فیزیک پزشکی
| فیزیک پزشکی | ||||||||||
|
||||||||||
فیزیک پزشکی به یکی از دانشهای پایه اشاره دارد که مفاهیم و کاربرد مجموعه علوم فیزیک را در تشخیص و درمان پزشکی بررسی میکند.[۱][۲]
این شاخه از دانش، علوم پرتودرمانی، محافظت از پرتو، پرتوشناسی تشخیصی (و زیرشاخههای آن همانند سی تی اسکن، ام آر آی، پت اسکن، و غیره)، و پزشکی هستهای را در بر میگیرد،[۳] اما از نظر حرفه و پیشه از مهندسی پزشکی و آنکولوژی مستقل است. تحصیلکردگان و دانشآموختگان این شاخهٔ علمی در خدمات بالینی در مراکز درمانی، کنترل کیفیت و محافظت از تشعشع، پژوهش و توسعه، و فعالیتهای دانشگاهی(مثل آموزش رزیدنتهای پزشکی) به کار مشغول میباشند.[۳] تصویربرداری مولکولی که یکی از زیرشاخههای فرعی این رشتهاست، امروزه به تنهایی یک صنعت پنج میلیارد دلاری است.[۴]
از زمان پیدایش این شاخه در سالهای پایانی قرن نوزدهم، فیزیک پزشکی ریشه در پژوهش های انجام شده دو جایزه نوبل فیزیک به سالهای ۱۹۰۱ و ۱۹۵۲، و جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۴۳ داشته است و از سوی دیگر به نوبهٔ خود مسبب دو جایزه نوبل در پزشکی و فیزیولوژی در سالهای ۱۹۷۹ و ۲۰۰۳ گردیدهاست.[۵] در ایران نیز در همان بدو تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، تدریس این دانش توسط متخصصین ایرانی در کشور آغاز گشت.[۶] تربیت نیروی متخصص فیزیکدان پزشکی مستلزم تحصیلات فراتر از کارشناسی است.[۷] در ایران این رشته هنوز یک رشته نوپاست، ولی با این حال همانند سایر کشورها در حال گسترش و فعالیت است.
امروزه ۱۸٬۰۰۰ فیزیکدان پزشکی در سرتاسر جهان مشغول به کار هستند، و در حالی که بطور سنتی فیزیک رشتهای تحت تسلط مردان بودهاست، زنان موفقی نیز توانستهاند در فیزیک پزشکی موفقیتهای چشمگیری را به نام خود ثبت کنند.[۸] بطور مثال، از میان افرادی که برای به رسمیت شناخته شدن این رشته در سازمان بین المللی کار زحمت فراوان کشیدند میتوان اعظم نیرومند-راد از دانشگاه جرجتاون را نام برد.[۹]
محتویات |
[ویرایش] تعریف
دانشکده پزشکی دانشگاه کنتاکی فیزیک پزشکی را شاخهای کاربردی از دانش فیزیک تعریف میکند که با کاربرد پرتوهای یونیزان و غیریونیزان، در تشخیص و درمان بیماریها استفاده میشود.[۱۰] فیزیک پزشکی بصورت عملی یا نظری میتواند به طور مستقیم با معاینه بیماران، تشخیص، و درمان بیماریها مرتبط شود.[۱۱]
دانشگاه پردیو فیزیک پزشکی را بصورت زیر تعریف میکند:[۱۲] «شاخهای کاربردی از فیزیک است که با کاربردهای انرژی برای تشخیص و درمان بیماریها سر و کار دارد. همچنین با الکترونیک پزشکی، مهندسی زیست، و فیزیک بهداشت (کنترل و محافظت از پرتو) رابطه نزدیکی دارد». دانشگاه دوک در ایالت کارولینای شمالی فیزیک پزشکی را چنین تعریف و توصیف میکند:[۵]
| « |
|
» |
[ویرایش] تقسیمبندی
فیزیک پزشکی امروزه عمدتاً به دو شاخهٔ تصویربرداری پزشکی و پرتودرمانی تقسیم میگردد. با این حال فیزیک پزشکیِ نوین گسترهٔ قابل توجهی از دانش ها و فناوریهای متفاوتی را پوشش میدهد و در بر گیرندهٔ موضوعات و مباحث متعددی از رادیوبیولوژی گرفته تا دزیمتری تا پردازش سیگنال در امآرآی است. لذا دشوار بتوان مرزهای مشخصی را برای آن تعریف کرد. اما عموماً فیزیک پزشکی را به چهار دسته مختلف طبقه بندی میکنند[۱۳][۱۴] که مشخصات هر یک از این بخشها جداگانه در متون زیر آمدهاند. رابطهٔ متقابل این شاخهها با یکدیگر را میتوان با نمودار ون زیر نمایش داد:
 |
| رابطه شاخههای فیزیک پزشکی با یکدیگر:
۱. روشهای تصویرسازی مولکولی، پت اسکن، اسپکت، و غیره |
[ویرایش] پرتوشناسی تشخیصی
فیزیک پرتوشناسی تشخیصی[پانویس ۳]: در این شاخه از فیزیک پزشکی، با مدالیتههایی همچون سی تی اسکن، ام آر آی (تصویر برداری تشدید مغناطیسی)، سونوگرافی، ماموگرافی، فلوروسکوپی، و رادیوگرافی معمولی میتوان سر و کار داشت.[۱۵] پرتوشناسی زیرمجموعهٔ این شاخه از فیزیک پزشکی است. طراحی و ضمانت کارکرد صحیح[پانویس ۴] و کنترل کیفیت اینگونه دستگاهها بر عهدهٔ متخصصین فیزیک پزشکی میباشد.[۱۶]
[ویرایش] فیزیک بهداشت (محافظت از پرتو)
فیزیک بهداشت[پانویس ۵]: در این شاخه از فیزیک پزشکی بر روی مباحثی تمرکز میشود که سروکار با محاسبات کنترل کیفیت و بهویژه دزیمتری و شرایط محافظت از پرتوهای یونیزان در محیطهای متفاوت دارد.[۱۷] طراحی سیستمهای حفاظتی در بخشهای رادیوتراپی و پرتوافکن در بیمارستانها، وضع قوانین و پروتوکولهای کار با رادیوایزوتوپهای گوناگون و ضایعات هستهای در سطح کشوری، و حتی مسئولیت ضمانت سامانههای پوششی[پانویس ۶] و حفاظتی راکتورهای هستهای از وظایف کارشناسان فیزیک بهداشت میباشد.[۱۸]
[ویرایش] پرتودرمانی
فیزیک پرتودرمانی[پانویس ۸]: در پزشکی معضلات زیادی (بطور مثال بسیاری از سرطانها) را میتوان نام برد که توسط پرتوزایی (گاما، الکترون، پروتون، و نوترون) مداوا و یا حتی معالجه میشوند. مسئولیت عملکرد و تضمین کارکرد[پانویس ۹] اینگونه سیستمها بر عهدهٔ متخصص رادیو تراپی است.[۱۹] در واقع اغلب شاغلین این رشته عضوی از تیمهای بالینی غدهشناسی پرتوی[پانویس ۱۰] هستند.[۲۰] در فرم نوین، متخصصین این رشته اغلب بر روی دستگاههای پرتوزایی نظیر چاقوی گاما، سایبر نایف، پروتون درمانی، لیناک، و یا توموتراپی مطالعه و اشتغال دارند، و یا در زمینههایی مثل براکیتراپی تخصص میگیرند.[۲۱] این نقش و مسئولیتِ متخصصان فیزیک پزشکی، توسط سازمان بهداشت جهانی نیز به رسمیت شناخته شدهاست.[۲۲] روشهای دیگر همانند پرتودرمانی سرطان با لیزر[پانویس ۱۱] و یا روشهای حرارتی[پانویس ۱۲] نیز گاهی در این شاخه بررسی میشوند.
