سرنا

ساز سرنا

سُرنا یا سورْنا نام ساز بادی باستانی ایرانی است که از چوب ساخته می‌شود.

ریشه لغت سرنا

سُرنا و کَرنا هر دو به معنی بوق و با لغت (به انگلیسی: Horn)‏ در انگلیسی از یک ریشه می‌باشند. در اصل در میان اقوامی که زبان هندواروپایی اولیه را صحبت می‌کردند این ساز به علت اینکه از شاخ حیوانات ساخته می‌شد به این اسم نامیده شده. شاهد دیگری که به این ادعا و مشابهت مهر تائید می‌زند نام ذوالقرنین، به معنی دارنده دو شاخ است. قَرن که مُعَرَّب کَرن است (که در اسم کَرنا مشاهده می‌شود) به معنی شاخ می‌باشد. البته سُرنای کنونی به مراتب از بوقهای شاخی اولیه پیشرفته تر است، ولی عضوی از خانواده سازهای بادی یا بوقی به شمار می‌آید.

سرنا در ایران

سرنا سازی نه تنها محلی، بلکه قدیمی است. در اشعار شعرای ایران بسیار نام سرنا، سورنا و سورنای آمده است. در نواحی لرستان سرنای کوچک و در نواحی بختیاری سرنای بلند معمول است. سرنای محلی معمولاً با دهل نواخته می‌شود.در میان سرنا نوازان مشهور ایرانی می توان از علی‌اکبر مهدی‌پور دهکردی، نوازنده نوروزنامه یا همان موسیقی هنگام تحویل سال نو و نیز شامیرزا مرادی مشهورترین نوازنده سرنای کوچک (کوتاه) نام برد.

رخنه در فرهنگ

همچنین ضرب المثلی در پارسی برگرفته از این ساز ساخته‌شده‌است که می‌گوید:

آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش می زنه

نگارخانه

• 

  شامیرزا مرادی در حال نواختن سرنا

• 

  سرنای ایرانی خاتم‌کاری شده، مربوط به اواخر قرن نوزدهم میلادی. نگهداری شده در موزه متروپولیتن نیویورک

جستارهای وابسته

• موسیقی لرستان‏
• علی‌اکبر مهدی‌پور دهکردی
• شامیرزا مرادی
• زرنا ‏(en)‏، گونهٔ ترکی
• سوئونا ‏(en)‏، گونهٔ مأخوذ چینی

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Sorna»، ویکی‌پدیای ، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ مارس ۲۰۰۸).