ایرن ژولیو-کوری

برای دیگر کاربردها، کوری (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ایرن ژولیو-کوری Irène Joliot-Curie
متولد	۱۲ سپتامبر ۱۸۹۷(۱۸۹۷-09-۱۲) پاریس
مرگ	۱۷ مارس ۱۹۵۶ (۵۸ سال) پاریس
ملیت	فرانسوی
رشته فعالیت	فیزیک، شیمی
محل کار	دانشگاه سوربون
استاد راهنما	پل لانگوین
دلیل شهرت	کاشف رادیواکتیویتهٔ مصنوعی
جوایز	جایزه نوبل شیمی (۱۹۲۵)

ایرن ژولیو-کوری (به فرانسوی: Irène Joliot-Curie)‏ ‏(۱۸۹۷–۱۹۵۶ میلادی) فیزیک‌دان و شیمی‌دان فرانسوی به خاطر کشف رادیواکتیویتهٔ مصنوعی در سال ۱۹۲۵ جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد.

زندگی

ایرن کوری در پاریس به دنیا آمد و در همان شهر هم دیده از جهان فروبست. مادرش ماری کوری و پدرش پیئر کوری هر دو فیزیک‌دان برجسته‌ای بودند. در ۴ اکتبر ۱۹۲۶ با فردریک ژولیو که در انستیتو رادیوم زیر نظر ماری کوری کار می‌کرد ازدواج کرد. فردریک پسر هانری ژولیو از انقلابیون کمون پاریس بود.

فعالیت علمی

در سال ۱۹۳۴ ایرن و فردریک توسط پرتو آلفا، آلومینیوم را بمباران کردند و نشان دادند با این عمل هستهٔ آلومینیوم با انتشار یک نوترون به هستهٔ فسفر تبدیل می‌شود ولی فسفر به دست آمده رادیوکتیو بود و به انتشار پوزیترون ادامه می‌داد. آن‌ها در واقع رادیواکتیویته مصنوعی را کشف کرده بودند.

در سال ۱۹۳۵ زوج ژولیو-کوری به خاطر کشف رادیوکتیویته مصنوعی جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند.

با قدرت گرفتن هیتلر در آلمان و فاشیست‌ها در ایتالیا جناح چپ در فرانسه قوی‌تر شد و در انتخابات ۱۹۳۶ با پیروزی جبههٔ خلق لئون بلوم رئیس جمهور شد و او از ایرن ژولیو کوری دعوت کرد پست وزارت آموزش و پرورش را بپذیرد و این نخستین باری بود که زنی به کابینهٔ فرانسه راه پیدا می‌کرد.

در سال ۱۹۴۶ زوج ژولیو-کوری برنامهٔ تشکیل مرکز انرژیی اتمی را ارئه نمودند و دو سال بعد نخستین پیل اتمی فرانسه را به راه انداختند. اما در سال ۱۹۵۰ به دلیل آنچه تمایلات کمونیستی قلمداد شد، از این مرکز اخراج شدند و در ۱۹۵۴ که عضویت ایرن در انجمن شیمی‌دانان آمریکا پیشنهاد شد به دلیل همین تمایلات با آن مخالفت شد.

ایرن ژولیو کوری در ۱۷ مارس ۱۹۵۶ بر اثر سرطان خون که به دلیل مجاورت با پرتوهای رادیواکتیو به آن مبتلا شده بود درگذشت.

سال‌شمار

• ۱۲ سپتامبر ۱۸۹۷ تولد در پاریس
• ۱۹۰۶ درگذشت پدر (پیئر کوری)
• ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ تکنسین رادیولوژی
• ۴ اکتبر ۱۹۲۶ ازدواج با فردریک ژولیو کوری
• ۱۹۲۷ تولد دخترشان هلن
• ۱۹۳۱ کار روی تشعشع بریلیوم۱۹۳۲ تولد پسرشان پیئر
• ۴ ژوئیه ۱۹۳۴ درگذشت مادر ماری کوری بر اثر ابتلا به سرطان خون درگذشت
• ۱۹۳۴ کشف رادیواکتیویته مصنوعی
• ۱۹۳۵ دریافت جایزه نوبل شیمی به همراه همسرش
• ۱۹۳۶ وزیر آموزش و پرورش
• ۱۹۴۶ ارائه برنامهٔ تشکیل مرکز انرژی اتمی
• ۱۹۵۰ برکناری از مرکز انرژی اتمی به دلیل تمایلات کمونیستی
• ۱۷ مارس ۱۹۵۶ مرگ در پاریس

جستارهای وابسته

• دانشمند فرانسوی
• پرتوزایی
• فیزیک هسته‌ای

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایرن ژولیو-کوری موجود است.

• خلاصهٔ زندگی‌نامه علمی دانشمندان. ترجمهٔ بیرشک، بهروز و دیگران. زیر نظر احمد بیرشک. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، 1374. 463. شابک ‎۷-۰۱-۵۵۱۵-۹۶۴. 
• زنان برندهٔ جایزهٔ نوبل، تالیف: منوچهر مدنی گیوی