[ویرایش] پزشکی هستهای
فیزیک پزشکی هستهای[پانویس ۱۳]: با مدالیتههایی نظیر اسپکت، پت اسکن، سامانه های ترکیبی همانند پت-سیتی و اسپکت-سیتی، و نیز روشهای تصویرسازی مولکولی سرو کار دارد. در حقیقت این شاخه نیز زیرمجموعهای از پرتوشناسی تشخیصی است؛ اما از آنجایی که مکانیزم تولید پرتو در این شیوه بر خلاف منشا فتوالکتریکی و عبوری، منشا نشر یا گسیلِ از داخل[پانویس ۱۴] دارد، این شاخه را اغلب جدا و متمایز از سایر مدالیتههای متعارف در پرتوشناسی دانستهاند.[۲۳]
[ویرایش] وجه تمایز با مهندسی پزشکی
مرزهای مشخصی بین مهندسی پزشکی و فیزیک پزشکی نمیتوان تعیین کرد و اغلب بین این دو (و نیز رشتههای دیگر) اشتراکات زیادی وجود دارد. اما شاید بتوان گفت که فیزیک پزشکی اساساً یک علم کاربردی در حرفه پزشکی است.[۲۴] اهمیت آشنایی با رشته فیزیک پزشکی از آنجا مشخص میشود که امروزه به واسطهٔ پیشرفت سریع تکنولوژی و افزایش روزافزون دستگاههای تخصصی در بیمارستانها و کلینیکها، علاوه بر نیاز به مهندسان پزشکی برای ساخت و نگهداری این دستگاهها، نیاز به متخصصانی است که بتوانند از این دستگاهها به درستی استفادههای بهینه کنند؛ این توانایی بدست نمیآید جز با آموختن تخصصهای منشعب از فیزیک پزشکی.[۲۵]
به عبارت دیگر، در حالیکه تمرکز مهندسی پزشکی روی ساخت، بهبودسازی، و فناوری خودِ تجهیزات پزشکی و تحقیقات مربوط به آن است،[۲۶] فیزیک پزشکی یک «دانش انتقالی»[پانویس ۱۵] و یک «حرفهٔ کاربردی»[پانویس ۱۶] محسوب میگردد.[۲۷] در واقع فیزیک پزشکی با استفاده از فناوری بدست آمده از مهندسی پزشکی، سعی در ابتیاع ساختار[پانویس ۱۷] محافظت و ایمنی اشتغالی، ابداع شیوههای جدید (مثل ردیفهای ضربانی کاربردیتر)، و پاسخ به پرسشهایی دارد که محتاج درک عمیقتری از علم فیزیک و آناتومی و فیزیولوژی بدن انسان دارد. بطور نمونه، سوالاتی که در حیطه مطالعات فیزیک پزشکی میتوان دید سوالاتی مثل اینها هستند:
- آیا میتوان از ترکیبات اسید هیالورانیک بعنوان ماده حاجب برای تصویربرداری از قلب و عروق استفاده کرد؟[۲۸]
- کیفیت تصاویر از نواحی مختلف مغزی با پویشگر ام آر آی ۷ تسلا چگونه است؟[۲۹]
- آیا «پادپروتون تراپی» بعنوان روشی جدید در پرتودرمانی ممکن است، و اگر بله، به چه کیفیت؟[۳۰]
این در حالیست که در مهندسی پزشکی، موضوعات نمونه بیشتر از قبیل مهندسی بافت، بیوانفورماتیک، و اعضای مصنوعی هستند.[۳۱]
[ویرایش] تاریخچه
در سال ۱۸۲۵، نیل آرنوت[پانویس ۱۸]، پزشک حاذق اسکاتلندی، کتابی در دو جلد منتشر ساخت بنام عناصر فیزیک[پانویس ۱۹] که با ذکر مثالهایی از آناتومی و فیزیولوژی سعی در تبیین اصول علم فیزیک داشت.[۳۲] اما با برداشته شدن اولین تصویر رادیوگرافِ اشعه ایکس از بدن انسان توسط ویلهلم رونتگن در سال ۱۸۹۶، دانش فیزیک پزشکی نوین نیز متولد گردید. طولی نکشید که پیشرفتهای پیر و ماری کوری زبانزد خاصوعام محافل علمی شد. در سال ۱۹۱۳، یک فیزیکدان مجاری بهنام جرج دِهِوِسی برای نخستین بار روش استفاده از تریسر در تصویربرداری را ابداع نمود. او ده سال بعد موفق شد روش خود را در گیاهان بکار گیرد.[۳۳] او بخاطر ابداع همین روشها در سال ۱۹۴۳ برنده جایزه نوبل شیمی گردید.[۳۴]
اما اولین[۳۵] آزمایش استفاده از تزریق رادیوایزوتوپ در تصویربرداری از یک انسان، توسط هرمان بلومگارت[پانویس ۲۰] و سوما وایس[پانویس ۲۱] از دانشگاه هاروارد انجام گرفت. این آزمایش در سال ۱۹۲۷ و بهکمک یک اتاقک ابری و رادون انجام گرفت.[۳۶] دهه ۱۹۳۰ شاهد ساخت شتابدهنده سیکلوترون توسط ارنست لورنس بود که منجر به ساخت و تکمیل سیستمهای رادیوتراپی مدرن شد. یکی از نتایج پروژه منهتن در اواخر دهه ۱۹۴۰، دستیابی به قابلیت تولید رادیوایزوتوپ به میزان کافی برای کاربردهای پزشکی بود. در حالیکه جان لورنس[پانویس ۲۲]، برادر ارنست لورنس، مشغول تحقیق بر روی روشهای درمانی به کمک رادیوایزوتوپ فسفر-۳۲ در دانشگاه برکلی بود،[۳۷] بندیکت کاسن[پانویس ۲۳] که یک فیزیکدان دیگر از نیویورک بود، اولین دستگاه اسکنِ خطی را در سال ۱۹۵۱ در دانشگاه یو سی ال ای اختراع نمود.[۳۵] دستگاه اختراعی وی از اوخر دهه ۵۰ میلادی تا اوایل دهه ۷۰ میلادی، لقب پراستفادهترین ساختهٔ دست بشر در تصویربرداری از اندام داخلی بدن را یدک میکشید. از اینروست که برخی امروزه از کاسن بعنوان «پدر تصویربرداری بدن» نام میبرند.[۳۸]
از سوی دیگر، در سال ۱۹۵۱، هارولد جانز کانادایی برای اولین بار از چشمههای کبالت-۶۰ برای مداوای بیماران استفاده کرد.[۳۹] این سیستمها توسط لارس لکسل سوئدی تکامل پیدا کردند و بصورت چاقوی گامای امروزی در آمدند. اهمیت این سیستمها در پزشکی نوین به حدی است که دولت کانادا به افتخار آنها یک تمبر یادبود در سال ۱۹۸۸ منتشر ساخت.[۴۰] هل انگر در سال ۱۹۵۸ دوربین انگر را در دانشگاه برکلی ابداع کرد.[۴۱] علاوهبراین استفاده از رادیوایزوتوپ تکنیتیوم-۹۹m در ۱۹۶۴ توسط تیم متشکل از پل هارپر[پانویس ۲۴] و رابرت بک[پانویس ۲۵] از دانشگاه شیکاگو[۴۲] باعث ایجاد نقطه عطفی در تاریخ فیزیک پزشکی گردید.[۴۳]
در دهه ۷۰ میلادی، فناوری سیستمهای پت اسکن توسط مایکل فلپس[پانویس ۲۶] در دانشگاه واشنگتن در سنت لوییس بکار گرفته شد.[۴۴] در همان دوره، دیوید کوهل[پانویس ۲۷] و گروه همراهش در دانشگاه یو سی ال ای توانستند دانش بکارگیری از اسپکت را به نمایش بگذارند.[۴۵] این در حالی بود که تکامل سیستمهای سی تی اسکن و ام آر آی بسرعت در حال ترقی بودند، بطوریکه گودفری هاونسفیلد، آلن کورماک، پال لاتربور، و پیتر منسفیلد را برای تکمیل همین سیستمها به دو جایزه نوبل (در سالهای ۱۹۷۹ و ۲۰۰۳) نائل گردانیدند.[۴۶][۴۷] اداره پست آمریکا در سال ۱۹۹۹ با انتشار تمبری از یک تصویر ام آر آی از مغز، این پویشگرها را از «افتخارات قرن بیستم» نامید.[پانویس ۲۸] [۴۸]
در اواخر دهه ۹۰ میلادی و آغاز قرن جدید، ادغام سیستمهای تصویری آناتومیکال-فیزیولوژیکی باعث ایجاد جهش بزرگ دیگری در این علم گردید. سیستمهای پت-سی تی و اسپکت-سی تی را از این قسم میتوان نام برد.[۴۹] در پرتودرمانی نیز روشهای نوینی همانند پروتوندرمانی در محیط بالینی، فراگیر شدند.[۵۰][۵۱]
-
تمبر کانادایی منتشره سال ۱۹۸۸ بمناسبت بزرگداشت اختراع سیستمهای پرتودرمانی با کوبالت-۶۰ در سال ۱۹۵۱ میلادی.
