گاز خردل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Sulfur mustard
Sulfur-mustard-2D-skeletal.png
Sulfur-mustard-3D-balls.png
Sulfur-mustard-3D-vdW.png
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 505-60-2 ✔Y
کم‌اسپایدر 21106142 ✔Y
KEGG C19164 ✔Y
ChEBI CHEBI:25434 ✔Y
ChEMBL CHEMBL455341 ✔Y
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی C4H8Cl2S
جرم مولی ۱۵۹٫۰۸ g mol−1
شکل ظاهری Colorless if pure.
Normally ranges from
pale yellow to dark brown.
Slight garlic or horseradish type odour[۱]
چگالی 1.27 g/mL liquid
دمای ذوب 14.4 °C 287.6 K 57.9 °F
دمای جوش
‎217 °C, 490 K, 423 °F decomposes
انحلال‌پذیری در آب Negligible
خطرات
MSDS External MSDS
خطرات اصلی Very toxic (T+)
Dangerous for the environment (N)
Vesicant
لوزی آتش
Flammability code 1: Must be pre-heated before ignition can occur. Flash point over 93 °C (200 °F). E.g., canola oilHealth code 4: Very short exposure could cause death or major residual injury. E.g., VX gasReactivity code 1: Normally stable, but can become unstable at elevated temperatures and pressures. E.g., calciumSpecial hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
1
4
1
نقطه اشتعال 105 °C
ترکیبات مرتبط
ترکیبات مرتبط نیتروژن موستارد
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 ✔Y (بررسی) (چیست: ✔Y/N؟)
Infobox references

گاز خردل (1,5-dichloro-3-thiapentane) ترکیبی شیمیایی دارای کلر و گوگرد است که به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول و نیز جنگ ایران و عراق به کار رفت. هر چند این ماده در دمای معمولی به صورت مایع است اما معمولاً از آن به عنوان گاز خردل نام برده می‌شود.

این گاز جزو عوامل تاول زا طبقه‌بندی می‌شود و دارای اثرات مخرب و دراز مدت بر روی پوست، چشم، سیستم تنفسی و دستگاه گوارشی است . گاز خردل عامل آلکیله‌کننده و سرطانزا نیز هست.

تاریخچه[ویرایش]

گاز خردل نخستین بار در سال ۱۹۱۷ به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول به کار گرفته شد. پس از جنگ جهانی اول وسیعترین مورد کاربرد این سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق بود.[۲] بر اساس گزارش‌های بازرسان سازمان ملل متحد، عراق از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ در موارد متعددی از بمبهای حاوی گاز خردل علیه رزمندگان ایرانی و نیز افراد غیرنظامی ساکن روستاها و شهرهای مرزی ایران و حمله شیمیایی به حلبچه استفاده کرد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. FM 3–8 Chemical Reference handbook; US Army; 1967
  2. “Sulfur mustard-induced poikiloderma: A case report”. imforma healthcare, 2011. 
  3. شهریار خاطری-احمد جنتی محب. جنگ شیمیایی عراق علیه ایران به روایت اسناد سازمان ملل متحد. چاپ اول. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس، ۱۳۸۶. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۶۶۰-۵۲-۶.