کیپا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کیپا

کیپا(عبری:כיפה در لغت به معنی گنبد) یا یاماکا(ییدیش:ירמולקא) کلاهیست که به طور سنتی یهودیان بر سر می‌گذارند.[۱]

در شبات، نخستین رساله تلمود آمده‌است:«سرت را بپوشد که ترس آسمان بر تو باشد»؛ در شولحان عاروخ آمده‌است که مرد سر ناپوشیده نباید تورات را بلند بخواند، یا به چیز مقدسی فکر کند یا چهار ذراع راه برود؛[۲] همچنین وارد شدن مرد سر ناپوشیده به کنیسه جایز نیست.[۳]

کلاه یهودی کلاهی بود به رنگ سفید یا زرد که یهودیان در دوران کهن در اروپا و بخشی از جهان اسلام می‌پوشیدند. اوائل پوشیدن آن اختیاری بود اما بعد از ۱۲۱۵ مردان بالغ یهودی مجبور بودند خارج از محله‌های یهودی نشین برای شناخته شدن این کلاه را بپوشند. بعید نیست ریشهٔ این کلاه هم مثل کلاه فریژی که یهودیان بابلی ایران باید می‌پوشیدند از ایران باشد. کلاه عرقچین دیگری منسوب به شهر روتول اسراییل وجود دارد به نام فیدر که از پشم گوسفند ساخته می‌شود و نفوذ ناپذیر است.

در اروپا این کلاه در فرانسه در قرن یازدهم و در ایتالیا از قرن دوازدهم دیده شد است و احتمالاً ریشه در جهان اسلام دارد. طبق قوانین یهودی یهودیانی که عمل به احتیاط می‌کنند باید همیشه موهایشان را بپوشانند. برخلاف نشانهٔ زردرنگ، این کلاه همیشه در دست نوشته‌های یهودیان می‌آمد و یهودیان آلمان بعدها آن را در مهرهایشان و نشان رسته‌های نظامیشان استفاده می‌کردند که نشان می‌دهد که اقلاً در ابتدا این کلاه بخشی از لباس یهودیان بوده‌است نه تبعیض تحمیلی. چهره‌های مسیحی مثل یوسف و خود مسیح نیز گاهی در نقاشی‌ها آن را بر سر دارند. اما با اجباری شدن پوشیدن آن یهودیان آن را به چشم بد می‌نگریستند.

انواع و گوناگونی[ویرایش]

تصویر گونه استفاده
Kippa.jpg قلاب‌دوزی صهیونیسم مذهبی, ارتودوکس مدرن،[۴] صهیونیزم محافظه‌کار،[۵]یهودیت اصلاح‌طلب[۵]
Kippa judentum.JPG پُرزدار ارتودوکس مدرن,[۴] یهودیت محافظه کار,[۵] یهودی اصلاح‌طلب[۵]
تریلن[۶] ارتودوکس مدرن، حسیدی, حرادی و نیز استفاده بین ربیها در سمینارهای مذهبی
Black Kippah.jpg مخمل سیاه ارتدوکس مدرن، حسیدی[۷]
Casamento judeu1.jpg ساتن یهودیت محافظه کار، یهودیت اصلاح طلب
Na-nach-nachma-yarmulke.jpg قلابدوزی سفید بسیاری از شهروندان اورشلیم از این نوع کیپه بلند که همه سر را می‌پوشاند استفاده میکنند.[۸]
Bukharan kippah.jpg بخارایی[۹] محبوبیت زیاد بین کودکان یهودی در بخارا[۱۰]
Yemenite kippah.jpg یمنی مخمل سیاه با نوار دوزی در اطراف لبه هندسی رنگارنگ، گل یا بته‌جقه.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]