-
یک پزشک در حال نگریستن مستقیم به استخوانهای دست یک بیمار توسط یک دستگاه پرتوافکن بدوی به سال ۱۹۱۰ میلادی.[پانویس ۲۹]
-
تصویری از یک سیستم بدوی ام آر آی ابداع ریموند دامادیان. (تصویر آرشیو اداره ثبت اختراعات آمریکا-۱۹۷۲)
-
تمبر آمریکایی منتشره سال ۱۹۹۹ از سری تمبرهای «افتخارات قرن بیستم در دهه ۱۹۷۰» بمناسبت اختراع دستگاه پویشگر امآرآی
[ویرایش] در ایران
استفاده از مواد پرتوزا در پزشکی در ایران با سنجش مقدار یُد رادیواکتیو در سال ١٣٣٩ به وسیله یک شمارشگر گایگر در آزمایشگاه پیمان مرکزی دانشکده علوم پزشکی تهران آغاز گردید. در این راستا، یک کارشناس بریتانیایی به نام مالکوم کاتبرت نوکس[پانویس ۳۰] سهم بزرگی در پیشرفت کار پزشکی هستهای در ایران ایفا کرد.[۵۲] با یاری وی، دکتر نظام مافی برای اولین بار در سال ۱۳۴۰ با یک پویشگر تیروئید، تحقیقاتی را به انجام رسانید و پایههای پزشکی هستهای را در ایران بنا نهاد.[۵۳] در سال ١٣۴۶، مرکز پزشکی هستهای و تحقیقات غدد مترشحه داخلی دانشگاه تهران تاسیس شد که در واقع اولین و قدیمیترین مرکز پزشکی هستهای کشور محسوب میشود. امکانات این بخش در آن زمان در حد یک دستگاه دوربین انگر بود که به تدریج مجهزتر گردید.[۵۲]
از سوی دیگر سیستمهای رادیوتراپی لیناک نخست در دهه ۱۳۵۰ در ایران فراگیر شدند و دیری نپایید که اولین راکتور هستهای ایران که در دانشگاه تهران در امیرآباد توسط آمریکاییان ساخته شده بود، شروع به تولید رادیوایزوتوپهای پزشکی نمود. نهایتاً در سال ۱۳۷۰ بود که انجمن فیزیک پزشکی ایران تشکیل شد و در سال ۱۹۹۳ ایران عضو سازمان بینالمللی فیزیک پزشکی گشت.[۵۴] ایران در سال ۲۰۰۷ میلادی ۹۳ عضو در این سازمان داشت.[۵۵] از زمان تاسیس این سازمان در ایران، سازمان انرژی اتمی ایران وظیفه تامین پرتوداروهای مورد نیاز برای درمان بیماران را بر عهده داشتهاست.[۵۶]
از متخصصین ایرانی فعال در خارج از ایران که نقش بسزایی در پیشرفت این علم داشتند میتوان به عباس علوی اشاره کرد که در دهه ۱۹۷۰ میلادی شاگرد و یکی از اعضای تیم دیوید کوهل بود که نامش در ابداع سیستمهای اسپکت بههمراه وی دیده میشود.[پانویس ۳۱][۵۷] جامعه پزشکی هستهای آمریکا همچنین بخاطر خدمات علمی وی گسترش در سیستمهای پت اسکن، در سال ۲۰۰۴ به وی یکی از بالاترین جوایز خود که جایزهٔ دِهِوِسی برای پیشبرد برجستهٔ پزشکی هستهای است[پانویس ۳۲] را اهدا کرد.[۵۸]
[ویرایش] آموزش فیزیک پزشکی
در بیشتر کشورها از جمله ایران، رشته فیزیک پزشکی اغلب در مقطع کارشناسی ارشد به بالا ارائه میگردد. در اکثر کشورها نیز، برای کار کردن در این رشته، احتیاج به حداقل مدرک کارشناسی ارشد میباشد.[۵۹] در مقطع کارشناسی، وضع بطور کلی به گونهٔ دیگریست، و تمرکز آموزش بیشتر برای تربیت نیروهای تکنیسین میباشد.[۶۰] معمول تحصیلکردگان، تحصیلات کارشناسی در رشته فیزیک یا فیزیک کاربردی را بهترین رشته برای آمادهسازی برای ورود به فیزیک پزشکی در مراحل کارشناسی ارشد به بالا میدانند.[۶۱]
دانشجویان این رشته معمولاً مجموعهای از دروس پرتوشناسی، پرتودرمانی، پزشکی هستهای، رادیوبیولوژی، و فیزیک بهداشت را در کمیت و کیفیتهای متفاوت (بنا بر گرایش خود و قدرت و گرایشهای موجود در آن مرکز یا دانشکده) فرا میگیرند.[پانویس ۳۳] مفاد و تعداد این دروس توسط سازمانهای ذیربط در هر کشور تنظیم و تصویب میگردد.[پانویس ۳۴]
[ویرایش] در ایران
پس از تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، تدریس «فیزیک طبی» در دانشکده علوم پزشکی توسط محمود مرشدزاده آغاز گردید. «آزمایشگاه فیزیک پزشکی» درسال ۱۳۱۹ توسط دکتر فرهاد تاسیس شد و بالاخره در سال ۱۳۴۵ آزمایشگاه فیزیک پزشکی از نظر اداری به گروه تبدیل و دکتر منوچهریان مدیریت گروه را عهدهدار شدند.[۶]
امروزه در ایران، رشته فیزیک پزشکی رشتهای کمتر شناخته شده محسوب میگردد که هم اکنون در دانشگاههای زیر ارائه میگردد:[۶۳]
- دانشگاه علوم پزشکی تهران
- دانشگاه علوم پزشکی مشهد
- دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
- دانشگاه علوم پزشکی ایران
- دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
- دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
جدول-۱ دروس آزمون کارشناسی ارشد، تعداد سوال، ضرایب و درصد نمره اکتسابی توسط رتبه اول در آزمون سال ۱۳٨٧ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را نشان میدهد.
| نام درس | تعداد سوال | ضریب | درصد نمره اکتسابی |
| فیزیک عمومی | ۴۰ | ۲ | ۵۷٫۵ |
| فیزیک هستهای و اتمی | ۳۰ | ۲ | ۶۷٫۷۸ |
| ریاضی | ۲۰ | ۳ | ۶۷٫۵۶ |
| فیزیولوژی | ۵ | ۲ | ۵۳٫۳۳ |
| آناتومی | ۵ | ۲ | ۲۰ |
| زبان انگلیسی | ۲۰ | ۲ | ۴۵ |
رزیدنسی پزشکی هستهای نیز در ۳ دانشگاه در ایران ارائه میگردد.[۶۵]
[ویرایش] در خارج از ایران
در ایرلند، ایالات متحده آمریکا و کانادا،[۶۷] دورههای آموزشی فیزیک پزشکی به سوی یک ساختار منسجم و مشترک پیش میروند. در این کشورها میتوان با داشتن کارشناسی ارشد و یا دکترا، در مراکز بالینی مشغول به کار شد. هماکنون در ۴ ایالت نیویورک، فلوریدا، هاوایی، و تگزاس، داشتن مدرک قبولی از سازمان بورد رادیولوژی آمریکا جهت کار در کلینیک برای متخصصین فیزیک پزشکی اجباری است.[۶۸] ایالات دیگری نیز در حال اتخاذ چنین سیاستی هستند[۶۹] و رفته رفته این سیاست در آینده در تمام آمریکا و کانادا عمومی خواهد شد.[۷۰][۷۱]
[ویرایش] دورههای کارشناسی ارشد و دکترا
در حال حاضر در کشورهای عضو کمپپ، دانشگاههای متعددی رشته فیزیک پزشکی را در سطوح مقطع کارشناسی ارشد MMP[پانویس ۳۵] و MSc[پانویس ۳۶]، و نیز دکترای نوع PhD ارائه میدهند، و برنامه و شیوه درسی برخی از این دانشگاهها مورد تایید کمپپ میباشند.
