Jewish World». San Diego Jewish World. ۸ مه ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Popovsky، Mark. «The Constitutional Complexity of Kosher Food Laws» (PDF). دانشگاه کلمبیا. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Mikkelson، Barbara (۲۴ مه ۲۰۰۲). «The Kosher Nostra». اسنوپس. دریافتشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 Brunvand، Jan Harold (نوامبر ۲۰۰۲). «The Jewish Secret Tax». Encyclopedia of urban legends (ویراست Reprint). New York, NY: W. W. Norton & Company. صص. 222–223. شابک ۹۷۸-۰-۳۹۳-۳۲۳۵۸-۰. LCCN 2001000883.
{{cite book}}: از پارامتر ناشناخته|تاریخ اصلی=صرفنظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 «The "Kosher Tax" Hoax: Anti-Semitic Recipe for Hate». Anti-Defamation League. ژانویه ۱۹۹۱. بایگانیشده از اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۶. دریافتشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Morris، Lisa؛ Hays، Jim؛ York، Elaine (۲۰۰۵). «Obtaining Kosher Certification: The Engineering Implications for Food Processing» (PDF). TECHBriefs. ۲۰۰۵ (۳). Burns & McDonnell: ۱–۳. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۷ دسامبر ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Luban، Yaakov (۱۸ ژوئیه ۲۰۰۴). «The "Kosher Tax" Fraud». Orthodox Union. دریافتشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Dispelling a rumor - there is no kosher tax or Jewish tax». Boycott Watch. ۲۲ دسامبر ۲۰۰۳. دریافتشده در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Levenson، Barry M. (۲۰۰۱). Habeas Codfish: Reflections on Food and the Law. انتشارات دانشگاه ویسکانسین. ص. 188. شابک ۹۷۸-۰-۲۹۹-۱۷۵۱۰-۸.
Adherents to other faiths, including Moslems and Seventh-Day Adventists, look to kosher certification for a variety of reasons (including making sure the product is pork free).
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Why Go Kosher». Orthodox Union. ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Gold, Asher (۲۹ اکتبر ۲۰۰۹). «Brussels call for lower kosher tax» (PDF). Rabbinical Center of Europe. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۲۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «The Specialty Food Market in North America». Market Information. Agri-Food Trade Service, Canada. مارس ۲۰۱۲. بایگانیشده از اصلی در ۲۸ مه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Yitzchok Frankfurter (۱۵ نوامبر ۲۰۱۷). «Between Kosher & Halal». Ami. ش. ۳۴۲. ص. ۹۴.
{{cite magazine}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Who Eats Kosher? Do You Have to Be Jewish to Eat Kosher?». Kosher Directory. بایگانیشده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۰۸. دریافتشده در ۱۴ مارس ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Most Frequently Asked Questions». The Vegetarian Resource Group. دریافتشده در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Jewish Folklore and Ethnology Review. Jewish Folklore and Ethnology Section of the American Folklore Society. ۱۹۹۶. ص. ۷۹. دریافتشده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۸.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Quick Frozen Foods (in Basque). E.W. Williams. 1977. p. 28. Retrieved 26 ژوئیه 2018.
- ↑ «A Portrait of Jewish Americans: Chapter 4: Religious Beliefs and Practices». مرکز تحقیقات پیو. ۱ اکتبر ۲۰۱۳. دریافتشده در ۸ ژانویه ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Diamant، Jeff (۱۳ مه ۲۰۲۱). «Jews in U.S. are far less religious than Christians and Americans overall, at least by traditional measures». Pew Research Center (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «57% of US Jews eat pork, and 9 other findings from new Pew study | The Times of Israel». The Times of Israel. دریافتشده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «1. Comparisons between Jews in Israel and the U.S.». Pew Research Center's Religion & Public Life Project (به انگلیسی آمریکا). ۸ مارس ۲۰۱۶. دریافتشده در ۲ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ MLCommunications (۷ مارس ۲۰۲۲). «Kosher vs. Kosher-Style Diets». Morrison Living (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 Sala Levin (۲۵ ژوئیه ۲۰۱۹). «From Pickles to Salmon, the Joys of Kosher-Style». Moment Magazine. دریافتشده در ۱ اکتبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Tefillah Tips - Kosher vs. Kosher Style - Tefillah Tips - OU Torah». OU Torah (به انگلیسی آمریکا). بایگانیشده از اصلی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۵. دریافتشده در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «A Hebrew and English lexicon of the Old Testament» (PDF). Palmer Theological Seminary.
