خازنی

ابوالفتح عبدالرحمن منصور خازنی، دانشمند ایرانی و یونانی تباری بود که در حدود سال های ۱۱۱۵ تا ۱۱۲۱ میلادی برآمد.

وی غلامی یونانی یا رومی بود که خواجه اش علی خازن مروزی سبب شد تا در مرو تحصیلات علمی و فلسفی خوبی داشته باشد.

زیجی تألیف کرد و آن را به‌افتخار سنجر بن ملکشاه بن ‌الب ارسلان‌، فرمانروای‌ خراسان‌، که بعداً به پادشاهی رسید، به زیج سنجری‌، موسوم ساخت‌.

در ۱۱۲۱-۱۱۲۲ کتاب میزان‌الحکمه را تالیف نمود که از مهمترین کتاب های قرون وسطی در زمینه مکانیک، تعادل مایعات و فیزیک است. این کتاب شامل جدول وزن های مخصوص چندین مایع و جامد و تاریخ مربوط به این موضوع است.

او در زمینه های متنوعی مطالعه داشت از جمله: نظریه گرانش(نیروی جهانی که به سوی مرکز عالم، یعنی مرکز زمین، هدایت می شود)، وزن هوا، اثر مویینگی، استفاده از آبسنج برای اندازه گیری چگالی و تخمین دمای مایعات، نظریه اهرم، استفاده از ترازو برای ترازسازی و برای اندازه گیری زمان.

منابع

• صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات ایران(جلد دوم)، انتشارات فردوس، چاپ هفدهم

• جورج سارتون. مقدمه بر تاریخ علم. ترجمهٔ غلامحسین صدری افشار. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.