از سال ۲۰۱۲ به بعد، یکی از شروط قبولی امتحان بورد و اخذ گواهی اشتغال بورد رادیولوژی آمریکا، داشتن مدرک از دانشگاهی خواهد بود که مورد تایید کمیسیون کمپپ است.[۶۹][۷۲] لازم به گفتن است که این تصمیم مورد حمایت انجمن فیزیک پزشکی آمریکا نیز میباشد.[۷۳][۷۴] و در حال حاضر فقط ۲۵ دانشگاه در آمریکای شمالی و ایرلند مورد تایید این سازمان میباشند.[۷۵]
[ویرایش] دورهٔ دکترای DMP
بدلیل تغییرات پیش آمده در شروط ای بی آر، از سال ۲۰۰۸ تا کنون برخی دانشگاهها (همانند مثلا دانشگاه وندربیلت) اقدام به تاسیس دورههای تخصصی ویژه بنام DMP نمودهاند[پانویس ۳۷][۷۶]. دانشگاه فناوری تگزاس، مرکز علوم درمانی دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو، و دانشگاه ایالتی کلیولند، نیز تاسیس چنین دورههایی را در آینده نزدیک در دست اقدام دارند.[۷۷][۷۸][۷۹]
تفاوت دورهٔ DMP با دوره دکترای فیزیک پزشکی متداول (PhD) در این است که دورهٔ DMP همانند دورههای پزشکی در آمریکا دارای دو سال دروس نظری و دو سال کار عملی[پانویس ۳۹]، و اتمام دوره بدون نوشتن تز است. در حالیکه دورههای PhD احتیاج به تز، و اگر از دانشگاههای غیر کمپپی باشند، احتیاج به گذراندن دو سال رزیدنسی (پس از دکترا) برای دادن آزمون ای بی آر را دارند. برای فارغ التحصیلان DMP نیازی به این دو سال نیست.[۸۲] در عوض، دانشجویان دورههای DMP همانند دورههای PhD واجد شرایط کمک هزینههای تحصیلی[پانویس ۴۰] نخواهند بود و شهریههایشان تماماً برعهده خودشان (یا منابع ثالث) است. در واقع DMP همانند دورهٔ پزشکی، تاکید بر جنبه بالینی (جهت کار در کلینیکها و بیمارستانها) خواهد داشت، در صورتیکه PhD بر روی پژوهش متمرکز خواهد بود.[۸۳]
[ویرایش] دوره رزیدنسی بعد از دکترای PhD
برخی دانشگاهها صرفاً به دارندگان مدرک دکترای فیزیک یا رشتهٔ مربوطهای از مهندسی[پانویس ۴۱]، دوره دو سالهٔ تخصص رزیدنسی فیزیک پزشکی ارائه میدهند.[۸۴]
از سال ۲۰۱۲ به بعد شرط دادن آزمون بورد رادیولوژی آمریکا، دانشآموخته بودن از یک موسسه کمپپ است. برای آنهایی که دانشآموختهٔ کمپپی نیستند، از سال ۲۰۱۴ به بعد، شرط دادن آزمون بورد رادیولوژی آمریکا (که دارندهٔ مدرک «فیزیک پزشکی» نیستند یا از دانشگاههای عضو کمپپ نیستند)، گذراندن رزیدنسی از یک موسسه تایید کمیسیون کمپپ است.[۸۵]
[ویرایش] دوره MD-PhD
اما در معدود دانشگاههای دیگری، دانشجویان پزشکی پس از اتمام دوره چند سالهای (علاوه بر ۴ سال دورهٔ پزشکی متداول)، دارندهٔ مدرک تخصص MD-PhD در فیزیک پزشکی (در گرایشهای ۴ گانهٔ پرتوشناسی تشخیصی، فیزیک بهداشت، پرتو درمانی و پزشکی هستهای) میشوند.[۸۶]
[ویرایش] جنبهٔ اشتغالی
از دیدگاه سازمان بینالمللی کار حرفهٔ فیزیک پزشکی از مشاغل شناخته شدهاست که تا سال ۲۰۰۹ در هیچیک از دستهبندیهای شغلی (ISCO CODE) قرار نگرفته بود.[۸۷] افرادی که در رشته فیزیک پزشکی (در کشورهای غربی) تحصیلات و دورههای آکادمیک را میبینند، معمولاً جذب یکی از (یا بیشتر) سه گونه زمینههای شغلی میشوند: ۱- مشاوره و خدمات سرویسدهی بالینی، ۲- پژوهش و توسعه فناوری، ۳- تدریس و آموزش نیروهای متخصص در بیمارستانها و دانشگاهها.[۸۸] گاهی نیز برخی بیش از یک نوع تمرکز شغل مییابند. جدول-۲ انواع فرصتهای شغلی موجود در رشتههای فیزیک پزشکی را بر پایه تعاریف انجمن فیزیک پزشکی آمریکا گروهبندی میکند.
پس از گذرانیدن دورههای آموزشی، متخصصین فیزیک پزشکی میتوانند در زمینههای متفاوتی مشغول به کار شوند که بستگی به فرصتهای ارائه شده در دانشگاه محل تحصیل و تواناییهای علمی و عملی خود فرد دارد.[۸۹] بسیاری از متخصصین این رشته در محیط آکادمیک و تحقیقاتی (دانشگاهی) اشتغال مییابند.[پانویس ۴۲]
متخصصین این رشته فرصت ویژه[پانویس ۴۳] دارند تا در محیطهای غیر آکادمیک نیز کار کنند. مثلاً متخصص کنترل کیفیت دستگاههای پرتو درمانی در یک کلینیک مبارزه با سرطان یا بیمارستان مشغول به کار شوند،[پانویس ۴۴] که در اینصورت به محاسبات دز جذبی و دز معادل و شکل پرتوهای رادیوتراپی برای درمان معضلات سرطانی میپردازند.[۹۰]
برخی دیگر به کنترل کیفی عملکرد مدالیتههای (دستگاههای) پرتوی یا تصویری بر طبق موازین فنی قانونی[پانویس ۴۵] میپردازند[پانویس ۴۶] و در درمانگاهها جذب میشوند.[۲۰]
در بسیاری از اوقات نیز متخصصین این رشته جذب صنعت و حتی پستهای مدیریتی و اجرایی میشوند. و گاهی نیز برخی دانش آموختگان این رشته میتوانند پژوهشگر، مشاور، و یا نویسنده دنبالههای پالسی دستگاههای ام آر آی در یک شرکت تحقیقاتی-تولیداتی[پانویس ۴۷] شوند.
اکثر دانش آموختگان این رشته، نهایتاً به پستهای ترکیبی دست مییابند. یعنی مثلاً هم مشغول وظایف دانشگاهی از قبیل تدریس و تربیت نیروهای جوان (اعم از دانشجویان دکتری و تکنولوژیستها[پانویس ۴۸]) میشوند، و هم پژوهشهای علمی انجام دهند، و یا حتی گاهی مشاور یک شرکت تجهیزات پزشکی مرتبط (مثلا در ساخت فانتومهای جدید) میشوند.[۹۱]
به هر حال آنچه که مسلم است این است که فرصتهای شغلی در این رشته به همان مقداری که خود رشته فیزیک پزشکی اقسام و شاخه دارد، متفاوت و امکان پذیر است.[۹۲]
| انواع اشتغال | انواع موسسه استخدامی | انواع شاخه |
| عمدتاً بالینی [پانویس ۴۹] |
بیمارستانها و مراکز درمان خصوصی (مثال) |
آنکولوژی پرتوی |
| عمدتاً آکادمیک [پانویس ۵۰] |
بیمارستانها و مراکز درمان دولتی (همانند مراکز وی ای) |
رادیولوژی تشخیصی |
| عمدتاً اجرایی [پانویس ۵۱] |
بیمارستانها و مراکز درمان دانشگاهی (مثال) |
پزشکی هستهای |
| عمدتاً دولتی و قانونگزاری (مثلا در ان آر سی)[پانویس ۵۲] |
آموزش عالی (بعنوان هیئت علمی تمام وقت) |
محافظت از پرتو |
| عمدتاً تحقیقات و توسعه [پانویس ۵۳] |
سازمانهای دولتی غیر بیمارستانی[پانویس ۵۴] | |
| گروههای خدماتی بخش خصوصی [پانویس ۵۵] |
||
| گروههای طبابت خصوصی [پانویس ۵۶] |
||
| بخش صنعت و تجارت (همانند شرکتهای زیمنس و غیره) |
||
| مراکز سرطانی (مثال) |
[ویرایش] آمار و ارقام
تخمین زده میشود که در جهان، نزدیک به ۱۸۰۰۰ نفر[پانویس ۵۷] در حرفه فیزیک پزشکی مشغول به کار هستند.[۹۴] در آمریکا در سال ۲۰۰۶، ۷۸٪ متخصصین فیزیک پزشکی در گرایش رادیوتراپی قرار داشتند، در حالیکه این رقم برای گرایش تصویربرداری ۱۶٪، برای پزشکی هستهای ۳٪ و برای فیزیک بهداشت و محفاظت ۲٪ بود.[۹۵] این میزان برای گرایش رادیوتراپی در سال ۲۰۰۹ به ۷۷٪ کاهش یافت.[۹۶]
همچنین ۷۸٪ آنها در محیطهای بالینی (بیمارستانها، کلینیکها، و غیره)، ۹٪ در محیطهای آکادمیک (پستهای دانشگاهی)، و ۴٪ تحقیقات (موسسات پژوهشی و دانشگاهها) قرار داشتند.[۹۷]
انجمن فیزیک پزشکی آمریکا از شاغلین آمریکا و کانادا در سال ۲۰۰۹[۹۸]
| مدرک تحصیلی | قبولی در آزمون بورد ای بی آر |
درآمد سالیانه (دلار آمریکا) |
| کارشناسی ارشد | خیر | ۱۱۸۰۰۰ |
| کارشناسی ارشد | بلی | ۱۷۲۰۰۰ |
| دکترا | خیر | ۱۳۰۰۰۰ |
| دکترا | بلی | ۱۸۴۰۰۰ |
[ویرایش] نشریات مهم
پژوهشی   بالینی |
کشور | سازمان ناشر | نشریه |
|---|---|---|---|
| آمریکا | American Association of Physicists in Medicine (AAPM) |
Medical Physics | |
| انگلیس | Institude of Physics (IOP) |
Physics in Medicine and Biology | |
| آمریکا | American College of Medical Physics (ACMP) |
Journal of Applied Clinical Medical Physics | |
| آمریکا | American Society for Radiation Oncology (ASTRO) |
International Journal of Radiation Oncology Biology Physics | |
| آمریکای شمالی | Radiological Society of North America (RSNA) |
Radiology |
[ویرایش] در ایران
در ایران، مجله فیزیک پزشکی ایران که از سال ۱۹۹۳ و در ابتدا تنها با زبان فارسی شروع به فعالیت رسمی نمود[۱۰۰] در کنار مجلات پرتو پژوه IJRR که از سال ۲۰۰۷ شروع به فعالیت کرده[۱۰۱] و مجله علمی-پژوهشی فیزیک پزشکی ایران که از سال ۲۰۰۴ فعالیت خود را آغاز نمودهاست،[۱۰۲] مهمترین نشریات ادواری این رشته محسوب میگردند.
