کیپا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Casamento judeu1.jpg
Podczas uroczystości rocznicowych (12675872035).jpg

کیپا[۱] (به عبری: כיפה، تلفظ: کیپِه) (به عربی: الكيباه یا الكِبة)، هم‌ریشه با «کُپّه» در فارسی[۲] و «قُبَّة‎» در عربی،[۳][۱] معادل «گنبد» در فارسی (همگی به یک برجستگی گرد اطلاق می شوند)[۱] یا یارمولکا (به ییدیش: ירמולקא)، که عرقچین یهودی هم گفته می‌شود، یک نوع کلاه است که به‌طور سنتی یهودیان بر سر می‌گذارند.[۴]

در شبات، نخستین رساله تلمود آمده‌است: «سرت را بپوشد که ترس آسمان بر تو باشد»؛ در شولحان عاروخ آمده‌است که مرد سر ناپوشیده نباید تورات را بلند بخواند، یا به چیز مقدسی فکر کند یا چهار ذراع راه برود؛[۵] همچنین وارد شدن مرد سر ناپوشیده به کنیسه جایز نیست.[۶]

کلاهی بود به رنگ سفید یا زرد که در دوران کهن در اروپا و بخشی از جهان اسلام می‌پوشیدند. اوائل پوشیدن آن اختیاری بود اما بعد از ۱۲۱۵ مردان بالغ یهودی مجبور بودند خارج از محله‌های یهودی‌نشین برای شناخته شدن این کلاه را بپوشند. بعید نیست ریشهٔ این کلاه هم مثل کلاه فریژی که یهودیان بابلی ایران باید می‌پوشیدند از ایران باشد. کلاه عرقچین دیگری منسوب به شهر روتول اسراییل وجود دارد به نام فیدر که از پشم گوسفند ساخته می‌شود و نفوذ ناپذیر است.

طبق قوانین یهودیت، یهودیانی که عمل به احتیاط می‌کنند باید همیشه موهایشان را بپوشانند. برخلاف نشانهٔ زردرنگ، این کلاه همیشه در دست نوشته‌های یهودیان می‌آمد و یهودیان آلمان بعدها آن را در مهرهایشان و نشان رسته‌های نظامیشان استفاده می‌کردند که نشان می‌دهد که اقلاً در ابتدا این کلاه بخشی از لباس یهودیان بوده‌است نه تبعیض تحمیلی. چهره‌های مسیحی مثل یوسف و خود مسیح نیز گاهی در نقاشی‌ها آن را بر سر دارند. اما با اجباری شدن پوشیدن آن توسط یهودیان، آن را به چشم بد می‌نگریستند.

انواع و گوناگونی[ویرایش]

تصویر گونه استفاده
Kippa.jpg قلاب‌دوزی صهیونیسم مذهبی، ارتودوکس مدرن،[۷] صهیونیزم محافظه‌کار،[۸]یهودیت اصلاح‌طلب[۸]
Kippa judentum.JPG پُرزدار ارتودوکس مدرن، [۷] یهودیت محافظه کار، [۸] یهودی اصلاح‌طلب[۸]
تریلن[۹] ارتودوکس مدرن، حسیدی، حرادی و نیز استفاده بین ربیها در سمینارهای مذهبی
Black Kippah.jpg مخمل سیاه ارتدوکس مدرن، حسیدی[۱۰]
Casamento judeu1.jpg ساتن یهودیت محافظه کار، یهودیت اصلاح طلب
Na-nach-nachma-yarmulke.jpg قلابدوزی سفید بسیاری از شهروندان اورشلیم از این نوع کیپه بلند که همه سر را می‌پوشاند استفاده می‌کنند.[۱۱]
Bukharan kippah.jpg بخارایی[۱۲] محبوبیت زیاد بین کودکان یهودی در بخارا[۱۳]
Yemenite kippah.jpg یمنی مخمل سیاه با نوار دوزی در اطراف لبه هندسی رنگارنگ، گل یا بته‌جقه.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «گفتارچهل و سوم_ ابزار وآلات مقدس که هنگام انجام نیایش یهودی مورد استفاده قرار میگیرد». وزارت امور خارجه اسرائیل.
  2. "کپه". Wiktionary (به انگلیسی). 2020-05-26.
  3. "قبة". Wiktionary (به انگلیسی). 2020-09-04.
  4. "Wearing a Kippa". Daily Halacha. Rabbi Eli Mansour.
  5. عاروخ 1:3:7[پیوند مرده]
  6. عاروخ 1:4:6[پیوند مرده]
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Living Jewish – Jewish Attire!, Mazor Guide. Retrieved December 19, 2010.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ http://www.myjewishlearning.com/practices/Ritual/Prayer/Ritual_Garb/Kippah.shtml
  9. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۴ اکتبر ۲۰۱۵.
  10. Barring violence[پیوند مرده], جروزالم پست، Yigal Grayeff, February 9, 2006
  11. On New Year, thousands flock to Rabbi Nachman's grave in Ukraine, هاآرتص، Yair Ettinger
  12. Hats Off To Fashion: Yarmulkes go beyond basic black, Traverse City Record-Eagle, Associated Press, April 13, 2008
  13. Kippah Couture, The Forward, Angela Himsel, September 29, 2006

پیوند به بیرون[ویرایش]