اوج و حضیض

۱) اوج؛ ۲) حضیض؛ ۳) کانون

اوج و حضیض دو نقطه متقابل مداری از جهت بیشترین تفاوت فاصله گرانیگاهی با هم است. به نقطه‌ای در مدار بیضوی، در دورترین فاصله از مرکز جرم سامانۀ مداری نظیر ستارۀ دوتایی یا یک ستاره و قمرش، اوج یا اوج مرکزی (apocenter) یا دوراوج (apoapsis) گفته می‌شود. به نزدیک‌ترین نقطه در مدار بیضوی نسبت به گرانیگاه، حَضیض گفته می‌شود.

معادل های پیشنهادی دیگر که جامع تر نیز می باشد عبارتند از: هباک(apsis)، پیراهباک(periapsis)، اپاهباک(apoapsis)، اپازم(Apogee)، پیرازم (perigee)

اوج و حضیض خورشیدی

سال	حضیض خورشیدی		اوج خورشیدی
	تاریخ	زمان (UT)	تاریخ	زمان (UT)
2007	3 ژانویه	19:43	6 ژوئیه	23:53
2008	2 ژانویه	23:51	4 ژوئیه	07:41
2009	4 ژانویه	15:30	4 ژوئیه	01:40
2010	3 ژانویه	00:09	6 ژوئیه	11:30
2011	3 ژانویه	18:32	4 ژوئیه	14:54
2012	5 ژانویه	00:32	5 ژوئیه	03:32
2013	2 ژانویه	04:38	5 ژوئیه	14:44
2014	4 ژانویه	11:59	4 ژوئیه	00:13
2015	4 ژانویه	06:36	6 ژوئیه	19:40
2016	2 ژانویه	22:49	4 ژوئیه	16:24
2017	4 ژانویه	14:18	3 ژوئیه	20:11
2018	3 ژانویه	05:35	6 ژوئیه	16:47
2019	3 ژانویه	05:20	4 ژوئیه	22:11
2020	5 ژانویه	07:48	4 ژوئیه	11:35

تاریخ و زمان (UT) انقلابین و اعتدالین روی زمین
زمان	اعتدال بهاری		انقلاب تابستانی		اعتدال پاییزی		انقلاب زمستانی
ماه	مارس		ژوئن		سپتامبر		دسامبر
سال
	روز	ساعت	روز	ساعت	روز	ساعت	روز	ساعت
۲۰۱۰	۲۰	۱۷:۳۲	۲۱	۱۱:۲۸	۲۳	۰۳:۰۹	۲۱	۲۳:۳۸
۲۰۱۱	۲۰	۲۳:۲۱	۲۱	۱۷:۱۶	۲۳	۰۹:۰۴	۲۲	۰۵:۳۰
۲۰۱۲	۲۰	۰۵:۱۴	۲۰	۲۳:۰۹	۲۲	۱۴:۴۹	۲۱	۱۱:۱۲
۲۰۱۳	۲۰	۱۱:۰۲	۲۱	۰۵:۰۴	۲۲	۲۰:۴۴	۲۱	۱۷:۱۱
۲۰۱۴	۲۰	۱۶:۵۷	۲۱	۱۰:۵۱	۲۳	۰۲:۲۹	۲۱	۲۳:۰۳
۲۰۱۵	۲۰	۲۲:۴۵	۲۱	۱۶:۳۸	۲۳	۰۸:۲۰	۲۲	۰۴:۴۸
۲۰۱۶	۲۰	۰۴:۳۰	۲۰	۲۲:۳۴	۲۲	۱۴:۲۱	۲۱	۱۰:۴۴
۲۰۱۷	۲۰	۱۰:۲۸	۲۱	۰۴:۲۴	۲۲	۲۰:۰۲	۲۱	۱۶:۲۸
۲۰۱۸	۲۰	۱۶:۱۵	۲۱	۱۰:۰۷	۲۳	۰۱:۵۴	۲۱	۲۲:۲۳
۲۰۱۹	۲۰	۲۱:۵۸	۲۱	۱۵:۵۴	۲۳	۰۷:۵۰	۲۲	۰۴:۱۹
۲۰۲۰	۲۰	۰۳:۵۰	۲۰	۲۱:۴۴	۲۲	۱۳:۳۱	۲۱	۱۰:۰۲

تاریخ و زمان (به وقت ایران) انقلابین و اعتدالین روی زمین
زمان	اعتدال بهاری		انقلاب تابستانی		اعتدال پاییزی		انقلاب زمستانی
ماه	اسفند		خرداد		مهر		آذر
سال
	روز	ساعت	روز	ساعت	روز	ساعت	روز	ساعت
۱۳۹۲	۳۰	۱۵:۳۲	۳۱	۰۸:۳۴	۱	۰۰:۱۴	۳۰	۲۰:۴۱

اوج خورشیدی (یا زمینی) دورترین نقطه فاصله زمین در مدار بیضویش نسبت به خورشید و حضیض خورشیدی نزدیکترین این فاصله است.