[ویرایش] در دیگر نقاط جهان
در دیگر نقاط جهان، نشریات متفاوت و متنوعی وجود دارند. در اینکه نشریات مربوط به مباحث فیزیک پزشکی دقیقاً چه شاخههایی و چه مخاطبینی را مد نظر دارند تفاوتهای بسیاری دیده میشود. بهطور نمونه برخی نشریات تاکید بر روی جنبههای بالینی مفاهیم فیزیک پزشکی دارند. از جمله ژورنال «رادیولوژی» چاپ جامعه رادیولوژی آمریکای شمالی است که از سال ۱۹۲۳ منتشر میشود[۱۰۳] که میتواند مهمترین نشریه از این قسم باشد. برخی دیگر از نشریات صرفاً تاکید روی جنبههای آکادمیک و پایه پزشکی این شاخهها دارند. مهمترین نشریات تخصصی از این نوع را شاید بتوان مدیکال فیزیکس چاپ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا دانست. همچنین برخی نشریات دیگر، مدیران صنایع و بیمارستانها، و نیز سیاستگزاران را مد نظر دارند. نشریه رادیولوژی تودی[پانویس ۵۸] چاپ سازمان ACR یک نمونه از این نوع است.[۱۰۴] و باز برخی ژورنالها هستند که فقط آنلاین منتشر شده و نسخه چاپی ندارند. نشریه تخصصی فیزیک پزشکی بالینی[پانویس ۵۹] که از سال ۲۰۰۰ فعالیت خود را آغاز نمودهاست.[۱۰۵] نمونه خوبی از این قسم نشریات است. آثار محققین ایرانی در اغلب این نشریات دیده میشود.
از نظر ضریب تاثیرگذاری مجله، معمولاً رتبهبندی نشریات معروف فیزیک پزشکی در شاخهای با عنوان «radiology, nuclear medicine and medical imaging» صورت میپذیرد. در سال ۲۰۰۸ و براساس این شاخص، ۱۰ نشریهای که بیشترین امتیاز را کسب نمودند و جایگاههای نخست را به خود اختصاص داده بودند عبارت بودند از:[۱۰۶]
جدول ۵: رتبهبندی نشریات فیزیک پزشکی جهان
| رتبه نشریه از نظر ضریب تاثیرگذاری مجله |
نام نشریه | لینک نشریه |
| ۱ | Human Brain Mapping | [۱۰] |
| ۲ | Journal of Nuclear Medicine | [۱۱] |
| ۳ | Radiology | [۱۲] |
| ۴ | Neuroimage | [۱۳] |
| ۵ | Seminars in Nuclear Medicine | [۱۴] |
| ۶ | International Journal of Radiation Oncology | [۱۵] |
| ۷ | Investigative Radiology | [۱۶] |
| ۸ | European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging | [۱۷] |
| ۹ | Radiotherapy & Oncology | [۱۸] |
| ۱۰ | Seminars in Radiation Oncology | [۱۹] |
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] نگارخانه
-
خطوط ایزودز[پانویس ۶۰] یک شوانوما برای پرتودهی با چاقوی گاما
-
نصب یک قاب سر برای تشعشعدهی به روش توموتراپی
-
تصویر فراصوتی داخل شریانی (معروف به IVUS). ناحیه سبز پلاکهای فیبری-چربی را نشان میدهد.
-
گوردون آیزاک، نخستین بیماری که توسط یک لیناک در ۱۹۵۷ برای رتینوبلاستوما معالجه گردید.[پانویس ۶۱]
-
تصویر اف ام آر آی. اینگونه تصاویر بکمک تبدیلات فوریه تشکیل میشوند
-
ماده حاجب باریومی برای تصویربرداری از روده
-
ام آرِ پژوهشی ۷۰۰ مگاهرتزی برای کارهای اسپکتروسکوپی
.png)
_and_IMRT_(left)_plans_in_T2N3M0_NPC_in_axial_(above)_and_coronal_(below)_views.jpg)
[ویرایش] یادداشتها
- ↑ Internal radiation therapy
- ↑ Image Guided Therapy
- ↑ Diagnostic Radiologic Physics
- ↑ accreditation
- ↑ Health Physics
- ↑ Shielding calculations
- ↑ treatment planing
- ↑ Radiation Therapy Physics
- ↑ Quality Control and Accreditation
- ↑ Radiation Oncology
- ↑ photodynamic therapy یا PDT
- ↑ Radiofrequency ablation
- ↑ Nuclear Medicine Physics
- ↑ در مدالیتههای متعارف، اغلب از پرتو و امواج بصورت external transmission استفاده میشود، حال آنکه در مدالیتههای پزشکی هستهای، از in vivo emission بهرهبرداری میشود. سیستمهای پت-سیتی یا اسپکت-سیتی هر دو را دارند.
- ↑ ترجمهٔ Translational Science. برای تعریف دقیق این واژه به این و این وبگاه مراجعه کنید. برای پژوهشهای translational science حتی جوایزی نیز اعطا میگردد.
- ↑ Applied Profession
- ↑ framework
- ↑ Neil Arnott
- ↑ Elements of Physics
- ↑ Herrmann L. Blumgart
- ↑ Soma Weiss
- ↑ John H. Lawrence
- ↑ Benedict Cassen
- ↑ Paul Harper
- ↑ Robert Beck
- ↑ Michael Phelps
- ↑ David Kuhl
- ↑ نام سری تمبر:
Celebrate The Century. 1970s
توضیحات بر روی کاتالوگ منتشره این سری تمبرها:
«Stamp series that comemmorates the most significant people, events, and accomplishments of the 20th century»
لینک رسمی سری - ↑ در آن زمان نه بیمار و نه پزشک از تشعشعات این طرز معاینه نشان داده شده در تصویر ایمن نبودند، چرا که در آن زمان خواص پرتودهی بخوبی شناخته نشده بود.
- ↑ Malcolm Cuthbert Nokes
- ↑ اسامی کامل تیم متخصص همراه دیوید کوهل عبارت بودند از: Roy Q. Edwards - Anthony R. Ricci - Robert J. Yacob - Thomas J. Mich - Abass Alavi
- ↑ The 2004 de Hevesy Award for Outstanding Contributions to Nuclear Medicine
- ↑ برای نمونه، توجه شود به دروس اجباری و انتخابی دوره دکترا فیزیک پزشکی در مرکز علوم درمانی دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو
- ↑ بطور مثال، دروس اجباری برای accreditation دورههای آموزشی فیزیک پزشکی آمریکا در گزارش ۱۹۷ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا قید گردیدهاست. همینطور برای accreditation دورههای رزیدنسی فیزیک پزشکی، گزارش ۹۰ انجمن فیزیک پزشکی آمریکا راهنمای موسسات و مراکز آموزش عالی میباشد.
- ↑ Master of Medial Physics
- ↑ Master of Science in Medial Physics
- ↑ Doctorate of Medical Physics
- ↑ Palmaz-Schatz stent در سال ۱۹۹۴ مورد تایید اف دی ای قرار گرفت.
- ↑ clinical rotation
- ↑ Teaching or Research assistantships
- ↑ مثل مهندسی هستهای
- ↑ موسسه تحقیقات سرطان اطفال گریهی یک نمونه از این محیطهای کار است.
- ↑ آزمون ای بی آر از سال ۲۰۱۲ به بعد چنین فرصتهایی را از دیگر متقاضیان با دکترای شاخههای دیگر فیزیک خواهد گرفت. لذا شغلهای اصلی فیزیک پزشکی عملاً فقط بر روی دانش آموختگانمدارس کمپپ باز خواهد بود.
- ↑ که در اینصورت (در آمریکا و کانادا) نیاز به اخذ گواهینامه ای بی آر خواهند داشت.
- ↑ مثلا همانند استانداردهای قانونی TG-21 و TG-51 که در آمریکا بسیار مورد استفاده قرار میگیرند
- ↑ مثلاً مسئول کنترل کیفیت و کالیبراسیون دستگاههای سی تی اسکن و ماموگرافی
- ↑ همانند توشیبا، جنرال الکتریک، فیلیپس، هیتاچی، زیمنس، واریان مدیکال سیستمز، یا الکتا، که صاحبنامان این صنعت میباشند.
