بوئین و میاندشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بویین و میاندشت)
پرش به: ناوبری، جستجو
بوئین و میاندشت
boini da toeli
Buin va Miandasht.jpg
کشور  ایران
استان اصفهان
شهرستان بوئین و میاندشت
بخش بخش مرکزی
سال شهرشدن بعد از ۱۳۵۰[۱]
مردم
جمعیت ۱۰٬۲۵۶ نفر (۲٬۹۰۵خانوار)[۲]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۴۱۰ متر از سطح دریا
اطلاعات شهری
شهردار ابراهیم (ولی‌الله) رفیعی
ره‌آورد لبنیات، سیب زمینی و ...
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۱۵۷۵۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر دارالمومنین بوئین میاندشت خوش آمدید
نام محلی میاندشت به زبان گرجی

بوئین و میاندشت شهری در استان اصفهان ایران است.

این شهر مرکز شهرستان بوئین و میاندشت است و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۱۰٬۲۵۶ نفر (۲٬۹۰۵خانوار) بوده‌است.

این شهر متشکل از محله های بوئین و میاندشت و همچنین ششجوان، *[۳] از شمال به روستای ازناوله، از جنوب به روستای داشکسن و از غرب به شهر افوس منتهی می‌شود. [۴]

تاریخچه[ویرایش]

جستار وابسته: گرجیان ایران

هستهٔ اولیه شهر از دو مکان جغرافیای بویین و میاندشت تشکیل شده است، که بنیادگذاران هر دو، از گرجی‌های زمان شاه عباس اول هستند که توسط خود او از گرجستان به ایران تبعید شدند و به دستور او عده‌ای از جنگاوران آن‌ها جهت حفظ منطقهٔ فریدن و همچنین پایتخت (اصفهان) از حملات اقوام لر و کرد در فریدن ساکن شدند.[۵]

این دو مکان (بویین و میاندشت) در گذشته‌ای نه چندان دور با فاصله، و در دو سوی رودخانه قرار داشتند. احداث شاهراه اصفهان – لرستان (در سال‌های قبل از ۱۳۵۰) و عبور آن از این دو روستا، رشد و توسعهٔ این دو را فراهم نمود. ایجاد تاسیسات خدماتی، بازرگانی، ساختمان‌ها و اماکن، فاصلهٔ این دو مرکز را از میان برداشته و به هم پیوستن این دو مکان، هستهٔ اولیهٔ شهر بویین و میاندشت را ایجاد نمود. در سال ۱۳۷۷ یک محله دیگر به نام «ششجوان» به آن افزوده شد که همان روستای ششجوان سابق می‌باشد که در غرب بویین و میاندشت قرار داشت.[۶]

ورود گرجی‌ها به ایران[ویرایش]

در نتیجهٔ ۲۵ بار حملهٔ ایرانیان به گرجستان (از صفویه به بعد)، حدود ۳۰۰٬۰۰۰ گرجی به عنوان اسیر به ایران تبعید شدند که ۲۰۰٬۰۰۰ نفر از آنان به یک باره و طی حملهٔ سوم شاه عباس به گرجستان، به عنوان اسیر به ایران تبعید شدند. که دلیل این حمله، انتقام شاه عباس از گرجی هاست که در سال ۱۶۲۵ میلادی و در دشت مارتقوپی گرجستان، ارتش ۲۰۰٬۰۰۰ نفری امپراتوری صفویان را نابود کردند.[۷]

پس از تبعید این ۲۰۰٬۰۰۰ اسیر گرجی به ایران، شاه عباس دستور داد که آنها را به ولایتی که در آن آب و هوا و شرایط زندگی با وطن اصلی ایشان شبیه باشد انتقال دهند.[۸] به همین خاطر در ابتدای ورود گرجی‌ها به ایران، آنها را در «مازندران» که گمان می‌رفت از لحاظ آب و هوایی همانند گرجستان است، سکونت دادند ولی با نامساعد بودن آب و هوا اکثر آنان به شهرستان‌های داخلی ایران روانه شدند.[۹] از تعداد ۲۰۰٬۰۰۰ اسیر گرجی، نیمی از آنها به «اصفهان» و «شیراز» وارد شدند.

گرجی‌ها در استان اصفهان[ویرایش]

گرجیانی که به اصفهان مهاجرت کردند، ابتدا در زمان شاه عباس در «عباس‌آباد» اصفهان و پس از مدتی با تأسیس «نجف آباد» توسط «شیخ بهایی» در نجف آباد زندگی کردند.[۱۰] که به دستور شاه عباس عده‌ای از آنان که دارای خصال ستیزه جویی و جنگاوری بودند، جهت حفظ منطقه فریدن و همچنین پایتخت (اصفهان) از حملات و غارتگری‌های اقوام لر و کرد همچنین به دلیل آب و هوای مساعد و مزارع و شکارگاه‌های مناسب به فریدن مهاجرت کردند.[۱۱]

گرجی‌ها در فریدن[ویرایش]

تمام گرجیانی که به فریدن رسیدند، ابتدا در فریدن، شهر افوس را بنیاد گذاردند و سپس عده‌ای از آن‌ها شهرهای «فریدون‌شهر (سوپلی)» و «میاندشت (تورلی)» را بنیان نهادند.[۱۲]

و همچنین عده‌ای دیگر از شهر افوس جهت حفظ دین مسیحیت در«داشکسن» -که یک روستای ارمنی نشین متعصب به دین مسیحیت بود- سکنی گزیدند، و نیز عده‌ای به دلایل نامعلوم آبادی‌های «آغچه» و «بوئین» را بنا کردند.