- ↑ Tractate Rosh Hashanah 3b, Schottenstein Edition, Mesorah Publications Ltd.
- ↑ Eric Partridge؛ Tom Dalzell؛ Terry Victor (۲۰۰۶). The New Partridge Dictionary of Slang and Unconventional English: Volume 2, J-Z. Taylor & Francis. ص. ۳۸۸. شابک ۹۷۸-۰-۴۱۵-۲۵۹۳۸-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ B.A. Phythian (۱۹۷۶). A concise dictionary of English slang and colloquialisms. The Writer, Inc. ص. ۱۱۰. شابک ۹۷۸-۰-۸۷۱۱۶-۰۹۹-۷.
Kosher Genuine. Fair. Acceptable.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Kosher Salt». بایگانیشده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Kosher Salt Guide». seasalt.com. دریافتشده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Morton® Coarse Kosher Salt». Morton Salt. دریافتشده در ۲۴ اوت ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Fine Kosher Salt | Diamond Crystal® Salt».
- ↑ Bowen، Dana؛ Ralph، Nancy. «FROM PICKLE DAY EXHIBITS: What is a Pickle?». New York Food Museum. دریافتشده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۹.
Kosher Dills are made the same way, but generous doses of garlic are added to the brine at the end. Just because they're called 'kosher dills' doesn't mean they are produced according to Kosher law - you have to check the label to see if Rabbinical supervision certified that particular brand Kosher.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "mehadrin and hadran" at "Balashon: Hebrew Language Detective", 7 December 2009. Accessed 23 October 2023.
- ↑ "Chanukah: Mehadrin – An Understanding of the Concept", by Rabbi Yehudah Prero for Torah.org. Accessed 23 October 2023.
- 1 2 «OU Kosher Israel Guide» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Mehadrin Is Relative" by Mordechai Schmutter for the "5 Towns Jewish Times", 21 September 2023. Accessed 23 October 2023.
- ↑ Lichtveld، Lodewijk 'Lou' (۱۹۷۷). Cultureel mozaïek van Suriname. Walburg Pers. ص. ۴۶. شابک ۹۷۸-۹۰-۶۰۱۱-۰۷۳-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Lichtveld، Lodewikh 'Lou' (۱۹۷۷). Cultureel mozaïek van Suriname. Walburg Pers. ص. ۲۵۵. شابک ۹۷۸-۹۰-۶۰۱۱-۰۷۳-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Wexler، Paul (۲۰۰۶). Jewish and Non-Jewish Creators of "Jewish" Languages: With Special Attention to Judaized Arabic, Chinese, German, Greek, Persian, Portuguese, Slavic (modern Hebrew/Yiddish), Spanish, and Karaite, and Semitic Hebrew/Ladino; a Collection of Reprinted Articles from Across Four Decades with a Reassessment. Otto Harrassowitz Verlag. ص. ۴۷۵. شابک ۹۷۸-۳-۴۴۷-۰۵۴۰۴-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Orthodox Jews in United Kingdom offer 'kosher' certified cell phones». PRI. ۲۶ ژانویه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۳ نوامبر ۲۰۱۹.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Joselit، Jenna Weissman (۴ مه ۲۰۰۷). «Kosher Tech». The Forward.
In much the same way that the designations 'kosher' and 'treyf' are used to refer not only to ritually acceptable foodstuffs but also to socially acceptable or unacceptable forms of behavior, these designations are now being publicly applied to the latest forms of technology as well. Advertisements placed recently in Der Yid and Der Blatt, two of the Satmar community's Yiddish newspapers, made clear in strong and unequivocal language that only certain cell phones were acceptable: those that bore the rabbinic endorsement, the hekhsher, of the Vaad Harabanim Le Inyenei Tikshoret, the Rabbinic Commission on Communications. [...] On the rabbinically approved phone, there's no Internet, no camera, no text-messaging options. A 'kosher cell phone' is one that resembles nothing so much as, well, a phone. What's more, calls are limited to those within the network of other 'kosher cell phone' users who, as it happens, are readily identifiable by the sequencing of their phone numbers.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Kashrut». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۱ مه ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Jüdische Speisegesetze». در دانشنامهٔ ویکیپدیای آلمانی ، بازبینیشده در ۲۱ مه ۲۰۲۶.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Cacherout». در دانشنامهٔ ویکیپدیای فرانسوی، بازبینیشده در ۲۱ مه ۲۰۲۶.