- ↑ کار عکسبرداری برعهده تکنولوژیست رادیولوژی بیمارستان است نه فیزیکدان پزشکی. فیزیکدان پزشکی مسئول امور حفاظت از پرتو در مرکز درمانی یا پژوهشی و یا مسئول کنترل و نگهداری سیستمهای تشخیصی و درمانی از نظر عملکرد فیزیکی و غیرهاست. و یا اینکه با پزشک رادیوآنکولوژیست در رابطه با دزیمتری بیمار و طرحهای پرتودهی به بیمار همکاری و مشاوره میکند. برخی از این افراد هم ممکن است با مدرک دکترای فیزیک پزشکی و بعنوان هیئت علمی در اینگونه مراکز مشغول باشند. در نیروگاهها و تاسیسات هستهای نیز مسئولیت حفاظت رادیویی با متخصص این رشتهاست.
- ↑ Primarily Clinical
- ↑ Primarily Academic
- ↑ Primarily Administrative
- ↑ Primarily Regulatory
- ↑ Primarily Project Research, Development & Management
- ↑ مثلا در بخش تجهیزات پرتوی سازمان اف دی ای: [۱]
- ↑ Medical Physics Service Group که کارهای خدماتی برای مراکز درمانی انجام میدهند. و اینهم یک نمونه از این قبیل شرکتها
- ↑ Medical (physician's) Group
- ↑ تخمین سال ۲۰۱۰ سازمان بینالمللی فیزیک پزشکی
- ↑ Radiology Today
- ↑ Journal of Applied Clinical Medical Physics
- ↑ isodose
- ↑ تصویر متعلق به موسسه ملی سرطان آمریکا میباشد.
[ویرایش] منابع
- ↑ Zoi Kolitsi. «The Future Role Of Medical Physics In Clinical Medicine». در Towards a European framework for education and training in medical physics and biomedical engineering. ویرایش Volume 82 of Studies in health technology and informatics. چاپ اول. آمستردام: IOS Press، ۲۰۰۱. ۱۵۴. شابک ۵۸۶۰۳۱۵۱۱.
- ↑ Martin Hollins. «Introduction». در Bath Advanced Science: Medical physics. University of Bath. چاپ دوم. چلتنهام: Nelson Thornes، ۲۰۰۱. x-xiii. ISBN 0-17-448253-1.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «What is Medical Physics» (انگلیسی). وبگاه فیزیکدانان پزشکی کانادا. Canadian Organization Of Medical Physicists، ۱۰ نوامبر ۲۰۰۹. About Medical Physics. بازبینیشده در ۵ مه ۲۰۱۰.
- ↑ «Positron cites market report valuing molecular imaging market at $5 billion» (انگلیسی). موسسه فیزیک انگلیس [۲]، ۲۹ مارس ۲۰۱۰. Newsfeed article. بازبینیشده در ۳ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ «What Is Medical Physics?» (انگلیسی). مرکز تحقیقات فیزیک پزشکی دانشگاه دوک. خوش آمدگویی.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ «تاریخچه گروه آموزشی فیزیک پزشکی». دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران. تاریخچه. بازبینیشده در ۵ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ Teresa Eudaldo & Kjeld Olsen. «The Present Status of Medical Physics Education and Training in Europe». وبگاه فدراسیون سازمانهای فیزیک پزشکی اروپا. EFOMP. ۴.
- ↑ By Aminollah Sabzevari. «Women In Medical Physics» (انگلیسی). وبگاه فصلنامه خلاقان علم، ۲۰۰۹. ۴. بازبینیشده در ۲ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ «Prof. Azam Niroomand‑Rad receives MSU Award» (انگلیسی). انجمن فیزیک پزشکی آمریکا، اوت ۲۰۱۰. pp.42-AAPM Newsletter. «She worked with the International Labor Organization (ILO) in Geneva to have the field of medical physics be recognized in 2008»
- ↑ Ralph Christensen. «Radiological Medical Physics» (انگلیسی). وبگاه دانشکده پزشکی دانشگاه کنتاکی[۳]. ۶ نوامبر ۲۰۰۸. Education. بازبینیشده در ۳ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ Martin Hollins. «Introduction». در Bath Advanced Science Medical physics. ویرایش دوم. چلتنهام: Nelson Thornes، ۲۰۰۱. ۱۹-۱۶. ISBN 0-17-448253-1.
- ↑ «Medical Physics Graduate Program» (انگلیسی). وبگاه دانشکده داروسازی و پزشکی. دانشگاه پردیو، ۸ آوریل ۲۰۱۰. آموزشی. بازبینیشده در ۲ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ «Master of Medical Physics» (انگلیسی). دانشگاه پنسیلوانیا. بازبینیشده در ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Definition of a Qualified Medical Physicist» (انگلیسی). انجمن فیزیک پزشکی آمریکا. Medical Physicist.
- ↑ J.T. Bushberg، J.A. Seibert، EM Leidholdt، J.M. Boone. The Essential Physics of Medical Imaging. Tony DeGeorge. ویرایش دوم. فیلادلفیا: Lippincot Williams & Wilkins، ۲۰۰۲. ISBN 0-683-30118-7.
- ↑ Peter Jenkins. «Diagnostic Medical Physics». وبگاه دانشکده پزشکی دانشگاه یوتا[۴]. Department of Radiology.
- ↑ «Definition of Medical physics» (انگلیسی). وبگاه شبکه پزشکی. ۱۷ اکتبر ۲۰۰۴. medterms medical dictionary m. بازبینیشده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Power Reactor Health Physicists» (انگلیسی). [جامعه فیزیک سلامت، ۱۸ دسامبر ۲۰۰۹. Careers in Health Physics. «A power reactor health physicist is responsible for all phases of radiation protection at a reactor site.»
- ↑ Faiz M. Khan. «Quality Assurance». در The Physics of Radiation Therapy. ویرایش چهارم. فیلادلفیا: Lippincott Williams & Wilkins، ۲۰۰۴. ISBN 978-0-7817-8856-4.
- ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «Medical Physics and Radiation Therapy». وبگاه مرکز آموزش پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز [۵]. دانشگاه جانز هاپکینز. Medical Physics. بازبینیشده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ موسسه فیزیک آمریکا. «The Role Of A Physicist In Radiation Oncology». انجمن فیزیک پزشکی آمریکا، ۱۹۹۳. گزارشها.
- ↑ «Radiotherapy Risk Profile» (انگلیسی). بروشور رسمی پروژه ایمنی بیمار. سازمان بهداشت جهانی، ۲۰۰۸. ۵. بازبینیشده در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ Paul E. Christian, Donald R. Bernier, James K. Langan. Nuclear medicine and PET:technology and techniques. ویرایش پنجم. چاپ اول. سنتلوئیس: انتشارات ماسبی زیر نظر الزویر، ۲۰۰۴. ISBN 0-323-01964-1.
- ↑ Laurie M. Brown & Abraham Pais & A. B. Pippard. «chronogical evolution of the many branches of the field». در Twentieth century physics Volume 3. چاپ اول. نیویورک: CRC Press، ۱۹۹۵. ۱۸۵۵. ISBN 0-7503-0310-7.
- ↑ «Medical Physicist». The Illinois Department of Employment Security (IDES). ۲۱ فوریه ۲۰۰۹. بازبینیشده در ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ Faustina Hwang & Barbara Oakley & Kris Ropella. «Designing a Career in Biomedical Engineering». انجمن مهندسان برق و الکترونیک در پزشکی و زیستشناسی، ۲۰۰۳. بازبینیشده در ۲ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ «Medical Physics:Exciting Science and Rewarding Profession». متن سخنرانی Ervin B. Podgorsak، رئیس سابق مرکز فیزیک پزشکی دانشگاه مکگیل در چهارمین گردهمایی بینالمللی سازمان AISCMP در اسلوونی، ۲۲ مه ۲۰۱۰.
- ↑ Nima Kasraie and G Clarke. «Assessing the Magnetic Resonance Imaging Performance of Gadolinium‐Hyaluronic Acid Polymer Contrast Agents in Phosphate Buffered Saline». ژورنال فیزیک پزشکی. انجمن فیزیک پزشکی آمریکا، دسامبر ۲۰۰۹. بازبینیشده در ۳ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ Wiley-Liss. «Imaging Brain Function in Humans at 7 Tesla». انجمن ماکس پلانک. ژورنال تشدید مغناطیسی در پزشکی، ۲۰۰۱.
- ↑ «Anti Proton therapy». مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان. الزویر، فوریه ۲۰۰۸.
- ↑ «International Journal of Medical Engineering and Informatics» (انگلیسی). InderScience Publishers. ۲. بازبینیشده در ۴ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ Laurie M. Brown & Abraham Pais & A. B. Pippard. «Medical Physics». در Twentieth century physics Volume 3. چاپ اول. نیویورک: Institute of Physics Press، ۱۹۹۵. صص ۱۸۵۷-۱۸۵۶. ISBN 0-7503-0310-7.