پس از حملهٔ کریم خان زند به گرجی‌های فریدون‌شهر، ساکنان آن به روستاهای «سیبک»، «چقیورت» و «نهضت‌آباد» مهاجرت کردند.[۱۳][۱۴]

جمعیت گرجی‌های فریدن حدود ۱۰۰٬۰۰۰ تن است.[۱۵]

وجه تسمیه[ویرایش]

بوئین را صاحب نظران به معنای «انبار» دانسته‌اند. مولف سیمای شهر اراک به نقل از استاد دهگان گوید: نام اولیه شهر آستانه، بویین کرج بوده که به آن بویین کره نیز می‌گفتند، بویین به معنای انبار و کره به معنای محصول می‌باشد.[۱۶]

میاندشت که به سبب واقع شدن در میان دشت نسبتاً وسیعی به این نام موسوم گشته است در میان گرجی‌ها به نام تورلی (toreli) موسوم است که یک کلمهٔ گرجی و به معنای «اهل ماه» می‌باشد.[۱۷]

در مورد وجه تسمیه محله ششجوان، موارد نامعتبر و بسیار زیادی وجود دارد ولی چیزی که قابل اطمینان است، این است که نام آن هیچ ارتباطی با عدد ۶ و کلمهٔ جوان ندارد.[نیازمند منبع]

جغرافیا[ویرایش]

از جمله علل وجودی این مکان جغرافیایی می‌توان بهره‌برداری از آب رودخانه و چشمه‌های متعدد اطراف و نیز زمین‌های حاصلخیز اطراف رودخانه را نام برد. وجود ۱۲ رشته قنات و ۱۵ دهانه چشمه نقش منابع آب را در ایجاد و توسعهٔ این مکان به خوبی روشن می‌سازد. از سویی دیگر این مکان از دیرباز مرکزیتی بوده است برای داد و ستد کالا و نیز ارتباط بین روستاها و نیز تامین مایحتاج اولیهٔ عشایر چهارلنگ در ییلاق را تا حدودی عهده دار بوده است.[۱۸]

مردم[ویرایش]

به طور کلی ۵ قوم در بخش بوئین و میاندشت زندگی می‌کنند و به همین علت المانی متشکل از ۵ پایه در میدان ورودی شمالی شهر قرار دارد که نمادی از ۵ قوم: گرجی، ارمنی، ترک، لر و عرب می‌باشد. اما در مورد شهر بویین و میاندشت باید گفت که سابقاً اکثریت قریب به اتفاق مردم دو آبادی بویین و میاندشت را گرجی‌ها تشکیل می‌دادند که زمانی حدود دو برابر جمعیت محلهٔ بویین (که بیش از ۹۹٪ آن‌ها گرجی بودند) مهاجرانی از شهر خوانسار به آن وارد شدند. و به طور کلی هستند خانوارهایی که از اطراف در این شهر سکونت دارند و می‌توان گفت که آن المان برای شهر بویین میاندشت به تنهایی نیز صدق می‌کند.[نیازمند منبع]

از نظر زبان‌های گفتاری، همهٔ ساکنین فارسی را در حد تسلط بلدند و هرکس بیشتر به زبان مادری خود صحبت می‌کند. یعنی همه فقط به فارسی صحبت می‌کنند به جز عدهٔ کمی از مردم محلهٔ بویین و اکثر مردم محلهٔ میاندشت که علاوه بر زبان گرجی به فارسی نیز صحبت می‌کنند.[۱۹]

تمامی مردم این شهر مسلمان و از مذهب شیعه هستند و به همه دوازده امام اعتقاد دارند.

نمایی از بوئین و میاندشت
نمایی از بوئین و میاندشت

پانویس[ویرایش]

  1. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن.
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰». درگاه ملی آمار ایران. بازبینی‌شده در ۳ آبان ۱۳۹۳. 
  3. روستای ششجوان که در سال ۱۳۷۷ جزو شهر بوئین و میاندشت شده است.
  4. شهرداری بوئین ومیاندشت
  5. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۰.
  6. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن، ۱۲۹.
  7. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۱۵۰-۱۵۵.
  8. دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله.
  9. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن ۱۱۸.
  10. سپیانی، ایرانیان گرجی.
  11. رحیمی، گرجی‌های ایران.
  12. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۰ و ۲۳۱.
  13. رحیمی، گرجی‌های ایران.
  14. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران.
  15. Rezvani, Babak (Winter). "The Fereydani Georgian Representation". Anthropology of the Middle East 4 (2): 52–74. doi:10.3167/ame.2009.040205.  Check date values in: |date= (help);
  16. محتاط، سیمای اراک، 26.
  17. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۶.
  18. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن، ۱۳۰.
  19. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۶.

منابع[ویرایش]

  • مولیانی، سعید. جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران. اصفهان: یکتا، ۱۳۷۹ ISBN 964-7016-26-3. خانهٔ کتاب.
  • رحیمی، ملک محمد. «گرجی‌های ایران». اصفهان:یکتا، ۱۳۷۹.
  • سپیانی، محمد. «ایرانیان گرجی». اصفهان: کتاب فروشی آرش، ۱۳۵۸.
  • دلاواله، پیترو. «سفرنامه پیترو دلاواله». ترجمه شعاع الدین شفا. تهران: ۱۳۴۸.
  • میرمحمدی، حمیدرضا. «جغرافیای تاریخی فریدن». خوانسار: ارمغان قلم، ۱۳۷۹.
  • مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مهرماه ۱۳۷۰، فریدن، نتایج تفصیلی ۳-۱۲۹
  • محتاط، محمدرضا. سیمای اراک:جامعه‌شناسی شهری. چاپ اول. تهران: انتشارات آگاه، ۱۳۶۸.