سید جعفر پیشهوری
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
| تولد | ۱۲۷۲ خورشیدی در یکی از روستاهای خلخال |
| مرگ | ۱۳۲۶ خورشیدی باکو در تصادف اتومبیل |
| نقشهای برجسته | رهبر فرقه دموکرات آذربایجان رئیس حکومت خودمختار آذربایجان |
پرویز جوادزاده خلخالی یا سید جعفر پیشهوری در ۱۲۷۲ شمسی در یکی از روستاهای خلخال متولّد شد و به همراه خانوادهٔ خود به روسیه رفت.
او در روسیه تحصیل کرد، پس از انقلاب روسیه، به مرام کمونیستی علاقهمند شد و به عضویت کمیتهٔ مرکزی حزب عدالت درآمد. در ۱۲۹۹ به همراه[نیازمند منبع] ارتش سرخ به شمال ایران وارد شد و در گیلان به همراه دیگر اعضای حزب عدالت کنگره اول حزب کمونیست ایران را برپا داشت. با شکست نهضت جنگل او ایران را ترک کرد. ولی پس از چندی به تهران بازگشت و دبیر مسئول تشکیلات حزب کمونیست ایران بود. وی فعالیتهای خود را در این زمینه ادامه داد تا سال ۱۳۰۶ دستگیر و محاکمه شد.
پیشهوری از اعضای مؤسس حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰) بود و به ۱۵ سال حبس محکوم و به زندان قصر منتقل شد، پس از عفو عمومی در شهریور ۱۳۲۰ آزاد شد. ولی به خاطر اختلافات سیاسی با گروه ۵۳ نفر و شخص دكتر تقی ارانی (در دوره زندان) و آوانسیان از فعّالیت در حزب توده ایران خودداری کرد و به انتشار روزنامه آژیر پرداخت که سیاست آن حمایت از اتحاد جماهیر شوروی بود. در سال ۱۳۲۲ خود را کاندیدای نمایندگی دوره ۱۴ مجلس شورای ملی کرد و به عنوان نماینده اوّل تبریز رأی آورد، ولی اعتبارنامه وی عليرغم حمايت دكتر مصدق از وى با مخالفت گروه سيد سیدضیاءالدین طباطبائی در مجلس شورای ملی رد شد.
سید جعفر پیشهوری در سال ۱۳۲۴ به تبریز رفت و فرقه دموکرات آذربایجان را تأسیس کرد و به دنبال آن حکومت خودمختار آذربایجان را برپا داشت. این اقدام او همراه با تصرّف پادگانها و واحدهای نظامی در تبریز و ارومیه و اردبیل بود.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] رفتار و سخن پیشهوری
پیشهوری از استالین درخواست میکند مخفیانه برایشان اسلحه بفرستد و بهاو قول میدهند که نخواهند گذاشت کارگزاران دولت ایران از این موضوع اطلاع بیابد. آنها بهاستالین هشدار میدهند که اگر دیر بجنبد منافع اتحاد شوروی در ایران بهخطر خواهد افتاد. بهاو اطّلاع میدهند که مردم آذربایجان خواهان جدایی از ایران هستند ولی اگر استالین ترجیح بدهد که فعلاً از ایران جدا نشوند، همهمچنان برای برقرار کردن دولت سوسیالیستی در ایران تلاش خواهند کرد تا کل ایران به شوروی وابسته شود.[۱]
| « | آذربایجان ترجیح میدهد بهجای اینکه با بقیه ایران به شکل هندوستان اسیر باشد، برای خود سرزمین ایرلند آزادی باشد.[۲] | » |
| « | چنانچه تهران راهِ ارتجاع را انتخاب کند، خداحافظ! راه در پیش. بدون آذربایجان به راه خود ادامه دهد. این است آخرین حرف ما.[۳] | » |
| « | اگر کار بدین منوال پیش رود، ما چارهای نداریم جز اینکه تماماً از تهران جدا شده و دولتی مستقل تشکیل دهیم.[۴] | » |
| « | ما همیشه گفتهایم و اکنون نیز صریحاً میگوییم: ما بهطور جدی به ایران و تمامیت ارضی آن علاقمند ایم. اگر از طرفی خدشهای به آن وارد شود شاید جدّیتر و فداکارانهتر از ساکنان ایالتهای دیگر ایران – برای جلوگیری از آن [خدشه] اقدام خواهیم کرد. با این حال هرگز حاضر نیستیم از دفاع از ملّت، زبان و آداب و رسوم و خصوصیتمان ـبه شرط آنکه کشورمان یعنی ایران را خدشهدار نکندـ صرفنظر کنیم. اینجا چیزی که مغایر با قانون و حقّ حاکمیت خلقهای ایران باشد وجود ندارد. برعکس اگر ما خود را با دست خودمان اداره کنیم، چه بسا این امر بتواند به تکامل و تعالی ایران رشد بیشتری دهد. نهضت ملی ما دیگر از چارچوب ملّی خارج شده و مقام پیشاهنگی جنبش دموکراتیک ایران را احراز کردهاست. اکنون دیگر عموم مردم ایران شروع به درک این موضوع و معنای حقیقی آن کردهاند. گفتگوهای آغاز شده در تهران موجب روشن شدن ابهامات و سوءتفاهماتی گشته که دشمنان ما به طرق و بهانههای گوناگون ایجاد کردهاند. این گفتگوها حسن تفاهمی اساسی میان خلق آذربایجان و ایرانیان بیرون از آذربایجان به وجود آوردهاست. این حسن تفاهمات علیرغم تلاشهای مذبوحانهٔ مرتجعین داخلی و خارجی، روز به روز عمق مییابد و نتایج مثبتی میدهد.[۵] | » |
[ویرایش] مرگ پیشه وری
پیشه وری بعد از اینکه شوروی کردستان و آذربایجان ایران را تخلیه کرد و قبل از رسیدن نیروهای ایرانی در آذر 1325 به آذربایجان شوروی فرار کرد. یک سال بعد در تصادف اتومبیل زخمى ساده برداشت، روز بعد در بيمارستان درگذشت. مرگ وی را به توطئه سرویسهای مخفی شوروی نسبت میدهند.
[ویرایش] پانویس
- ↑ [۱]
- ↑ – نشریه آذربایجان شماره ۸ مورخه ۲۹/۶/۲۴ "مرا بخیر تو امید نیست شر مرسان, به قلم پیشهوری
- ↑ – محمدحسین خسروپناه/ فصلنامهٔ گفتگو شماره ۴۸ / اردیبهشت ۸۶ / صفحه ۱۰۵
- ↑ – نشریهٔ آذربایجان شمارهٔ ۴۸ مورخ۲/۱۰/۲۴ مقاله «دالیدان آتیلان داش، توپراغا دییر»
- ↑ روزنامهٔ آذربایجان - ارگان فرقه دموکرات آذربایجان شماره ۲۱ پنجشنبه ۹ خرداد ۱۳۲۵
[ویرایش] منبع
[ویرایش] جستارهای وابسته
- سید جعفر پیشهوری
[ویرایش] پیوند به بیرون
- فرقه دموکرات آدربایجان
- اسنـاد فرقه دموکرات آدربایجان
- سید جعفر پیشه وری: ایران و تمامیت ارضی آن آذربایجان و حقوق ملی مردم آن
- آذربایجان واحد خواب و خیال است!
- ترجمۀ نامۀ پیشه وری به استالین
 |
این نوشتار دربارهٔ افراد خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