اوج و حضیض خورشیدی حدود 13 روز بطور دقیقتر 13.067 درجه (اوج 13.7 روز و حضیض 12.825 روز) پس از نقاط انقلابین است که در اینصورت بطور متوسط و میانگین اوج خورشیدی ساعت 21:22 روز 13 تیرماه (4 ژوئیه) و حضیض خورشیدی ساعت 1:53 روز 14 دیماه (4 ژانویه) می باشد.

در سال 1389 خورشیدی که طول متوسطی داشته، اوج خورشیدی ساعت 15 روز 15 تیرماه (6 ژوئیه) و حضیض خورشیدی ساعت 22 روز 13 دی ماه (3 ژانویه) بوده است.

اوج خورشیدی حداکثر تا 152,097,700 کیلومتر (1.01671 واحد نجومی) و حضیض حداقل تا 147,098,070 کیلومتر (0.98329) است. این دو نقطه با حفظ قرینگی و تقابل هم بر روی مدار زمین بتدریج جابجا می شوند، نقطه حضیض خورشیدی در سال 2000م بر 282.895 درجه مداری بوده که تا سال 2012م به 283.067 درجه مداری کشیده شده است.

انقلاب تابستانی 1392 ساعت 08:34 روز 31 خرداد (ساعت 05:04 روز 21 ژوئن 2103م)، و نقطه اوج مداری ساعت 18:14 روز 14 تیرماه (ساعت 14:44 روز 5 ژوئیه 2013م) است.

واژه نامه

واژه نامه و برگردان فارسی اوج و ححضیض سیارات و پدیده های اختری:

جرم فضایی	نام انگلیسی اوج	نام فارسی اوج	نام انگلیسی حضیض	نام فارسی حضیض
عمومی	Apoapsis/apocentre/apapsis‏	اوج/اوج مرکزی/دوراوج	Periapsis/Pericentre	حضیض
کهکشان	Apogalacticon	اوج کهکشانی	Perigalacticon	حضیض کهکشانی
ستاره	Apastron	اوج اختری	Periastron	حضیض اختری
سیاه‌چاله	pomelasma/Apobothra/Aponigricon	اوج سیاه‌چاله‌ای	Perimelasma/Peribothra/Perinigricon	حضیض سیاه‌چاله‌ای
خورشید	Aphelion	اوج خورشیدی	Perihelion	حضیض خورشیدی
تیر (عطارد)	Apohermion	اوج تیری	Perihermion	حضیض تیری
ناهید (زهره)	Apocytherion/Apocytherean/Apokrition	اوج ناهیدی	Pericytherion/Pericytherean/Perikrition	حضیض ناهیدی
زمین	Apogee	اوج زمینی	Perigee	حضیض زمینی
ماه	Aposelene/Apocynthion/Apolune	اوج ماهی	Periselene/Pericynthion/Perilune	حضیض ماهی
بهرام (مریخ)	Apoareion	اوج بهرامی	Periareion	حضیض بهرامی
هرمز (مشتری)	Apozene/Apojove	اوج هرمزی	Perizene/Perijove	حضیض هرمزی
کیوان (زحل)	Apokrone/Aposaturnium	اوج کیوانی	Perikrone/Perisaturnium	حضیض کیوانی
اورانوس	Apouranion	اوج اورانوسی	Periuranion	حضیض اورانوسی
نپتون	Apoposeidion	اوج نپتونی	Periposeidion	حضیض نپتونی
پلوتون	Apohadion	اوج پلوتونی	Perihadion	حضیض پلوتونی

نگارخانه

• 
• 

منابع

• برابرهای فرهنگستان زبان فارسی. فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان - دفتر ششم. بخش اوّل: فارسی. تهران: ۳۱ اردیبهشت 1379.