- ↑ John D. Cockcroft. «George de Hevesy. 1885-1966» (انگلیسی). موسسه انجمن سلطنتی، ۱ نوامبر ۱۹۶۷. بازبینیشده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «The Nobel Prize in Chemistry 1943» (انگلیسی). The Official Website of Nobel Prize. بازبینیشده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۰. «The Nobel Prize in Chemistry 1943»
- ↑ ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ by Professor Simon Cherry. «Chapter 1: What is Nuclear Medicine». در Physics in Nuclear Medicine. James Sorenson & Michael Phelps. چاپ چاپ سوم. W.B. Saunders Company، ۳۱ اوت ۲۰۰۳. صص ۳-۲. ISBN 0-7216-8341-X.
- ↑ J Clin Invest. «Studies On The Velocity Of Blood Flow» (انگلیسی). مرکز ملی اطلاعات زیستفناوری، ۳ اوت ۱۹۲۷. PMC434679.
- ↑ Millard N. Croll. Historic perspective. . Seminars in Nuclear Medicine، ش. شماره ۲۴ (ژانویه ۱۹۹۴): صص ۳-۱۰.
- ↑ Mary Ann Liebert. William H. Blahd: Benedict Cassen The Father of Body Organ Imaging. . Cancer Biotherapy and Radiopharmaceuticals دوره ۱۵، ش. شماره ۱۵ (۵ نوامبر ۲۰۰۰).
- ↑ JOHNS HE & BATES LM & EPP ER. 1,000-curie cobalt 60 units for radiation therapy. . Nature ۱۶۸، ش. ۴۲۸۵ (۱۵ دسامبر ۱۹۵۱): ۱۰۳۵.
- ↑ «Historical Notice of Stamp» (انگلیسی). Canadian Postal Archives Database. اداره پست کانادا. ArchiviaNet.
- ↑ Eleanore Tapscott. Nuclear Medicine Pioneer, Hal O. Anger, 1920–2005. . Jornal Of Nuclear Medicine Technology، ش. شماره ۴ (نوامبر ۲۰۰۵): Appreciation.
- ↑ John Easton. «Nuclear medicine pioneer Paul Harper, 1915-2005» (انگلیسی). The University of Chicago Medical Center، ۳ اوت ۲۰۰۵. About Us 2005.
- ↑ John N. Aarsvold. «Robert N. Beck 1928-2008» (انگلیسی). وبگاه انجمن مهندسان برق و الکترونیک. Obituary. بازبینیشده در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ [ME] و Hoffman EJ, Mullani NA, Ter-Pogossian MM. «Application of annihilation coincidence detection to transaxial reconstruction tomography» (انگلیسی). وبگاه کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده آمریکا. مارس ۱۹۷۵.
- ↑ Ronald Jack Jaszczak. «The early years of single photon emission computed tomography (SPECT». Duke University Medical Center، ۲۰ ژوئن ۲۰۰۶.
- ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1979» (انگلیسی). وبگاه رسمی جوایز نوبل. laureates. بازبینیشده در ۱۲ ژوئیه ۲۱۰.
- ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003» (انگلیسی). وبگاه رسمی جوایز نوبل. laureates.
- ↑ «MEDICAL IMAGING» (انگلیسی). Education World. اداره پست آمریکا، ۱۹۹۹. lesson170. بازبینیشده در ۴ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ Kaufmann PA. «Hybrid SPECT/CT and PET/CT imaging: the next step in noninvasive cardiac imaging». وبگاه مرکز ملی اطلاعات زیستفناوری. سمینار پزشکی هستهای در بیمارستان دانشگاه زوریخ مورخ سپتامبر ۲۰۰۹. بازبینیشده در ۲ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ «Proton Therapy in Clinical Practice: Current Clinical Evidence» (انگلیسی). وبگاه ژورنال آنکولوژی بالینی. جامعه آنکولوژی بالینی آمریکا [۶]، ۱۰ مارس ۲۰۰۷. صص ۹۷۰-۹۵۶.
- ↑ Olsen DR و Bruland OS & Frykholm G & Norderhaug IN. «Proton therapy - a systematic review of clinical effectiveness» (انگلیسی). وبگاه مرکز ملی اطلاعات زیستفناوری (NCBI). مرکز پزشکی ریکشوسپیتالت [۷] و بیمارستان رادیوم نروژ [۸]، ۱۱ مه ۲۰۰۷.
- ↑ ۵۲٫۰ ۵۲٫۱ «مقدمه و تاریخچه بخش پزشکی هستهای». وبگاه بیمارستان شریعتی تهران. دانشگاه علوم پزشکی تهران. مشخصات بخش پزشکی هستهای. بازبینیشده در ۲۳ تیر ۱۳۸۹.
- ↑ «Current Status Of Nuclear Medicine In Iran. History Of Nuclear Medicine» (انگلیسی). Iranian Society Of Nuclear Medicine، ۲۰۰۵. AboutUs 2.
- ↑ خبرنامه انجمن فیزیک پزشکی. شماره ۱. زمستان ۱۳۷۷. ص۲
- ↑ «National Members Directory 2007» (انگلیسی). سازمان بینالمللی فیزیک پزشکی. members. بازبینیشده در ۳ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ «یازدهمین کنگره بینالمللی پزشکی هستهای ایران در رشت برگزار شد». وبگاه خبری-تحلیلی پزشکان بدون مرز. ۲۸ آبان ۱۳۸۶. اخبار سمینارها. بازبینیشده در ۷ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ [E. Kuhl]. «The Mark IV System for Radionuclide Computed Tomography of the Brain». جامعه رادیولوژی آمریکای شمالی.
- ↑ «Alavi Achievements Recognized with de Hevesy Award». ژورنال آو نوکلیر مدیسین، سپتامبر ۲۰۰۴. 45/9/36N. بازبینیشده در ۳ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ [Santiago]. «How To Become A Medical Physicist» (انگلیسی). وبگاه About.com. The New York Times Company. Health Careers. بازبینیشده در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Concentrations». کالج بلاویو. Bachelor of Applied Science Degree.
- ↑ School of Medicine and Public Health. «Medical Physics» (انگلیسی). وبگاه دانشگاه ویسکانسین-مدیسن. Board of Regents of the University of Wisconsin System. کاتالوگ ۲۰۲-۲۰۱۰.
- ↑ «نصب اولین دستگاه پت اسکن تا خرداد ماه». وبگاه ایسکا نیوز. باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، ۸ اردیبهشت ۱۳۸۹. اجتماعی.
- ↑ ابولقاسم بیات. «فصل سوم». در کتابچه راهنمای تحصیلات تکمیلی فیزیک پزشکی. ویرایش ویرایش دوم. چاپ اول. تهران: نام ناشر، ۱۳۸۷. ۲۰.
- ↑ راهنمای تحصیلات تکمیلی فیزیک پزشکی. ویرایش دوم. ابوالقاسم بیات. دانشگاه تربیت مدرس. شهریور ۱۳۸۷ ص۱۸
- ↑ «Current Status Of Nuclear Medicine In Iran» (انگلیسی). Iranian Society Of Nuclear Medicine، ۲۰۰۵ میلادی. About Us II.
- ↑ «Why MD Anderson Proton Therapy Center?» (انگلیسی). مرکز سرطان ام. دی. اندرسون دانشگاه تگزاس. صفحه مرکز پروتون تراپی. بازبینیشده در ۸ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ «Accreditations». دانشگاه مکگیل. Academic.
- ↑ Gerald A. White. «Licensure». مرکز علوم بهداشت دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو، ۲۰ مارس ۲۰۰۷. ۱۹. بازبینیشده در ۶ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ ۶۹٫۰ ۶۹٫۱ Toni Feder. Medical physics standardizes clinical training. . physics today سال سوم (۲۲ مه ۲۰۰۹): صص ۳۲-۳۰.
- ↑ «New ABR Certification Rules Starting in 2012 for Medical Physicists». وبگاه انجمن فیزیک پزشکی. Voice of Medical Physics Community، ۱۰ مه ۲۰۰۹. certification rule. بازبینیشده در ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ Philip O. Alderson & Gary J. Becker. The New Requirements and Testing for American Board of Radiology Certification in Diagnostic Radiology. . رادیولوژی ۲۴۸، ش. ۳ (سپتامبر ۲۰۰۸): ۷۰۷.
- ↑ by American Association of Physicists in Medicine. «Alternative Clinical Training Pathways for Medical Physicists». در Alternative Clinical Training Pathways for Medical Physicists. چاپ اول. مریلند: Report of AAPM Task Group 133، ۲۰۰۸. ۶. ISBN 978-1-888340-77-8.
- ↑ AAPM. «Support for the CAMPEP Accredited Residency Programs» (انگلیسی). American Association of Physicists in Medicine، ۳۱ مارس ۲۰۰۷. policies. «It is the policy of the AAPM to support the CAMPEP accredited residency programs»
- ↑ Larry Reinstein & Mike Herman. «Report of the Adhoc Committee on Alternative Pathways to Medical Physics Residency Training» (انگلیسی). وبگاه انجمن فیزیک پزشکی آمریکا. چهل و هفتمین اجلاس سالیانه انجمن فیزیک پزشکی آمریکا، ۲۸ ژوئیه ۲۰۰۵. بازبینیشده در ۲۹ مه ۲۰۱۰. «The ABR suggested that graduation from a CAMPEP accredited clinical training program should be considered a requirement to sit for the ABR exams by 2012»
- ↑ «Accreditation of Institutes by CAMPEP» (انگلیسی). وبگاه کمپپ. Commission on Accreditation of Medical Physics Educational Programs، ۲۱ دسامبر ۲۰۰۹.
- ↑ «Professional Doctor of Medical Physics». انجمن فیزیک پزشکی آمریکا.
- ↑ «Doctor of Medical Physics» (انگلیسی). DMP Proposal of 2008. دانشکده علوم و هنر دانشگاه فناوری تگزاس[۹]، آوریل ۲۰۰۸. بازبینیشده در ۱ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ «Medical Physics» (انگلیسی). دانشگاه وندربیلت، ۲۰۱۰. DMP. «Vanderbilt University offers a 4 year Professional Doctorate in Medical Physics (DMP) with a specialty in Radiological Medical Physics.»
- ↑ «Recent Accomplishments in the College of Science» (انگلیسی). دانشگاه ایالتی کلیولند، مارس ۲۰۰۹. Spring 2009 Alumni Newsletter. بازبینیشده در ۱ اوت ۲۰۱۰. «The Physics Department, in collaboration with Cleveland Clinic Foundation medical physicists, has submitted a proposal for a new degree program, the Doctor of Medical Physics (DMP).»
- ↑ «Inventor of the Week Archive» (انگلیسی). موسسه فناوری ماساچوست، نوامبر ۲۰۰۶. بازبینیشده در ۸ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ «Dr. Julio Palmaz appointed to prestigious Ashbel Smith Professorship» (انگلیسی). مرکز علوم بهداشت دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو، ۲۴ ژانویه ۲۰۰۶. HSCnews. بازبینیشده در ۸ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ «Clinical Doctorate in Medical Physics (DMP) - Survey» (انگلیسی). Society of Directors of Academic Medical Physics Programs. Documents. بازبینیشده در ۲ اوت ۲۰۱۰.
- ↑ George Starkschall. «Editorial - A Professional Doctorate Degree in Medical Physics» (انگلیسی). Journal of Applied Clinical Medical Physics، ۱۵ مه ۲۰۰۸. بازبینیشده در ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Guidelines for Accreditation of Residency Education Programs in Medical Physics» (انگلیسی). Guidelines for Residency Programs. C A M P E P، مه ۲۰۰۹. Accreditation. بازبینیشده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Policy Statement:Radiologic Physics Exam Future Requirements» (انگلیسی). American Board of Radiology، مارس ۲۰۱۰. Certification.
- ↑ Floyd Curl. «Dual Medical Residency and PhD Program in Human Imaaging» (انگلیسی). مرکز علوم بهداشت دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو، ۲۰ ژوئیه ۲۰۰۱. آموزش. بازبینیشده در ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ «Classifying health workers» (انگلیسی). وبگاه سازمان بهداشت جهانی. سازمان بینالمللی کار. ۵. بازبینیشده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ Charles W. Coffey. «Medical Physics» (انگلیسی). دانشگاه وندربیلت. Current Students. بازبینیشده در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۰.
- ↑ Ervin B. Podgorsak. «Introduction to Modern Physics». در Radiation Physics for Medical Physicists: Biological and Medical Physics. ویرایش دوم. Springer، ۲۰۱۰. XVIII. ISBN 3-642-00874-7.
- ↑ Gen Roessler. «383 Submitted to Ask the Experts» (انگلیسی). وبگاه جامعه فیزیک سلامت آمریکا. ۲ اوت ۲۰۰۰. Answer to Question.
- ↑ «Medical Physics» (انگلیسی). دانشکده پزشکی دانشگاه وندربیلت. Medical Physics Masters Program.
- ↑ [Andrea Santiago]. «Medical Physicists Face Shortage» (انگلیسی). The New York Times Company، ۲۲ ژوئیه ۲۰۰۹.
- ↑ گزارش Professional Information Report Calendar Year 2009 منتشره انجمن فیزیک پزشکی آمریکا در سال ۲۰۰۹ ص۱۰
- ↑ متن سخنرانی Ervin B. Podgorsak، رئیس سابق مرکز فیزیک پزشکی دانشگاه مکگیل در کانادا با عنوان Medical Physics: Exciting Science and Rewarding Profession در چهارمین گردهمایی بینالمللی سازمان AISCMP در اسلوونی در ۲۰-۲۲ مه سال ۲۰۱۰. لینک: (pdf)
- ↑ Kenneth Hogstrom. «Postdoctoral Opportunities in Medical Physics» (انگلیسی). جامعه فیزیک آمریکا، ۲۵ آوریل ۲۰۰۶. Session P6.
- ↑ گزارش Professional Information Report Calendar Year 2009 منتشره انجمن فیزیک پزشکی آمریکا در سال ۲۰۰۹. ص۲
- ↑ «http://adsabs.harvard.edu/abs/2006APS..APR.P6003H» (انگلیسی). وبگاه مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان. جامعه فیزیک آمریکا، ۲۶ آوریل ۲۰۰۶. P6.003.
- ↑ گزارش Professional Information Report Calendar Year 2009 منتشره انجمن فیزیک پزشکی آمریکا در سال ۲۰۰۹ ص۲
- ↑ Radiology, medical imaging : Free medical journals
- ↑ دکتر محسن ساغری. پزشکي هسته اي ايران&SAN=1 «مشخصات نشریه مجله پزشکی هستهای ایران». دانشگاه علوم پزشکی تهران. بازبینیشده در ۶ ژوئن ۲۰۱۰.
- ↑ «نشریه تحقیقات پرتوی ایران». Official Website of Magazine. Iranian Journal of Radiation Research.
- ↑ «شناسنامه فصلنامه فیزیک پزشکی ایران». وبگاه رسمی مجله. دانشگاه علوم پزشکی مشهد. بازبینیشده در ۲۷ مه ۲۰۱۰.
- ↑ «About Radiology» (انگلیسی). Official Website of Journal. Radiological Society of North America. About the Journal. بازبینیشده در ۲۸ مه ۲۰۱۰.
- ↑ «About Radiology Today» (انگلیسی). وبگاه رسمی ماهنامه رادیولوژی امروز. New Jersey Society of Radiologic Technologists.
- ↑ «Journal of Applied Clinical Medical Physics» (انگلیسی). official website of JACMP. American College of Medical Physics.
- ↑ «Radiology, nuclear medicine and medical imaging» (انگلیسی). Thomson Reuters Institute for Scientific Information's (ISI) Journal Citation Report. تامسون رویترز.
[ویرایش] پیوند به بیرون
توجه: اندازهٔ این پرونده نزدیک به 21.74 megaبایت است.
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ فیزیک پزشکی موجود است. |
- فهرست دورههای غیر کمپپی
- فهرست دورههای کمپپی
- فهرست دورههای رزیدنسی فیزیک پزشکی مورد تایید کمپپ
- مرکز فیزیک پرتوی ایالات متحده آمریکا (Radiological Physics Center)
- سازمان کالج فیزیک پزشکی آمریکا ACMP
- انجمن فیزیکدانان ایرانی در پزشکی (آمریکا و کانادا)
- وبگاه رسمی مجله فیزیک پزشکی ایران
[ویرایش] برخی متخصصین ایرانی در سطوح بینالمللی
- سعید میرزاده: عضو ارشد گروه پزشکی هستهای آزمایشگاه ملی اوکریج، و برنده سال ۲۰۰۷ جایزه سیبورگ انجمن ملی هستهای آمریکا[۲۰][۲۱]
- فرزاد رهنما: رئیس گروه فیزیک پزشکی جورجیا تک
- علیرضا حقیقت: رئیس گروه مهندسی هستهای (که مدرک دکترا در فیزیک پزشکی ارائه میدهد) واقع در دانشگاه فلوریدا
- اسماعیل پارسایی: سردبیر خبرنامه سازمان بین المللی فیزیک پزشکی و مدیر شاخه فیزیک پزشکی واقع در دانشگاه تولیدو
- امیر امینی: ریاست افتخاری بخش تصویربرداری پزشکی دانشگاه لویی ویل
- احسان سمیعی: ریاست مطالعات تحصیلات تکمیلی فیزیک پزشکی دانشگاه دوک، و ریاست آزمایشگاه پیشرفته تصویربرداری دانشگاه دوک.[۲۲]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
